Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 95

95.1

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryām anyatamā gṛhapatipatnī śrāddhā bhadrā kalyāṇāśayā | sā abhīṣṇaṃ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakayācanakebhyo dānāni dadāti | tasyā apareṇa samayena bhartā kālagataḥ | yāvad asyāḥ putraḥ svagṛhe svāmī saṃvṛttaḥ | sa ca matsarī kuṭukuñcakaḥ āgṛhītapariṣkāraḥ kākāya baliṃ na pradātuṃ vyavasyati | sa śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakān dṛṣṭvā cittaṃ pradūṣayati | tasya mātā tenaiva pūrvakrameṇa śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakebhyo dānapradānāny anuprayacchati | tasyāḥ putro mātsaryābhibhūtaḥ kathayati: amba na me rocate (Speyer: rocyate) | mā dānam anuprayaccheti | sā kathayati: putraka iha kule eṣa kuladharma iti |
-------------------- Vaidya, p. 244 --------------------
tatas tena pṛthagbhaktena sthāpitā | tathāpy asāv upārdhād dānam anuprayacchati, upārdham ātmanā paribhuñkte | tatas tena mātsaryābhibhūtena krodhenāvṛtabuddhinā bhūyo nivāryata eva | yadā sarvāvasthāyāṃ na śaknoti vārayitum*, tadā mātaram uvāca: amba kiṃcit karaṇīyam asti, avavarakaṃ praviśeti | sā ṛjusvabhāvatayā avavarakaṃ praviṣṭā | tatas tena dvāraṃ baddhvā ekaṃ bhaktacchedaṃ kāritā | sā kathayati: putra bubhukṣitāsmīti | tatas tena kharaṃ vākkarma niścāritam*: bhasma khādeti | yāvat tenāsau kṛcchrasaṃkaṭasaṃbādhaprāptā sakaruṇakaruṇaṃ vikrośamānā ṣaḍ bhaktacchedān kāritā, tathāpi na pratimuktā | kālagatā | tadāsya mātsaryeṇāvṛtasya mātṛviyogād vipratisāro jātaḥ ||
bhagavān āha: kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena gṛhapatiputraḥ, ayaṃ sa lekuñcikaḥ | yad anena mātur apakāraḥ kṛtas tasya karmaṇo vipākena kalpam avīcau mahānaraka utpannaḥ | tenaiva hetunā idānīm apy arhatvaprāptaḥ ṣaḍ bhaktacchedān kṛtvā bhasmād anāhāra eva parinirvṛtaḥ | anyāny api bhikṣavo lekuñcikena karmāṇi kṛtāny upacitāni | bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryām anyatamo brāhmaṇo devatārcikaḥ sarveṣāṃ vārāṇaseyānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito 'bhimataś ca sarvajanasya | dharmatā caiṣā yad asati buddhānām utpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya | yāvad anyatamaḥ pratyekabuddho vārāṇasīṃ piṇḍāya praviṣṭaḥ | sa ca tatra pūrṇahastaḥ pūrṇapātro nirgacchati | tena brāhmanena dṛṣṭaḥ | tasya mātsaryam utpannam* | kathayati: ānaya yāvat pātraṃ paśyāmīti | asamanvāhṛtya ca śrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānadarśanaṃ na pravartata iti | tena bhadantenopanāmitam* | tatas tena pṛthivyām utsṛjya pādenābhimṛditam* | tatas tena pratyekabuddhena bhaktachedaḥ kṛtaḥ | na ca tasya brāhmaṇasya vipratisāro jātaḥ ||
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau brāhmaṇaḥ, ayam evāsau lekuñcikaḥ | bhūyaḥ kāśyape bhagavati pravrajito babhūva | tatrānena brahmacaryavāsaḥ paripālitaḥ | tenedānīm arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_95 saṃsāraḥ | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ
-------------------- Vaidya, p. 245 --------------------
saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamo gṛhapatir āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvāṅgapratyaṅgopetaḥ | sa jātamātra eva gṛham avalokya vācaṃ niścārayati sma: duḥkho bhavantaḥ saṃsāraḥ, paramaduḥkhaḥ saṃsāraḥ | ity uktvā tūṣṇīm avasthitaḥ | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād ayaṃ jātamātra eva saṃsāra iti ghoṣayati, tasmād bhavatu dārakasya saṃsāra iti nāmeti | saṃsāro dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* |

yadā saṃsāro dārakaḥ krameṇa mahān saṃvṛttaḥ, sa prakṛtijātismaratvāc ca janakāyasya dharmaṃ deśayati: mā bhavanto guruṣu gurusthānīyeṣu mātāpitṛṣv ācāryopādhyāyeṣu vā kharavācaṃ niścārayata | duḥkhaṃ saṃsāra iti | yāvad apareṇa samayena itaś cāmutaś ca paribhramañ jetavanaṃ nirgataḥ | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc cānena bhagavato 'ntike cittaṃ prasāditam* | prasādajāto bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | tasmai bhagavatā saṃsāravairāgyikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā saṃsāro dārakaḥ saṃsāre doṣadarśī bhūtvā mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ | so 'rhatvaprāpto 'pi bhikṣūṇāṃ dharmaṃ deśayati: mā āyuṣmanto guruṣu gurusthānīyeṣu mātāpitṛṣv ācāryopādhyāyeṣu {vā} kharavācaṃ niścārayata | duḥkhaṃ saṃsāraḥ, paramaduḥkhaṃ saṃsāra iti | ++++++++++++++||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta saṃsāreṇa karmāṇi kṛtāni, yena pañca janmaśatāni mṛtakuṇapa eva mātuḥ kukṣer nirgataḥ | pravrajya
-------------------- Vaidya, p. 246 --------------------
cārhatvaṃ sākṣātkṛtam iti | bhagavān āha: saṃsāreṇaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | saṃsāreṇa karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc