Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 44

44.1

iti
bhagavān āha: pāpakāriṇī maudgalyāyana sā pretī | icchasi tasyā karmaplotiṃ śrotum*? evaṃ bhadanta | tena hi maudgalyāyana śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ||
bhūtapūrvaṃ maudgalyāyana atīte 'dhvani viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | tasyāṃ ca vārāṇasyām anyatamā gṛhapatipatnī matsariṇī kuṭukuñcikā āgṛhītapariṣkārā kākāyāpi baliṃ na pradātuṃ vyavasyati, prāg evānyeṣāṃ yācakānām* | sā śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakān dṛṣṭvā cittaṃ pradūṣayati | yāvad anyataraḥ piṇḍapātikas tasyā gṛhaṃ praviṣṭaḥ | tasyās taṃ dṛṣṭvā mātsaryam utpannam* | cittaṃ ca pradūṣya imāṃ cintām āpede: yady aham asya satkāraṃ kariṣyāmi, punar apy eṣa āgamiṣyatīti | tatas tayā pāpakāriṇyā aniṣṭaṃ paralokabhayam avigaṇayya sa bhikṣur upanimantrya dvāraṃ baddhvā bhaktacchedaṃ kāritaḥ | bahu ca paribhāṣyoktaḥ: iyaṃ te bhikṣo satkriyā | mā punar idaṃ gṛhaṃ pravekṣyasīti ||
sā tena mātsaryeṇāsevitena bhāvitena bahulīkṛtena preteṣūpapannā | evaṃvidhāni duḥkhāni pratyanubhavati | tasmāt tarhi maudgalyāyana mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyam* | ete doṣā na bhaviṣyanti, te tasyāḥ pretyā iti ||
idam avocad bhagavān | āttamanasa āyuṣmān mahāmaudgalyāyano 'nye ca devāsuragaruḍakinnaramahoragā bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_43 pānīyam* | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛham upaniśritya viharati veṇuvane kalandakanivāpe | āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pretacārikāṃ caran pretīm adrākṣīd dagdhasthūṇāsadṛśīṃ svakeśasaṃchannāṃ
-------------------- Vaidya, p. 111 --------------------
sūcīchidropamamukhīṃ parvatopamakukṣim ādīptāṃ pradīptāṃ prajvalitām ekajvālībhūtāṃ dhmāyantīṃ tṛṣārtāṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānām* | darśanamātreṇa cāsyā nadyudapānāni śuṣyanti | yadā devo varṣati, tadā tasyā upari savisphuliṅgāṅgāravarṣaṃ patati | dṛṣṭvā tām āyuṣmān mahāmaudgalyāyana āha: kiṃ tvayā kṛtaṃ pāpaṃ yenaivaṃvidhaṃ duḥkham anubhavasīti | pretī āha: pāpakāriṇy ahaṃ bhadanta mahāmaudgalyāyana | etam ārthaṃ bhagavantaṃ pṛccha | sa te asmākīnāṃ karmaplotiṃ kathayiṣyati, yāṃ śrutvā anye 'pīha satvāḥ pāpāt karmaṇaḥ prativiraṃsyantīti | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyano yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavān pratisaṃlayanād vyutthāya catasṛṇāṃ parṣadāṃ madhuramadhuraṃ dharmaṃ deśayati kṣaudraṃ madhv ivāneḍakam* | anekaśatā ca parṣad bhagavataḥ sakāśān madhuramadhuraṃ dharmaṃ śṛṇoty anijyamānair indriyaiḥ | tato buddhā bhagavantaḥ pūrvālāpinaḥ priyālāpina ehīti svāgatavādinaḥ smitapūrvaṃgamāś ca | tatra bhagavān āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam idam avocat*: ehi maudgalyāyana svāgataṃ te, kutas tvam etarhy āgacchasīti | mahāmaudgalyāyana āha: āgacchāmy ahaṃ bhadanta pretacārikāyāḥ | tatrāhaṃ pretīm adrākṣaṃ dagdhasthūṇāsadṛśīṃ svakeśasaṃchannāṃ sūcīchidropamamukhīṃ parvatopamakukṣim ādīptāṃ pradīptāṃ prajvalitām ekajvālībhūtāṃ dhmāyantīm ārtasvaraṃ kradantīṃ tṛṣārtāṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānām* | darśanamātreṇa cāsyā nadyudapānāni śuṣyanti | yadā devo varṣati tadā asyā upari savisphuliṅgam aṅgāravarṣaṃ patati | bhagavān āha: pāpakāriṇī maudgalyāyana sā pretī | icchasi tasyā karmaplotiṃ śrotum*? evaṃ bhadanta | tena hi maudgalyāyana śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ||
bhūtapūrvaṃ maudgalyāyana atīte 'dhvani asminn eva bhadrakalpe viṃśatisahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | tatrānyatamo bhikṣur adhvānaṃ pratipannaḥ | sa tṛṣārtaḥ kūpam upasṛptaḥ | tatrānyatarā dārikā pānīyaghaṭaṃ pūrayitvā sthitābhūt* | sā bhikṣuṇoktā: tṛṣārto 'haṃ bhagini, pānīyam anuprayaccheti | tasyā mātsaryam utpannam* | sā āgṛhītapariṣkārā bhikṣum uvāca: bhikṣo yadi mriyase, na te dadāmi pānīyam*, ghaṭo me ūno bhaviṣyatīti | tato 'sau bhikṣus tṛṣārto nirāśaḥ prakrāntaḥ | tato 'sau dārikā tena mātsaryeṇāsevitena bhāvitena bahulīkṛtena kālaṃ kṛtvā preteṣūpapannā | evaṃvidhāṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayate | tasmāt tarhi maudgalyāyana evaṃ śikṣitavyaṃ yan mātsaryaprahāṇāya vyāyaṃsyāmahe | ity evaṃ te maudgalyāyana śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān | āttamanā āyuṣmān mahāmaudgalyāyano 'nye ca devāsuragaruḍakinnaramahoragādayo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 112 --------------------
AVŚ_44 varcaghaṭaḥ | (ed. Speyer, vol. I)

buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛham upaniśritya viharati veṇuvane kalandakanivāpe | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat* | rājagṛhaṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktapiṇḍapātapratikrāntaḥ pātracīvaraṃ pratisamarpya yena gṛdhrakūṭaḥ parvatas tenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya gṛdhrakūṭaṃ parvatam avagāhyānyatarad vṛkṣamūlaṃ niśritya niṣaṇṇo divāvihārāya | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pretīm ādrakṣīd dagdhasthūṇāsadṛśīṃ nagnāṃ svakeśasaṃchannāṃ sūcīchidropamamukhīṃ parvatopamakukṣim ādīptāṃ pradīptāṃ prajvalitām ekajvālībhūtāṃ dhmāyantīm ārtasvaraṃ kradantīṃ tṛṣārtāṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānām* | durgandhāṃ paramadurgandhāṃ varcaḥsadṛśīṃ varcohārāṃ tad api kṛcchreṇāsādayantīm* | dṛṣṭvā ca punar āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ saṃvignaḥ | pretīṃ ca papraccha:
kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ yasya te īdṛśaṃ phalam iti |
pretī āha: pāpakāriṇy <MS: prāgapakāriṇy> ahaṃ bhadanta mahāmaudgalyāyana | etam ārthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛccha | sa te asmākīnāṃ karmaplotiṃ vyākariṣyati (Speyer: Śṣyatīti) | yāṃ śrutvānye 'pi satvāḥ pāpakarmaṇaḥ prativiraṃsyantīti | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyano yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavān pratisaṃlayanād vyutthāya catasṛṇāṃ parṣadāṃ madhuramadhuraṃ dharmaṃ deśayati kṣaudraṃ madhv ivāneḍakam* | anekaśatā ca parṣad bhagavataḥ sakāśān {madhura}madhuraṃ dharmaṃ śṛṇoty anijyamānair indriyaiḥ | tato buddhā bhagavantaḥ pūrvālāpinaḥ priyālāpinaḥ ehīti svāgatavādinaḥ smitapūrvaṃgamāś ca | tatra bhagavān āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam idam avocat*: ehi maudgalyāyana svāgataṃ te, kutas tvam etarhy āgacchasīti | maudgalyāyana āha: āgacchāmy ahaṃ bhadanta pretacārikāyāḥ | tatrāhaṃ pretīm adrākṣaṃ dagdhasthūṇāsadṛśīṃ nagnāṃ svakeśasaṃchannāṃ sūcīchidropamamukhīṃ parvatopamakukṣim ādīptāṃ pradīptāṃ prajvalitām ekajvālībhūtām ārtasvaraṃ krandantīṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānām* | darśanamātreṇa cāsyā nadyudapānāni śuṣyanti | yadā devo varṣati, tadā tasyā upari savisphuliṅgam aṅgāravarṣaṃ patati, durgandhāṃ paramadurgandhāṃ varcaḥsadṛśāṃ ca varcāhārāṃ tad api kṛcchreṇāsādayantīm* | āha ca:
{nagnā svakeśasaṃchannā asthiyantravaducchritā |}
ārtasvaraṃ krandamānā duḥkhāṃ vindati vedanām*

44.2

-------------------- Vaidya, p. 113 --------------------
yena hi varcadhānāni tena dhāvati duḥkhitā |
varcaḥ pāsyāmi bhokṣye ca tac ca duḥkhena labhyate

44.3

kiṃ tayā prakṛtaṃ pāpaṃ martyaloke sudāruṇam* |
yena evaṃvidhaṃ duḥkham anubhavati bhayānakam*

44.1

bhagavān āha: pāpakāriṇī maudgalyāyana sā pretī | icchasi tasyāḥ karmaplotiṃ śrotum*? evaṃ bhadanta | tena hi maudgalyāyana śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ||
bhūtapūrvaṃ maudgalyāyana vārāṇasyāṃ nagaryām anyatamaḥ pratyekabuddho hīnadīnānukampī prāntaśayanāsanasevī ca | sa vyādhito vārāṇasīṃ piṇḍāya prāviśati | yāvad asya vaidyena sāṃpreyaṃ bhojanam upadiṣṭam* | sa yenānyatamasya śreṣṭhino niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ | tena ca śreṣṭhinā dṛṣṭaḥ pṛṣṭaś ca: kena te ārya prayojanam iti | tenoktaṃ kulasāṃpreyeṇa bhojaneneti | tataḥ śreṣṭhinā vadhvā ājñā dattā: āryāya sāṃpreyaṃ bhojanaṃ dātavyam iti | atha tasyā vadhvā mātsaryam utpannam*: yady aham asmai adya bhojanaṃ pradāsyāmi, śvo bhūya āgamiṣyatīti | tayā ekāntam apasṛtya varcasaḥ pātraṃ pūrayitvā upari bhaktena pracchādya tasmai pratyekabuddhāya dattam* | asamanvāhṛtya śrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate | tena pratigṛhītam* | pratigṛhya saṃlakṣitaṃ yathaitad durgandham* | nūnam anayā amedhyasya pūritam iti | tato 'sau mahātmā tadekānte chorayitvā prakrāntaḥ ||
bhagavān āha: kiṃ manyase maudgalyāyana yāsau tena kālena tena samayena śreṣṭhivadhukā, iyaṃ sā pretī | yad upādāyānayā tādṛkpāpaṃ kṛtam* | tataḥ prabhṛti nityaṃ narakatiryakpreteṣūpapadyate, nityaṃ ca varcāhārā | tasmāt tarhi te maudgalyāyana mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyaṃ yathā ete doṣā na syur ye tasyāḥ pretyā | evaṃ maudgalyāyana śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān | āttamanā āyuṣmān mahāmaudgalyāyano 'nye ca devāsuragaruḍakinnaramahoragādayo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_45 maudgalyāyanaḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛham upaniśritya viharati sma veṇuvane kalandakanivāpe | tena khalu punaḥ samayena antarā ca rājagṛham antarā ca veṇuvanam atrāntare pañca pretaśatāni dagdhasthūṇākṛtīni nagnāni svakeśasaṃchannāni parvatopamakukṣīṇi sūcīchidropamamukhāni ādīptāni pradīptāni saṃprajvalitāny ekajvālībhūtāny ārtasvaraṃ pralapamānāni duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām
-------------------- Vaidya, p. 114 --------------------
amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānāni vāyumaṇḍalavadākāśe paribhramanti, na kvacit pratiṣṭhāṃ labhante | athāyuṣmān mahamaudgalyāyanaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat* | tena te pretā dṛṣṭāḥ, tair api pretair āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ | tatas te ekasamūhenāyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam upasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya karuṇadīnavilambitair akṣarair ekaraveṇocuḥ: vayaṃ smo bhadanta mahāmaudgalyāyana rājagṛhe pañca śreṣṭhiśatāny abhūvan* | te vayaṃ matsariṇaḥ kuṭukuñjakā āgṛhītapariṣkārāḥ | svayaṃ tāvad asmābhir dānapradānāni na dattāni, pareṣām api dānapradāneṣu dīyamāneṣu vighnāḥ kṛtāḥ, dakṣiṇīyāś ca bahavaḥ pretavādena paribhāṣitāḥ: pretopapannā iva yūyaṃ nityaṃ paragṛhebhyo bhaikṣyam aṭatha (Speyer: aṭhatha) | ete vayaṃ kālaṃ kṛtvā evaṃvidheṣu preteṣūpapannāḥ | iti bhadanta mahāmaudgalyāyana ye 'smākaṃ jñātayo rājagṛhe prativasanti, teṣām asmākīnāṃ karmaplotiṃ nivedya chandakabhikṣaṇaṃ kṛtvā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā asmākaṃ nāmnā dakṣiṇādeśanāṃ kārayitvā cāsmākaṃ pretayoner mokṣaḥ syād iti | adhivāsayaty āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pretānāṃ tūṣṇībhāvena | tata āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena teṣāṃ jñātigṛhebhyaś cchandakabhikṣaṇaṃ kṛtvā buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ śvo bhaktenopamantritaḥ | pretānāṃ ca niveditam*: śvo bhagavān sabhikṣusaṃgho bhaktenopanimantritaḥ, tatra yuṣmābhir āgantavyam iti | jñātīnām apy ārocitam*: bhavadbhir āgantavyaṃ tatra jñātibhojane | tān pretān drakṣyāmaḥ | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ svayam evodyukto bhojanaṃ pratijāgaritum* ||
atha prabhātāyāṃ rajanyām āhāre sajjīkṛte gaṇḍīdeśakāle saṃprāpte tān pretān na paśyati | tata āyuṣmān mahāmaudgalyāyano divyena cakṣuṣā tān pretān samanvāhartuṃ pravṛttaḥ | sarvasminn eva magadhamaṇḍale nādrākṣīt* | yāvat krameṇa cāturdvīpikaṃ vyavalokayituṃ pravṛttaḥ | tatrāpi nādrākṣīt* | tato yāvad asya jñānadarśanaṃ pravartate, tato vyavalokayituṃ pravṛttaḥ | tatrāpi nādrākṣīt* | tata āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ saṃvigno bhagavate nivedayāmāsa: bhagavan, na me dānapatayo dṛśyanta iti | bhagavān āha: ayaṃ maudgalyāyana mā khedam āpadyasva | sarvaśrāvakapratyekabuddhaviṣayam atikramya aparimāṇā lokadhātavaḥ santi | tatra te karmavāyunā kṣiptāḥ | api maudgalyāyana adya tathāgatabalaṃ paśya | sarvajñajñānadarśanaṃ vyaktīkariṣyāmi | tathāgatavikurvitaṃ darśayiṣyāmi | ākoṭyatāṃ gaṇḍīti | tato gaṇḍyām ākoṭitāyāṃ sarvo bhikṣusaṃghaḥ saṃnipatitaḥ, pretajñātayo 'nye ca kautūhalyābhyāgatāḥ satvāḥ pretadarśanotsukāḥ saṃnipatitāḥ | tato bhagavatā ṛddhyā tathā darśitaṃ yathā pretā buddhaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhuñjānaṃ paśyanti, smṛtiṃ ca pratilabhante: jñātayo asmad arthe buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayantīti | tato bhagavān pañcāṅgopetena svareṇa dakṣiṇām ādiśati:
ito dānād dhi yat puṇyaṃ tat pretān anugacchatu |
uttiṣṭhantāṃ kṣipram ete pretalokāt sudāruṇāt*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc