Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 42

42.1

iti
bhagavān āha: pāpakārī maudgalyāyana sa pretaḥ | icchasi tasya karmaplotiṃ śrotum*? evaṃ bhadanta | tena hi maudgalyāyana śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ||
bhūtapūrvaṃ maudgalyāyana rājagṛhe nagare 'nyataraḥ śreṣṭhī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tasya pañcamātrāṇīkṣuśālaśatāni, yatra cekṣuḥ pīḍyate | asati ca buddhānām utpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya | yāvad anyatamaḥ pratyekabuddho hīnadīnānukampakī prāntaśayanāsanasevī | sa pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat* | sa ca bhadantaḥ kṣayavyādhinā spṛṣṭaḥ | tasya vaidyenekṣurasa upadiṣṭaḥ | sa śreṣṭhisakāśaṃ yantraśālām upasaṃkrāntaḥ | śreṣṭhinā ca sa pratyekabuddho dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaś cittaprāsādikaś ca | dṛṣṭvā śreṣṭhinā uktaḥ: kenāryasya prayojanam iti | pratyekabuddhaḥ kathayati: gṛhapate ikṣuraseneti | tatas tena gṛhapatinā bhṛtakapuruṣasyājñā dattā āryasyekṣurasaṃ prayaccheti | sa ca gṛhapatiḥ kenacid eva karaṇīyena bahir yānāya saṃprasthitaḥ | atha tasya puruṣasya parakīye dravye mātsaryam utpannam*: yady aham asya rasaṃ dāsye, punar apy eṣa āgamiṣyatīti | tena aniṣṭagatitrayaprapātanamreṇa sarvābhimatagatidvayanirākariṣṇunā atyantadūrāpagatenāryadharmebhyaḥ pāpaṃ cittam utpādya sa pratyekabuddha uktaḥ: āhara bhikṣo pātram*, dehi, rasaṃ te dāsyāmīti | asamanvāhṛtya arhacchrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānadarśanaṃ na pravartata iti | hīnadīnānukampitayā bhṛtyapuruṣo 'yam asyānugrahaḥ kartavya iti tat pātram upanāmitam* | tato 'sau durācāro nirghṛṇahṛdayas tad gṛhītvā pratiguptaṃ pradeśaṃ gatvā prasrāveṇā pūrayitvā upari ikṣurasenācchādya tasmai pratyekabuddhāyānupradadau | tena saṃlakṣitam* sa cintayati: bahv anena tapasvinā pāpaṃ kṛtam api | sa tad ekānte chorayitvā prakrāntaḥ ||
-------------------- Vaidya, p. 109 --------------------
bhagavān āha: kiṃ manyase maudgalyāyana yo 'sau tena kālena tena samayena bhṛtakapuruṣa āsīt', ayaṃ sa pretaḥ | tasya karmaṇo vipākena saṃsāre 'nantaṃ duḥkham anubhūtavān* | idānīm api pretabhūtaḥ prakṛṣṭataraṃ duḥkham anubhavati | tasmāt tarhi te maudgalyāyana mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyaṃ yathā evaṃvidhā doṣā na syur ye pretasya | iti hi maudgalyāyana ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi te maudgalyāyana ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ te maudgalyāyana śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān | āttamanā āyuṣmān mahāmaudgalyāyano 'nye ca devāsuragaruḍādayo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_42 bhaktam* | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ {śrāvastyāṃ} viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | tena khalu samayenāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ anyatarasmin vṛkṣamūle niṣaṇṇo divāvihārāya | aśrauṣīd āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ pretyāḥ śabdam ārtasvaraṃ krandantyāḥ, duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānāyā bhaktaṃ mārgantyāḥ: bubhukṣitāsmi mārṣāḥ, pipāsitāsmi mārṣā iti | tataḥ sthaviramahāmaudgalyāyanena pretī dṛṣṭvā pṛṣṭā ca: kiṃ te pāpaṃ kṛtaṃ yenaivaṃvidhāni duḥkhāny anubhaviṣyasīti | pretī āha: āditye hi samudgate na dīpena prayojanam* | bhagavantam etam arthaṃ pṛccha, sa te asmākīnāṃ karmaplotiṃ vyākariṣyatīti | athāyuṣmān mahāmaudgalyāyano yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavān pratisaṃlayanād vyutthāya catasṛṇāṃ parṣadāṃ madhuramadhuraṃ dharmaṃ deśayati, kṣaudraṃ madhv ivāneḍakam* | anekaśatā ca parṣad bhagavataḥ sakāśān madhuramadhuraṃ dharmaṃ śṛṇoty anijyamānair indriyaiḥ | tato buddhā bhagavantaḥ pūrvālāpinaḥ priyālāpinaḥ ehīti svāgatavādinaḥ smitapūrvaṃgamāś ca | tatra bhagavān āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam idam avocat*: ehi maudgalyāyana svāgataṃ te, kutas tvam etarhy āgacchasīti | maudgalyāyana āha: āgacchāmy ahaṃ bhadanta pretacārikāyāḥ | tatrāhaṃ pretīm adrākṣaṃ sūcīchidropamamukhīṃ parvatopamakukṣiṃ svakeśasaṃchannāṃ nagnām ārtasvaraṃ krandantīṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānām* | āha ca:
viśuṣkakaṇṭhoṣṭhapuṭā suduḥkhitā pravṛddhaśailopamacarvitāśrayā | (Speyer: ŚcañcitāŚ)
svakeśasaṃchannamukhī digambarā susūkṣmasūcīsadṛśānanā kṛśā

42.2

-------------------- Vaidya, p. 110 --------------------
nagnā svakeśasaṃchannā asthiyantravaducchritā |
kapālapāṇinī ghorā krandantī paridhāvati

42.3

bubhukṣayā pipāsayā krāntā vyasanapīḍitā | *{sonst: pipāsayā klānta vyasanapīḍitā}*
ārtasvaraṃ krandamānā duḥkhāṃ vindanti vedanām*

42.4

kiṃ tayā prakṛtaṃ pāpaṃ martyaloke sudāruṇam* |
yena evaṃvidhaṃ duḥkham anubhavati bhayānakam*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc