Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavadgītābhāṣya · Chapter 14

14.1

paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānam uttamam |
yaj jñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhim ito gatāḥ ||

14.2

idaṃ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ |
sarge 'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||

14.3

mama yonir mahadbrahma tasmin garbhaṃ dadhāmy aham |
saṃbhavas sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||

14.4

sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ saṃbhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahad yonir ahaṃ bījapradaḥ pitā ||

14.5

sattvaṃ rajas tama iti guṇāḥ prakṛtisaṃbhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinam avyayam ||

14.6

tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakam anāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||

14.7

rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tan nibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||

14.8

tamas tv ajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhis tan nibadhnāti bhārata ||

14.9

sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānam āvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayaty uta ||

14.10

rajas tamaś cābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaś caiva tamaḥ sattvaṃ rajas tathā ||

14.11

sarvadvāreṣu dehe 'smin prakāśa upajāyate /
jñānaṃ yadā tadā vidyād vivṛddhaṃ sattvam ity uta ||

14.12

lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā /
rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha //

14.13

aprakāśo 'pravṛttiś ca pramādo moha eva ca /
tamasy etāni jāyante vivṛddhe kurunandana //

14.14

yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt /
tadottamavidāṃ lokān amalān pratipadyate //

14.16

karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam /
rajasas tu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam //

14.17

sattvāt saṃjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca /
pramādamohau tamaso bhavato 'jñānam eva ca //

14.18

ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ /
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ //

14.19

nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati /
guṇebhyaś ca paraṃ vetti madbhāvaṃ so 'dhigacchati //

14.20

guṇān etān atītya trīn dehī dehasamudbhavān /
janmamṛtyujarāduḥkhair vimukto 'mṛtam aśnute //

14.21

kair liṅgais triguṇān etān atīto bhavati prabho /
kim ācāraḥ kathaṃ caitāṃs trīn guṇān ativartate //

14.22

prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca moham eva ca pāṇḍava /
na dveṣṭi saṃpravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati //

14.23

udāsīnavad āsīno guṇair yo na vicālyate /
guṇā vartanta ity eva yo 'vatiṣṭhati neṅgate //

14.24

samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ /
tulyapriyāpriyo dhīras tulyanindātmasaṃstutiḥ //

14.25

mānāvamānayos tulyas tulyo mitrāripakṣayoḥ /
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate //

14.26

māṃ ca yo 'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate /
sa guṇān samatītyaitān brahmabhūyāya kalpate //

14.27

brahmaṇo hi pratiṣṭhāham amṛtasyāvyayasya ca /
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca //

Original text: Bhagavadgītābhāṣya · Data entry Sadanori Ishitobi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc