Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Chapter 11
// ity āyurvedamahodadhau suṣeṇakṛte ghṛtavargaḥ //
// idānīṃ tailaguṇāḥ // /
uṣṇaṃ vipāke kaṭukaṃ satiktaṃ kaphāpahaṃ vātanivāraṇaṃ ca /
krimīn nihanyād balabhuktakāri tailaṃ krimiśleṣmamarutpraṇāśi
tilatailam alaṃkaroti keśyaṃ madhuraṃ tiktakaṣāyam uṣṇatīkṣṇam /
balakṛtkaphavātajaṃ ca [jantu] kharjū vraṇakaṇḍūtiharaṃ ca [kānti] dāyi
kaṇḍūharaṃ kāntivivardhanaṃ ca arśo [varco] vivṛddhi vraṇaropaṇaṃ ca /
tilasya jātaṃ khalu yac ca tailaṃ bāleṣu vṛddheṣv api taila [pathya]m etat
na pittaroge na ca śoṇitotthe pathyaṃ mahāvātavikārasaṃdhau /
tilodbhavaṃ tailam udaāharanti vātāśritān hanti samastadoṣān
kaṭṭhamlarvīryaṃ bahupittakāri viṇmūtrasaṅgaṃ kurute 'tidīptim /
pāmādidoṣāpaharaṃ ca tailaṃ abhyañjanaṃ sarṣapasaṃbhavaṃ ca
kaṭūṣṇaṃ sārṣapaṃ tailaṃ kaphaśukrānilāpaham /
tīkṣṇoṣṇaṃ picchalaṃ visraṃ raktair aṇḍodbhavaṃ tv ati {cf. Aṣṭāṅgahṛdaya 5.58cd}
āmavātagajendrāṇāṃ śarīravanacāriṇām /
eka evāgrāṇī [rje] hetā eraṇḍasnehakesarī
kausumbhatailaṃ krimināśanaṃ ca
tejobalaṃ netravināśanaṃ ca /
kharjūś ca keśaś ca karoti koṣṭhe [kaṇḍūṃ ca karoti dṛṣṭeḥ]
tridoṣalaṃ vāpi samīraṇaghnam
lepāt karaṃjatailasya dṛṣṭirogavināśanam /
kuṣṭhe ca pāpabhinnanāṃ sarvavātavikāranut
ākṣaṃ svādu himaṃ keśyaṃ guru pittānilāpaham /
nāpyu (tyu)ṣṇaṃ nimbajaṃ tailaṃ krimikuṣṭharujāpaham
kṣaumaṃ sneham acākṣuṣyaṃ pittakṛd vātanāśanam /
ākṣajaṃ kaphapittaghnaṃ keśyaṃ dṛkśrotratarpaṇam
Original text: Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Edition: S. Venkatasubrahmanya Sastri: Sushena's Ayurveda Mahodadhi-annapanavidhi, Madras 1950 (Madras Government Oriental Series, 60). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0