Avadānakalpalatā · Chapter 5
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ māndhātravadānaṃ nāma caturthaḥ pallavaḥ //
5. candraprabhāvadānam /
dugdhābdhirvibudhārthanātividhuraḥ kṣubdhaścakampe ciraṃ
kampante ca nisargataḥ kila phalotsargeṣu kalpadrumāḥ /
ekaḥ ko 'pi sa jāyate tanuśatairabhyastadānasthitir
niṣkampaḥ pulalotkaraṃ vahati yaḥ kāyaṃ pradāneṣvati
asti kaulāsahāsinyāmuttarasyāmanuttarā /
diśi bhadraśilā nāma bhuvanābharaṇaṃ purī
yasyāṃ sitayaśaḥpuṣpāḥ saphalāḥ sarvasaṃpadaḥ /
dānodyānalatāḥ prītyai babhūvuḥ puravāsinām
yatra tripurajinnetraśikhitrasto manobhavaḥ /
abalābhiścalakrīḍabhrūbhaṅgaireva rakṣyate
muktājālojjvalā yatr abhāti hemagṛhāvalī /
meroḥ śikharamāleva visphutatsphītatārakā
tasyāṃ candraprabhaḥ śrīmānabhūd bhūmibhṛtāṃ varaḥ /
kaulāsa iva yaḥ kāntyā cakāra dinacandrikām
yasya dehaprabhāpūraiḥ pūrṇindudyutihāribhiḥ /
niśāsu dīpakābhāsu nābhūtu snehaguṇakṣayaḥ
smarajvaraṃ bhajante 'sya darśanenaiva tārakāḥ /
iti cchatrachalādasya chāditaṃ khamivendunā
pradiśatyeṣa satataṃ śriyaṃ satkośasaṃśrayām /
iti taddarśanenaiva saṃkocaṃ prāpa padminī
senāhaṃkāramutsṛjya tyāgaśubhraśriyā śriyaḥ /
nirdiṣṭāśchatramukuṭaprakaṭāḥ puravṣinām
śuśubhe vibhavastasya puṇyālaṃkāraṇonnateḥ /
ārohati parām koṭīṃ namrasya dhanuṣo guṇaḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi vatsarāṇāṃ śatāṇi ca /
babhūva dehināmāyustasya kāle kalidviṣaḥ
tasya ṣaṣṭisahasrāṇi purīṇāṃ pūrṇasaṃpadām /
babhūvurlokapālasya lokapālādhkāśriyaḥ
yajvānaḥ kīrtitilakāstasya puṇyavibhūṣaṇāḥ /
yajñadhūmalatābhaṅgairbabhurlolālakāḥ śriyaḥ
tasya saṃpatkumudinīvikāsena sadoditaḥ /
abhūnmantrī mahācandraścadraloka ivojjvalaḥ
yena niścalalakṣyeṇa prabhoḥ prajñāpatākayā /
rājyābdhikarṇadhāreṇa pāramuttaritaṃ yaśaḥ
mahīdharābhidhaścāsau babhūvāmātyakuñjaraḥ /
bhūmibhārasahastasya diṅgāga iva pañcamah
mantraṇābhinnamantrasya yasya nītibṛhaspateḥ /
tyājitāḥ pratisāmantāḥ śauryaṃ viṣamivāhayaḥ
tenāmātyena sa nṛpaḥ sa ca rājñā vibhūṣitaḥ /
guṇaḥ satpuruṣeṇeva guṇeneva ca sajjanaḥ
kṛtajñaḥ saralaḥ svāmī sadbhṛtyo bhaktinirbharaḥ /
sukṛtaprabhaveṇaiva bhāgyayogena labhyate
iyameva cirabhrāntiviśrāntiḥ sarvasaṃpadām /
yadguṇajñatayā vetti svāmisatpuruṣāntaram
tau kadaciddadṛśatuḥ svapnamanye ca mantriṇah /
kṣayo yasya phalaṃ dānavyasanena mahīpateḥ
tau dṛṣṭvā durnimittāni prādurbhūtāni śaṅkitau /
vyagrao babhūvaturnityaṃ śāntisvastikakarmasu
nimittadarśanodvignāstapivanagatā api /
viśvāmitraprabhṛtayaḥ svāmītyūcurmaharṣayaḥ
atrāṇtare brahmabandhuḥ prāgjanmabrahmarākṣasaḥ /
raudrākṣo nāma mātsaryakrauryadaurjanyaduḥsahaḥ
śrutvā dānodbhavām kīrtiṃ rājñaḥ sarvaguṇojjvalām /
nirguṇaḥ sa guṇadveṣi saṃtaptaḥ samacintayat
aho batāsya nṛpatergīyate gagane yaśaḥ /
aniśaṃ siddhagandharvagīrvāṇalalanāgaṇaiḥ
sadā viśanti me karṇe tadguṇastutisūcayaḥ /
kiṃ karomi prakṛtyaiva sahe nānyaguṇonnatim
tadgatvā dānaśīlasya tasya dānārjitaṃ yaśaḥ /
karomyeṣa śiroyācñāpratiṣedhena khaṇḍitam
yaśastyājyate dānotthaṃ śiraścenna pradāsyati /
atha dāsyati vidveṣapraśāntirme bhaviṣyati
iti saṃcintya suciraṃ sa kauryakaṭhinaḥ śaṭhaḥ /
gandhamādanapādāṇtavāsī bhadraśilāṃ yayau
indrajālaprayogajñaḥ sa kṛtvā praśamocitam /
veṣaṃ kaluṣasaṃkalpaḥ purīṃ prāpa mahīpateḥ
asmin bhavavane nityaṃ guṇadoṣasamākule /
kalpavṛkṣāḥ prajāyante jāyante ca viṣadrumāḥ
aśeṣanāśapiśunairghorasaṃtrāsakāribhiḥ /
durnimittairiva khalaiḥ khedaḥ kasya na dīyate
guṇidveṣaḥ prakṛtyaiva prakāśaparipanthinaḥ /
doṣaāśrayasya ko bhedaḥ khalasya timirasya ca
svacchandaghātī sādhūnāṃ vidveṣaviṣaduḥsahaḥ /
dīrghapakṣaḥ khalavyālakarālaḥ kena nirmitaḥ
tasmin praviṣṭe nagaraṃ rūpiṇī puradevatā /
uvācābhyetya bhūpālaṃ saṃtrāsataralekṣaṇā
śiroyācaka eṣa tvāṃ brahmabandhurupāgataḥ /
vadhyo 'sau jīvitocchedī jagato jīvitasya te
niruddho nagaradvāri sa mayā malināśayaḥ /
mama taddarśanatrastaṃ dhṛtiṃ na labhate manaḥ
iti bruvāṇāṃ bhūpālaḥ provāca puradevatām /
arthisaṃrodhasaṃjātalajjayā namitānanaḥ
devi yācñābhiyāto 'sau praviśatvanivāritaḥ /
dirghocchvāsaṃ sahe nāhamāśāvaiphalyamarthinaḥ
yācñā praṇayināmarthe puṇyaprāptastanuvyayaḥ /
yugasaṃkhyāmapi sthitvā vipadyante hi dehinaḥ
etadeva sujātānāṃ pūjyaṃ jagati jīvitam /
yadeṣāmagrato yāti nārthī bhagnamanorathah
kriyatāmānukūlyaṃ me bhavatyā kuśalocitam /
āśāvighāte saṃtāpastasya tūrṇaṃ nivāratām
iti bhūmibhṛtaḥ śrutvā vaco niścalaniścayam /
jagāmādarśanaṃ devī cintāsaṃtāpamānasā
athāyayau sa kuṭilaḥ khalaḥ krakacaceṣṭitaḥ /
dāruṇaḥ saralasyaiva cchedāya svayamudyataḥ
tasminnṛpagṛhaṃ prāpte vivṛtadvāramarthinām /
bhūrbhūpatikṣayabhayāccakampe sadharādharā
narendracandramāsādya sa rāhurica durmukhaḥ /
samabhyadhādvidhāya prāgaśivārthāmivāśiṣam
svasti rājan dvijanmā hi vijane siddhisādhakaḥ /
prātastvāmīpsitaprāptyai sarvārthisurapādapam
dṛṣṭirvṛṣṭirivāmṛtasya mahatī saujanyamitraṃ manaḥ
kṣāntiḥ krodharajaḥpramārjanadī duḥkhārtamātā matiḥ /
lakṣmīrdānajalābhiṣekavimalā satyopayujktaṃ vacaḥ
nityaṃ yasya sa eka eva hi bhavān jāto jagadbāndhavaḥ
siddhaye kathitaṃ kaiściccakravartiśiro mama /
dīyatāṃ ta tvadanyo vā dātuṃ śaknoti kaḥ parah
santi spaṣṭārthadāścintāmaṇikalpadrumādayaḥ /
durlabhārthapradātāro viralāstu bhavadvidhāḥ
ityukte tena nṛpatirniṣkampavipulāśayaḥ /
arthisaṃdarśanānandanirbharastamabhāṣata
dhanyo 'haṃ yasya me brahmannarthināmarthasiddhaye /
nirvikalpopakaraṇaṃ vyayaṃ yāti sujīvitam
kadā prāṇāḥ parārthe me prayāntīti manorathaḥ /
kimetāni na puṇyāni prārthyante te yadi tvayā
āhopakaraṇasiddhyai ślāghyaṃ me gṛhyatāṃ śiraḥ /
tattadeva sthiraṃ loke yadyadarthisamarpitam
ityukte harṣayuktena bhūbhujā sattvaśālinā /
tamūcaturmahāmātyau mahācandramahīdharau
nijajīvitarakṣaiva dharmaste prathamaḥ prabho /
tvayi jīvati jīvanti sarve jagati jantavaḥ
na dātumarhasi śiraḥ sarvādhāraṃ hi te vapuḥ /
dīyatāṃ brāhmaṇāyāsmai hemaratnamayaṃ śiraḥ
sarvārthairarthisārthānāṃ pūryante yairmanorathāḥ /
teṣāṃ saṃrakṣaṇenaiva sarvaṃ bhavati rakṣitam
saṃkalpo 'yaṃ dvijasyāsya krūraḥ kaluṣacetasaḥ /
mūlacchedopajīvyo hi na kalpatarurarthinām
hemaratnaśiraḥ prāpya yātveṣa śirasāsya kim /
cintāmaṇirviniṣprekṣyo bhujyate na bubhukṣitaiḥ
ityukte mantrimukhyābhyām hemaratnamayaṃ śiraḥ /
siddho naivopayogyaṃ tanmameti brāhmaṇo 'bravīt
athonmumoca nṛpatirmukuṭaṃ mauktikāṃṣubhiḥ /
śrirovirahaduḥkhena sāśrudhāramivābhitaḥ
mukuṭāni kṣaṇe tasminnipetuḥ puravāsinām /
digdāhonmukhatulyābhirulkābhiḥ saha bhūtale
rājñā pradāne śirasaḥ sarvathā parikalpite /
tau cakratustanutyāgaṃ mantriṇau draṣṭumakṣamau
ratnagarbhamathodyānaṃ praviśya pṛthivīpatiḥ /
utphullacampakasyādhaḥ śiraśchettuṃ samudyayau
udyānadevatā dṛṣṭvā taṃ śiraśchettumudyatam /
mā kṛthāḥ sāhasaṃ rājannityuvāca śucākulā
kampamānāḥ pralāpinyastaṃ mattālukulasvanaiḥ /
nyavārayannavalatā lolapallavapāṇibhiḥ
so 'pi niścalasaṃkalpaḥ prasādyodyānadevatām /
vimalāṃ bodhimālambya babhūva praṇidhānavān
asmin ratnamayodyāne puṇyarāśisamunnatam /
stūpamastu praśāstustu sattvasaṃtāraṇocitam
yatkiṃcidarjitaṃ puṇyaṃ saṃkalpena mayāmunā /
bhavantu tena saṃsāre niḥsaṃsārāḥ śarīriṇaḥ
dhyātveti campakataroḥ śākhāyāṃ nṛpatiḥ śiraḥ /
baddhvā kacakalāpena chittvā prādāddvijanmane
atha narapate sattvotsāhasphuṭapraṇidhānataḥ
kimapi vimalaiḥ puṇyālokairdigantavisāribhiḥ /
vigalitamahāmohaughāntaḥ śritaḥ parinirvṛtiṃ
praviratabhavābhyāsāyāsaḥ kṣaṇādabahvajjanah
iti prāgjanmavṛttāntakathayā bhagavān jinaḥ /
bhikṣūṇām vidadhe śuddhadānasaddharmadeśanām
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0