Avadānakalpalatā · Chapter 6
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ candraprabhāvadānaṃ nāma pañcamaḥ pallavaḥ //
6. badaradvīpayātrāvadānam /
dānodyatānām pṛthuvīryabhājāṃ śuddhātmanāṃ sattvamahodadhīnām /
aho mahotsāhavatām parārthe bhavantyacintyāni samāhitāni
harmyārohaṇahelayā yadacalāḥ svabhraiḥ sahābhraṃlihā
yadvā goṣpadalīlayā jalabharakṣobhoddhatāh sindhavaḥ /
laṅghyante bhavanasthalīkalanayā ye cāṭavīnāṃ taṭās
tadvīryasya mahātmanām vilasataḥ sattvorjitaṃ sphūrjitam
purā hi bhagavān buddhaḥ śrāvastyāṃ puravāsināṃ /
upadeśaprakāśena jahārājñānajaṃ tamaḥ
bhikṣusaṃghaiḥ parivṝtaḥ sa kadācidvaṇigjanaiḥ /
kṛtānuyātro magadhāt svayaṃ cārikayā yayau
mahārthasārthānugataṃ vrajantaṃ vanavartmanā /
taṃ dṛṣṭvā taskaragaṇaḥ sālāṭavyāmacintayat
eṣa prayātu bahgavān puraḥ sattvahite rataḥ /
paścāt sārthaṃ grahīṣyāmaḥ pūrṇaṃ draviṇarāśibhiḥ
bhagavānatha sarvajñasteṣāṃ jñātvā samīhitam /
kimetaditi tānūce nirvikārasmitānanaḥ
te tamūcuḥ parityajya krauryaṃ madhurayā girā /
tatprasādasmitālokairvinaṣṭatimirā iva
bhagavan jīvikāsmākaṃ nindyeyaṃ karmanirmitā /
na bhṛtirna kṛṣirnānyarakṣaṇaṃ na pratigrahah
sahajaṃ krauryamasmākaṃ nisargakaluṣātmanām /
kriyate kiṃ svabhāvasya deva tīkṣṇā hi karṇikā
tasmānna vṛttilopo naḥ kartumarhasi gamyatām /
yāte tu tvayi sārthasya vayaṃ sarvārthahāriṇah
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā karuṇāpūrṇamānasaḥ /
dolālolāyitamatirbabhūva bahgavān kṣaṇam
tataḥ sārthadhanaṃ sarvaṃ parisaṃkhyāya tatsamam /
sa dadau cauracakrāya tatkṣaṇāptanidhānataḥ
tadvidhena krameṇaiva punaḥ pathi gatāgataiḥ /
ṣaṭkṛtvaḥ pradadau tebhyaḥ so 'rthaṃ sārthasya muktaye
punaścopagate tasmin vartmanā tena sānuge /
babhūva buddhiścaorāṇāṃ tadbhojananimantraṇe
dṛśā diśanti vaimalyaṃ śubhaṃ saṃbhāṣaṇena ca /
vrajanti saṃgamābhyāsaiḥ santaḥ sanmārgasetutām
tatrātiryagdṛśā sarvaṃ sarvākuśalasaṃkṣayāt /
teṣāṃ samāhitaṃ śuddhaṃ vidadhe bhagavān jinah
yeṣāṃ saṃgrahavastūni vatvāri niyatātmanām /
arthacaryā samānārthabḥāvastyāgaḥ priyaṃ vacaḥ
yeṣāṃ brahmavihārāśca catvāraḥ sattvaśālinām /
karuṇā muditopekṣā maitrī ceti parigrahaḥ
yeṣāṃ kuśalamūlāni saktāni trīṇi cetasi /
alobhaścāparidveṣo 'pyamohaśca mahātmanām
dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñājuṣāṃ sadā /
upāyapraṇidhijñānabalairāśritacetasām
paritrāṇaikavīrāṇāṃ sadaivādvayavādinām /
vidyātrayapradīptānāṃ caturvaimalyaśālinām
pañcaskandhavumiktānāṃ ṣaḍayatanabhedinām /
saptabodhyaṅgayuktānāmaryāṣṭāṅgopadeśinām
navasaṃyogahīnānām teṣāṃ daśabalātmanām /
kiṃ vastvaviditaṃ loke jinānāṃ janaceṣṭitam
tatasteṣvatikāruṇyāccaraṇālīnamūrdhasu /
tathetyuvāca bhagavāṃstadbhojyopanimantraṇe
taistatsaṃdarśanakṣīṇakilbiṣaiḥ samamarpitam /
bhikṣusṃghairvṛto bhojyaṃ vidhivat sarvamādade
tatastatpraṇidhānena jñānālokaśalākayā /
te samunmīlitadṛśaḥ prakāśaṃ dadṛśuḥ padam
te sadyastīvravairāgyaparipakkāḥ prasādinaḥ /
pravrajyāyogamāsajya jagmurjagati pūjyatām
tatteṣāṃ kuśalaṃ dṛṣṭvā sahasopanataṃ puraḥ /
babhāṣe bhagavān pṛṣṭaḥ kimetaditi bhikṣubhiḥ
etairyamāyaṃ saṃbandhaḥ sārtharakṣaṇaniṣkrayaiḥ /
dvīpayātrāgatasyāsīdanyasminnapi janmani
asti vistīrṇamārgasya svargavargāvadhirvidheḥ /
purī vārāṇasī nāma kauśalotkarṣaharṣabhūḥ
yasyāmamalakallolavāhinī suravāhinī /
sadā dayeva hṛdayaṃ prasādayati dehinām
ahiṃseva satām sevyā vidyeva viduṣāṃ matā /
kṣameva sarvabhūtānāṃ yā viśrambhasukhasthitiḥ
brahmakalpe nṛpe tasyā vikasatkamalāśraye /
brahmadattābhidhe lokaṃ trailokyamiva rakṣati
priyasenābhidhāno 'bhūt tatra vaiśravaṇopamaḥ /
sārthavāho 'rthasārthānām sthānamabdhirivāmbhasāṃ
tasyāsīt supriyo nāma saujanyanilayaḥ sutaḥ /
prayayau yaṃ samāśritya guṇasārthaḥ kṛtārthatām
dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñāsamanvitah /
dhātrā vilobhavāyaiva yaḥ kṛtaḥ sukṛtaśriyaḥ
taṃ sarvavidyāḥ viśadāḥ kalāśca vipulāśayam /
viviśuḥ sarasodārā mahodadhimivāpagāḥ
guṇālaṃkṛtacāritraṃ lakṣaṇālaṃkṛtākṛtim /
puruṣottamalubdheva yaṃ ślāghyaṃ śrīraśiśriyat
kālena sukṛtakrītaṃ pitari tridivaṃ gate /
cakre skandhataṭe tasya vyavahārabharaḥ sthitim
so 'cintayadiyaṃ lakṣmīrvipulātmakramāgatā /
tathāpi manye paryāptā na sarvārthimanorathe
kiṃ tayā sumahatyāpi śriyā satpuruṣasthayā /
pūrvāgatārthiubhukteva yā śeṣārthiṣu niṣphalā
ratnākarasya vaipulyaṃ niṣphalaṃ vedhasā kṛtam /
adyāpi pūrito yena naiko 'pyarthī sa vāḍavaḥ
athavā pṛthusaṃkalpaḥ kenārthī paripūryate /
jagāmābdhiragastyasya culukācamanīyatām
kiṃ karomyatitāpo 'yaṃ śrīrekā bahavi 'rthinaḥ /
na tadāsādyate vittaṃ yat sarvārthibharakṣamam
pañca ṣaṭ pūritā evaṃ nānye śrīkaustukādibhiḥ /
itivādyāpi tapto 'ntarjvaladaurvānalo 'mbudhiḥ
tasmāt karomi yatnena niṃsaṃkhyadraviṇārjanam /
na sahe duḥkhaniḥśvāsaṃ vimukhasya mukhe 'rthinaḥ
iti saṃcintya sa ciraṃ sārthena mahatā vṛtaḥ /
ratnadvīpapuraṃ gatvā vidadhe ratnasaṃgraham
tataḥ pratīpamāyāntaṃ kṛtārthaṃ taṃ vanecarāḥ /
sārthārtharaṇonmuktā dadṛśurdasyavaḥ pathi
sārthārthaharaṇe dṛṣṭvā sa teṣāṃ sāhasodyamam /
nijasaravsvadānena saṃrarakṣānuyānim
punaḥ krameṇa tenaiva ratnadvīpagatāgatiḥ /
sārthatrāṇāya caurāṇāṃ ṣaṭkṛtvaḥ pradadau dhanam
tathaiva tvāṃ puṇyavipanvānisaṃprāptastathaiva tān (?) /
dadarśa caurān sārthārthaharaṇe adhikādarān
so 'cintayadaho vittairmahadbhiḥ paripūritāḥ /
mayaite na nivartante parārthaharaṇodyamāt
jagat saṃpūrayāmyarthairiyuktvāpi mayāsakṛt /
aho nu dasyavo naite varākāḥ paripūritāḥ
acitotsāhahīnasya vyāhatottaravādinaḥ /
vikatthanapratijñasya dhiṅme janma kujanmanaḥ
iti cintayatastasya taptasyānuśayāgninā /
vijane prayayau rātriḥ saṃvatsaraśatopamā
taṃ śokapaṅkasaṃmagnaṃ gajendramiva niścalam /
dīrghocchvāsaṃ maheśākhyā svapne provāca devatā
sumate mā kṛthāḥ śokaṃ śarīrocchoṣaṇaṃ vṛthā /
satsaṃkalpābhirūḍhasya bhaviṣyati tavepsitam
na tadasti jagatyasmin svapnasaṃkalpadurlabham /
yanna sidhyati yatnena dhīrāṇāṃ vyavasāyinām
sā kāpyanupamā śaktirekasyāpi dvijanmanaḥ /
yadājñāspanditenaiva vindhyaḥ kṣmāsamatām yayau
viṣamaṃ samatāṃ yāti dūramāyāti cāntikam /
salilaṃ sthalatāmeti kāryakāle mahātmanām
parārtho 'yaṃ tavārambhaḥ phalatyeva na saṃśayam /
na bhavanti visaṃvādasaṃdigdhāḥ sattvavṛttayaḥ
ratnāni badaradvīpe santi tridaśasevite /
yeṣāmekaprabhāvo 'pi trijagatpūraṇakṣamaḥ
martyabhūmimatikramya sā hi bhūmirmahīyasī /
āsādyate puṇyamayī nāsattvairnākṛtātmabhiḥ
viṣādastyajyatām putra sthirā buddhirvidhīyatām /
badaradvīpayātrāyāmutsāhaḥ parigṛhyatām
śrūyatāmeṣa tatprāptyau diṅbhātrānukramakramaḥ /
sphītasattvaprabhāvastvaṃ saṃsārottaraṇakṣamah
asti paścimadigbhāge samullaṅghya mahīyasām /
śatāni sapta dvīpānāṃ tathā sapta mahācalān
saptāpatāścānulomapratilomābhidho 'mbudhiḥ /
anukūlānilairyasmin pāramāpnoti puṇyavān
tatastattulyanāmādrirvātaistimiramihakṛt /
yatrākṣṇordiśati svāsthyamamoghākhyā mahauṣadhiḥ
athāvartābhidho 'mbhodhirvairambhairyatra vāyubhiḥ /
majjanonmajjanairjantuḥ saptāvarteṣu tāryate
āvartākhyastataḥ śailaḥ śaṅkhanābho niśācarah /
ghoraḥ prāṇaharo yatra tridaśatrāsakṛt sthitaḥ
kṛṣṇasarpāvṛtā yatra śankhanābhirmahauṣadhiḥ /
trāyate puṇyasaṃpannaṃ netre śirasi cārpitā
atha nīlodanāmābdhī raktākṣo yatra rākṣasaḥ /
makaryābhibhūtāṃ buddhavidyāvidvān vaśe (?)
atha nīlodanāmādrirnīlagrīvaḥ kṣapācaraḥ /
pratīptanetro yatrāste rakṣasāṃ pañcabhiḥ śataiḥ
tatraoṣadhimamoghākhyām rakṣatyāśīviṣaḥ sadā /
dṛṣṭiniḥ śvāsasaṃsparśadaṃṣṭrotsṛjadviṣānalaḥ
upoṣadhavratavatā maitreṇa karuṇātmanā /
labhyate sā samutsārya kṛṣṇasarpaṃ mahauṣadhiḥ
taṃ rakṣaḥśakaṭaṃ śailaṃ niṣphalaślakṣṇakandaram /
tāmajjane śikhāyāṃ ca kṛtvā tarati puṇyavān
atha vairambhanāmādriḥ pāre yasyottarā taṭe /
ghorā tāmrāṭavī nāma mahāśālavanāntarā
mahānajagarastatra tāmrākṣo nāma duḥsahaḥ /
āsta yasyogragandhena vāyunaiva na jīvyate
ṣaṇmāsān svapato yasya lālā vyāpnoti yojanam /
kṣutsaṃtaptasya ṣaṇmāsānalpībhavati jāgrataḥ
veṇugulmaśilābaddhāṃ guhāmutpāṭya medinīm /
prāyauṣadhīṃ divārātraṃ jvalantīmañjanocitām
tasmādajagarād ghorādanyato vā mahaujasaḥ /
avairākhyāṃ buddhavidyāṃ japato na bhavedbhayam
tataḥ sapta mahāśailā veṇukaṇṭakasaṃkaṭāḥ /
tāmrapaṭāṅkapādena tīryante vīryaśālinā
tataśca śālmalīvanaṃ sapta kṣārataraṅgiṇīḥ /
uttīryāsādyate prāṅgustriśaṅkurnāma parvataḥ
tatra triśaṅkavo nāma kaṇṭakā vajrabhedinaḥ /
pādayorna viśantyeva tāmrapaṭṭāvanaddhayoḥ
triśankurnāma taṭinī tatrāyaḥśaṅkuparvataḥ /
upaskīlanadī tatra tato dvidhā dvidhā sarit
athāṣṭādaśavakrākhyaḥ parvato niravagrahaḥ /
tattulyasaṃjñātha nadī ślakṣṇi nāma giristataḥ
athādridhūmanetrākhyo dhūmanirdigdhadiktaṭaḥ /
dṛṣṭisparśaviṣairvyāptaḥ krūrāśīviṣamaṇḍalaiḥ
tanmūrdhni palvalasyāntaḥ śilābaddhā mahāguhā /
jyotīraso maṇiryasyāṃ jīvanī ca mahauṣadhiḥ
bhittvā guhām tadabhyakraśiraḥpādakarodaraḥ /
vajra-mantrabalopetaḥ krūrasarpairna bādhyate
athograsattvasaṃkīrṇāḥ saptāśīviṣaparvatāḥ /
nadyaśca tadvidhā yāsāmapāravārisaṃpadaḥ
etaduttīrya nikhilaṃ puṇyaiḥ parahitodyataḥ /
ārohati sudhāśailaṃ śṛṅgairāliṅgitāmbaram
tatastasyāpare pārśve kalpavṛkṣopaśobhitam /
puraṃ rohitakaṃ nāma dṛśyate svargasaṃnibham
asti tatra magho nāma maghavāniva viśrutaḥ /
sārthavāho mahāsattvaḥ sarvasattvahite rataḥ
badaradvīpayātrāyāmudyatasyānavadyadhīḥ /
mārgopadeśaṃ deśajñaḥ sa te sarvaṃ kariṣyati
ityuktvotsāhya bahuśaḥ śubhadrairiva supriyam /
vacobhiricitairdevī sahasāntaradhīyata
prabuddhaḥ supriyaḥ sarvaṃ tattatheti vicintayan /
pratasthe sattvamāruhya nijotsāhapuraḥsaraḥ
sa vrajan vinitāyāsastena nirdiṣṭavartmanā /
puṇyairdvādaśabhirvarṣaiḥ prāpa rphitakaṃ puram
atrāntare karmayogāt tatra sārthapatirmaghaḥ /
vyādhinā duścikitsyena babhūvāsvasthavigrahaḥ
alabdhāntaḥpraveśo 'tha gṛhe rājagṛhopame /
tasya vyalambata dvāraṃ supriyaḥ kāryasiddhaye
tato vaidyāpadeśena sa praveśamavāptavān /
upayogakathāprajñā na kasyādarabhūmayaḥ
āyurvedavidhānajñaḥ sa tasyāriṣṭalakṣaṇaiḥ /
ṣaṇmāsaśeṣamevāyurjñātvā cintāntaro 'bhavat
tasya priyahitaprāyo bhaiṣajyaparicaryayā /
atyalpenaiva kālena supriyaḥ priyatāṃ yayau
bhaiṣajyayuktistatprītyā tasya vallabhatāṃ yayau /
priyopanītaṃ yatkiṃ cit tatsarvaṃ manasaḥ priyam
priyopacāraistasyātha vyādhirādrāvamāyayau /
ādhiḥ śāmyati satsaṅgāt tao vyādhirviśīryate
tataḥ saṃjātaviśrambhaḥ supriyaḥ praṇayānmagham /
cakre viditavṛttāntaṃ paścānnijakathākṣaṇe
badaradvīpayātrāyāṃ tasyotsāhaṃ mahātmanah /
parārthe niścalaṃ jñātvā tamūce vismayānmaghaḥ
aho batāsmin saṃsāre viḥsāre sārarūpiṇaḥ /
jāyante maṇayaḥ kecit paracintāparāyaṇāḥ
navaṃ vayaḥ priyā mūrtiḥ parārthapravaṇaṃ manaḥ /
puṇyocitastathaivāyaṃ sthāne guṇasamāgamaḥ
iyatīṃ bhūmimullaṅghya parārthe tvamupāgataḥ /
karomi tava sāhāyyaṃ kiṃ tvahaṃ bhṛśamāturaḥ
nibaddhāvadhayaḥ prāṇāḥ prayāntyeva śarīriṇām /
te vrajantu mamānte 'pi tvatsamāhitahetutām
evameva vyayo yastu vyayaḥ sa parigaṇyate /
parārthe jīvitasyāpi vyayo lābhaśataiḥ samaḥ
na mayā badaradvīpaṃ dṛṣṭaṃ kiṃ tu śrutaṃ mayā /
mahābdhau diskamuddeśaṃ taistairjānāmi lakṣaṇaiḥ
ityuktvā bhūpatiṃ suhṛdbandhuvākye 'pyanādaraḥ /
sa maṅgalapravahaṇaṃ supriyeṇa sahādadhe
tataḥ pravahaṇārūḍhau tau yojanśatānyapi /
pavanasyānulomyena jagmaturvipulāśayau
sthāne sthāne jalaṃ dṛṣṭvā nānāvarṇaṃ mahodadheḥ /
kimetaditi prapaccha supriyaḥ kautukānmagham
jale lohācalāḥ pañca santyasya payasāṃ nidheḥ /
tāmrarūpyamayāścānye hemaratnamayāḥ pare
teṣāṃ chāyāviśeṣeṇa nānāvarṇaḥ pade pade /
dṛśyate 'bdhirayaṃ dīptaḥ prāptāntarodgatauṣadhiḥ
ityuktvā vyādhinākrāntaḥ prāptakālāvadhirmaghaḥ /
prāṇānmumoca satkītivinyastasthirajīvitaḥ
vajralepādapi dṛḍhaṃ yathā sattvaṃ mahātmanām /
tathā yadi bhadedāyuḥ kimasādhyaṃ bhave bahvet
kūlāvāptapravahaṇah supriyastadviyogajam /
śucaṃ saṃstabhya vidadhe suhṝdastanusatkriyām
etadevonnataṃ lakṣma sattvotsāhamahātmanām /
vicchinnālambane kāle yatkartavyadṛḍhaṃ manaḥ
punaḥ pravahaṇārūḍhaḥ sa samuttīrya vāridhim /
ratnaparvatapārśvena viveśa vikaṭāṭavīm
na viyogairna codvegairnābhiyogairdviṣāmapi /
na rogaiḥ kleśabhogairvā hīyate mahatāṃ matiḥ
sa tatrākrāntagaganaṃ niruddhāśeṣadiktaṭam /
durārohaṃ dadarśāgre mūrtaṃ vighnamivācalam
upāyahīnastaṃ dṛṣṭvā giriṃ mūrkhamivoddhatam /
adhaḥ pallavaśayyāyām suptaḥ so 'cintayat kṣasṇam
aho bata kiyān kālaḥ prayātaḥ prasthitasya me /
badaradvīpanāmāpi na nāma śrūyate kkacit
vyavasāyasahāyo me yo 'bhūtpuṇyapaṇaiḥ param /
bhagnaplava ivākāle so 'pi karmormiviplavaiḥ
naṣṭopāye 'pyupāye 'smin vyavasāyānmahīyasaḥ /
na nāma vinivarte 'haṃ siddhirnidhanamastu vā
tadekaṃ janmayātrāsu pūjyaṃ janma jagatrtraye /
yasmin paropakrārāya jāyate jīvitavyayaḥ
iti cintākulaṃ tatra taṃ jñātvā satyasāgaram /
nīlo nāma samabhyetya yakṣaḥ prāhācalāśrayaḥ
pūrveṇa yojanaṃ gatvā trīṇi śṛṅgāṇi bhūbhṛtaḥ /
vetrasopānaniśreṇyā samāruhyātha gamyatām
iti yakṣopadeśena sa vilaṅghya mahācalam /
dadarśāgre samuttuṅgaśrṛṅgaṃ sphaṭīkabhūdharam
tasminnekaśilāślakṣṇe durgame pakṣiṇāmapi /
muhūrtamabhavattasya nirvyāpāro manorathaḥ
abhyunnatam nirālambaṃ svasaṃkalpamivācalam /
sa taṃ vicārya suciraṃ citranyasta ivābhavat
atha candraprabho nāma yakṣaḥ śailaguhāśayaḥ /
abhyetyaḥ sattvasaṃpannaṃ tamabhāṣaṭa vusmitaḥ
krośamātramito gatvā pūrveṇāpūrvavibhramam /
dṛśyate candanavanaṃ bālānilacalallatam
tatrāste prasarā nāma guhālīnā mahauṣadhiḥ /
labhyate deharakṣāyai samuttolya mahāśilām
tatprabhāvakṛtālokaṃ sopānaiḥ sphaṭikācalam /
sahasaiva samāruhya gamyatāmīpsitāptaye
tatkṣaṇāt kṛtakārtheva sā prayāti mahāuṣadhiḥ /
na khedastatkṛte kāryastaḍillolāḥ priyāptayaḥ
iti yakṣopadiṣṭena vidhānena sa bhūdharam /
samutkramya dadarśāgre nagaraṃ hemamandiram
merūkūṭairivākīrṇaṃ prakāśairiva nirmitam /
savāścaryairiva kṛtaṃ tad dṛṣṭvā vismito 'bhavat
mahāhemakapāṭābhyāṃ ruddhaddhāram vilokya tat /
nirjanaṃ vārasaṃcāraṃ vanānte niṣasāda saḥ
atrāntare dinasyānte vyomānantapathādhvagaḥ /
avāpāstācalopāntaṃ pariśrānta ivāṃśumān
astaṃ gate sahasrāṃśau rajanīramaṇī śanaiḥ /
tārāpatimivānveṣṭuṃ prasasārābhisārikā
atha prakāśavibahvaiḥ sarvāśāpūraṇonmukhaḥ /
bodhisattva iva svacchaḥ sudhādīdhitirudyayau
sphīṭā tamaḥ samūhasya niḥśeṣapraśamocitā /
mānasollāsinī jyotsnā sattvavṛttirivābabhau
tamomohaṃ jahārendurdiśāṃ dinaviyogajam /
paropakāre hi paro dūrāroho mahātmanām
supriyaścandrakiraṇaiḥ pūryamāṇatanuḥ kṣaṇam /
nidrāṃ kāryasamudrormikṣobhamudrāmavāptavān
kṣapāyām kṣīyamāṇāyāṃ guṇadākṣiṇyasādarā /
jagāda devatā svapne maheśākhyā sametya tam
aho bata mahāsattva sattattvābhiniveśinā /
parārthe vipulaḥ kleśaḥ kṛtaḥ sukṛtinā tvayā
alpaśeṣe prayāse 'smin nodvegaṃ kartumarhasi /
aparyuṣitasattvānāṃ svādhīnāḥ sarvasiddhayaḥ
haimaṃ yadetannagaraṃ trīṇi cānyānyataḥ param /
santi ratnapurāṇyatra vicitrāṇyuttarottaram
tebhyo niryānti kinnaryaścataśro 'ṣṭau ca ṣoḍaśa /
dvātriṃśacca krameṇaiva tvayā dvāri vighaṭṭite
jitendriyasya bhavatastatpramādamavedinaḥ /
kimanyadacireṇaiv vāñchitāptirbhaviṣyati
ityuktaḥ sādaraṃ devyā pratibuddho 'tha supriyaḥ /
jaghāna nagaradvāraṃ triḥ samabhyetya pāṇinā
tataścatasraḥ k innaryo niryayustaralekṣaṇāḥ /
āścaryatarumañjarya iva līlānilākulāḥ
mānasillāsakāriṇyo nayanāmṛtavṛṣṭayaḥ /
vadanendusamudyotairdivāpi kṛtacandrikāḥ
tāḥ saṃpūjya smarodāraṃ supriyaṃ priyadarśanāḥ /
tasyābhilāṣapraṇayairātithyamiva cakrire
candrakāntasamāsīnaṃ kṛtāsanaparigrahāḥ /
jīvanauṣadhayo jātāḥ smarasyeva savigrahāḥ
tāstamūcuḥ samunmīladvilāsahasitatviṣaḥ /
dadatya iva karpūraṃ premopāyanatām puraḥ
aho dhanyā vayaṃ yāsāṃ sadguṇālakṛtākṛtiḥ /
svayaemvābhigamyo 'pi bhavānadyāgato gṛham
vidheṣaḥ kasya pīyūṣe candane kasya vāruciḥ /
indau mandādaraḥ ko vā sādhuḥ kasya na saṃmataḥ
strīṇāṃ yadyapi saubhāgyabhaṅgāya praṇayaḥ svayam /
kramastvaddarśanenaiva tathāpi mukharīkṛtāḥ
idaṃ ca kinnarapuraṃ vayaṃ ca praṇayārpitāḥ /
ratnaṃ ca saubhāṣaṇikaṃ sādho svādhīnameva te
iti tāsāṃ vacaḥ śrutvā supriyaḥ praṇayocitam /
uvāca sattvadhavalāṃ diśan daśanacandrikām
bahumānāspadaṃ kasya nedaṃ saṃbhāṣaṇāmṛtam /
ātmano 'pyādarasthānam bahvatībhiḥ kṛtādaraḥ
ślāghyaṃ darśanamevedaṃ tatrāpyayamanugrahaḥ /
muktālatāstāpaharāḥ kiṃ punaścandanokṣitāḥ
evaṃ vidhānām svacchānāmaindavīnāmiva tviṣām /
ākṛtīnām samucitā rucirā lokavṛttayaḥ
aucityacārucaritaṃ prasādaviśadaṃ manah /
vātsalyapeśalā vāṇī na kasyādarabhūmayaḥ
gṛhīto 'smābhirācāraḥ pūjāparikarocitah /
ātmārpaṇaṃ kulāntaṃ vaḥ parāyattā hi yoṣitaḥ
kanyābhāvādapakrāntā yūyaṃ paraparigrahāḥ /
viśrambheṇa bhagiṇyo me jananyaḥ snehagauravāt
paravittaṃ viṣaṃ yeṣāṃ jananyaścānyayoṣitaḥ /
parahiṃsātmahiṃsauva pakṣāsteṣāṃ niratyayāḥ
pauśunyāsatyapāruṣyabhinnavādojjhitaṃ vacaḥ /
sadaiva vadane yeṣām teṣām sarvāśiṣā diśaḥ
abhidhyārahitaṃ ceto vyāpāraparivarjitam /
mithyādṛṣṭivihīnaṃ ca yeṣāṃ te satpathaṃ śritāḥ
daśākuśalamārgebhyo nirgatānāṃ nisargataḥ /
ete kuśalavargasya mārgāḥ svarge nirargalāḥ
dhīreva dhanyaṃ dhanamunnatānāṃ vidyaiva cakṣurvijitendriyāṇām /
dayaiva puṇyaṃ puruṣottamānāṃ ātmaiva tīrthaṃ śucimānasānām
evaṃvidho 'yaṃ guṇasaṃniveśaḥ śīlena vaimalyamupaiti puṃsām /
sadratnamuktānikarātiritaṃ śīlaṃ satāmābharaṇaṃ vadanti
ityuktamākarṇya guṇānurūpaṃ sattvārthinā tena jitendriyeṇa /
tuṣṭāstamūcurbhuvi candralokaṃ tāḥ kautukāyaivamukhaiḥ sṛjantyaḥ
maṇerivānarghaguṇojjvalasya dṛṣṭaiva sādhorucitā ruciste /
yayaiva maulau hṛdaye śrutau ca sadbhiḥ sadaivābharaṇīkṛto 'si
maṇirmahārhaḥ prathitaprabhāvaḥ pragṛhyatāmātmasamastvayāyam /
dhvajārpito varṣati yojanānāṃ sahasramevārthisamīhitaṃ yaḥ
uktveti ratnapravaraṃ taruṇyastasmei dadurmūrtamiva prasādam /
ādāya taṃ ca praṇayopacāraṃ so 'pi dvitīyaṃ puramāpa raupyam
tatrādarāttaddviguṇābhireva sa pūjitah kinnarakāminībhiḥ /
krameṇa tenaiva viśuddhabuddhirlebhe maṇiṃ taddviguṇaprabhāvam
* * * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * * * * * * * * * *
prāptaśca taṃ ratnamayaṃ caturthaṃ puraṃ tataḥ sarvapurādhikaści /
so 'bhyarthitastaddviguṇābhiragre guṇādhikaḥ kinnarasundarībhiḥ
tathaiva saddharmakathāprasaṅgaistātoṣitāstena susaṃyatena /
utphullanītpaladāmadīrghakaṭākṣavikṣiptakarāstamūcuḥ
bhrātāsti naḥ kinnararājavaṃśaratnākarendurbadarābhidhānaḥ /
tasyāspadaṃ dvīpamidaṃ mahārhaṃ svanāmacihnaṃ prathitaṃ samṛddhyā
ratnaṃ cedam niyamavidhinā poṣadhākhyavratena nyastaṃ bhāsvatkiraṇanikaraṃ puṇyabhājāṃ prayatnāt varṣatyeva sthiraparahitavyāptaye gṛhyatām tat
ityutpāṭyāmarataruphalaṃ sādaraṃ sundarībhiḥ
premoddāmapraṇayasubhagaṃ dattamāsādya ratnam /
bālāhākhyaṃ vijitapavanaṃ taṃ prakṛṣṭaṃ turaṅgaṃ
so 'pyāruhya svanagaramagāllabdhamārgopadeśaḥ
tasmin kāle vipulakuśalaiḥ svargamārgaṃ prayāte
vārāṇasyāṃ viśadayaśasi kṣmāpatau brahmadatte /
śrīmān sarvapraṇayiphaladaḥ supriyaḥ pauramukhyair
lokatrāṇe vinihitamatirdharmarājye 'bhiṣiktaḥ
tataḥ śiraḥsnānavidhikrameṇa tatpañcadaśyām dhvajamūrdhni ratnam /
sa poṣadhopoṣita eva dhṛtvā cakāra viśvaṃ paripūrṇakāmam
kṛtvā yātrām parahitaphalāṃ vatsarāṇām śatena
sthitvā rājye mahati nikhilaṃ pūrayitvā ca lokam /
putraṃ dhṛtvā narapatipade prāpya sarvopaśāntiṃ
tattvajño 'sau kimapi paramaṃ brahmabhāvaṃ jagāma
syurete dasyavaḥ sarve pūrvaṃ ye pūritā mayā /
ratnadrīpābhigamane tasmin supriyajanmani
iti śāstā svavṛttāntakathayā vidadhe vibhuḥ /
dānavīryopadeśena bhikṣūṇāmanuśāsanam
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0