Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 6

6.1

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ candraprabhāvadānaṃ nāma pañcamaḥ pallavaḥ //
6. badaradvīpayātrāvadānam /
dānodyatānām pṛthuvīryabhājāṃ śuddhātmanāṃ sattvamahodadhīnām /
aho mahotsāhavatām parārthe bhavantyacintyāni samāhitāni

6.2

harmyārohaṇahelayā yadacalāḥ svabhraiḥ sahābhraṃlihā
yadvā goṣpadalīlayā jalabharakṣobhoddhatāh sindhavaḥ /
laṅghyante bhavanasthalīkalanayā ye cāṭavīnāṃ taṭās
tadvīryasya mahātmanām vilasataḥ sattvorjitaṃ sphūrjitam

6.3

purā hi bhagavān buddhaḥ śrāvastyāṃ puravāsināṃ /
upadeśaprakāśena jahārājñānajaṃ tamaḥ

6.4

bhikṣusaṃghaiḥ parivṝtaḥ sa kadācidvaṇigjanaiḥ /
kṛtānuyātro magadhāt svayaṃ cārikayā yayau

6.5

mahārthasārthānugataṃ vrajantaṃ vanavartmanā /
taṃ dṛṣṭvā taskaragaṇaḥ sālāṭavyāmacintayat

6.6

eṣa prayātu bahgavān puraḥ sattvahite rataḥ /
paścāt sārthaṃ grahīṣyāmaḥ pūrṇaṃ draviṇarāśibhiḥ

6.7

bhagavānatha sarvajñasteṣāṃ jñātvā samīhitam /
kimetaditi tānūce nirvikārasmitānanaḥ

6.8

te tamūcuḥ parityajya krauryaṃ madhurayā girā /
tatprasādasmitālokairvinaṣṭatimirā iva

6.9

bhagavan jīvikāsmākaṃ nindyeyaṃ karmanirmitā /
na bhṛtirna kṛṣirnānyarakṣaṇaṃ na pratigrahah

6.10

sahajaṃ krauryamasmākaṃ nisargakaluṣātmanām /
kriyate kiṃ svabhāvasya deva tīkṣṇā hi karṇikā

6.11

tasmānna vṛttilopo naḥ kartumarhasi gamyatām /
yāte tu tvayi sārthasya vayaṃ sarvārthahāriṇah

6.12

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā karuṇāpūrṇamānasaḥ /
dolālolāyitamatirbabhūva bahgavān kṣaṇam

6.13

tataḥ sārthadhanaṃ sarvaṃ parisaṃkhyāya tatsamam /
sa dadau cauracakrāya tatkṣaṇāptanidhānataḥ

6.14

tadvidhena krameṇaiva punaḥ pathi gatāgataiḥ /
ṣaṭkṛtvaḥ pradadau tebhyaḥ so 'rthaṃ sārthasya muktaye

6.15

punaścopagate tasmin vartmanā tena sānuge /
babhūva buddhiścaorāṇāṃ tadbhojananimantraṇe

6.16

dṛśā diśanti vaimalyaṃ śubhaṃ saṃbhāṣaṇena ca /
vrajanti saṃgamābhyāsaiḥ santaḥ sanmārgasetutām

6.17

tatrātiryagdṛśā sarvaṃ sarvākuśalasaṃkṣayāt /
teṣāṃ samāhitaṃ śuddhaṃ vidadhe bhagavān jinah

6.18

yeṣāṃ saṃgrahavastūni vatvāri niyatātmanām /
arthacaryā samānārthabḥāvastyāgaḥ priyaṃ vacaḥ

6.19

yeṣāṃ brahmavihārāśca catvāraḥ sattvaśālinām /
karuṇā muditopekṣā maitrī ceti parigrahaḥ

6.20

yeṣāṃ kuśalamūlāni saktāni trīṇi cetasi /
alobhaścāparidveṣo 'pyamohaśca mahātmanām

6.21

dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñājuṣāṃ sadā /
upāyapraṇidhijñānabalairāśritacetasām

6.22

paritrāṇaikavīrāṇāṃ sadaivādvayavādinām /
vidyātrayapradīptānāṃ caturvaimalyaśālinām

6.23

pañcaskandhavumiktānāṃ ṣaḍayatanabhedinām /
saptabodhyaṅgayuktānāmaryāṣṭāṅgopadeśinām

6.24

navasaṃyogahīnānām teṣāṃ daśabalātmanām /
kiṃ vastvaviditaṃ loke jinānāṃ janaceṣṭitam

6.25

tatasteṣvatikāruṇyāccaraṇālīnamūrdhasu /
tathetyuvāca bhagavāṃstadbhojyopanimantraṇe

6.26

taistatsaṃdarśanakṣīṇakilbiṣaiḥ samamarpitam /
bhikṣusṃghairvṛto bhojyaṃ vidhivat sarvamādade

6.27

tatastatpraṇidhānena jñānālokaśalākayā /
te samunmīlitadṛśaḥ prakāśaṃ dadṛśuḥ padam

6.28

te sadyastīvravairāgyaparipakkāḥ prasādinaḥ /
pravrajyāyogamāsajya jagmurjagati pūjyatām

6.29

tatteṣāṃ kuśalaṃ dṛṣṭvā sahasopanataṃ puraḥ /
babhāṣe bhagavān pṛṣṭaḥ kimetaditi bhikṣubhiḥ

6.30

etairyamāyaṃ saṃbandhaḥ sārtharakṣaṇaniṣkrayaiḥ /
dvīpayātrāgatasyāsīdanyasminnapi janmani

6.31

asti vistīrṇamārgasya svargavargāvadhirvidheḥ /
purī vārāṇasī nāma kauśalotkarṣaharṣabhūḥ

6.32

yasyāmamalakallolavāhinī suravāhinī /
sadā dayeva hṛdayaṃ prasādayati dehinām

6.33

ahiṃseva satām sevyā vidyeva viduṣāṃ matā /
kṣameva sarvabhūtānāṃ yā viśrambhasukhasthitiḥ

6.34

brahmakalpe nṛpe tasyā vikasatkamalāśraye /
brahmadattābhidhe lokaṃ trailokyamiva rakṣati

6.35

priyasenābhidhāno 'bhūt tatra vaiśravaṇopamaḥ /
sārthavāho 'rthasārthānām sthānamabdhirivāmbhasāṃ

6.36

tasyāsīt supriyo nāma saujanyanilayaḥ sutaḥ /
prayayau yaṃ samāśritya guṇasārthaḥ kṛtārthatām

6.37

dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñāsamanvitah /
dhātrā vilobhavāyaiva yaḥ kṛtaḥ sukṛtaśriyaḥ

6.38

taṃ sarvavidyāḥ viśadāḥ kalāśca vipulāśayam /
viviśuḥ sarasodārā mahodadhimivāpagāḥ

6.39

guṇālaṃkṛtacāritraṃ lakṣaṇālaṃkṛtākṛtim /
puruṣottamalubdheva yaṃ ślāghyaṃ śrīraśiśriyat

6.40

kālena sukṛtakrītaṃ pitari tridivaṃ gate /
cakre skandhataṭe tasya vyavahārabharaḥ sthitim

6.41

so 'cintayadiyaṃ lakṣmīrvipulātmakramāgatā /
tathāpi manye paryāptā na sarvārthimanorathe

6.42

kiṃ tayā sumahatyāpi śriyā satpuruṣasthayā /
pūrvāgatārthiubhukteva yā śeṣārthiṣu niṣphalā

6.43

ratnākarasya vaipulyaṃ niṣphalaṃ vedhasā kṛtam /
adyāpi pūrito yena naiko 'pyarthī sa vāḍavaḥ

6.44

athavā pṛthusaṃkalpaḥ kenārthī paripūryate /
jagāmābdhiragastyasya culukācamanīyatām

6.45

kiṃ karomyatitāpo 'yaṃ śrīrekā bahavi 'rthinaḥ /
na tadāsādyate vittaṃ yat sarvārthibharakṣamam

6.46

pañca ṣaṭ pūritā evaṃ nānye śrīkaustukādibhiḥ /
itivādyāpi tapto 'ntarjvaladaurvānalo 'mbudhiḥ

6.47

tasmāt karomi yatnena niṃsaṃkhyadraviṇārjanam /
na sahe duḥkhaniḥśvāsaṃ vimukhasya mukhe 'rthinaḥ

6.48

iti saṃcintya sa ciraṃ sārthena mahatā vṛtaḥ /
ratnadvīpapuraṃ gatvā vidadhe ratnasaṃgraham

6.49

tataḥ pratīpamāyāntaṃ kṛtārthaṃ taṃ vanecarāḥ /
sārthārtharaṇonmuktā dadṛśurdasyavaḥ pathi

6.50

sārthārthaharaṇe dṛṣṭvā sa teṣāṃ sāhasodyamam /
nijasaravsvadānena saṃrarakṣānuyānim

6.51

punaḥ krameṇa tenaiva ratnadvīpagatāgatiḥ /
sārthatrāṇāya caurāṇāṃ ṣaṭkṛtvaḥ pradadau dhanam

6.52

tathaiva tvāṃ puṇyavipanvānisaṃprāptastathaiva tān (?) /
dadarśa caurān sārthārthaharaṇe adhikādarān

6.53

so 'cintayadaho vittairmahadbhiḥ paripūritāḥ /
mayaite na nivartante parārthaharaṇodyamāt

6.54

jagat saṃpūrayāmyarthairiyuktvāpi mayāsakṛt /
aho nu dasyavo naite varākāḥ paripūritāḥ

6.55

acitotsāhahīnasya vyāhatottaravādinaḥ /
vikatthanapratijñasya dhiṅme janma kujanmanaḥ

6.56

iti cintayatastasya taptasyānuśayāgninā /
vijane prayayau rātriḥ saṃvatsaraśatopamā

6.57

taṃ śokapaṅkasaṃmagnaṃ gajendramiva niścalam /
dīrghocchvāsaṃ maheśākhyā svapne provāca devatā

6.58

sumate mā kṛthāḥ śokaṃ śarīrocchoṣaṇaṃ vṛthā /
satsaṃkalpābhirūḍhasya bhaviṣyati tavepsitam

6.59

na tadasti jagatyasmin svapnasaṃkalpadurlabham /
yanna sidhyati yatnena dhīrāṇāṃ vyavasāyinām

6.60

sā kāpyanupamā śaktirekasyāpi dvijanmanaḥ /
yadājñāspanditenaiva vindhyaḥ kṣmāsamatām yayau

6.61

viṣamaṃ samatāṃ yāti dūramāyāti cāntikam /
salilaṃ sthalatāmeti kāryakāle mahātmanām

6.62

parārtho 'yaṃ tavārambhaḥ phalatyeva na saṃśayam /
na bhavanti visaṃvādasaṃdigdhāḥ sattvavṛttayaḥ

6.63

ratnāni badaradvīpe santi tridaśasevite /
yeṣāmekaprabhāvo 'pi trijagatpūraṇakṣamaḥ

6.64

martyabhūmimatikramya sā hi bhūmirmahīyasī /
āsādyate puṇyamayī nāsattvairnākṛtātmabhiḥ

6.65

viṣādastyajyatām putra sthirā buddhirvidhīyatām /
badaradvīpayātrāyāmutsāhaḥ parigṛhyatām

6.66

śrūyatāmeṣa tatprāptyau diṅbhātrānukramakramaḥ /
sphītasattvaprabhāvastvaṃ saṃsārottaraṇakṣamah

6.67

asti paścimadigbhāge samullaṅghya mahīyasām /
śatāni sapta dvīpānāṃ tathā sapta mahācalān

6.68

saptāpatāścānulomapratilomābhidho 'mbudhiḥ /
anukūlānilairyasmin pāramāpnoti puṇyavān

6.69

tatastattulyanāmādrirvātaistimiramihakṛt /
yatrākṣṇordiśati svāsthyamamoghākhyā mahauṣadhiḥ

6.70

athāvartābhidho 'mbhodhirvairambhairyatra vāyubhiḥ /
majjanonmajjanairjantuḥ saptāvarteṣu tāryate

6.71

āvartākhyastataḥ śailaḥ śaṅkhanābho niśācarah /
ghoraḥ prāṇaharo yatra tridaśatrāsakṛt sthitaḥ

6.72

kṛṣṇasarpāvṛtā yatra śankhanābhirmahauṣadhiḥ /
trāyate puṇyasaṃpannaṃ netre śirasi cārpitā

6.73

atha nīlodanāmābdhī raktākṣo yatra rākṣasaḥ /
makaryābhibhūtāṃ buddhavidyāvidvān vaśe (?)

6.74

atha nīlodanāmādrirnīlagrīvaḥ kṣapācaraḥ /
pratīptanetro yatrāste rakṣasāṃ pañcabhiḥ śataiḥ

6.75

tatraoṣadhimamoghākhyām rakṣatyāśīviṣaḥ sadā /
dṛṣṭiniḥ śvāsasaṃsparśadaṃṣṭrotsṛjadviṣānalaḥ

6.76

upoṣadhavratavatā maitreṇa karuṇātmanā /
labhyate sā samutsārya kṛṣṇasarpaṃ mahauṣadhiḥ

6.77

taṃ rakṣaḥśakaṭaṃ śailaṃ niṣphalaślakṣṇakandaram /
tāmajjane śikhāyāṃ ca kṛtvā tarati puṇyavān

6.78

atha vairambhanāmādriḥ pāre yasyottarā taṭe /
ghorā tāmrāṭavī nāma mahāśālavanāntarā

6.79

mahānajagarastatra tāmrākṣo nāma duḥsahaḥ /
āsta yasyogragandhena vāyunaiva na jīvyate

6.80

ṣaṇmāsān svapato yasya lālā vyāpnoti yojanam /
kṣutsaṃtaptasya ṣaṇmāsānalpībhavati jāgrataḥ

6.81

veṇugulmaśilābaddhāṃ guhāmutpāṭya medinīm /
prāyauṣadhīṃ divārātraṃ jvalantīmañjanocitām

6.82

tasmādajagarād ghorādanyato vā mahaujasaḥ /
avairākhyāṃ buddhavidyāṃ japato na bhavedbhayam

6.83

tataḥ sapta mahāśailā veṇukaṇṭakasaṃkaṭāḥ /
tāmrapaṭāṅkapādena tīryante vīryaśālinā

6.84

tataśca śālmalīvanaṃ sapta kṣārataraṅgiṇīḥ /
uttīryāsādyate prāṅgustriśaṅkurnāma parvataḥ

6.85

tatra triśaṅkavo nāma kaṇṭakā vajrabhedinaḥ /
pādayorna viśantyeva tāmrapaṭṭāvanaddhayoḥ

6.86

triśankurnāma taṭinī tatrāyaḥśaṅkuparvataḥ /
upaskīlanadī tatra tato dvidhā dvidhā sarit

6.87

athāṣṭādaśavakrākhyaḥ parvato niravagrahaḥ /
tattulyasaṃjñātha nadī ślakṣṇi nāma giristataḥ

6.88

athādridhūmanetrākhyo dhūmanirdigdhadiktaṭaḥ /
dṛṣṭisparśaviṣairvyāptaḥ krūrāśīviṣamaṇḍalaiḥ

6.89

tanmūrdhni palvalasyāntaḥ śilābaddhā mahāguhā /
jyotīraso maṇiryasyāṃ jīvanī ca mahauṣadhiḥ

6.90

bhittvā guhām tadabhyakraśiraḥpādakarodaraḥ /
vajra-mantrabalopetaḥ krūrasarpairna bādhyate

6.91

athograsattvasaṃkīrṇāḥ saptāśīviṣaparvatāḥ /
nadyaśca tadvidhā yāsāmapāravārisaṃpadaḥ

6.92

etaduttīrya nikhilaṃ puṇyaiḥ parahitodyataḥ /
ārohati sudhāśailaṃ śṛṅgairāliṅgitāmbaram

6.93

tatastasyāpare pārśve kalpavṛkṣopaśobhitam /
puraṃ rohitakaṃ nāma dṛśyate svargasaṃnibham

6.94

asti tatra magho nāma maghavāniva viśrutaḥ /
sārthavāho mahāsattvaḥ sarvasattvahite rataḥ

6.95

badaradvīpayātrāyāmudyatasyānavadyadhīḥ /
mārgopadeśaṃ deśajñaḥ sa te sarvaṃ kariṣyati

6.96

ityuktvotsāhya bahuśaḥ śubhadrairiva supriyam /
vacobhiricitairdevī sahasāntaradhīyata

6.97

prabuddhaḥ supriyaḥ sarvaṃ tattatheti vicintayan /
pratasthe sattvamāruhya nijotsāhapuraḥsaraḥ

6.98

sa vrajan vinitāyāsastena nirdiṣṭavartmanā /
puṇyairdvādaśabhirvarṣaiḥ prāpa rphitakaṃ puram

6.99

atrāntare karmayogāt tatra sārthapatirmaghaḥ /
vyādhinā duścikitsyena babhūvāsvasthavigrahaḥ

6.100

alabdhāntaḥpraveśo 'tha gṛhe rājagṛhopame /
tasya vyalambata dvāraṃ supriyaḥ kāryasiddhaye

6.101

tato vaidyāpadeśena sa praveśamavāptavān /
upayogakathāprajñā na kasyādarabhūmayaḥ

6.102

āyurvedavidhānajñaḥ sa tasyāriṣṭalakṣaṇaiḥ /
ṣaṇmāsaśeṣamevāyurjñātvā cintāntaro 'bhavat

6.103

tasya priyahitaprāyo bhaiṣajyaparicaryayā /
atyalpenaiva kālena supriyaḥ priyatāṃ yayau

6.104

bhaiṣajyayuktistatprītyā tasya vallabhatāṃ yayau /
priyopanītaṃ yatkiṃ cit tatsarvaṃ manasaḥ priyam

6.105

priyopacāraistasyātha vyādhirādrāvamāyayau /
ādhiḥ śāmyati satsaṅgāt tao vyādhirviśīryate

6.106

tataḥ saṃjātaviśrambhaḥ supriyaḥ praṇayānmagham /
cakre viditavṛttāntaṃ paścānnijakathākṣaṇe

6.107

badaradvīpayātrāyāṃ tasyotsāhaṃ mahātmanah /
parārthe niścalaṃ jñātvā tamūce vismayānmaghaḥ

6.108

aho batāsmin saṃsāre viḥsāre sārarūpiṇaḥ /
jāyante maṇayaḥ kecit paracintāparāyaṇāḥ

6.109

navaṃ vayaḥ priyā mūrtiḥ parārthapravaṇaṃ manaḥ /
puṇyocitastathaivāyaṃ sthāne guṇasamāgamaḥ

6.110

iyatīṃ bhūmimullaṅghya parārthe tvamupāgataḥ /
karomi tava sāhāyyaṃ kiṃ tvahaṃ bhṛśamāturaḥ

6.111

nibaddhāvadhayaḥ prāṇāḥ prayāntyeva śarīriṇām /
te vrajantu mamānte 'pi tvatsamāhitahetutām

6.112

evameva vyayo yastu vyayaḥ sa parigaṇyate /
parārthe jīvitasyāpi vyayo lābhaśataiḥ samaḥ

6.113

na mayā badaradvīpaṃ dṛṣṭaṃ kiṃ tu śrutaṃ mayā /
mahābdhau diskamuddeśaṃ taistairjānāmi lakṣaṇaiḥ

6.114

ityuktvā bhūpatiṃ suhṛdbandhuvākye 'pyanādaraḥ /
sa maṅgalapravahaṇaṃ supriyeṇa sahādadhe

6.115

tataḥ pravahaṇārūḍhau tau yojanśatānyapi /
pavanasyānulomyena jagmaturvipulāśayau

6.116

sthāne sthāne jalaṃ dṛṣṭvā nānāvarṇaṃ mahodadheḥ /
kimetaditi prapaccha supriyaḥ kautukānmagham

6.117

jale lohācalāḥ pañca santyasya payasāṃ nidheḥ /
tāmrarūpyamayāścānye hemaratnamayāḥ pare

6.118

teṣāṃ chāyāviśeṣeṇa nānāvarṇaḥ pade pade /
dṛśyate 'bdhirayaṃ dīptaḥ prāptāntarodgatauṣadhiḥ

6.119

ityuktvā vyādhinākrāntaḥ prāptakālāvadhirmaghaḥ /
prāṇānmumoca satkītivinyastasthirajīvitaḥ

6.120

vajralepādapi dṛḍhaṃ yathā sattvaṃ mahātmanām /
tathā yadi bhadedāyuḥ kimasādhyaṃ bhave bahvet

6.121

kūlāvāptapravahaṇah supriyastadviyogajam /
śucaṃ saṃstabhya vidadhe suhṝdastanusatkriyām

6.122

etadevonnataṃ lakṣma sattvotsāhamahātmanām /
vicchinnālambane kāle yatkartavyadṛḍhaṃ manaḥ

6.123

punaḥ pravahaṇārūḍhaḥ sa samuttīrya vāridhim /
ratnaparvatapārśvena viveśa vikaṭāṭavīm

6.124

na viyogairna codvegairnābhiyogairdviṣāmapi /
na rogaiḥ kleśabhogairvā hīyate mahatāṃ matiḥ

6.125

sa tatrākrāntagaganaṃ niruddhāśeṣadiktaṭam /
durārohaṃ dadarśāgre mūrtaṃ vighnamivācalam

6.126

upāyahīnastaṃ dṛṣṭvā giriṃ mūrkhamivoddhatam /
adhaḥ pallavaśayyāyām suptaḥ so 'cintayat kṣasṇam

6.127

aho bata kiyān kālaḥ prayātaḥ prasthitasya me /
badaradvīpanāmāpi na nāma śrūyate kkacit

6.128

vyavasāyasahāyo me yo 'bhūtpuṇyapaṇaiḥ param /
bhagnaplava ivākāle so 'pi karmormiviplavaiḥ

6.129

naṣṭopāye 'pyupāye 'smin vyavasāyānmahīyasaḥ /
na nāma vinivarte 'haṃ siddhirnidhanamastu vā

6.130

tadekaṃ janmayātrāsu pūjyaṃ janma jagatrtraye /
yasmin paropakrārāya jāyate jīvitavyayaḥ

6.131

iti cintākulaṃ tatra taṃ jñātvā satyasāgaram /
nīlo nāma samabhyetya yakṣaḥ prāhācalāśrayaḥ

6.132

pūrveṇa yojanaṃ gatvā trīṇi śṛṅgāṇi bhūbhṛtaḥ /
vetrasopānaniśreṇyā samāruhyātha gamyatām

6.133

iti yakṣopadeśena sa vilaṅghya mahācalam /
dadarśāgre samuttuṅgaśrṛṅgaṃ sphaṭīkabhūdharam

6.134

tasminnekaśilāślakṣṇe durgame pakṣiṇāmapi /
muhūrtamabhavattasya nirvyāpāro manorathaḥ

6.135

abhyunnatam nirālambaṃ svasaṃkalpamivācalam /
sa taṃ vicārya suciraṃ citranyasta ivābhavat

6.136

atha candraprabho nāma yakṣaḥ śailaguhāśayaḥ /
abhyetyaḥ sattvasaṃpannaṃ tamabhāṣaṭa vusmitaḥ

6.137

krośamātramito gatvā pūrveṇāpūrvavibhramam /
dṛśyate candanavanaṃ bālānilacalallatam

6.138

tatrāste prasarā nāma guhālīnā mahauṣadhiḥ /
labhyate deharakṣāyai samuttolya mahāśilām

6.139

tatprabhāvakṛtālokaṃ sopānaiḥ sphaṭikācalam /
sahasaiva samāruhya gamyatāmīpsitāptaye

6.140

tatkṣaṇāt kṛtakārtheva sā prayāti mahāuṣadhiḥ /
na khedastatkṛte kāryastaḍillolāḥ priyāptayaḥ

6.141

iti yakṣopadiṣṭena vidhānena sa bhūdharam /
samutkramya dadarśāgre nagaraṃ hemamandiram

6.142

merūkūṭairivākīrṇaṃ prakāśairiva nirmitam /
savāścaryairiva kṛtaṃ tad dṛṣṭvā vismito 'bhavat

6.143

mahāhemakapāṭābhyāṃ ruddhaddhāram vilokya tat /
nirjanaṃ vārasaṃcāraṃ vanānte niṣasāda saḥ

6.144

atrāntare dinasyānte vyomānantapathādhvagaḥ /
avāpāstācalopāntaṃ pariśrānta ivāṃśumān

6.145

astaṃ gate sahasrāṃśau rajanīramaṇī śanaiḥ /
tārāpatimivānveṣṭuṃ prasasārābhisārikā

6.146

atha prakāśavibahvaiḥ sarvāśāpūraṇonmukhaḥ /
bodhisattva iva svacchaḥ sudhādīdhitirudyayau

6.147

sphīṭā tamaḥ samūhasya niḥśeṣapraśamocitā /
mānasollāsinī jyotsnā sattvavṛttirivābabhau

6.148

tamomohaṃ jahārendurdiśāṃ dinaviyogajam /
paropakāre hi paro dūrāroho mahātmanām

6.149

supriyaścandrakiraṇaiḥ pūryamāṇatanuḥ kṣaṇam /
nidrāṃ kāryasamudrormikṣobhamudrāmavāptavān

6.150

kṣapāyām kṣīyamāṇāyāṃ guṇadākṣiṇyasādarā /
jagāda devatā svapne maheśākhyā sametya tam

6.151

aho bata mahāsattva sattattvābhiniveśinā /
parārthe vipulaḥ kleśaḥ kṛtaḥ sukṛtinā tvayā

6.152

alpaśeṣe prayāse 'smin nodvegaṃ kartumarhasi /
aparyuṣitasattvānāṃ svādhīnāḥ sarvasiddhayaḥ

6.153

haimaṃ yadetannagaraṃ trīṇi cānyānyataḥ param /
santi ratnapurāṇyatra vicitrāṇyuttarottaram

6.154

tebhyo niryānti kinnaryaścataśro 'ṣṭau ca ṣoḍaśa /
dvātriṃśacca krameṇaiva tvayā dvāri vighaṭṭite

6.155

jitendriyasya bhavatastatpramādamavedinaḥ /
kimanyadacireṇaiv vāñchitāptirbhaviṣyati

6.156

ityuktaḥ sādaraṃ devyā pratibuddho 'tha supriyaḥ /
jaghāna nagaradvāraṃ triḥ samabhyetya pāṇinā

6.157

tataścatasraḥ k innaryo niryayustaralekṣaṇāḥ /
āścaryatarumañjarya iva līlānilākulāḥ

6.158

mānasillāsakāriṇyo nayanāmṛtavṛṣṭayaḥ /
vadanendusamudyotairdivāpi kṛtacandrikāḥ

6.159

tāḥ saṃpūjya smarodāraṃ supriyaṃ priyadarśanāḥ /
tasyābhilāṣapraṇayairātithyamiva cakrire

6.160

candrakāntasamāsīnaṃ kṛtāsanaparigrahāḥ /
jīvanauṣadhayo jātāḥ smarasyeva savigrahāḥ

6.161

tāstamūcuḥ samunmīladvilāsahasitatviṣaḥ /
dadatya iva karpūraṃ premopāyanatām puraḥ

6.162

aho dhanyā vayaṃ yāsāṃ sadguṇālakṛtākṛtiḥ /
svayaemvābhigamyo 'pi bhavānadyāgato gṛham

6.163

vidheṣaḥ kasya pīyūṣe candane kasya vāruciḥ /
indau mandādaraḥ ko vā sādhuḥ kasya na saṃmataḥ

6.164

strīṇāṃ yadyapi saubhāgyabhaṅgāya praṇayaḥ svayam /
kramastvaddarśanenaiva tathāpi mukharīkṛtāḥ

6.165

idaṃ ca kinnarapuraṃ vayaṃ ca praṇayārpitāḥ /
ratnaṃ ca saubhāṣaṇikaṃ sādho svādhīnameva te

6.166

iti tāsāṃ vacaḥ śrutvā supriyaḥ praṇayocitam /
uvāca sattvadhavalāṃ diśan daśanacandrikām

6.167

bahumānāspadaṃ kasya nedaṃ saṃbhāṣaṇāmṛtam /
ātmano 'pyādarasthānam bahvatībhiḥ kṛtādaraḥ

6.168

ślāghyaṃ darśanamevedaṃ tatrāpyayamanugrahaḥ /
muktālatāstāpaharāḥ kiṃ punaścandanokṣitāḥ

6.169

evaṃ vidhānām svacchānāmaindavīnāmiva tviṣām /
ākṛtīnām samucitā rucirā lokavṛttayaḥ

6.170

aucityacārucaritaṃ prasādaviśadaṃ manah /
vātsalyapeśalā vāṇī na kasyādarabhūmayaḥ

6.171

gṛhīto 'smābhirācāraḥ pūjāparikarocitah /
ātmārpaṇaṃ kulāntaṃ vaḥ parāyattā hi yoṣitaḥ

6.172

kanyābhāvādapakrāntā yūyaṃ paraparigrahāḥ /
viśrambheṇa bhagiṇyo me jananyaḥ snehagauravāt

6.173

paravittaṃ viṣaṃ yeṣāṃ jananyaścānyayoṣitaḥ /
parahiṃsātmahiṃsauva pakṣāsteṣāṃ niratyayāḥ

6.174

pauśunyāsatyapāruṣyabhinnavādojjhitaṃ vacaḥ /
sadaiva vadane yeṣām teṣām sarvāśiṣā diśaḥ

6.175

abhidhyārahitaṃ ceto vyāpāraparivarjitam /
mithyādṛṣṭivihīnaṃ ca yeṣāṃ te satpathaṃ śritāḥ

6.176

daśākuśalamārgebhyo nirgatānāṃ nisargataḥ /
ete kuśalavargasya mārgāḥ svarge nirargalāḥ

6.177

dhīreva dhanyaṃ dhanamunnatānāṃ vidyaiva cakṣurvijitendriyāṇām /
dayaiva puṇyaṃ puruṣottamānāṃ ātmaiva tīrthaṃ śucimānasānām

6.178

evaṃvidho 'yaṃ guṇasaṃniveśaḥ śīlena vaimalyamupaiti puṃsām /
sadratnamuktānikarātiritaṃ śīlaṃ satāmābharaṇaṃ vadanti

6.179

ityuktamākarṇya guṇānurūpaṃ sattvārthinā tena jitendriyeṇa /
tuṣṭāstamūcurbhuvi candralokaṃ tāḥ kautukāyaivamukhaiḥ sṛjantyaḥ

6.180

maṇerivānarghaguṇojjvalasya dṛṣṭaiva sādhorucitā ruciste /
yayaiva maulau hṛdaye śrutau ca sadbhiḥ sadaivābharaṇīkṛto 'si

6.181

maṇirmahārhaḥ prathitaprabhāvaḥ pragṛhyatāmātmasamastvayāyam /
dhvajārpito varṣati yojanānāṃ sahasramevārthisamīhitaṃ yaḥ

6.182

uktveti ratnapravaraṃ taruṇyastasmei dadurmūrtamiva prasādam /
ādāya taṃ ca praṇayopacāraṃ so 'pi dvitīyaṃ puramāpa raupyam

6.183

tatrādarāttaddviguṇābhireva sa pūjitah kinnarakāminībhiḥ /
krameṇa tenaiva viśuddhabuddhirlebhe maṇiṃ taddviguṇaprabhāvam

6.184

* * * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * * * * * * * * * *

6.185

prāptaśca taṃ ratnamayaṃ caturthaṃ puraṃ tataḥ sarvapurādhikaści /
so 'bhyarthitastaddviguṇābhiragre guṇādhikaḥ kinnarasundarībhiḥ

6.186

tathaiva saddharmakathāprasaṅgaistātoṣitāstena susaṃyatena /
utphullanītpaladāmadīrghakaṭākṣavikṣiptakarāstamūcuḥ

6.187

bhrātāsti naḥ kinnararājavaṃśaratnākarendurbadarābhidhānaḥ /
tasyāspadaṃ dvīpamidaṃ mahārhaṃ svanāmacihnaṃ prathitaṃ samṛddhyā

6.188

ratnaṃ cedam niyamavidhinā poṣadhākhyavratena nyastaṃ bhāsvatkiraṇanikaraṃ puṇyabhājāṃ prayatnāt varṣatyeva sthiraparahitavyāptaye gṛhyatām tat

6.189

ityutpāṭyāmarataruphalaṃ sādaraṃ sundarībhiḥ
premoddāmapraṇayasubhagaṃ dattamāsādya ratnam /
bālāhākhyaṃ vijitapavanaṃ taṃ prakṛṣṭaṃ turaṅgaṃ
so 'pyāruhya svanagaramagāllabdhamārgopadeśaḥ

6.190

tasmin kāle vipulakuśalaiḥ svargamārgaṃ prayāte
vārāṇasyāṃ viśadayaśasi kṣmāpatau brahmadatte /
śrīmān sarvapraṇayiphaladaḥ supriyaḥ pauramukhyair
lokatrāṇe vinihitamatirdharmarājye 'bhiṣiktaḥ

6.191

tataḥ śiraḥsnānavidhikrameṇa tatpañcadaśyām dhvajamūrdhni ratnam /
sa poṣadhopoṣita eva dhṛtvā cakāra viśvaṃ paripūrṇakāmam

6.192

kṛtvā yātrām parahitaphalāṃ vatsarāṇām śatena
sthitvā rājye mahati nikhilaṃ pūrayitvā ca lokam /
putraṃ dhṛtvā narapatipade prāpya sarvopaśāntiṃ
tattvajño 'sau kimapi paramaṃ brahmabhāvaṃ jagāma

6.193

syurete dasyavaḥ sarve pūrvaṃ ye pūritā mayā /
ratnadrīpābhigamane tasmin supriyajanmani

6.194

iti śāstā svavṛttāntakathayā vidadhe vibhuḥ /
dānavīryopadeśena bhikṣūṇāmanuśāsanam

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc