Avadānaśataka · Chapter 93
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | tatrānyataraḥ śreṣṭhīputraḥ sthavirasakāśe pravajitaḥ | sa ca sthaviro 'rhan, sa rāgaviprahīṇaḥ | yāvat tatra deśe parva pratyupasthitam* | tatas taruṇabhikṣuṇā sthavira utthāpyate: uttiṣṭha gocaragrāmaṃ gamiṣyāva iti | sthavira āha: vatsa adyāpi prag eva, gaccha tāvat kuśalapakṣaṃ pratijāgṛhīti | dvir api trir api taruṇabhikṣuṇā sthavira utthāpyate: uttiṣṭha gocaragrāmaṃ gamiṣyāva iti | dvir api trir api sthavira āha: vatsa, adyāpi prag eva, gaccha tāvat kuśalapakṣaṃ pratijāgṛhīti | tatas tena taruṇabhikṣuṇā āhāragṛddhreṇa (Speyer: āhāragṛdhreṇa) kharaṃ vākkarma niścāritam* | # # # # # # || # # # {mā svapihi gṛhe ṣaṣṭi varṣasahasrāṇi}, tasya karmaṇo vipākena ṣaṣṭi varṣasahasrāṇi mātuḥ kukṣāv uṣitaḥ | yad abhūd dharmamātsaryaṃ tena duḥprajñaḥ, kṛcchreṇendriyāṇi paripācitāni | yad anena tatra paṭhitaṃ svādhyāyitaṃ skandhakauśalaṃ pratītyasamutpādakauśalaṃ sthānāsthānakauśalaṃ ca kṛtam*, tena mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | tasmāt tarhi bhikṣavo vāgduścaritaprahāṇāya vyāyantavyam* | ete doṣā na bhaviṣyanti, ye sthavirakasya pṛthagjanabhūtasya | eṣa eva guṇagaṇo bhaviṣyati yas tasyaivārhatvaṃ prāptasya | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 239 --------------------
AVŚ_93 hastakaḥ | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamaḥ śreṣṭhī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvāṅgapratyaṅgopetaḥ prakṛtijātismaraś ca | sa svakaṃ hastaṃ gṛhītvā āliṅgate cumbati pariṣvajati, vācaṃ bhāṣate: aho bata me hastakau sucireṇa labdhau, aho bata me hastakau sucireṇa labdhakāv iti | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād ayaṃ jātamātra eva hastāv āliṅgate cumbati, tasmād bhavatu dārakasya hastaka iti nāmeti | hastako dāraka aṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* | yadā tatra deśe kiṃcid bhavati bhayam*, tadā sa janakāyo bhīta itaś cāmutaś codbhrānto bhāṇḍaṃ gopāyati | sa tu hastau gopāyati, janakāyasya caivaṃ kathayati: mā bhavanto dakṣiṇīyeṣu cittaṃ pradūṣayata, mā paruṣāṃ vācaṃ bhāṣayadhvam*, aho bata me hastakau sucireṇa labdhakau, aho bata me hastakau sucireṇa labdhakāv iti ||
yāvad apareṇa samayena hastako jetavanaṃ gataḥ | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc cānena bhagavato 'ntike cittaṃ prasāditam* | sa prasādajāto bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | tato 'sya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā hastakena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sa dṛṣṭasatyo mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto
-------------------- Vaidya, p. 240 --------------------
bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ | so 'rhatvaprāpto 'py evam eva bhikṣūṇāṃ dharmaṃ deśayati: mā bhavanto dakṣiṇīyeṣu cittaṃ pradūṣayata, mā kharāṃ vācaṃ niścārayata | aho bata me hastakau sucireṇa labdhakau, aho bata me hastakau sucireṇa labdhakāv iti ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta hastakena karmāṇi kṛtāny upacitāni yenārhatvaprāpto 'py evam eva kathayati: aho bata me hastakau sucireṇa labdhakau, aho bata me hastakau sucireṇa labdhakāv iti | bhagavān āha: pratyakṣakarmaphaladarśī bhikṣavo 'yaṃ pudgalaḥ | icchatha yūyam avadhārayitum*? evaṃ bhadanta | hastakenaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | hastakena karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0