Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Chapter 34

// ity āyurvedamahodadhau suṣeṇakṛte phalaśākavargaḥ //
// athedānīṃ śikhariṇī kathyate //
ardhāḍhakaṃ suciraparyuṣitasya dadhnaḥ
khaṇḍasya ṣoḍaśa palāni śaśiprabhasya /
sarpiḥ palaṃ madhu palaṃ maricaṃ dvikarṣaṃ
śuṇṭhyāḥ palārdham api cārdhapalaṃ caturṇām (caturjātakasya) //
ślakṣṇe paṭe lalanayā mṛdupāṇighṛṣṭā karpūracūrṇasurabhīkṛtacārusaṃsthā /
eṣā vṛkodarakṛtā mu (su)rasā rasālā cāsvāditā bhagavatā madhusūdanena

triṃśatpalāni dadhnaś ca tv agelārdhapalaṃ tathā /
madhvājyasya palārdhaṃ ca (rdhārdhaṃ) marīcānāṃ (cailā) palārdhakam

palāny aṣṭau ca khaṇḍasya paṭe śuddhe 'vadhāra (gāla)yet /
karpūravāsite bhāṇḍe chāyāyāṃ sthāpayed idam

eṣā śikhariṇīty uktā pradīptā balavardhanī /
āyuḥpravardhanī caiva sarvarogapramardanī

(nāśa) sāna śyet tṛḍrujāsthaulyaṃ narāṇāṃ sarvadā hitā /
// dvitīyā śikhariṇī //
kapitthamātuluṅgailāsārivārdhaka (?) bījakaiḥ /
śarkarāśuṇṭhisāmudramudgacūrṇaiḥ susaṃyutaiḥ //
sadā pathyā niyuñjayāc ca (ddhādhva) kṣīṇe dehe ca puṣṭidā

sujātaṃ dadhni bhedaṃ ca (nikṣiptaṃ) vastre baddhvā supīḍitam /
nānāpuṣpaphalārambhaṃ kuryād dadhni manoharam

sūktaṃ dadhirasaṃ śreṣṭhaṃ tad dhṛtaṃ śodhite paṭe /
lavaṇena samaṃ yuktyā śikhariṇyamṛtopamā

rasālā sarvadoṣaghnī raktapittanibarhaṇī /
// anyā śikhariṇī //
sanmātuliṅgasya dalaṃ tv agelāṃ saraṃgapippalyī sasamaṃ (?) sitayā sametam //
vyoṣāc ca gadyāṇayugaprayuktaṃ syād vārtakaṃ (?) dṛṣṭisamaṃ sitavastrabaddham

karpūravāsāc ca tathaiva paścād yuktyā ca saṃmardma kṛtā rasālā /
eṣā kṛtā śikhariṇī surasā rasālā suṣeṇadevena rathāśvahetoḥ

āsvāditā śikhariṇī parameśvareṇa doṣāṃś ca sarvān vinihanti vogrān /
pittāsraraktā (sṛgutthā)n api hanti sarvān bhojyāni sarvāṇy api jārayanti

// amṛtaprāśaśikhariṇī //
nāraṅgaṃ dāḍimaṃ syāt palamadhukayutaṃ mātuluṅgasya toyaṃ
drākṣātoyaṃ samāṃśaṃ guḍadadhisahitaṃ śarkarājājimiśram /
(śreṣṭhā pāneṣu vṛṣyā sita) śreṣṭho pāde ca vṛṣyāt sama ricayutā saindhavair vāpitaṃ tan
niṣpīḍya sarvam etat kuru (racaya) śikhariṇāṃ rājayogyā yatas tāḥ

anyac ca /
mātuluṅgasitājājīmarīcārdrakanāgaraiḥ /
karpūrasahitair yuktyā dadhiparyuṣitāḥ samāḥ

rasaṃ yogeṣu sarveṣu badarasya samasya ca /
nāgaraṃ rasasaṃmiśraṃ rasālaiṣāmṛtopamā

acche paṭe ca saṃghṛṣṭā raktapittanibarhiṇī //
// candrāmṛtasrāviṇī nāma śikhariṇī //
mātuliṅgakapitthāmlatittiḍīkāmladāḍimaiḥ /
śarkarāsahitair yuktaṃ dadhipiṣṭaṃ śucau paṭe

yojitaṃ maricājājīcāturjātakabhūs tṛṇaiḥ /
bhuktā cārdrakasaṃyuktā rasālāmṛtasaṃbhavā

sarvarogapraśamanī dāhapittanibarhaṇī /
raktodrekaharī pathyā sarvavātānulomanī

eṣā śikhariṇī proktā suṣeṇena vinirmitā /
// anyac ca //
agryā dadhiguḍājājīnāgarārdrakayojitā

sucaturjātaghṛṣṭā ca rasālaiṣāmṛtopamā /
sarvakṛcchrapraśamanī sarvātīsāranāśanī

pittodrekaharī pathyā pittātīsāranāśanī /
suṣeṇadevena kṛtā rasālā hy amṛtopamā