Avadānaśataka · Chapter 94
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśatisahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvat tatra dvau bhikṣū saṃśīlikau | tatraiko bahuśruto 'rhan*, dvitīyo 'lpaśrutaḥ pṛthagjanaś ca | tatra yo 'sāv arhan* bahuśrutaḥ, sa jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ bahūni ca nimantraṇakāni pratilabhate | sa taṃ saṃśīlikabhikṣuṃ yatra nimantrito bhavati, tatra paścācchramaṇaṃ nayati | yāvad anyatamasmin divase 'rhan nimantritaḥ | nimantraṇakaṃ gantukāmas taṃ paścācchramaṇam āgacchati, na ca pratilabhate | tatas tena tasyādarśanād anyo bhikṣur nītaḥ | yāvat tatra taruṇabhikṣubhir auddhatyābhiprāyair evam uktam*: paśyata bhadantā yāvat tenāyaṃ paścācchramaṇo 'dya na nīto 'nyo nīta iti | tatas tena krodhābhibhūtenārhato 'ntike cittaṃ pradūṣya kharaṃ vākkarma niścāritam* | # # # # # # # # # # # # tena pañca janmaśatāny ahasto jātaḥ | yadā āśayato vipratisārajātena atyayam atyayato deśitaṃ vivṛtam uttānīkṛtam*, tena hastau pratilabdhau | yat punas tena paṭhitaṃ svādhyāyitaṃ skandhakauśalaṃ dhātukauśalam
-------------------- Vaidya, p. 241 --------------------
āyatanakauśalaṃ pratītyasamutpādakauśalaṃ ca kṛtam*, tena mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_94 lekuñcikaḥ | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamo brahmaṇa āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto durvarṇo durdarśano 'vahoḍimakaḥ | jātamātrasya cāsya mātuḥ stanābhyāṃ kṣīram antarhitam* | yāvat tena brāhmaṇena tasyānyā dhātrī ānītā | tasyā api kṣīram antarhitam* | tasya dārikasya karmavipākataḥ | yadāsya kṣīrasaṃbhavaḥ sarvair apy upāyair na saṃbhavati, tadāsau lehenodbhṛtaḥ (Speyer: lehenoddhṛtaḥ) | tasya lekuñcika iti nāmadheyaṃ kṛtam* | so 'lpeśākhyo 'lpapuṇyaś ca ||
yadā mahān saṃvṛttas tadā udarapūraṇam api nāsādayati | paśyati ca bhikṣūn sunivasitān suprāvṛtān bhramarasadṛśāni pātrāṇi gṛhītvā śrāvastīṃ piṇḍāya praviśataḥ | tāṃś ca pūrṇahastān pūrṇapātrān pratiniṣkrāmataḥ | tasya dṛṣṭvā bhagavacchāsane pravrajyābhilāṣa utpannaḥ | sa mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajito 'py udarapūraṇaṃ nāsādayati | tena tenaiva saṃvegena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ ||
-------------------- Vaidya, p. 242 --------------------
yāvad asāv apareṇa samayena bhagavato gandhakuṭīṃ saṃmārjituṃ pravṛttaḥ | sa tāṃ saṃmṛjya pātracīvaram ādāya śrāvastīṃ piṇḍāya prāvikṣat* | tatas tena prabhūtaḥ praṇītaś ca piṇḍapāta āsāditaḥ, yenāsya saṃtarpitānīndriyāṇi mahābhūtāni | tatas tena saṃtarpitendriyeṇa kṛtsnā rātrir dhyānavimokṣasamāpattibhir atināmitā | tato 'sya buddhir utpannā: śobhano 'yam upāyo yanv ahaṃ bhikṣusaṃghaṃ vijñāpayeyam iti | tena sarva eva bhikṣusaṃgho vijñāpitaḥ: ahaṃ bhadanta alpapuṇyo yadā gandhakuṭīṃ saṃmṛjya piṇḍapātaṃ praviśāmi, tadā tṛptiṃ labhe | tan me saṃghaḥ kāruṇyaṃ karotu, nānyena bhagavato gandhakuṭī saṃmrāṣṭavyeti | tataḥ saṃghena kriyākāraḥ kṛtaḥ: na kenacid bhagavato gandhakuṭī saṃmrāṣṭavyeti | sa visrabdho gandhakuṭīṃ saṃmṛjya paścāc chrāvastīṃ piṇḍāya praviśati ||
tasmiṃś ca samaye āyuṣmāñ chāradvatīputraḥ pañcaśataparivāro janapade varṣoṣitaḥ śrāvastyām abhyāgataḥ | tataḥ śāstur gauravajāto gandhakuṭīṃ saṃmārṣṭum ārabdhaḥ | sa āyuṣmatā lekuñcikena lakṣitaḥ | tenocyate: sthavira udare mama prahāro dattaḥ, yat te gandhakuṭī saṃmṛṣṭeti | sthaviraḥ prāha: katham iti? lekuñcikaḥ kathayati: sthavira, yadāhaṃ gandhakuṭīṃ na saṃmārjitavāṃs tadā piṇḍapātaṃ nāsādayāmīti | tataḥ sthaviraśāriputreṇoktam: yady evam aham anyatra nimantritaḥ | alpotsukas tvaṃ bhava | ahaṃ tatra tubhyaṃ piṇḍapātaṃ dāsyāmīti | tataḥ sthaviraśāriputraḥ pañcaśataparivāro nimantraṇakaṃ prasthitaḥ | lekuñciko 'pi tenaiva sārdhaṃ saṃprasthitaḥ | yadā gṛhapater gṛhasamīpaṃ gatas tadā lekuñcikasya karmavipākena tasmin gṛhe mahān kalahaḥ samutpannaḥ | tata āyuṣmato lekuñcikasyaitad abhavat: mamālpapuṇyatayā tatra kalaho jāta iti | tataḥ pratinivṛtya vihāraṃ gatvā bhaktacchedam akarot* | tato dvitīye divase sthaviraśāriputreṇocyate: kimarthaṃ tvaṃ na gata iti | tenoktam*: sthavireṇa nāvagatam*: mamālpapuṇyatayā yādṛśas tatra kalaho jāta iti | tataḥ sthaviraśāriputreṇānyatra divase taṃ puraskṛtya tad gṛhaṃ praveśitaḥ | saṃghamadhye copaviṣṭasya sataḥ pradakṣiṇaś cāhāro dīyate | tatra pariveṣakajano vismarati | tena saṃghamadhye dvitīyo bhaktacchedaḥ kṛtaḥ ||
yāvad iyaṃ pravṛttiḥ sthavirānandena śrutā | śrutvā ca lekuñcikam uvāca: tena hi tvam ihaiva jetavane tiṣṭha, ahaṃ te piṇḍapātam āneṣyāmīti | sthavirānandasyaivaṃvidhā smṛtiḥ | yadā bhagavato 'ntikād aśītir dharmaskandhasahasrāṇy udgṛhītāni # # # | lekuñcikasya ca karmāvaraṇena sthavirānandena vismṛtam* | tatrānena tṛtīyo bhaktacchedaḥ kṛtaḥ | caturthe divase sthavirānandenāsthāṃ kṛtvā piṇḍapāto dattaḥ | so 'pi nirgacchataḥ śvabhir apahṛtaḥ | tatrānena caturtho bhaktacchedaḥ kṛtaḥ ||
-------------------- Vaidya, p. 243 --------------------
pañcame divase sthaviramaudgalyāyanena śrutvā lekuñcikasyāthāya piṇḍapātaṃ gṛhītvā ṛddhyā saṃprasthitam* | lekuñcikasya karmavipākena suparṇinā pakṣirājena pakṣaiḥ parāhatya mahāsamudre pātitaḥ | tatrānena pañcamo bhatacchedaḥ kṛtaḥ ||
ṣaṣṭhe divase śāriputreṇa śrutam* | tasyaitad abhavat*: yanv ahaṃ lekuñcikasya piṇḍapātaṃ ###################### lekuñcikasya kuṭikādvāre 'vasthitaḥ | tato lekuñcikasya karmavipākena tad api dvāraṃ śilābhir āvṛtam* | tataḥ śāriputreṇa ṛddhyā mokṣyāmīti tat pātraṃ pṛthivyāṃ sthāpitam* | tad api lekuñcikasya karmavipākena | athāśītiṣu yojanasahasreṣu kāñcanamayyāṃ pṛthivyām avasthitam* | tato 'pi sthaviraśāriputreṇa ṛddhyā samuddhṛtya tat piṇḍakaṃ mukhadvāraśleṣite piṇḍapāte tasya karmāvaraṇena tan mukham ekadhanaṃ saṃvṛttam* | tata āyuṣmāñ chāriputro lekuñcikasyābhavyatāṃ jñātvā saṃvignaḥ | tena ca bhadantena ṣaḍ bhaktacchedāḥ kṛtāḥ ||
tataḥ saptame divase āyuṣmāl lekuñcikaḥ satvānām udvejanārthaṃ karmaṇāṃ cāvipraṇaśasaṃdarśanārthaṃ karmabalodbhāvanārthaṃ ca bhasmanā pātraṃ pūrayitvā buddhapramukhasya bhikṣusaṃghasya purastān niṣadya udakenāloḍya pītvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ | tam abhivīkṣya bhikṣavaḥ saṃvignāḥ tasya śarīre śarīrapūjāṃ kṛtvā saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta lekuñcikena karmāṇi kṛtāni, yenārhatvaprāpto 'pi ṣaḍ bhaktacchedān kṛtvā saptame divase nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛta iti | bhagavān āha: lekuñcikenaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | lekuñcikena karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0