Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 74

74.1

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvad anyatarā śreṣṭhibhāryā śrāddhā bhadrā kalyāṇāśayā kenacid eva karaṇīyena ṛṣipatanaṃ gatā | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc ca bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | tato 'syā bhagavatā kāśyapena dharmo deśitaḥ | tayā labdhaprasādayā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃgham antargṛhe bhojayitvā bhikṣusaṃghāya kaṭhinacīvaram anupradattam*, krameṇa ca mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā ||
kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau śreṣṭhibhāryā, eṣaivāsau śuklā bhikṣuṇī | yad anayā bhikṣusaṃghāya kaṭhinacīvaram anupradattaṃ tena śuklavastraprāvṛttā jātā | yad brahmacaryavāsaḥ paripālitas teneha janmany arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_74 somā | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamo brāhmaṇa āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī trayāṇāṃ vedānāṃ pāragataḥ sanighaṇṭakaiṭabhānāṃ sākṣaraprabhedānām itihāsapañcamānāṃ padaśo vyākaraṇaḥ | sa pañca māṇavakaśatāni brāhmaṇakān mantrān pāṭhayati | tena
-------------------- Vaidya, p. 183 --------------------
putrahetoḥ sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārikā jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā sarvāṅgapratyaṅgopetā | tasyā jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārikāyā nāmeti | jñātaya ūcuḥ: prāyaśo 'smākaṃ putrapautrikayā somanāmāni kriyante | bhavatu dārikāyāḥ someti nāmeti | somā dārikā unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* ||
yadā krameṇa mahatī saṃvṛttā, sā paṇḍitā vyaktā medhāvinī paṭupracārā smṛtimatī śrutidharā ca | yāvad asyāḥ pitā māṇavakān mantrān pāṭhayati, sā śrutamātreṇodgṛhṇāti | śrutvā ca teṣāṃ śāstrāṇāṃ pūrvāpareṇa vyākhyānaṃ karoti | tato 'syā yaśasā sarvā śrāvastī sphuṭā saṃvṛttā | tīrthyāś cāsyā ahanyahani darśanāyopasaṃkrāmanti, tayā ca saha viniścayaṃ kurvanti | yadā bhagavān anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhaḥ tadā śrāvastīm āgataḥ | prāyeṇa ye paṇḍitāḥ paṇḍitasaṃkhyātāḥ, te bhagavato darśanāyopasaṃkrāmanti | tataḥ sā tān na paśyantī antarjanam āmantrayate: ko 'tra bhavanto hetur yenaitarhi śāstravido nopasaṃkrāmantīti | te kathayanti: bhagavān sarvajñaḥ śākyamunir nāmeha saṃprāptaḥ, sarve tatpravaṇāḥ saṃvṛttā iti | tato buddha ity aśrutapūrvaṃ ghoṣaṃ śrutvāsyāḥ sarvaromakūpā hṛṣṭāḥ (Speyer: sarvaromakūpāhṛṣṭāḥ ) | tatra somā dārikā buddhaśabdaśravaṇād bhagavatsakāśam upasaṃkrāntā | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc ca bhagavatpādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | atha bhagavān somāyā dārikāyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān*, yāṃ śrutvā somayā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sā dṛṣṭasatyā mahāprajāpatyāḥ sakāśe pravrajitā | tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhantī saṃvṛttā traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhā | sendropendrāṇāṃ
devānāṃ pūjyā mānyābhivādyā ca saṃvṛttā ||
yadā bhagavatā bhikṣubhya ājñā dattā: yūyam eva bhikṣavo 'nvardhamāsaṃ prātimokṣasūtroddeśam uddiśateti, tadā mahāprajāpatyā: uddiśatu bhagavān prātimokṣam*, uddiśatu sugataḥ prātimokṣam iti | bhagavān āha: na hi bhikṣuṇyas tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhaḥ padaśo dharmam uddiśanti | yadi yuṣmākaṃ kācid utsahate (Speyer: ucchahate) sakṛduktaṃ dhārayitum*, evam aham uddiśeyam iti | tena khalu samayena sā bhikṣuṇī tasyām eva parṣadi saṃniṣaṇṇā saṃnipatitā | atha sā bhikṣuṇī utthāyāsanād yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantam etad avocat*: uddiśatu bhagavān prātimokṣam*,
-------------------- Vaidya, p. 184 --------------------
uddiśatu sugataḥ prātimokṣam* | ahaṃ sakṛduktaṃ dhārayiṣye | tato bhagavatā vistareṇoddiṣṭaḥ, somayā sakṛdukto dhāritaḥ | tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma: eṣā agrā me bhikṣavo bhikṣuṇīnāṃ mama śrāvikāṇāṃ bahuśrutānāṃ śrutadharīṇāṃ yaduta somā bhikṣuṇī ||

bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta somayā bikṣuṇyā karmāṇi kṛtāny upacitāni, yenāḍhye kule jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā śrutidharā ca saṃvṛtteti | bhagavān āha: somayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | somayā karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc