Bhagavata Purana · Chapter 09.09
BhP_09.09.001/0 śrīśuka uvāca
aṃśumāṃśca tapastepe gaṅgānayanakāmyayā /
kālaṃ mahāntaṃ nāśaknot tataḥ kālena saṃsthitaḥ
dilīpastatsutastadvadaśaktaḥ kālameyivān /
bhagīrathastasya sutastepe sa sumahat tapaḥ
darśayāmāsa taṃ devī prasannā varadāsmi te /
ityuktaḥ svamabhiprāyaṃ śaśaṃsāvanato nṛpaḥ
ko 'pi dhārayitā vegaṃ patantyā me mahītale /
anyathā bhūtalaṃ bhittvā nṛpa yāsye rasātalam
kiṃ cāhaṃ na bhuvaṃ yāsye narā mayyāmṛjantyagham /
mṛjāmi tadaghaṃ kvāhaṃ rājaṃstatra vicintyatām
BhP_09.09.006/0 śrībhagīratha uvāca
sādhavo nyāsinaḥ śāntā brahmiṣṭhā lokapāvanāḥ /
harantyaghaṃ te 'ṅgasaṅgāt teṣv āste hyaghabhiddhariḥ
dhārayiṣyati te vegaṃ rudrastv ātmā śarīriṇām /
yasminnotamidaṃ protaṃ viśvaṃ śāṭīva tantuṣu
ityuktvā sa nṛpo devaṃ tapasātoṣayac chivam /
kālenālpīyasā rājaṃstasyeśaścāśv atuṣyata
tatheti rājñābhihitaṃ sarvalokahitaḥ śivaḥ /
dadhārāvahito gaṅgāṃ pādapūtajalāṃ hareḥ
bhagīrathaḥ sa rājarṣirninye bhuvanapāvanīm /
yatra svapit-ṇāṃ dehā bhasmībhūtāḥ sma śerate
rathena vāyuvegena prayāntamanudhāvatī /
deśān punantī nirdagdhān āsiñcat sagarātmajān
yajjalasparśamātreṇa brahmadaṇḍahatā api /
sagarātmajā divaṃ jagmuḥ kevalaṃ dehabhasmabhiḥ
bhasmībhūtāṅgasaṅgena svaryātāḥ sagarātmajāḥ /
kiṃ punaḥ śraddhayā devīṃ sevante ye dhṛtavratāḥ
na hyetat paramāścaryaṃ svardhunyā yadihoditam /
anantacaraṇāmbhoja prasūtāyā bhavacchidaḥ
sanniveśya mano yasmiñ chraddhayā munayo 'malāḥ /
traiguṇyaṃ dustyajaṃ hitvā sadyo yātāstadātmatām
śruto bhagīrathāj jajñe tasya nābho 'paro 'bhavat /
sindhudvīpastatastasmādayutāyustato 'bhavat
ṛtūparṇo nalasakho yo 'śvavidyāmayān nalāt /
dattvākṣahṛdayaṃ cāsmai sarvakāmastu tatsutam
tataḥ sudāsastatputro damayantīpatirnṛpaḥ /
āhurmitrasahaṃ yaṃ vai kalmāṣāṅghrimuta kvacit /
vasiṣṭhaśāpādrakṣo 'bhūdanapatyaḥ svakarmaṇā
BhP_09.09.019/0 śrīrājovāca
kiṃ nimitto guroḥ śāpaḥ saudāsasya mahātmanaḥ /
etadveditumicchāmaḥ kathyatāṃ na raho yadi
BhP_09.09.020/0 śrīśuka uvāca
saudāso mṛgayāṃ kiñcic caran rakṣo jaghāna ha /
mumoca bhrātaraṃ so 'tha gataḥ praticikīrṣayā
sañcintayannaghaṃ rājñaḥ sūdarūpadharo gṛhe /
gurave bhoktukāmāya paktvā ninye narāmiṣam
parivekṣyamāṇaṃ bhagavān vilokyābhakṣyamañjasā /
rājānamaśapat kruddho rakṣo hyevaṃ bhaviṣyasi
rakṣaḥkṛtaṃ tadviditvā cakre dvādaśavārṣikam /
so 'pyapo 'ñjalimādāya guruṃ śaptuṃ samudyataḥ
vārito madayantyāpo ruśatīḥ pādayorjahau /
diśaḥ khamavanīṃ sarvaṃ paśyan jīvamayaṃ nṛpaḥ
rākṣasaṃ bhāvamāpannaḥ pāde kalmāṣatāṃ gataḥ /
vyavāyakāle dadṛśe vanaukodampatī dvijau
kṣudhārto jagṛhe vipraṃ tatpatnyāhākṛtārthavat /
na bhavān rākṣasaḥ sākṣādikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ
madayantyāḥ patirvīra nādharmaṃ kartumarhasi /
dehi me 'patyakāmāyā akṛtārthaṃ patiṃ dvijam
deho 'yaṃ mānuṣo rājan puruṣasyākhilārthadaḥ /
tasmādasya vadho vīra sarvārthavadha ucyate
eṣa hi brāhmaṇo vidvāṃstapaḥśīlaguṇānvitaḥ /
ārirādhayiṣurbrahma mahāpuruṣasaṃjñitam /
sarvabhūtātmabhāvena bhūteṣv antarhitaṃ guṇaiḥ
so 'yaṃ brahmarṣivaryaste rājarṣipravarādvibho /
kathamarhati dharmajña vadhaṃ piturivātmajaḥ
tasya sādhorapāpasya bhrūṇasya brahmavādinaḥ /
kathaṃ vadhaṃ yathā babhrormanyate sanmato bhavān
yadyayaṃ kriyate bhakṣyastarhi māṃ khāda pūrvataḥ /
na jīviṣye vinā yena kṣaṇaṃ ca mṛtakaṃ yathā
evaṃ karuṇabhāṣiṇyā vilapantyā anāthavat /
vyāghraḥ paśumivākhādat saudāsaḥ śāpamohitaḥ
brāhmaṇī vīkṣya didhiṣuṃ puruṣādena bhakṣitam /
śocantyātmānamurvīśamaśapat kupitā satī
yasmān me bhakṣitaḥ pāpa kāmārtāyāḥ patistvayā /
tavāpi mṛtyurādhānādakṛtaprajña darśitaḥ
evaṃ mitrasahaṃ śaptvā patilokaparāyaṇā /
tadasthīni samiddhe 'gnau prāsya bharturgatiṃ gatā
viśāpo dvādaśābdānte maithunāya samudyataḥ /
vijñāpya brāhmaṇīśāpaṃ mahiṣyā sa nivāritaḥ
ata ūrdhvaṃ sa tatyāja strīsukhaṃ karmaṇāprajāḥ /
vasiṣṭhastadanujñāto madayantyāṃ prajāmadhāt
sā vai sapta samā garbhamabibhran na vyajāyata /
jaghne 'śmanodaraṃ tasyāḥ so 'śmakastena kathyate
aśmakādbāliko jajñe yaḥ strībhiḥ parirakṣitaḥ /
nārīkavaca ityukto niḥkṣatre mūlako 'bhavat
tato daśarathastasmāt putra aiḍaviḍistataḥ /
rājā viśvasaho yasya khaṭvāṅgaścakravartyabhūt
yo devairarthito daityān avadhīdyudhi durjayaḥ /
muhūrtamāyurjñātvaitya svapuraṃ sandadhe manaḥ
na me brahmakulāt prāṇāḥ kuladaivān na cātmajāḥ /
na śriyo na mahī rājyaṃ na dārāścātivallabhāḥ
na bālye 'pi matirmahyamadharme ramate kvacit /
nāpaśyamuttamaślokādanyat kiñcana vastv aham
devaiḥ kāmavaro datto mahyaṃ tribhuvaneśvaraiḥ /
na vṛṇe tamahaṃ kāmaṃ bhūtabhāvanabhāvanaḥ
ye vikṣiptendriyadhiyo devāste svahṛdi sthitam /
na vindanti priyaṃ śaśvadātmānaṃ kimutāpare
atheśamāyāraciteṣu saṅgaṃ guṇeṣu gandharvapuropameṣu /
rūḍhaṃ prakṛtyātmani viśvakartur bhāvena hitvā tamahaṃ prapadye
iti vyavasito buddhyā nārāyaṇagṛhītayā /
hitvānyabhāvamajñānaṃ tataḥ svaṃ bhāvamāsthitaḥ
yat tadbrahma paraṃ sūkṣmamaśūnyaṃ śūnyakalpitam /
bhagavān vāsudeveti yaṃ gṛṇanti hi sātvatāḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0