Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 7

7.1

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ badaradvīpayātrāvadānaṃ nāma ṣaṣṭhaḥ pallavaḥ //
7. muktālatāvadānam /
kuślapraṇidhānaśuddhadhānmāṃ vimalālokavivekabodhakānām /
parikīrtanamātrameva yeṣāṃ bhavamohāpahatesta eva dhanyāḥ

7.2

purā parṣatsahasrāṇāṃ nyagrodhopavanasthitiḥ /
kapilākhye pure cakre bhagavān dharmadeśanām

7.3

amandānandasaṃdohasyandi candanaśītalam /
tasya vāgamṛtaṃ dhanyāḥ kṛtāṅjalipuṭāḥ papuḥ

7.4

rājā śuddhodanastatra dharmaśravaṇasaṃgame /
puṇyopadeśasalilairlebhe vaimalyanirvṛtim

7.5

atha tatra mahānāmā śākyarājakulodbhavaḥ /
dharmopadeśamākarṇya prātaḥ svagṛhamabravīt

7.6

aho nu bhagavān buddho dharmaḥ saṃghaśca siddhaye /
buddhotpādo 'yamasmākaṃ nirvāṇāya mahāphalaḥ

7.7

upadeśaviśeṣāptānirvṛtestasya tadvacaḥ /
śrutvā śaśiprabhā patnī praṇayāttamabhāṣataḥ

7.8

anugrāhyā bhagavataḥ puruṣāḥ puṇyabhāginah /
nindyāstadupadeśānāmanarhā yoṣito vayam

7.9

iti jāyāvacaḥ śrutvā sa jagāda jagadguroḥ /
bhadre bhagavato nāsti bhedaḥ kāruṇyadarśane

7.10

samā sarvatra bhā bhānoḥ samā vṛṣṭiḥ payomucaḥ /
samā bhagavato dṛṣṭiḥ sarvasattvānukampinaḥ

7.11

mahāprajāpatervākyādaparāhṇakṣaṇaṃ tapaḥ /
śuddhodanaḥ karotyeva rājā bahgavato 'ntike

7.12

iti patyuḥ priyagirā vṛtā śākyāṅganāgaṇaiḥ /
yācane tadbhagavatah sā puṇyopavanaṃ yayau

7.13

sā satvakusumaṃ tatra taṃ dadarśa mahāphalam /
praśamāmṛtasaṃsiktaṃ karuṇākalpapādapam

7.14

lateva pavanānamrā taṃ dūrāt praṇanāma sā /
lobheneva parityakrā cyutakarṇotpalacchalāt

7.15

vilokya kāñcanaruciṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām /
ānandanāmā bhikṣustāmuvāca prahitodyataḥ

7.16

veṣaḥ praśamaśūnyo 'yaṃ mātarmunitapovane /
darpotsikto na yuktaste viraktānāmidaṃ padam

7.17

guṇasaṃyamasiktāni mukharābhraṇānyaho /
nehāstadgrahaṇaṃ yuktamitīvopadiśanti te

7.18

ityuktā tena sā tanvī vailajyavinatānanā /
unmucyābharaṇaṃ sarvaṃ prāḥiṇonnijamadniram

7.19

upaviṣṭeṣu sarveṣu nirdiṣṭakuśalastataḥ /
anityataivaṃ bhagavānupadeśaṃ pravakrame

7.20

mahāmohaprabhāvo 'yaṃ yena nityamanityatām /
nityatāmiva manyante mūḍhā jagati jantavaḥ

7.21

asatye ramate lokaḥ satyapratyayamohitaḥ /
na vetti sarvabhāvānāmabhāvānubhavāṃ sthitim

7.22

kecid vyākaraṇaiḥ pare śrutipathaistarkapravādaiḥ pare kecittantraparigrahairbahuvidhairanyaiḥ kalākauśalaiḥ /
saṃsaktāḥ punaruktajanmaśaraṇau yātā sahaiva kṣayaṃ
tatrāpyakṣyayalīlayā kṣaṇapadaṃ mugdhaurnibaddhā dhṛtiḥ

7.23

viṣayaviṣamāpāyaḥ kāyaḥ prapañca(ma)yāśayā
kharataramarusphārākāro mohabhāvo bhavaḥ /
hitabhūmi (?) tathākāryaṃ kāryaṃ vivekināṃ tathā
niravadhirayaṃ dṛṣṭvā vyādhiryathā (hi) nivartate

7.24

ityādyanityasaṃskārasaṃyuktaṃ yuktamudyate /
dharmopadeśakuśalaṃ vaktuṃ bhagavati svayam

7.25

ekā śākyavadhūstatra rūpasaubhāgyagarvitā /
sthitā śauśavatāruṇyasaṃghau vayasi duḥsahe

7.26

muktāhāraṃ stanataṭe lolāpāṅgairmuhurmuhuḥ /
āliloke yaśaḥsphārasāraṃ ratipateriva

7.27

hārāvalokinīṃ dṛṣṭvā tāmanekāgrahādasau /
acintayādviraktena magatpatnī śaśiprabhā

7.28

iyaṃ dharmopadeśe 'pi capalā hāramīkṣate /
bhāvānāṃ na śṛṇotyeva mūḍhā kṣaṇikatāmimām

7.29

svaṃ hāraṃ darśayitvāsyā hārotsāhaṃ harāmyaham /
adhikālokanenaiva darpaḥ śāmyati dehinām

7.30

iti saṃcintya sā dāsīṃ rohikākhyāmabhāṣata /
rohike gaccha me hāraṃ gṛhāt satvaramāhara

7.31

ityuktā sā tayā tatra pravṛtte dharmasaṃśrave /
akālagamanodvignā niḥśvasyācintayat kṣaṇam

7.32

aho batāntarāyo 'yaṃ saṃjātaḥ kuśale mama /
nāsmin śrotuṃ labhe dharmaṃ yatparāyattajīvitā

7.33

puṇyasaurabhasaṃbhārāt kīrṇakāruṇyakesarāt /
mukhapadmād bhagavato dhanyaḥ prāpnoti vāṅbhadhuḥ

7.34

aho svācchandyavicchedastanubhaṅgaḥ sukhakṣayaḥ /
sevā jagati jantūnāṃ duḥkhe duḥkhaparaṃparā

7.35

sevāprayāsasaṃprāptaṃ dhanamānakaṇodayam /
tatpamatyuṣṇaniḥśvāsairaho kṛcchreṇa pīyate

7.36

mānaglānirguṇaglānirojaḥpunaśamaḥ śramah /
prathamaṃ sevakasyaitat phalamīśvaradarśane

7.37

lauhī bandhanaśṛṅkhalā caraṇayorhelāvamānāvanī
svavyāpāraniṣedhanityaniyatī nidrāsukhadrohiṇī /
āśāsyasya viśālajālasaraṇiḥ satsaṅgabhogāśaniḥ
mugdhānāṃ mṛgatṛṣṭikāmarumahī sevā śarīrakṣayaḥ

7.38

iti saṃcintya suciraṃ sā jagāma tadājñayā /
sevāvikrītakāyānāṃ svecchāviharaṇaṃ kutaḥ

7.39

vrajantīṃ tām parapreṣyāṃ kṛpaṇāṃ karuṇākulaḥ /
nirīkṣya bahgavān divyacakṣuṣācintayat kṣasṇam

7.40

asmin janmani śeṣo 'syā saṃpūrṇo jīvitāvadhiḥ /
iyaṃ varākī saṃsārāduddhartavyā svayaṃ mayā

7.41

atha tām karmayogena vrahantīṃ sahasā pathi //
vatsavātsalyavivaśā śṛṅgābhyāmājaghāna gauḥ

7.42

sā pradaghyau bhagavataḥ prasādāt tanmayasmṛtiḥ /
janmāntarādhivāsena buddhālambanamānasā

7.43

aho karmormibhiḥ śīrṇe saṃsāramakarākare /
janmāvarteṣu jantūnāṃ majjanonmajjanakramaḥ

7.44

puṃso lalāṭavipulopalapaṭṭikāsu niḥśarmakarmaghaṭitaprakaṭāṅkaṭaṅkaiḥ /
nayastāni janmamaraṇaprasarākṣarāṇi naitāni pāṇiparimārjanayā calanti

7.45

iyaṃ karmāyattā pracuracitravaicitraracanā
narāṇāṃ māyūracchadapaṭalatulyā pariṇatiḥ /
yayā garbhārambhe kramanipatane vṛddhisamaye
kṣaye vā nānyat prābhajata tanulekhācchavirati

7.46

saṃcintyātha puraḥ pravṛttasudaśāsannāvasannasthitiṃ prāptevāsamadāsabhāvakalanāvailakṣyaniḥ spandatām /
ādhāya praṇidhānadhāmni dhavale saddharmaśuddhāṃ dhiyaṃ
saṃsāre vicikitsya eva malinaṃ tatyāja sā jīvitam

7.47

tataḥ sā siṃhaladvīpe samīpe svargasaṃpadām /
candralekheva dugdhābdhau divyadyutirajāyata

7.48

ādhānajanmanastasya muktāvarṣeṃ divaścyute /
sābhūnmuktālatā nāma siṃhalādhipateḥ sutā

7.49

sā puṇyamiva lāvaṇyaṃ vahantī vṛddhimāgatā /
lebhe vivekenāṅgānāṃ saṃtoṣamiva yaovanam

7.50

tataḥ kadācidvaṇijaḥ śrāvastīpuravāsinaḥ /
makarākaramuttīrya siṃhaladvīpamāyayuḥ

7.51

te tatra rātriparyante viśrāntisukhamājaguḥ /
dharmārthagāthāsaṃnaddhaprabuddhabuddhabhāṣitam

7.52

tdantaḥpuraharmyasthā śrutvaiva śravaṇāmṛtam /
kimetaditi papraccha tānānāyya nṛpātmajā

7.53

te tāmūcuḥ pramuditāmidaṃ buddhasya bḥāṣitam /
svabhāvārhaṃ bhagavataḥ sarvasattvānukampinah

7.54

buddhāmidhānaṃ śrutviva pulakālaṃkṛtākṛtiḥ /
sā babhūva samudbhūtasaṃvidbhavyānubhāvabhūḥ

7.55

unmubhī sāmayūriva śabdaireva payomucaḥ /
ka eṣa bhagavān buddha iti paparcchaḥ tān punaḥ

7.56

tataste nikhilaṃ tasyai śraddhāsaṃvardhitādarāḥ /
nyavedayan puṇyamayīṃ bhagavaccaritasthitim

7.57

atha sā tatkathāvāptaprāgjanmakuśalodayā /
vijñaptilekhaṃ pradadau teṣāṃ bhagavataḥ kṛte

7.58

kālena sindhumuttīrya saṃrpāptāste nijāṃ pirīm /
praṇamyāvedya tadvṛttaṃ dadurlekhaṃ mahātmane

7.59

bhagavānapi sarvajñaḥ pūrvameva vibhāvya tat /
muktālatāyāḥ kṛpayā svayaṃ lekhamavācayat

7.60

aho smaraṇameva te kimapi puṇyapaṇyaṃ satāṃ
bhavātibahvabhaiṣajaṃ vyasanatāpatṛṣṇāpahat /
bhavanmayakathākramopanatasaṃvidāsvādabhūḥ
sa eṣa bhagavan mahānamṛtasaṃvibhāgo mama

7.61

iti saṃkṣiptalekhārthaṃ vibhāvya bhagavān svayam /
īṣatsmitviṣā sattvaprakāśamadiśaddiśām

7.62

tataścitrakarāśakyāṃ prabhāvairanupūritām /
bhagavān prāhiṇot tasyai nyastāṃ svapratimāṃ paṭe

7.63

punaḥ pravahaṇārūḍhā vaṇijaste tadājñayā /
avāpya siṃhaladvīpaṃ tasyai paṭamadarśayan

7.64

hemasiṃhāsananyaste paṭe dṛṣṭvā tathāgatam /
janastanmayatādhyānādekībhāvamivāyayau

7.65

adhastāllikhitaṃ tasmin puṇyaprāptamadṛśyata /
tisraḥ śaraṇyā gatayaḥ pañca śikṣāpadāṇi ca

7.66

sapratītyasamutpādaḥ sānulomaviparyayaḥ /
āryāṣṭāṅgastathā mārgaḥ paramāmṛtanirbharaḥ

7.67

svayaṃ bhagavatā vyastaṃ tasyopari subhāṣitam /
śobhate bhāvanālīnaṃ bhrājiṣṇu kanakākṣaram

7.68

viṣamaviṣayālolavyālāvalīvalayākulāt
taruṇatimirānniṣkramyāsmāt pramohamayādgṛhāt /
jananamaraṇakleśāveśapravṛttapṛthivyathā
vrajata śaraṇaṃ bauddhaṃ dharmaṃ na cātra bhavādbhayam

7.69

jinapratikṛtiṃ puṇyām paśyantī pārthivātmajā /
anādikālopacitāṃ mumocājñānavāsanām

7.70

prāṃśuṃ kavata(?) kāñcanakāntakāyaṃ suskandhamājānubhujābhirāmam /
dhyānāvadhānārthanimīlitākṣaṃ lāvaṇyadhārāyitatuṅganāsam

7.71

svabhāvabhavyaṃ pravibhāsamānaṃ pralambanirbhūṣaṇakarṇapāśam /
bālapravālāruṇavalkalāṅkaṃ saṃsaktasaṃdhyābhramivāmarādrim

7.72

tviṣā diṣāṃ śīlamivādiśantaṃ ānandadānodyatavaktracandram /
kṣamāguṇaṃ kṣāmiva śikṣayantaṃ puṇyocitā sā subhagaṃ vilokya

7.73

praṇāmaparyantakapolacumbikarṇotpalānāṃ parivartanena /
nirasya niḥsāraśarīratṛptiṃ satyānubhāvaṃ paramaṃ prapede

7.74

srotaḥsamāpattiphalaprakāśaṃ sāsādya tatra kṣaṇalabdhabodhiḥ /
vicintayantī sugataprabhāvaṃ samabhyadhādvismayaharṣabhūmiḥ

7.75

aho mahāmohatamohareṇa dūrasthitenāmi tathāgatena /
prasahya bḥāsvadvapuṣārpiteyaṃ vikāsalakṣmīḥ kuśalāmbujasya

7.76

tīrṇo bahvaḥ satpraṇidhānamāptaṃ prasannamantaḥkaraṇaṃ kṣaṇena /
aho nu tṛṣṇāparitāpaśāntyai samucchalantīva samāmṛtaughāḥ

7.77

ityuktvā sā bahgavate muktāratnānyupāyanam /
vitīrya saṃghapūjāyāṃ visasarja vaṇigjanam

7.78

te mahodadhimuttīrya prāptā bahgavato 'ntikam /
tanmuktāratnanikaraṃ praṇamyāsmai nyavedayan

7.79

vaṇigbhiḥ kathitāṃ śrutvā tatkathāṃ tatra bhikṣuṇā /
ānandanāmnā pṛṣṭho 'tha babhāṣe bhagavān jinaḥ

7.80

yāsau purā rohitākhyā dāsī śākyagṛhe 'bahvat /
saiva muktālatā jātā satkarmapraṇidhānataḥ

7.81

abhūnmahādhano nāma vārāṇasyāṃ vaṇik purā /
tasya ratnavatī nāma patnī puṇyocitābhavat

7.82

sā patyau pañcatāṃ yāte niḥputrā stūpaśekhare /
pūjāṃ kṛtvā mahāhārāṃ bhaktiyuktā nyavedayat

7.83

tena puṇyavipākena siṃhalādhipateḥ sutā /
jātā muktālatā saiva prātā ca parinirvṛtim

7.84

saiva janmani cānyasminnairvaryamadamohitā /
pūjādhikṣepadakṣābhūddhāsī tenātivatsaram

7.85

janmabhūmau janenātpaṃ yadyatkarma śubhāśubham /
tasya tasya sa tadrūpaṃ bhuṅkte pariṇataṃ phalam

7.86

nikhilakuśalamūlā kīrtipuṣpojjvalaśrīḥ
śubhaphalabharasūrirdharmavallī narāṇām /
bhavati ca viṣavallī kilbiṣakleśamūla-
bhramanipatanamohānantasaṃtāpahetuḥ

7.87

saṃtapte 'smin kharataramaruṣphārasaṃsāramārge
pāpaṃ punyaṃ tyajata janatāḥ saktatīvrānutāpam /
puṇyaṃ puṇyaṃ kuruta satataṃ puṇyapīyūṣasiktāḥ
puṇyacchāyātarutalabhuvaḥ śītalāḥ puṇyabhājām

7.88

iti satpraṇidhānasya phalaṃ kathayatā svayam /
bhikṣūṇāmupadeśo 'yaṃ bhaktyai bhagavatā kṛtaḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc