અવદાનશતક · અધ્યાય 44

ઇતિ
ભગવાન્ આહ: પાપકારિણી મૌદ્ગલ્યાયન સા પ્રેતી । ઇચ્છસિ તસ્યા કર્મપ્લોતિં શ્રોતુમ્*? એવં ભદન્ત । તેન હિ મૌદ્ગલ્યાયન શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં મૌદ્ગલ્યાયન અતીતે ઽધ્વનિ વિંશતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં કાશ્યપો નામ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્* । સ વારાણસીં નગરીમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ ઋષિપતને મૃગદાવે । તસ્યાં ચ વારાણસ્યામ્ અન્યતમા ગૃહપતિપત્ની મત્સરિણી કુટુકુઞ્ચિકા આગૃહીતપરિષ્કારા કાકાયાપિ બલિં ન પ્રદાતું વ્યવસ્યતિ, પ્રાગ્ એવાન્યેષાં યાચકાનામ્* । સા શ્રમણબ્રાહ્મણકૃપણવનીપકાન્ દૃષ્ટ્વા ચિત્તં પ્રદૂષયતિ । યાવદ્ અન્યતરઃ પિણ્ડપાતિકસ્ તસ્યા ગૃહં પ્રવિષ્ટઃ । તસ્યાસ્ તં દૃષ્ટ્વા માત્સર્યમ્ ઉત્પન્નમ્* । ચિત્તં ચ પ્રદૂષ્ય ઇમાં ચિન્તામ્ આપેદે: યદ્ય્ અહમ્ અસ્ય સત્કારં કરિષ્યામિ, પુનર્ અપ્ય્ એષ આગમિષ્યતીતિ । તતસ્ તયા પાપકારિણ્યા અનિષ્ટં પરલોકભયમ્ અવિગણય્ય સ ભિક્ષુર્ ઉપનિમન્ત્ર્ય દ્વારં બદ્ધ્વા ભક્તચ્છેદં કારિતઃ । બહુ ચ પરિભાષ્યોક્તઃ: ઇયં તે ભિક્ષો સત્ક્રિયા । મા પુનર્ ઇદં ગૃહં પ્રવેક્ષ્યસીતિ ॥
સા તેન માત્સર્યેણાસેવિતેન ભાવિતેન બહુલીકૃતેન પ્રેતેષૂપપન્ના । એવંવિધાનિ દુઃખાનિ પ્રત્યનુભવતિ । તસ્માત્ તર્હિ મૌદ્ગલ્યાયન માત્સર્યપ્રહાણાય વ્યાયન્તવ્યમ્* । એતે દોષા ન ભવિષ્યન્તિ, તે તસ્યાઃ પ્રેત્યા ઇતિ ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગા ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_43 પાનીયમ્* । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે । આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ પ્રેતચારિકાં ચરન્ પ્રેતીમ્ અદ્રાક્ષીદ્ દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં સ્વકેશસંછન્નાં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 111 --------------------
સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિમ્ આદીપ્તાં પ્રદીપ્તાં પ્રજ્વલિતામ્ એકજ્વાલીભૂતાં ધ્માયન્તીં તૃષાર્તાં દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનામ્* । દર્શનમાત્રેણ ચાસ્યા નદ્યુદપાનાનિ શુષ્યન્તિ । યદા દેવો વર્ષતિ, તદા તસ્યા ઉપરિ સવિસ્ફુલિઙ્ગાઙ્ગારવર્ષં પતતિ । દૃષ્ટ્વા તામ્ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયન આહ: કિં ત્વયા કૃતં પાપં યેનૈવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવસીતિ । પ્રેતી આહ: પાપકારિણ્ય્ અહં ભદન્ત મહામૌદ્ગલ્યાયન । એતમ્ આર્થં ભગવન્તં પૃચ્છ । સ તે અસ્માકીનાં કર્મપ્લોતિં કથયિષ્યતિ, યાં શ્રુત્વા અન્યે ઽપીહ સત્વાઃ પાપાત્ કર્મણઃ પ્રતિવિરંસ્યન્તીતિ । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાન્ પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય ચતસૃણાં પર્ષદાં મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રં મધ્વ્ ઇવાનેડકમ્* । અનેકશતા ચ પર્ષદ્ ભગવતઃ સકાશાન્ મધુરમધુરં ધર્મં શૃણોત્ય્ અનિજ્યમાનૈર્ ઇન્દ્રિયૈઃ । તતો બુદ્ધા ભગવન્તઃ પૂર્વાલાપિનઃ પ્રિયાલાપિન એહીતિ સ્વાગતવાદિનઃ સ્મિતપૂર્વંગમાશ્ ચ । તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તં મહામૌદ્ગલ્યાયનમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: એહિ મૌદ્ગલ્યાયન સ્વાગતં તે, કુતસ્ ત્વમ્ એતર્હ્ય્ આગચ્છસીતિ । મહામૌદ્ગલ્યાયન આહ: આગચ્છામ્ય્ અહં ભદન્ત પ્રેતચારિકાયાઃ । તત્રાહં પ્રેતીમ્ અદ્રાક્ષં દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં સ્વકેશસંછન્નાં સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિમ્ આદીપ્તાં પ્રદીપ્તાં પ્રજ્વલિતામ્ એકજ્વાલીભૂતાં ધ્માયન્તીમ્ આર્તસ્વરં ક્રદન્તીં તૃષાર્તાં દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનામ્* । દર્શનમાત્રેણ ચાસ્યા નદ્યુદપાનાનિ શુષ્યન્તિ । યદા દેવો વર્ષતિ તદા અસ્યા ઉપરિ સવિસ્ફુલિઙ્ગમ્ અઙ્ગારવર્ષં પતતિ । ભગવાન્ આહ: પાપકારિણી મૌદ્ગલ્યાયન સા પ્રેતી । ઇચ્છસિ તસ્યા કર્મપ્લોતિં શ્રોતુમ્*? એવં ભદન્ત । તેન હિ મૌદ્ગલ્યાયન શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં મૌદ્ગલ્યાયન અતીતે ઽધ્વનિ અસ્મિન્ન્ એવ ભદ્રકલ્પે વિંશતિસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં કાશ્યપો નામ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્* । સ વારાણસીં નગરીમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ ઋષિપતને મૃગદાવે । તત્રાન્યતમો ભિક્ષુર્ અધ્વાનં પ્રતિપન્નઃ । સ તૃષાર્તઃ કૂપમ્ ઉપસૃપ્તઃ । તત્રાન્યતરા દારિકા પાનીયઘટં પૂરયિત્વા સ્થિતાભૂત્* । સા ભિક્ષુણોક્તા: તૃષાર્તો ઽહં ભગિનિ, પાનીયમ્ અનુપ્રયચ્છેતિ । તસ્યા માત્સર્યમ્ ઉત્પન્નમ્* । સા આગૃહીતપરિષ્કારા ભિક્ષુમ્ ઉવાચ: ભિક્ષો યદિ મ્રિયસે, ન તે દદામિ પાનીયમ્*, ઘટો મે ઊનો ભવિષ્યતીતિ । તતો ઽસૌ ભિક્ષુસ્ તૃષાર્તો નિરાશઃ પ્રક્રાન્તઃ । તતો ઽસૌ દારિકા તેન માત્સર્યેણાસેવિતેન ભાવિતેન બહુલીકૃતેન કાલં કૃત્વા પ્રેતેષૂપપન્ના । એવંવિધાં દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયતે । તસ્માત્ તર્હિ મૌદ્ગલ્યાયન એવં શિક્ષિતવ્યં યન્ માત્સર્યપ્રહાણાય વ્યાયંસ્યામહે । ઇત્ય્ એવં તે મૌદ્ગલ્યાયન શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમના આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાદયો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 112 --------------------
અવ્શ્_44 વર્ચઘટઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)

બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્* । રાજગૃહં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તઃ પાત્રચીવરં પ્રતિસમર્પ્ય યેન ગૃધ્રકૂટઃ પર્વતસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ગૃધ્રકૂટં પર્વતમ્ અવગાહ્યાન્યતરદ્ વૃક્ષમૂલં નિશ્રિત્ય નિષણ્ણો દિવાવિહારાય । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ પ્રેતીમ્ આદ્રક્ષીદ્ દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં નગ્નાં સ્વકેશસંછન્નાં સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિમ્ આદીપ્તાં પ્રદીપ્તાં પ્રજ્વલિતામ્ એકજ્વાલીભૂતાં ધ્માયન્તીમ્ આર્તસ્વરં ક્રદન્તીં તૃષાર્તાં દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનામ્* । દુર્ગન્ધાં પરમદુર્ગન્ધાં વર્ચઃસદૃશીં વર્ચોહારાં તદ્ અપિ કૃચ્છ્રેણાસાદયન્તીમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ સંવિગ્નઃ । પ્રેતીં ચ પપ્રચ્છ:
કિં ત્વયા પ્રકૃતં પાપં યસ્ય તે ઈદૃશં ફલમ્ ઇતિ ।
પ્રેતી આહ: પાપકારિણ્ય્ <મ્સ્: પ્રાગપકારિણ્ય્> અહં ભદન્ત મહામૌદ્ગલ્યાયન । એતમ્ આર્થં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છ । સ તે અસ્માકીનાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરિષ્યતિ (સ્પેયેર્: શ્ષ્યતીતિ) । યાં શ્રુત્વાન્યે ઽપિ સત્વાઃ પાપકર્મણઃ પ્રતિવિરંસ્યન્તીતિ । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાન્ પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય ચતસૃણાં પર્ષદાં મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રં મધ્વ્ ઇવાનેડકમ્* । અનેકશતા ચ પર્ષદ્ ભગવતઃ સકાશાન્ {મધુર}મધુરં ધર્મં શૃણોત્ય્ અનિજ્યમાનૈર્ ઇન્દ્રિયૈઃ । તતો બુદ્ધા ભગવન્તઃ પૂર્વાલાપિનઃ પ્રિયાલાપિનઃ એહીતિ સ્વાગતવાદિનઃ સ્મિતપૂર્વંગમાશ્ ચ । તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તં મહામૌદ્ગલ્યાયનમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: એહિ મૌદ્ગલ્યાયન સ્વાગતં તે, કુતસ્ ત્વમ્ એતર્હ્ય્ આગચ્છસીતિ । મૌદ્ગલ્યાયન આહ: આગચ્છામ્ય્ અહં ભદન્ત પ્રેતચારિકાયાઃ । તત્રાહં પ્રેતીમ્ અદ્રાક્ષં દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં નગ્નાં સ્વકેશસંછન્નાં સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિમ્ આદીપ્તાં પ્રદીપ્તાં પ્રજ્વલિતામ્ એકજ્વાલીભૂતામ્ આર્તસ્વરં ક્રન્દન્તીં દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનામ્* । દર્શનમાત્રેણ ચાસ્યા નદ્યુદપાનાનિ શુષ્યન્તિ । યદા દેવો વર્ષતિ, તદા તસ્યા ઉપરિ સવિસ્ફુલિઙ્ગમ્ અઙ્ગારવર્ષં પતતિ, દુર્ગન્ધાં પરમદુર્ગન્ધાં વર્ચઃસદૃશાં ચ વર્ચાહારાં તદ્ અપિ કૃચ્છ્રેણાસાદયન્તીમ્* । આહ ચ:
{નગ્ના સ્વકેશસંછન્ના અસ્થિયન્ત્રવદુચ્છ્રિતા ।}
આર્તસ્વરં ક્રન્દમાના દુઃખાં વિન્દતિ વેદનામ્*

-------------------- વૈદ્ય, પ્. 113 --------------------
યેન હિ વર્ચધાનાનિ તેન ધાવતિ દુઃખિતા ।
વર્ચઃ પાસ્યામિ ભોક્ષ્યે ચ તચ્ ચ દુઃખેન લભ્યતે

કિં તયા પ્રકૃતં પાપં મર્ત્યલોકે સુદારુણમ્* ।
યેન એવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવતિ ભયાનકમ્*

ભગવાન્ આહ: પાપકારિણી મૌદ્ગલ્યાયન સા પ્રેતી । ઇચ્છસિ તસ્યાઃ કર્મપ્લોતિં શ્રોતુમ્*? એવં ભદન્ત । તેન હિ મૌદ્ગલ્યાયન શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં મૌદ્ગલ્યાયન વારાણસ્યાં નગર્યામ્ અન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો હીનદીનાનુકમ્પી પ્રાન્તશયનાસનસેવી ચ । સ વ્યાધિતો વારાણસીં પિણ્ડાય પ્રાવિશતિ । યાવદ્ અસ્ય વૈદ્યેન સાંપ્રેયં ભોજનમ્ ઉપદિષ્ટમ્* । સ યેનાન્યતમસ્ય શ્રેષ્ઠિનો નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ । તેન ચ શ્રેષ્ઠિના દૃષ્ટઃ પૃષ્ટશ્ ચ: કેન તે આર્ય પ્રયોજનમ્ ઇતિ । તેનોક્તં કુલસાંપ્રેયેણ ભોજનેનેતિ । તતઃ શ્રેષ્ઠિના વધ્વા આજ્ઞા દત્તા: આર્યાય સાંપ્રેયં ભોજનં દાતવ્યમ્ ઇતિ । અથ તસ્યા વધ્વા માત્સર્યમ્ ઉત્પન્નમ્*: યદ્ય્ અહમ્ અસ્મૈ અદ્ય ભોજનં પ્રદાસ્યામિ, શ્વો ભૂય આગમિષ્યતીતિ । તયા એકાન્તમ્ અપસૃત્ય વર્ચસઃ પાત્રં પૂરયિત્વા ઉપરિ ભક્તેન પ્રચ્છાદ્ય તસ્મૈ પ્રત્યેકબુદ્ધાય દત્તમ્* । અસમન્વાહૃત્ય શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં જ્ઞાનદર્શનં ન પ્રવર્તતે । તેન પ્રતિગૃહીતમ્* । પ્રતિગૃહ્ય સંલક્ષિતં યથૈતદ્ દુર્ગન્ધમ્* । નૂનમ્ અનયા અમેધ્યસ્ય પૂરિતમ્ ઇતિ । તતો ઽસૌ મહાત્મા તદેકાન્તે છોરયિત્વા પ્રક્રાન્તઃ ॥
ભગવાન્ આહ: કિં મન્યસે મૌદ્ગલ્યાયન યાસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન શ્રેષ્ઠિવધુકા, ઇયં સા પ્રેતી । યદ્ ઉપાદાયાનયા તાદૃક્પાપં કૃતમ્* । તતઃ પ્રભૃતિ નિત્યં નરકતિર્યક્પ્રેતેષૂપપદ્યતે, નિત્યં ચ વર્ચાહારા । તસ્માત્ તર્હિ તે મૌદ્ગલ્યાયન માત્સર્યપ્રહાણાય વ્યાયન્તવ્યં યથા એતે દોષા ન સ્યુર્ યે તસ્યાઃ પ્રેત્યા । એવં મૌદ્ગલ્યાયન શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમના આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાદયો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_45 મૌદ્ગલ્યાયનઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ સ્મ વેણુવને કલન્દકનિવાપે । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન અન્તરા ચ રાજગૃહમ્ અન્તરા ચ વેણુવનમ્ અત્રાન્તરે પઞ્ચ પ્રેતશતાનિ દગ્ધસ્થૂણાકૃતીનિ નગ્નાનિ સ્વકેશસંછન્નાનિ પર્વતોપમકુક્ષીણિ સૂચીછિદ્રોપમમુખાનિ આદીપ્તાનિ પ્રદીપ્તાનિ સંપ્રજ્વલિતાન્ય્ એકજ્વાલીભૂતાન્ય્ આર્તસ્વરં પ્રલપમાનાનિ દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 114 --------------------
અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનાનિ વાયુમણ્ડલવદાકાશે પરિભ્રમન્તિ, ન ક્વચિત્ પ્રતિષ્ઠાં લભન્તે । અથાયુષ્માન્ મહમૌદ્ગલ્યાયનઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્* । તેન તે પ્રેતા દૃષ્ટાઃ, તૈર્ અપિ પ્રેતૈર્ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ । તતસ્ તે એકસમૂહેનાયુષ્મન્તં મહામૌદ્ગલ્યાયનમ્ ઉપસંક્રાન્તાઃ । ઉપસંક્રમ્ય કરુણદીનવિલમ્બિતૈર્ અક્ષરૈર્ એકરવેણોચુઃ: વયં સ્મો ભદન્ત મહામૌદ્ગલ્યાયન રાજગૃહે પઞ્ચ શ્રેષ્ઠિશતાન્ય્ અભૂવન્* । તે વયં મત્સરિણઃ કુટુકુઞ્જકા આગૃહીતપરિષ્કારાઃ । સ્વયં તાવદ્ અસ્માભિર્ દાનપ્રદાનાનિ ન દત્તાનિ, પરેષામ્ અપિ દાનપ્રદાનેષુ દીયમાનેષુ વિઘ્નાઃ કૃતાઃ, દક્ષિણીયાશ્ ચ બહવઃ પ્રેતવાદેન પરિભાષિતાઃ: પ્રેતોપપન્ના ઇવ યૂયં નિત્યં પરગૃહેભ્યો ભૈક્ષ્યમ્ અટથ (સ્પેયેર્: અઠથ) । એતે વયં કાલં કૃત્વા એવંવિધેષુ પ્રેતેષૂપપન્નાઃ । ઇતિ ભદન્ત મહામૌદ્ગલ્યાયન યે ઽસ્માકં જ્ઞાતયો રાજગૃહે પ્રતિવસન્તિ, તેષામ્ અસ્માકીનાં કર્મપ્લોતિં નિવેદ્ય છન્દકભિક્ષણં કૃત્વા બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિત્વા અસ્માકં નામ્ના દક્ષિણાદેશનાં કારયિત્વા ચાસ્માકં પ્રેતયોનેર્ મોક્ષઃ સ્યાદ્ ઇતિ । અધિવાસયત્ય્ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ પ્રેતાનાં તૂષ્ણીભાવેન । તત આયુષ્મતા મહામૌદ્ગલ્યાયનેન તેષાં જ્ઞાતિગૃહેભ્યશ્ ચ્છન્દકભિક્ષણં કૃત્વા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘઃ શ્વો ભક્તેનોપમન્ત્રિતઃ । પ્રેતાનાં ચ નિવેદિતમ્*: શ્વો ભગવાન્ સભિક્ષુસંઘો ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતઃ, તત્ર યુષ્માભિર્ આગન્તવ્યમ્ ઇતિ । જ્ઞાતીનામ્ અપ્ય્ આરોચિતમ્*: ભવદ્ભિર્ આગન્તવ્યં તત્ર જ્ઞાતિભોજને । તાન્ પ્રેતાન્ દ્રક્ષ્યામઃ । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ સ્વયમ્ એવોદ્યુક્તો ભોજનં પ્રતિજાગરિતુમ્* ॥
અથ પ્રભાતાયાં રજન્યામ્ આહારે સજ્જીકૃતે ગણ્ડીદેશકાલે સંપ્રાપ્તે તાન્ પ્રેતાન્ ન પશ્યતિ । તત આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો દિવ્યેન ચક્ષુષા તાન્ પ્રેતાન્ સમન્વાહર્તું પ્રવૃત્તઃ । સર્વસ્મિન્ન્ એવ મગધમણ્ડલે નાદ્રાક્ષીત્* । યાવત્ ક્રમેણ ચાતુર્દ્વીપિકં વ્યવલોકયિતું પ્રવૃત્તઃ । તત્રાપિ નાદ્રાક્ષીત્* । તતો યાવદ્ અસ્ય જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે, તતો વ્યવલોકયિતું પ્રવૃત્તઃ । તત્રાપિ નાદ્રાક્ષીત્* । તત આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ સંવિગ્નો ભગવતે નિવેદયામાસ: ભગવન્, ન મે દાનપતયો દૃશ્યન્ત ઇતિ । ભગવાન્ આહ: અયં મૌદ્ગલ્યાયન મા ખેદમ્ આપદ્યસ્વ । સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવિષયમ્ અતિક્રમ્ય અપરિમાણા લોકધાતવઃ સન્તિ । તત્ર તે કર્મવાયુના ક્ષિપ્તાઃ । અપિ મૌદ્ગલ્યાયન અદ્ય તથાગતબલં પશ્ય । સર્વજ્ઞજ્ઞાનદર્શનં વ્યક્તીકરિષ્યામિ । તથાગતવિકુર્વિતં દર્શયિષ્યામિ । આકોટ્યતાં ગણ્ડીતિ । તતો ગણ્ડ્યામ્ આકોટિતાયાં સર્વો ભિક્ષુસંઘઃ સંનિપતિતઃ, પ્રેતજ્ઞાતયો ઽન્યે ચ કૌતૂહલ્યાભ્યાગતાઃ સત્વાઃ પ્રેતદર્શનોત્સુકાઃ સંનિપતિતાઃ । તતો ભગવતા ઋદ્ધ્યા તથા દર્શિતં યથા પ્રેતા બુદ્ધં ભગવન્તં સશ્રાવકસંઘં ભુઞ્જાનં પશ્યન્તિ, સ્મૃતિં ચ પ્રતિલભન્તે: જ્ઞાતયો અસ્મદ્ અર્થે બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયન્તીતિ । તતો ભગવાન્ પઞ્ચાઙ્ગોપેતેન સ્વરેણ દક્ષિણામ્ આદિશતિ:
ઇતો દાનાદ્ ધિ યત્ પુણ્યં તત્ પ્રેતાન્ અનુગચ્છતુ ।
ઉત્તિષ્ઠન્તાં ક્ષિપ્રમ્ એતે પ્રેતલોકાત્ સુદારુણાત્*