Avadānaśataka · Chapter 46
iti ||
-------------------- Vaidya, p. 115 --------------------
yāvad bhagavatā tad adhiṣṭhānā tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekair prāṇiśatasahasrair mātsaryamalaṃ prahāya satyadarśanaṃ kṛtam* | te ca pretā bhagavati cittam abhiprasādya kālagatāḥ, praṇīteṣu trāyastriṃśeṣūpapannāḥ ||
dharmatā khalu devaputrasya vā devakanyakāyā vā aciropapannasya trīṇi cittāny utpadyante: kutaś cyutaḥ kutropapannaḥ kena karmaṇeti | paśyanti pretebhyaś cyutāḥ praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannāḥ, bhagavato 'ntike cittam ahiprasādyeti | atha pretapūrviṇāṃ devaputrāṇām etad abhavat: nāsmākaṃ pratirūpaṃ syāt, yad vayaṃ paryuṣitaparivāsā bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmema | yan nu vayam aparyuṣitaparivāsā eva bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmemeti | atha pretapūrviṇo devaputrāś calavimalakuṇḍaladharā hārārdhahāravirājitagātrā maṇiratnavicitramaulayaḥ kuṅkumatamālapatraspṛkkādisaṃsṛṣṭagātrās tasyām eva rātrau divyānām utpalapadmapuṇḍarīkamandāravādīnāṃ puṣpāṇām utsaṅgaṃ pūrayitvā samantato venuvaṃ kalandakanivāpam udāreṇāvabhāsenāvabhāsya bhagavataṃ puṣpair ākīrya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | atha bhagavān pretapūrviṇāṃ devaputrāṇām āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśīṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān, yāṃ śrutvā pretapūrvikair devaputrair mahān viśeṣo 'dhigataḥ | te labdhalābhā iva vaṇijo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya tatraivāntarhitāḥ ||
tatra bhagavān āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam āmantrayate | sādhu sādhu mahāmaudgalyāyana | saphalaṃ te vaiyāvṛtyaṃ saṃvṛttam* | yat te # # # pretā deveṣu pratiṣṭhāpitāḥ | te 'syāṃ rātrau matsakāśam upasaṃkrāntāḥ | teṣāṃ mayā dharmo deśitaḥ | te labdhodayā labdhalābhāḥ prakrāntā iti ||
tata āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena teṣāṃ jñātīnām ārocitam* | te śrutvā paraṃ vismayam upagatā bhagavato 'ntike cittaṃ prasādayāmāsur bhūyaś ca satkāraṃ pracakrur iti | tasmāt tarhi te maudgalyāyana mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyam* | ete doṣā na bhavanti ye teṣāṃ pretānām iti ||
idam avocad bhagavān | āttamanā āyuṣmān mahāmaudgalyāyano 'nye ca devāsuragaruḍakinnaramahoragādayo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_46 uttaraḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛham upaniśritya viharati veṇuvane kalandakanivāpe | rājagṛhe 'nyataraḥ śreṣṭhī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati
-------------------- Vaidya, p. 116 --------------------
ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jātaḥ | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād uttare nakṣatre jātas tasmād bhavatūttara iti nāma | uttaro dārako unnīto vardhito mahān saṃvṛtaḥ | pitā cāsya kālagataḥ | uttaraś ca gṛhe svāmī saṃvṛttaḥ | tenāpaṇaḥ sthāpitaḥ | krīṇāti vikrīṇīte krayavikrayeṇa jīvikāṃ kalpayati | sa divasānudivasaṃ bhagavatsakāśam upasaṃkrāmati | tasya bhagavatsaṃdarśanāt saddharmaśravaṇāc ca bhagavacchāsane prasādo jātaḥ | tasya pravrajyācittam utpannam* | sa mātaraṃ vijñāpayāmāsa: amba anujānīhi māṃ bhagavacchāsaneṣu pravrajiṣyāmīti | tato mātā kathayati: putra tvam ekaputrakaḥ | yāvad ahaṃ jīvāmi, tāvan na pravrajitavyam* | mṛtāyāṃ mayi yathākaraṇīyaṃ kariṣyasīti | sa cottaro yat kiṃcid upārjayati tat sarvaṃ mātre 'nuprayacchati: anena amba śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakān pratipādayasveti | sā cāsya mātā lubdhā kuṭukuñcikā matsariṇī āgṛhītapariṣkārā tān kārṣāpaṇān gopayitvā ye śramaṇabrāhmaṇāḥ piṇḍārthinas tad gṛhaṃ praviśanti, tān paribhāṣate: pretopapannā iva yūyaṃ nityaṃ paragṛhebhyo bhaikṣam aṭatheti | sā ca putraṃ visaṃvādayati: aham adya iyatāṃ bhikṣūṇāṃ bhojanaṃ prayacchāmīti ||
yāvad asau kālaṃ kṛtvā preteṣūpapannā | uttaraś ca mātṛviyogād dānāni datvā puṇyāni kṛtvā bhagavacchāsane pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣākṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ ||
sa gaṅgātīre parṇakuṭiṃ kṛtvā dhyāyati | sā cāsya mātā pretalokopapannā nagnā dagdhasthūṇāsadṛśī svakeśaromasaṃchannā sūcīchidropamamukhī parvatopamakukṣir ādīptā saṃprajvalitā ekajvālībhūtā ārtasvaraṃ kradantī āyuṣmantam uttaram upasaṃkrāntā | yāvad āyuṣmatā uttareṇa sā pretī dṛṣṭvā pṛṣṭā ca: kā tvam evaṃvidheti | pretī āha:
ahaṃ te jananī snigdhā yayā jāto 'si putraka |
annapānaviyukteṣu preteṣu samupāgatā
pañcaviṃśati varṣāṇi yataḥ kālagatā hy aham* |
nābhijānāmi pānīyaṃ kuto bhaktasya darśanam*
saphalān vṛkṣān gacchāmi niṣphalā me bhavanti te |
pūrṇāni sarāṃsi gacchāmi tāni śuṣkāṇi santi me
-------------------- Vaidya, p. 117 --------------------
sukhaṃ bhadantasya hi vṛkṣamūlaṃ udakaṃ bhajate śītala bhājanesmim* |
kṛpā janayitvā {janetvā} kṛpaṇāyai mahyaṃ dadasva toyaṃ tṛṣārtitāyai
tata uttaro mātaram uvāca: amba nanu purā tvaṃ mayā manuṣyabhūtā dānāni dāpitā, puṇyāni kāriteti | pretī āha: na mayā putraka mātsaryābhibhūtayā dānāni dattāni, puṇyāni vā kṛtāni | sarvaṃ tadarthajātaṃ pāpacittayā agnikhadāyāṃ nikhātam* | tad idānīṃ putraka jñātigṛhaṃ gatvā chandanabhikṣaṃ kṛtvā mama nāmnā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojaya, dakṣiṇām ādeśaya, deśanāṃ ca kāraya | evaṃ pretayoner mama mokṣaḥ syād iti | uttara āha: evam astu amba | kiṃ tu tvayā buddhānte sthātavyam iti | pretī āha: putrakā, apatrape nagnā hriyānviteti | uttara āha: amba yadā pāpaṃ karoṣi, tadā nāpatrapitā | idānīṃ kimarthaṃ phalakāle vyapatrapasa iti | pretī āha: evaṃ bhavatu, āgamiṣyāmīti ||
tata uttareṇa jñātigṛhebhyaś chandanabhikṣaṇaṃ kṛtvā buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ śvo bhaktenopanimantritaḥ | gaṇḍīkāle ca buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ samnipatitaḥ | sā ca pretī budhānte sthitā | pretīdidṛkṣukāny anekāni prāṇiśatasahasrāṇi saṃnipatitāni | te tāṃ pretīṃ vikṛtāśrayāṃ dṛṣṭvā paraṃ saṃvegam upagatāḥ bhagavato 'ntike cittaṃ prasādayāmāsuḥ | tataḥ āyuṣmān uttaro buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ praṇītenāhāreṇa saṃtarpya pretyā nāmnā dakṣiṇādeśanāṃ kārayāmāsa | bhagavāṃś ca pañcāṅgopetena svareṇa svayam eva dakṣiṇādeśanām ādiśati:
ito dānād dhi yat punyaṃ tat pretīm anugacchatu |
uttiṣṭhatāṃ kṣipram iyaṃ pretalokāt sudāruṇāt
iti ||
yāvad bhagavatā tad adhiṣṭhānaṃ tasyāḥ pretyā mahataś ca janakāyasya tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaprāṇiśatasahasrair satyadarśanaṃ kṛtam* | sā ca prasannacittā kālagatā pretamaharddhikeṣūpapannā || āyuṣmatottareṇa samanvāhṛtā pretamaharddhikeṣūpapannā | tata āyuṣmatā uttareṇoktam*: amba asti te śaktiḥ | kriyatāṃ dānotsarga iti | pretamaharddhikovāca: putra na śakyāmi | nāsti me dāne 'bhilāṣa iti | tata āyuṣmān uttaraḥ pretamaharddhikām uvāca:
adyāpi te tiṣṭhati tac charīraṃ vivṛddhanirmāṃsatvagasthicarmam* |
lobhāndhakārāvṛtalocanāyā nivartitaṃ yat tvayā pretaloke
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0