Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 4

4.1

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ maṇicūḍāvadānaṃ nāma tṛtīyaḥ pallavaḥ //
4. māndhātravadānam /
śobhante bhuvaneṣu bhavyamanasāṃ yannākakāntākara- prauḍhodañcitacārucāmarasitacchatrasmitāḥ saṃpadaḥ /
yaccotsarpati tarpitaśruti yaśaḥ karpūrapūrojjvalaṃ
svalpaṃ dānakaṇasya tat phalamaho dānaṃ nidānaṃ śriyaḥ

4.2

abhūdupoṣadho nāma bhūbhṛdhyasya vibhāvataḥ /
vibudhābhimatā kīrtiḥ sudhā dugdhodadheriva

4.3

vasudhāmavato yasya vasudhāmavataḥ puraḥ /
nanāma praṇatau kasya na nāma nṛpateḥ śiraḥ

4.4

śuddhā dhīriva dharmeṇa dāneneva dayālutā /
vibhūtirvinayeneva bhūṣitā yena bhūrabhūt

4.5

guṇinaḥ prāṃśuvaṃśasya babhūvendudyuteḥ sthitiḥ /
yasya sarvātapatrasya mūrdhni sarvamahībhṛtām

4.6

yasyeśvaraśiraḥsthāyi śubhaṃ gaṅgājalojjvalam /
bhramatyadabhraṃ lokeṣu bhuvanābharaṇaṃ yaśaḥ

4.7

kartu kratusahasrāṇāṃ sahasrākṣādhikaśriyaḥ /
yasya ṣaṣṭisahasrāṇi kalatraṃ sudṛśāmabhūt

4.8

kadācinmunirakṣāyai rakṣaḥkṣayakṛtakṣaṇaḥ /
vicacārāśvamāruhya sa taponanabhūmiṣu

4.9

tatra rājarṣibhiḥ kaiścitputreṣṭikalaśaṃ dhṛtam /
dūrādhvaśramasaṃtaptaḥ sa payaḥpūrṇamāpapau

4.10

vijanāsāditaṃ pītvā sa mantrakalaśāt payaḥ /
rājadhānīṃ samāsādya garbhaṃ lebhe vibhurbhuvaḥ

4.11

svapnamāyendrajālādi yasyāḥ kautukavipraṣuḥ /
jayatyadbhutasaṃbhārabhūmiḥ sā bhavitavyatā

4.12

vidhervividhavaicitryacitrakarmavidhāyinaḥ /
āścaryarekhāvinyāsaṃ kaḥ paricchettumīśvaraḥ

4.13

kālena tasya mūrdhānaṃ bhittvā bāloṃ 'śumāniva /
rūḍhavraṇasya sahasā divyadyutirajāyata

4.14

taṃ rājajāyā jagṛhurjagatsāmrājyalakṣaṇam /
vātsalyaprasrutakṣīrāḥ puṇyaṃmūrtimivāśritam

4.15

māṃ dhārayiṣyati śiśuḥ ślāghyo 'yaṃ jananīpade /
iti tāsāṃ mitho vākyairmāndhātābhūnnṛpātmajaḥ

4.16

tasya pravardhamānasya bālakrīḍāvilāsinaḥ /
ṣaḍindraḥ prayayau kālaḥ puṇyakrīḍakṣayāyuṣaḥ

4.17

navayauvanamārūḍhaḥ sarvavidyāsu pāragaḥ /
sa yāte pitari svargaṃ bheje rājyaṃ kramāgatam

4.18

yakṣo divaukaso nāma sukṛterdāsatām gataḥ /
abhiṣekopakaraṇaṃ divyaṃ tasyopanītavān

4.19

sa svarṇairbaddhamukuṭaḥ kalpitoṣṇīṣaśekharaḥ /
śradabhrāvataṃsasya meroḥ śobhāmavāptavān

4.20

sapta ratnāni tasyātha prādurbhūtāni takṣaṇe /
cakrāśvamaṇihastiśrīgṛhasenāgragāṇyapi

4.21

babhuva cāsya putrāṇāṃ tulyarūpabalaujasām /
sahasraṃ vijitārāterbhujānāmiva bhūbhujaḥ

4.22

vasuṃdharāṃ samastābdhuivelākalitamekhalām /
nikhilāṃ vidadhe doṣṇi śeṣaviśrāntirnirvṛtām

4.23

bhuvanatrāṇasaṃsaddhah pratyagrakamalāśrayaḥ /
cakravartī sa sukṛterviṣṇoḥ kara ivābabhau

4.24

trijagajjāhnavī kīrtiḥ prabhāvābharaṇāḥ śriyaḥ /
so 'yaṃ sukṝtavallīnāṃ prathamaṃ kusumodgamaḥ

4.25

sa kadāciddvanānteṣu vikāśikusumaśriyaḥ /
ruciraṃ sacivaiḥ sārdhaṃ vicacāra vilokayan

4.26

dadarśa tatra niṣpakṣān vihagān pādacāriṇaḥ /
vyomamārgagatiṃ smṛtvā prayātān kṛśatāmiva

4.27

pakṣahīnānagatikān vṛttikṣīṇānnirambarān /
daridrāniva tān vīkṣya provāca kṛpayā nṛpaḥ

4.28

aho varākaurvihagaiḥ kimetaiḥ kukṛtaṃ kṛtam /
yadete pakṣavikalāḥ kṛcchracaraṇacāriṇaḥ

4.29

ityukte bhūmipatinā karuṇākulitātmanā /
puraḥsthito mahāmātyaḥ satyasenastamabravīt

4.30

śrutametanmayā deva kathyamānaṃ vanecaraiḥ /
kāraṇaṃ pakṣapatane yadabhūt pakṣiṇāmiha

4.31

santi pañca śatānyatra puṇyadhāmni tapovane /
tapaḥsvādhyāyasaktānāṃ munīnāṃ dīptatejasām

4.32

teṣāmadyayanadhyānajapavighnavidhāyinaḥ /
ete lokāhalaṃ cakruḥ khagāstarūvane sadā

4.33

tasmai vihagasaṃghāya karṇāpāyakṛte param /
atisaṃvardhamānāya cukopa munimaṇḍalam

4.34

tadurbhūtamahāśāpatāpalpoṣeṇa sarvataḥ /
kṣaṇena pakṣiṇāṃ pakṣā vyaśīryanta kṛtāgasām

4.35

ta ete vihagāḥ pakṣarahitāḥ kṛcchravartinaḥ /
tvadvipakṣā iva vane śrāntāśracaraṇacāriṇaḥ

4.36

mahāmātyena kathitaṃ niśmaitanmahīpatiḥ /
uvāca karuṇākrāntastaptaḥ śāpena pakṣiṇām

4.37

aho tejaḥ pariṇataṃ śāntānāmapi kānane /
aṅgārāṇāṃ munīnāṃ ca dahatyevānivāritam

4.38

mithyātapasvibhiḥ kiṃ taiḥ svasukhāya na yaiḥ kṛtaḥ /
manasaḥ kopataptasya pariṣekaḥ kṣamāmbubhiḥ

4.39

prasannā dhīrmaṇo maitraṃ dayā dānaṃ damah kṣamā /
yeṣāṃ teṣāṃ tapaḥ ślādhyaṃ śeṣāṇāṃ kāyaśoṣaṇam

4.40

kiṃ tapobhiḥ sakopānāṃ vilputānāṃ vanena kim /
vibhavaiḥ kiṃ salobhānāṃ durvṛttānāṃ śrutena kim

4.41

evaṃ kaluṣacittāste tībramanyuparāyaṇāḥ /
duḥsahā eva munayaḥ prayāntu viṣayānmama

4.42

ityuktvā prāḥiṇottebhyaḥ saṃdeśaṃ puruṣairnṛpaḥ /
yāvatī madvaśā bhūmistāvatī tyajyatāmiti

4.43

vihaṃgapakṣapātena kupitasya mahīpateḥ /
saṃdeśaṃ munayaḥ śrutvā vilakṣāḥ samacintayan

4.44

catuḥsamudraparikhāmekhalāyāḥ kṣiteḥ patiḥ /
narendro 'yaṃ kkva gacchāmaḥ ko deśo 'sya vaśe na yaḥ

4.45

iti saṃcintyaṃ munayaḥ pārśvaṃ kanakabhūbhṛtaḥ /
surasiddhasamākīrṇaṃ jambūkhaṇḍāntikaṃ yayuḥ

4.46

atha tasya mahībhartuḥ prabḥāveṇa mahīyasā /
abhūdadṛṣṭaśasyā bhūdyāśca ratnāmbaraprasūḥ

4.47

pākaśāsanavailakṣyakaraṇāstasya śāsanāt /
saptāhaṃ hema vavṛṣurmeghāḥ saṃgḥātavarṣiṇaḥ

4.48

sa prabhāveṇa mahatā saha sainyairnabhogatiḥ /
cakre pūrvavidehākhyaṃ dvīpaṃ divyajanaṃ vaśe

4.49

babhūvuragre saunyāni sphīṭaśauryabalaujasāṃ /
bhaṭānāṃ vyomagamane tasyāṣṭādaśakoṭayaḥ

4.50

godānīyaṃ tato dvīpamathottarakurūnapi /
pārśvāni sa sumerośca śaśāsāsataśāsanaḥ

4.51

sukhaṃ viharatastasya meroḥ kanakasānuṣu /
bahuśakro yayau kālaścaturdvīpamahīpateḥ

4.52

sa kadācit surān draṣṭuṃ vyāmnā gaccan suropamaḥ /
cakāra nīlajaladairvyāptā iva gajairdiśaḥ

4.53

atha teṣāṃ nirastānāṃ merupārśve tapasyatām /
munīnāmapatan mūrdhni tadgajāśvaśakṛddivaḥ

4.54

tataste krodhasaṃtaptadṛśā vyomāvalokinaḥ /
cakruḥ piṅgaparbhāvallikalāpakapilā diśaḥ

4.55

kopātkimetadityuktvā śāpāgnivisisṛkṣatā /
abhyetya devadūtastān praharṣākulito 'vadat

4.56

eṣā niḥśeṣabhūpālamauliviśrāntaśāsanaḥ /
pākaśāsanatulyaśrīrmāndhātā pṛthivīpatiḥ

4.57

nabhasā naradevi 'yaṃ saha sainyaiḥ prasarpati /
yasya kīrtanadhanyeyaṃ vāṇī puṇyābhimāninī

4.58

na dṛṣṭo yasya nirdiṣṭasarvalokasukhaśriyaḥ /
mohaḥ saṃbinmayasyeva vibhavaprabhavo madaḥ

4.59

kauberaṃ dhanadavyaktyā kaumāraṃ śaktimattayā /
aiśvaraṃ vṛṣasaṃyogādvaiṣṇavaṃ śrīsamāgamāt

4.60

pratāpaprasarāt sauramaindavaṃ jananandanāt /
aindraṃ dṛptabalacchadāddivyaṃ rūpaṃ bibhartyayam

4.61

baliḥ prayātaḥ pātālaṃ dadhīco 'pyasthiśeṣatām /
asya tyāgena jaladhiḥ kṣobhamadyāpi nojjhati

4.62

śrutveti devadūtasya vacanaṃ munimadhyagaḥ /
sasarja durmukho nāma muniḥ śāpajalaṃ divi

4.63

prahasannatha taṃ prāha senānāṃ pariṇāyakaḥ /
maharṣe saṃhara rūṣaṃ mā kṛthāstapasaḥ kṣayam

4.64

vaiphalyalajjāṃ śāpo 'thaṃ yāsyatyagre mahīpateḥ /
naite bata khagā yeṣāṃ yūyaṃ pakṣakṣayakṣamāḥ

4.65

ityukte sauntyapatinā śāpastabdhāmanīkinīm /
dṛṣṭvāgre vismayādūce kimetaditi bhūpatiḥ

4.66

saṃrabdho 'tha samabhyetya senāpatiruvāca tam /
teṣāṃ deva maharṣīṇāṃ śāpāt saimyaṃ na sarpati

4.67

idaṃ ca cakraratnaṃ te vyomni śāpavighūrṇitam /
dhatte jaladasaṃruddhatigmadīdhititulyatām

4.68

etadākarṇya nṛpatirdṛṣṭā cāgre tathaiva tat /
dṛśaiva divadhe śāpaṃ viphaloccaṇḍavilpavam

4.69

dehakṣayaṃ maharṣīṇāṃ parirakṣan kṛpākulaḥ /
jaṭā nyapātayad bhūmau sa līlālasaśāsanaḥ

4.70

ajitakrodhamohānāṃ bhārabhūtā vṛthā vayam /
itīva lajjayā teṣāṃ līnāḥ kṣititale jaṭāh

4.71

atha meruśiraḥ prāpya nṛpaḥ suraniketanam /
puraṃ sudarśanaṃ nāma dardarśa priyadarśanam

4.72

nāgāstatra kṛtārakṣāḥ prakhyātodakaniḥsṛtāḥ /
karoṭapāṇayo yakṣāḥ surā mālādharābhidhāḥ

4.73

sadāmattāstathā devāḥ krodhottambhitasainikāḥ /
mahārājakāyikākhyāstridaśā balavattarāḥ

4.74

mahārājāśca catvāraḥ saṃnaddhakavacāyudhāḥ /
jitvā rājñā prabhāveṇa nijasenāgragāh kṛtāḥ

4.75

tataḥ kalpadrumodārakocidāramanoharam /
dadarśa pārijātākhyaṃ saṃśrayaṃ tridivaukasām

4.76

merormūrdhni tataḥ śubhraprabhāṃ mālāmivāmalām /
sudharmākhyāṃ sabhāṃ prāpa svabhāsodbhāsitāmbarām

4.77

hemavidramavaidūryastambhasaṃbḥārabhāsvaraḥ /
prāsādo vaijayāntākhyaḥ prakhyāto yatra rājate

4.78

yatrābjervadanairbhṛṅgairalakaistulyatāṃ gatāḥ /
padminyaḥ suranārīṇāṃ padminīnāṃ surāṅganāḥ

4.79

bimbataistridaśairyatra maṇibhūstambhabhittiṣu /
suraloko bibhartyeko 'pyanekasuralokatām

4.80

ratnatoraṇaharmyāṃnivahairyatra citritāḥ /
vyāptā vibhānti kakubhaḥ śakrāyudhaśatairiva

4.81

yatra bālānilālolakalpapādapapallavaiḥ /
nṛtyaddhastā ivābhānti nandinyo nandanaśriyaḥ

4.82

yatra caitrarathaṃ nāma devodyānaṃ manoramam /
dhatte nityotsavaṃ premikāmaṃ kāmavasantayoḥ

4.83

sarvakāmaṃ sarvasukhaṃ sarvartukusumojjvalam /
sarvātiśayitaṃ dṛṣṭvā devānām sadanaṃ nṛpaḥ

4.84

muhūrtavisamyāspandasānandasnigdhalocanaḥ /
acnitayat sukṛtināmimāstāh phalabhūmayaḥ

4.85

airāvaṇaṃ surapaterlolāliovalayākulam /
dadarśa tatra sāmodaṃ sākāramiva nandanam

4.86

puraṃdarastato jñātvā prāptaṃ bhūmipuraṃdaram /
pratyudyayau pramuditaḥ saha sarvairmarudgaṇaiḥ

4.87

pūjitaḥ surarājena ratnarājivirājitāṃ /
rājarājah sabhābhūmiṃ bheje virajasāṃ varah

4.88

tridaśeṣūpaviṣṭeṣu ratnaparyaṅkapaṅktiṣu /
upāviśannṛpaḥ śrīmānāsanārdhe śatakratoḥ

4.89

ekāsanajuṣostatra surendramanujendrayoḥ /
rūpaṃ guṇagaṇodāram nirviśeṣamadṛśyata

4.90

tatah sarvasurotsṛṣṭaspaṣṭalocanaṣaṭpadaiḥ /
pīyamānamukhāmbhojaṃ vyājahāra harirnṛpam

4.91

aho udayaḥ ślādhyaste tejasā tejasāṃ nidhe /
bhavatā bhūṣitā bhūmirdyauśca devena bhāsvatā

4.92

abhyunnataprabhāvo 'yaṃ lasatsitayaśoṃśukaḥ /
bhrājate te tribhuvane sāmrājyavijayadhvajaḥ

4.93

tvatkathāmṛtapānasya tvaddarśanarasasya ca /
preryate śrotranetreṇa sukhākhyāne sarasvatī

4.94

sthirīkṛtastvayaivāyaṃ sukṛtāptavibhūtinā /
karmaṇāṃ phalavādasya niścaraśchinnasaṃśayaḥ

4.95

ata evendriyagrāme cakṣureva spṛhāspadam /
puṇyaiḥ puṇyocitācārā dṛśyante yadbhavadvidhāḥ

4.96

ityukte tridaśendreṇa māndhātā yaśasāṃ nidhiḥ /
tvatprasādaprabhāvo 'yamityuvāca natānanaḥ

4.97

ityevaṃ pūjyamānasya tasya nityādaraiḥ suraiḥ /
ṣaḍindraḥ praṇayau kālastridive vasataḥ sataḥ

4.98

tatparākramavidhvastasamastāsuramaṇḍalaḥ /
babhūva surarājasya nirapāyodayo jayaḥ

4.99

dīptadānavasaṃgrāme tasya śauryamahātaroḥ /
viśrāntiṃ bhejire devā bhujacchāyopajīvinaḥ

4.100

tasya puṇyapaṇakrītaṃ bhiñjānasyākṣayaṃ sukham /
kālapravāhe mahati prayayuḥ ṣaṭ puraṃdarāḥ

4.101

satkarmaphalabhogasya lāñchanaṃ vimalaṃ manaḥ /
kāluṣyājjāyate tasya pratyāsannaḥ parikṣayaḥ

4.102

atha kālena kāluṣyakalitasya manorathaḥ /
abhūllobhābhibhūtasya bhūtaperabhimāninaḥ

4.103

tridaśānāmiyaṃ lakṣmīrmadbāhubalapālitā /
tadimāṃ na sahe tāvadardhāsanaviḍambanām

4.104

ahamekaḥ surapatiḥ prabhāvānna bhavāmi kim /
ayaṃ mama bhujaḥ sarvajagadbhārabharakṣamaḥ

4.105

cyāvayitvā surāśīśaṃ svargasāmrājyasaṃpadam /
ekātapatratilakāṃ svayaṃgrāhocitāṃ bahje

4.106

iti cintayatastasya śakradrohābhilāṣiṇaḥ /
śubhraprabhā prabhāvaśrīrmāleva mlānatām yayau

4.107

ghanodayasamutsiktā saujanyataṭapātinī /
lolaṃ kaluṣayatyeva mānasaṃ śrītaraṅgiṇī

4.108

pramādo vipadāṃ dūto duḥsaho mahatāmapi /
kuśalonmūlanāyaiva kilbiṣākulitā matiḥ

4.109

pāpasaṃkalpamātreṇa kṣitau kṣitipatiḥ kṣaṇāt /
papāta visrastaphalaśchinnamūla iva drumaḥ

4.110

hanti vidyāmanabhyāsaḥ śriyaṃ hanti madodayaḥ /
vidveṣaḥ sādhutām hanti lobhaḥ samunnatim

4.111

aho bata mahotkarṣaśṛṅgāroho mahodayaḥ /
vibhavodbhavamattānāṃ sahasaiva patatyadhaḥ

4.112

tena sarvavibhurnāma pūjitaḥ pūrvajanmani /
tatphalādāptavān rājyaṃ spṛhaṇīyaṃ marūtpateḥ

4.113

surādhipādhikaḥ ko 'pi prabhāvo vismayāvahaḥ /
analpapiṇḍastasyābhut pātradānāṃśasaṃbhavah

4.114

dbandhumatyabhidhānāyāṃ nagaryāmuṣitaḥ śuciḥ /
vaṇigutkariko nāma so 'bhavat pūrvajanmani

4.115

vipaśyī nāma bhikṣāyai samyaksaṃbuddhāṃ gataḥ /
viveśa ta dgṛhaṃ sarvasattvasaṃtāraṇodyataḥ

4.116

pātre tasya ca cikṣepa mudgamuṣṭiṃ prasannadhīḥ /
phalāni tatra catvāri petuḥ śeṣāṇī bhūtale

4.117

tena dānaprabhāveṇa māndhātā pṛthivīpatiḥ /
sarvadvīpapatirbhūtvā śakrārdhāsanamāptavān

4.118

mudgaśeṣaścyuto yasmād bhūtau tasyānyacetasaḥ /
tadasau phalaparyante patitastridaśālayāt

4.119

luṭhati vikalakalpā yatra saṃkalpamālā
sphuranti na ca kadācit svapnamāyāntare yā /
bhavati vibhavabhogābhoginī bhāgyabhājā-
matulaphalatatiḥ sā dānakalpadrumāṇām

4.120

ityāha bhagavān buddhaḥ prītyā dānaphalaśriyam /
nijajanmāntarākhyāne bhikṣūṇāmanuśāsane

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc