Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 52

52.1

athāśīviṣapūrvako devaputro vaṇig iva labdhalābhaḥ, saṃpannasasya iva karṣakaḥ śūra iva vijitasaṃgrāmaḥ, sarvarogaparimukta ivāturo yayā vibhūtyā bhagavatsakāśam upagatas tayaiva vibhūtyā tasyām eva rātrau rājño bimbisārasya sakāśam upasaṃkramya sarvaṃ rājakulam udāreṇāvabhāsenāvabhāsya rājānaṃ prabodhya etad uvāca: mahārāja uttiṣṭha uttiṣṭha, kiṃ svapiṣīti | atha rājā prabuddhaḥ paśyati tam udāram avabhāsaṃ taṃ ca devaputram* | dṛṣṭvā prītamanās taṃ papraccha kas tvam iti | sa kathayati: ahaṃ sa dṛṣṭyāśīviṣo bhagavatā tatrodyāne vinītaḥ, kālaṃ kṛtvā praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannaḥ | bhagavantaṃ ca me paryupāsya satyadarśanaṃ kṛtam* | sa idānīṃ prabodhayāmi | gatvā tad udyānam amukasmāt pradeśān mahānidhānam utpāṭya mama nāmnā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhojaya, dakṣiṇādeśanāṃ ca kārayeti | adhivāsayati rājā bimbisāro devaputrasya tūṣṇībhāvena | athāśīviṣapūrvako devaputro rājñas tūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā tatraivāntarhitaḥ ||
atha sa rājā bimbisāras tasyām eva rātrau māgadhānāṃ paurajānapadānāṃ nivedya tad udyānaṃ gatvā nidhānam utpāṭya bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ traimāsyaṃ bhojayitvā bhagavantaṃ papraccha: kāni bhagavann aśīviṣapūrvakeṇa devaputreṇa karmāṇi kṛtāni, yenāśīviṣeṣūpapannaḥ: kāni karmāṇi kṛtāni yena deveṣūpapannaḥ, satyadarśanaṃ ca kṛtam iti? bhagavān āha: yat tenātimātro lobha utpāditaḥ, śramaṇabrāhmaṇavanīpakānāṃ cāntike cittaṃ praduṣitam*, tenāśīviṣeṣūpapannaḥ | yan mamāntike cittaṃ prasāditam*, tena deveṣūpapannaḥ | kāśyape ca samykasaṃbuddhe upāsakabhūtena śaraṇagamanaśikṣāpadagrahaṇaṃ kṛtam*, tena satyadarśanaṃ kṛtam iti | tasmāt tarhi mahārāja mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyam* | ete doṣā na bhaviṣyanti ye āśīviṣasya | eṣa eva guṇagaṇo bhaviṣyati, yas tasyaiva devaputrasyety evaṃ te mahārāja śikṣitavyam* | atha rājā bimbisāro bhagavato bhāṣitam abhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvotthāyāsanāt prakrāntaḥ ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo 'nye ca devāsuragaruḍakinnaramahoragādayo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 131 --------------------
AVŚ_52 candraḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamaḥ karṣako brāhmaṇaḥ | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvajanamanonayanaprahlādanakaraḥ | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād asya jātau sarvalokānāṃ nayanaprahlādanam*, tasmād bhavatu asya dārakasya candra iti nāmeti | sa ca tena brāhmaṇena kṛcchreṇa labdhaḥ | na cāsyānyaḥ putro na duhitā ||
sa unnīto vardhito mahān saṃvṛttaḥ | sa sarvalokaprahlādanakaratvād brāhmaṇagṛhapatibhiḥ kṛtsnaṃ nagaram anvāhiṇḍyata iti | sa brāhmaṇas tasmin bhūyasyā mātrayādhyavasito nityam eva kramasthānaśayyāsu saṃrakṣaṇaparo 'vatiṣṭhite | tasya ca brāhmaṇasyānāthapiṇḍadasamīpe gṛham* | atha sa brāhmaṇadārako 'nāthapiṇḍadasaṃsargāj jetavanaṃ gatvā buddhavacanaṃ śṛṇoti | tena bhagavacchāsane prasādaḥ pratilabdhaḥ | sa cālpāyuṣkaḥ kālaṃ kṛtvā praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannaḥ ||
dharmatā khalu devaputrasya vā devakanyāyā vā aciropapannasya trīṇi cittāny utpadyante: kutaś cyutaḥ, kutropapannaś ca kena karmaṇeti | paśyati manuṣyebhyaś cyutaḥ praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannāḥ, bhagavato 'ntike cittam ahiprasādyeti | atha brāhmaṇapūrviṇo devaputrasyaitad abhavat: na mama pratirūpaṃ syāt*, yad ahaṃ paryuṣitaparivāso bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmeyam* | yanv aham aparyuṣitaparivāsa eva bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmeyam iti | atha brāhmaṇapūrvako devaputraś calavimalakuṇḍaladharo hārārdhahāravirājitagātro maṇiratnavicitracūḍaḥ kuṅkumatamālapatraspṛkkādisaṃsṛṣṭagātras tasyām eva rātrau divyānām utpalakumudapuṇḍarīkamandāravāṇāṃ puṣpāṇām utsaṅgaṃ pūrayitvā sarvaṃ jetavanam udāreṇāvabhāsenāvabhāsya bhagavataṃ puṣpair avakīrya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | atha bhagavān brāhmaṇapūrvakasya devaputrasyāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśīṃ caturāryasatyasaṃprativedhikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān, yāṃ śrutvā brāhmaṇapūrvakeṇa devaputreṇa viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotaāpattiphalam prāptam* | sa dṛṣṭasatyas trir udānam udānayati: idam asmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair yad bhagavatāsmākaṃ kṛtam* | ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitāny apāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭhāpitāḥ smo devamanuṣyeṣu | āha ca:
-------------------- Vaidya, p. 132 --------------------
tavānubhāvāt pihitaḥ sughoro
hy apāyamārgo bahudoṣayuktaḥ |
apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā
nirvāṇamārgaś ca mayopalabdhaḥ

52.2

tvadāśrayāc cāptam apetadoṣaṃ
mayādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ |
prāptaṃ ca śāntaṃ padam āryakāntaṃ
tīrṇaś ca duḥkhārṇavapāram asmi

52.3

naravarendra narāmarapūjita
vigatajanmajarāmaraṇāmayaṃ |
bhavasahasrasudurlabhadarśana
saphalam adya mune tava darśanam*

52.4

iti
avanamya tataḥ pralambahāraś
caraṇau dvāv abhinandya jātaharṣaḥ |
parigamya ca dakṣiṇaṃ jitāriṃ
suralokābhimukho divaṃ jagāma

52.5

atha brāhmaṇapūrvako devaputro vaṇig iva labdhalābhaḥ, sasyasaṃpanna iva karṣakaḥ śūra iva {vi}jitasaṃgrāmaḥ, sarvarogaparimukta ivāturo yayā hi vibhūtyā bhagavatsakāśam āgatas tayaiva vibhūtyā svabhavanaṃ gataḥ ||
bhikṣavaḥ pūrvarātrāpararātraṃ jāgarikāyogam anuyuktā viharanti | tair dṛṣṭo bhagavato 'ntike udāro 'vabhāsaḥ | yaṃ dṛṣṭvā saṃdigdhā bhagavantaṃ paprachuḥ: kiṃ bhagavann asyāṃ rātryāṃ bhagavantaṃ darśanāya brahmā sahāṃpatiḥ śakro devendraś catvāro lokapālā upasaṃkrāntāḥ? bhagavān āha: na bhikṣavo brahmā sahāṃpatir na śakro devendro nāpi catvāro lokapālā māṃ darśanāyopasaṃkrāntāḥ, api yo 'sāv ekaputro 'sya brāhmaṇasya putro 'lpāyuṣkaḥ kālagataḥ, sa mamāntike cittam abhiprasādya praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannaḥ, so 'syāṃ rātrau matsakāśam upasaṃkrāntaḥ | tasya mayā dharmo deśitaḥ, dṛṣṭasatyaś ca svabhavanaṃ gataḥ ||
atra cāntare sa brāhmaṇas tam ekaputrakam iṣṭaṃ kāntaṃ priyaṃ manāpaṃ kṣāntam apratikūlaṃ śmaśāne nirhṛtyotsaṅge kṛtvā karuṇakaruṇaṃ vilapan* kathayati: hā putraka hā ekaputraketi | jñātayaḥ subahv api śokavinodanaṃ kurvaṇā na śaknuvanty utthāpayitum* | sa kākakuraraśvaśṛgālagṛdhraparivṛtaḥ prakīrṇakeśībhiḥ strībhir anugato mahājanakāyena codvīkṣyamāṇas tiṣṭhati | tato 'sya putro devabhūtaḥ pitaraṃ paridevamānaṃ dṛṣṭvā kāruṇyād ākampitahṛdayaḥ pituḥ śokavinodanārtham ṛṣiveṣadhāriṇam ātmānam abhinirmāya śmaśānasamīpe pañcatapāvasthitaḥ | atha sa brāhmaṇas tam ṛṣiṃ papraccha: bho maharṣe anena tapasā kiṃ prārthayasa iti | ṛṣir āha: rājyaṃ prārthaye, sauvarṇaś ca me rathaḥ syān nānāratnavicitraḥ, sūryācandramasau rathacakre syātām*, catvāraś ca lokapālāḥ purastān nameyuḥ | so 'haṃ taṃ ratham abhiruhyemāṃ mahāpṛthivīm anvāhiṇḍeyeti | brāhmaṇaḥ kathayati:
yadi varṣaśataṃ pūrṇaṃ tapiṣyasi nirantaram* |
na lapsyase 'pi tat sthānaṃ paramatapasāpi hi

52.6

iti ||
ṛṣiḥ kathayati: tvaṃ ca punar anena mṛtakuṇapenāśucinā paramadurgandhena śavena kāṣṭhabhūtena kiṃ prārthayasa iti | brāhmaṇaḥ prāha: priyo me ekaputrakaḥ kālagataḥ, taṃ prārthaya iti | ṛṣir āha:
-------------------- Vaidya, p. 133 --------------------
yadi varṣaśataṃ pūrṇaṃ rodiṣyasi nirantaram* |
na lapsyase 'pi taṃ putraṃ ruditena hi kiṃ tava

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc