Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 8

8.1

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpatāyāṃ muktālatāvadānaṃ nāma saptamaḥ pallavaḥ //
8. śrīguptāvadānam /
kṛtāpakāre 'pi kṛpākulāni krūre 'pyalaṃ pallavakomalāni /
dveṣoṣmatapte 'pyatiśītalāni bhavanti cittāni sadāśayānām

8.2

purā surapurodāre pure rājagṛhābhidhe /
śrīguptākhyo gṝhapatirbabhūva dhandopamaḥ

8.3

dṛptaḥ sujanavidveṣī guṇeṣu viratādaraḥ /
sadā dhanamadādhmātaḥ sā jahāsa matiṃ satām

8.4

kaṭhine 'ṣvativakreṣu śūnyeṣu mukhareṣu ca /
śankheṣviva khaleṣveva lakṣmīrdākṣiṇyamāśritā

8.5

taṃ kadācit gururjñātiputraḥ kṣapaṇakaḥ khalah /
mithaḥ svairakathāsaktaḥ puṇyadveṣādabhāṣata

8.6

ya eṣa gṛdhrakūṭākhye girau bhikṣuśatairvṛtaḥ /
sarvajñakīrtiḥ sugatāstrijagatpūjyatāṃ gataḥ

8.7

naivāsya pratibhāṃ kāṃcid bhavyāmupalabḥāmahe /
nītaḥ kiṃ tūnnatiṃ mūrkhairbahgavān bhagavāniti

8.8

avicāyava satataṃ paroktamanubhāṣate /
gatānugatikaḥ prāyaḥ prasiddhasaraṇau janaḥ

8.9

vratādiniyamastasya dambha eva vibhāvyate /
aśnāti maunakṛt matsyānekapādavrato bakaḥ

8.10

tasmaāt tasyopahāsāya kriyatām kāpi vajṇcanā /
māyāmohito dhūrtānām paro 'pi parituṣyati

8.11

iti tenoktamākarṇya śrīguptaḥ karkmamohitaḥ /
patituṃ pāpaśvabhreṣu yuktyā tadupadiṣṭayā

8.12

pradīptakhadirāṅgārapūrṇāṃ gūḍhāṃ khadāṃ gṛhe /
kṛtvā saviṣamannaṃ ca yayau bhagavato 'ntikam

8.13

tena mithyāvihitayā bhaktyā bhoktuṃ nimantritaḥ /
vijñāya sarvaṃ sarvajñastatheti prāha sasmitaḥ

8.14

viṣagniyogakupitām patnīṃ saddharmavādinīm /
gṛhe babandha śrīguptaḥ śaṅkito mantraviśravāt

8.15

atha vijñātavṛtto 'pi bhagavān svayamāyayau /
vandyamāno jagadvandyaiścaturmukhamukhaiḥ suraiḥ

8.16

śrīguptasya tamārambhaṃ vivedaṃ nagare janaḥ /
dikṣu dhāvati pāpānāṃ suguptamapi pātamak

8.17

tataḥ kaścit samabhyetya bhagavantamupāsakaḥ /
uvāca caraṇālīnāścintayan dahanaṃ viṣam

8.18

mithyānamrah priyālāpī guḍhavahniviṣānnadaḥ /
parihāryaḥ prayatnena bhagavanneṣa durjanah

8.19

kuryādanārye nāśvāsi kāryaṃ mādhuryamāśriye /
antracchedī vigīrṇo hi madhudigdhamukhaḥ kṣuraḥ

8.20

nānyastutiṃ guṇadveṣī sahate guṇinām khalaḥ /
santastuṣyanti yenaiva tenakupyanti durjanāḥ

8.21

tvayi lokatraye netraśatapatravikāśini /
asya rāhoḥ padaṃ prāpte nāndhībhavati kiṃ jagat

8.22

tacchrutvā bhagavānūce kiṃcit smitasitāṃśubhiḥ /
tannikārogratimiraṃ dūrāt pariharanniva

8.23

na mamāṅgaṃ spṛśatyagniḥ prabahvatyapi vā viṣam /
paradveṣadaridrāṇāṃ doṣo 'pi nirupadravaḥ

8.24

aroṣaśītalaṃ cetaḥ siktaṃ yasya śamāmṛtaiḥ /
kiṃ karotyanalastasya viṣaṃ vā viṣayadviṣaḥ

8.25

viṣāyate tu pīyūṣaṃ kusumaṃ kuliśāyate /
dveṣadoṣottarasyaiva candanaṃ dahanāyate

8.26

tiryagyonigatasyāpi bodhisattvapadāsthiteḥ /
kāruṇyamaitrīyuktasya nāgnirdahati vigraham

8.27

purā kaliṅganṛpatiḥ khaṇḍadvīpābhidhāvanīm /
dadāha mṛgasaṃghānām saṃkṣepe sa samudyataḥ

8.28

kānane jvalite tasminnekastittiriśāvakaḥ /
maitryā bodhiṃ samālambya dahanapraśamaṃ vyaghāt

8.29

tasmādadrohamanasāṃ na bhayaṃ vidyate kkacit /
śrūyatāṃ sattvasaṃpatteridamanyacca kautukam

8.30

avṛṣṭiviṣame kāle muneḥ kasyacidāśrame /
manuṣyasadṛśālāpaḥ śaśakaḥ suciraṃ sthitaḥ

8.31

kṣutkṣāmaṃ munimālokya phalamūlaparikṣayāt /
uvācācalasaṃkalpastadvyathāvyathitāśayaḥ

8.32

bhagavan mam māṃsānāṃ saṃprati prāṇavartanam /
kriyatāṃ rakṣaṇīyaṃ tat śarīraṃ dharmasādhanam

8.33

ityuktvā dāvaśeṣāgnau vikṣepa śahskastanum /
vāryamāṇo 'pi yatnena praṇayānmuninā muhyuḥ

8.34

tasya sattvaprabhāveṇa jvalajjvālākulo 'nalaḥ /
prayayau majṇjuśiñjānabhramarāmbhojakhaṇḍatām

8.35

so 'pi divyavapustatra kamale mahati sthitaḥ /
praṇamyamāno munirbhirvidadhe dharmadeśanām

8.36

iti bodhipravṛttānāṃ na vahnerna viṣādbhayam /
bhagavān kathayitveti śrīguptabhavanaṃ yayau

8.37

tatra tena praviśyaiva nikṣipte dakṣiṇe pade /
babhūvāgnikhadā mañjuguñjadbhṛṅgasarojinī

8.38

dṛṣṭvopaviṣṭaṃ śrīguptastaṃ sarorihavistare /
taddṛṣṭinaṣṭakāluṣyaḥ provācaḥ caraṇānataḥ

8.39

bhagavan mama pāpasya kṣantavyo 'yaṃ vyatikramaḥ /
mohāndhapatite rucyaṃ kāruṇyamadhikaṃ satām

8.40

mamākalyāṇamitreṇa yo 'yaṃ pāpapathe kṛtaḥ /
upadeśaḥ pramoheṇa tatra trāṇaṃ bhavatsmṛtiḥ

8.41

viṣadigdharasaṃ sarvaṃ bhojyaṃ te kalpitaṃ mayā /
aho mamaiva saṃkrāntaṃ paścāttapamayaṃ viṣam

8.42

iti bruvāṇaṃ śrīguptaṃ sāśrunetraṃ kṛpānidhiḥ /
dṛṣṭvā babhāṣe bhagavān bhikṣusaṃghasya śṛṇyavataḥ

8.43

viṣādaṃ mā kṛthāḥ sādho na vayaṃ vimukhāstvayi /
ghoravairaviṣatyāgānnaivāsmāstapate viṣam

8.44

vārāṇasyāṃ purā śrīmān brahmadatto 'bhavannṛpaḥ /
abhūdanupamā nāṃ atasya prāṇasamāśrayā

8.45

suvarṇabhāsasaṃjñasya tatpurāntavanasthiteḥ /
ravaṃ mayūrarājasya sā kadācidathāśṛṇot

8.46

sā tasya śadamākarṇya veṇuvīṇāsvanopamam /
kimetaditi papraccha naranāthaṃ sakautukā

8.47

rājovāca vanānte 'sminnasti ratnacchadaḥ śikhī /
madhuraṃyojanavyāpi yasyaitat kaṇṭhakūjitam

8.48

iti bruvāṇo nṛpatistatsaṃdarśanamarthitaḥ /
premaprayatnaiḥ preyasyā prahasan punarabravīt

8.49

darśanaṃ durlabhaṃ mugdhe tadvidhādbhutarūpiṇaḥ /
tathāpi yadi nirbandhaḥ kriyate tatpariśramaḥ

8.50

ityuktvā nṛpatistasya grahaṇe jālajīvinaḥ /
vyasṛjat tasya saṃrpāptyaiḥ vidhāya vadhasaṃvidam

8.51

vaśīkṛto na vettyeva mohādakṣiparīkṣayā /
anurāgāhataḥ strībhirakarmāṇyapi kāryate

8.52

prāptānām praṇayāt patnyāḥ prauḍhāyāḥ pādapīṭhatām /
īrṣyayaiva vinaśyanti dhīdhṛtismṛtikīrtayaḥ

8.53

tataḥ śākunikairnyastāḥ pāśabandhāḥ pade pade /
prabhāvādbarhirājasy vyaśīryantaiva saṃtatam

8.54

duḥkhitān yatnavaiphalyādbhītān nṛpatiśāsanāt /
mayūrarājastān dṛṣṭvā karuṇākulatāṃ yayau

8.55

so 'cintayadaho bhītāḥ kṣmāpateḥ śrūraśāsanāt /
madbandhane visaṃvādādvarākā jālajīvinah

8.56

saṃcintya kṛpayā spaṣṭagbhirvisṛjya tān /
nṛpamānāyya tadveśma tenaiva sahito yayau

8.57

sa tatrāntaḥpure nityaṃ sabhāryeṇa mahībhujā /
pūjyamānaḥ paricayāduvāsa vihitādaraḥ

8.58

snigdhaśyāmāmbudatviṣā sunīlamaṇiveśmasu /
citrapatrarucā cakre saṃsaktendrāyudhabhamam

8.59

atha digjayayātrāyām kadācidvasudhādhipaḥ /
yayau tadupacārāya devīmādiśya sādaraḥ

8.60

tataścānupamā devī patyau yāte pramādinī /
rūpayauvanadarpāndhā nāluloke kulasthitim

8.61

taruṇaṃ prekṣya rāgiṇyāstasyāḥ kandarpaviplave /
bhūyaḥ pralambhabhīteva lajjā dūrataraṃ yayau

8.62

malinaḥ kuṭilastīkṣṇaḥ karṇasaṃsparśanocitaḥ /
capalaścapalākṣīṇāṃ sudṛśāṃ sadṛśaḥ kramaḥ

8.63

vividhonmādakāriṇyaḥ saṃsāramakarākare /
caranti prāṇahāriṇyaḥ kālakūṭacchadāḥ striyaḥ

8.64

kusumāt sukumārasya krūrasya krakacādapi /
ko jānāti paricchedaṃ strīṇāṃ citrasya cetasaḥ

8.65

pracarantīṃ priyāṃ kaṇṭhe kṛtvā ye yānti nirvṛtim /
śītalāṃ vimalāṃ snigdhāṃ khaṅgadhārāṃ pibanti te

8.66

sācintayat sthitaḥ śalyamayamantaḥpure mama /
mayūrarājaḥ śīlajñaḥ puruṣālāpaveṣṭitaḥ

8.67

kathayiṣyatyavaśyaṃ me vṛttameṣa mahīpateḥ /
nindyaṃ karma kṛtaṃ tāvadadhunā kiṃ karomyaham

8.68

āstāṃ parijñātatattvo marmajño 'sau vidagdhadhīḥ /
jātā me kṛtapāpāyāḥ śaṅkā niścetaneṣvapi

8.69

iti saṃcintya sā t asya saviṣaṃ bhojanaṃ dadau /
rāgamattāḥ khalāyattāḥ kiṃ kiṃ kurvanti na striyaḥ

8.70

tayopācaryamāṇasya saviṣaiḥ pānabhojanaiḥ /
vivṛddhā barhirājasya ruruce rucirā ruciḥ

8.71

svasthamālokya taṃ devī rahasyodbhedaśaṅkitā /
śanaiḥ śokāmayagrasyā trasyā tatyāja jīvitam

8.72

evaṃ tasya viṣeṇāpi naiva glānirajāyata /
mahatāṃ cittavaimalyaṃ nirviṣaṃ kurute viṣam

8.73

rāgo viṣaṃ viṣaṃ moho dveṣaśca viṣamaṃ viṣam /
buddho dharmastathā saṃghaḥ satyaṃ ca paramāmṛtam

8.74

ghoraṃ viṣaṃ sṛjati mohamahāmburāśiḥ ghoraṃ viṣaṃ sṛjati rāgamahoragaśca /
ghoraṃ viṣaṃ sṛjati vairavanāvaniśca janmakramo 'sti viṣamasya viṣasya nānyaḥ

8.75

adharmakāmaḥ kṛtavānevamevānyajanmani /
śrīgupto 'gnikhadāṃ sāpi tasyābhūtsahadharmiṇī

8.76

ityuktvā bhagavān samyakkaruṇālokanāmbubhiḥ /
cakāra vītarajasaṃ śrīguptaṃ śāsanonmukham

8.77

kalitakuśalaḥ śrīgupto 'tha prakāśapadāptaye
śaraṇagamanānyeva trīṇi smaran vimalasmṛtiḥ /
jinaparicayāt puṇyaṃ lebhe satām hi vilokanaṃ
bhavati mahate kalyāṇāya pramodasukhāya ca

8.78

śrīguptasya nikārakilbiṣajuṣo 'pyajñānamohāpahaḥ
kṛtvāvaśyamanugraheṇa bhagavān kāruṇyapuṇyodyataḥ /
bhikṣūṇāṃ bhavasaṃkṣayāya vidadhe nirvairatāśāsanaṃ
yenaite na bhavanti bandhabhavane bhūyo bhavagranthaye

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc