Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 41

41.1

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāmudrāyaṇāvadānaṃ catvāriṃśaḥ pallavaḥ //
41. kapilāvadānam /
yadbhūpālaviśāladānabibhavaprodbhūtapuṇyādhikaṃ
dānasyātikṛśasya satphalabharamapnotyalaṃ durgataḥ /
śuddhasyaiva vivṛddhadharmadhavalaśraddhāsamṛdhyānvitaṃ
niḥsaṃsāravijṛmbhitaṃ taducitaṃ cittasya vittasya ca

41.2

jine jetavanārāmavihāriṇi mahādhanah /
dhīrābhidhānaḥ śrāvastyāmabhūd gṛhapatiḥ purāḥ

41.3

tasya paṇḍitanāmabhūt putraḥ sukṛtapaṇḍitaḥ /
akhaṇḍitayaśaḥpuṇyadānālaṃkāramaṇḍitaḥ

41.4

sa bāla eva bhikṣūṇām rājārhairvastrabhojanaiḥ /
śāriputrapradhānānāṃ cakārātithisatkriyām

41.5

tataḥ kadācidakṣīṇādurbhikṣakṣayite jane /
yācyayācakatulyatve piṇḍicchedo 'thināmabhūt

41.6

bhikṣūṇāṃ saṃkaṭe tasmin kāle paramadāruṇe /
paṇḍitaḥ sugatāhūtaḥ pratasthe jetakānanam

41.7

taṃ vrajantaṃ turaṅgeṇa kāñcanādāmaśobhinam /
ūcurviṭāḥ samabhyetya guṇotsāhāsahiṣṇavaḥ

41.8

arthisārthārthanākalpavṛkṣastvaṃ dikṣu viśrutaḥ /
śatāni pañca saṃprāptāstvāmuddiśyāśayā vayam

41.9

alaṃkārāṃśukayugaṃ pratyekaṃ naḥ samīhitam /
adhunaivāvilambena dīyatām yadi śakyate

41.10

ityuktastaiḥ sadācāraḥ so 'vatīrya turaṅgamāt /
sādhu pūjāṃ vidhāyaiṣāṃ dhīmān kṣaṇamacintayat

41.11

bhagavantamadṛṣṭvaiva gacchāmi svagṛhaṃ yadi /
āsannāmṛtapānasya taṃ vighnaṃ kathamutaśe

41.12

adatvā priyamarthibhyo vrajāmi yadi nistrapah /
kathaṃ karomi dānasya tāṃ svayaṃ vratakhaṇḍanām

41.13

iti cintayatastasya bhittvā bhūmiṃ samudgataḥ /
nāgarājaḥ svayaṃ śeṣaḥ prādādarthisamīhitam

41.14

dattāni nāgarājena vastrāṇyābharaṇāni ca /
sa tebhyaḥ pratipādyāśu yayau niḥśalyatāmiva

41.15

te 'pi dṛṣṭvā tadāścaryaṃ puṇyāṃ sugatabhāvanām /
sarvārthasaṃpatsiddhīnāṃ jananīmeva menire

41.16

jātacittaprasādāste tenaiva sahitāstataḥ /
bhagavantaṃ yayurdraṣṭuṃ vinaṣṭadveṣakalmaṣāḥ

41.17

bhagavantamathālokya kumāraḥ praṇatānanaḥ /
tatpādapadmarajasā dhanyaścakre lalāṭikām

41.18

hāraṃ punaścaraṇayoḥ śāstuḥ śaśikarojjvalam /
vinyasya praṇatānagre sa tānasmai nyavedayat

41.19

dharmadeśanayā teṣāṃ bhagavān jñānavajrabhṛt /
bhittvā satkāyadṛṣṭyadriṃ srotaḥprāptiphalaṃ vyadhāt

41.20

dṛṣṭasatyeṣu yāteṣu tatasteṣu praṇamya tam /
kumāraṃpaṇḍitaṃ prītyā bhagavān svayamabhyadhāt

41.21

vatsa puṇyairavāpto 'si paryāptiṃ sukṛtaśriyām /
durbhikṣesvapi bhikṣūṇāṃ kuru bhojyādhivāsanām

41.22

parigraho me bhikṣūṇāṃ śatānyarhatrayodaśa /
anye cānviṣya kṛcchrārtāḥ saṃvibhajyāstvayā pure

41.23

iti śrutvā bhagavataḥ paṇḍitaḥ pramadākulaḥ /
bhaktyā saṃghasya vidadhe yāvajjīvaṃ nimantraṇam

41.24

tataḥ svagṛhamabhyetya rājārhaibhikṣusaṃmataiḥ /
saṃbuddhapramukhaṃ saṃghaṃ sadā bhojyairapūjayat

41.25

daridrānadaridrāṃśca yācyānapi ca yācakān /
anukampyān sa vidadhe dānenānyānukampinah

41.26

śeṣān kṛpaṇasaṃghātān so 'nviṣya karuṇāmbudhiḥ /
ratnarāśiṃ dadau tebhyo daurgatyatimirāpaham

41.27

sa ratnanikarasteṣāṃ jagāmāṅgārarāśitām /
nṛṇāṃ bhāgyāni ratnāni maṇayaḥ prasthajātayaḥ

41.28

te tamūcuḥ samabhyetya svapnadṛṣṭadhanā iva /
ratnanāmnā tvayāsmākaṃ sa datto 'ṅgārasaṃcayaḥ

41.29

dhanalābhena mahatā sadyaḥ prāptonnatirjanah /
tatsaṃkṣayāt kṣaṇenaiva paribhraṣṭo na jīvati

41.30

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā paṇḍitaḥ karuṇānidhiḥ /
tānūce puṇyadīnānāṃ ratnānyāyāntyaratnatām

41.31

yuṣmābhirna kṛtaḥ pūrvaṃ mohāt sukṛtasaṃcayaḥ /
tenāyaṃ ratnarāśirvaḥ prayāto 'ṅgārasāratām

41.32

ratnāni yatnanihitānyapi yānti dūraṃ puṇyakṣayādupanayanti ca bhāgyayogāt /
vittārjanaṃ patitaśokanimittameva vittaṃ hi cittamucitaṃ sukṛtapravṛttam

41.33

tasmād bhavadbhirbhojyāya bhikṣusaṃgho 'dhivāsyatām /
bhogasaṃbhārasaṃpattimahaṃ saṃpādayāmi vaḥ

41.34

ityuktāstena taddattavittabhojanasaṃpadā /
te buddhapramukhaṃ saṃghaṃ dinamekamapūjayan

41.35

saṃghaṃ yathāvadabhyarcya praṇīdhānamakāri taiḥ /
m ākadācana dāridyraṃ syādasmākamiti kṣaṇam

41.36

tataste paṇḍitagirā gatvā dadṝśuragrataḥ /
tamevāṅgāranikaraṃ prayātaṃ ratnarāśitām

41.37

bhavane paṇḍitasyātha kumārasya prabhavataḥ /
vivṛtānāṃ nidhānānāṃ nirvighnaṃ śatamudyayau

41.38

sa prasenajite rājñe dharmajñaḥ sthitirakṣaṇāt /
dadau nidhānaṣaḍbhāgaṃ sa cāsyāṅgāratāmagāt

41.39

kumārasyaiva sukṛtairbhogyo 'yaṃ nidhisaṃcayaḥ /
ityantarīkṣādvacanaṃ tataḥ śuśrāva bhūpatiḥ

41.40

kumārasyaiva vacasā tānnidhīnnirdhitāṃ punaḥ /
prāptāṃ vilokya sāścaryaḥ prahiṇottadgṛhaṃ nṛpaḥ

41.41

tatastadakhilaṃ vittaṃ vitīrya vipulāśayaḥ /
kumāraḥ saṃpadāṃ cakre sthitiṃ durgataveśmasu

41.42

atha niḥsārasaṃsāravicāravirataspṛhaḥ /
anityatāṃ sa saṃcintyaḥ dīraḥ pitarabravīt

41.43

anujānīhi māṃ tāvat gantuṃ tāta patovanam /
imā janmaśatocchiṣṭāḥ kliṣṭā mama vibhūtayaḥ

41.44

trailokyasaṃpatsaṃprāptiryasmin vrajati bhogyatām /
tadidaṃ sarvabhūtānāmāyurbhājanamalpakam

41.45

śīte yasya karomi saṃtatamṛdusparśāṃśukaurgūhanaṃ
saṃtāpe racayāmi yasya śiśiraśrīkhaṇḍacarcārcanam /
yasyārthe viṣaśastravahnibhujagavrātātparaṃ me bhayaṃ
prāptaḥ so 'pyamapāyataḥ parihṛte 'pyāyāti kāyaḥ kṣayam

41.46

bhogādviraktaḥ pravrajyāmādāya dayitāṃ vane /
viharāmi haran cintāṃ cintātaptasya cetasaḥ

41.47

ityuktvā sa parityajya viṣayasnehabandhanam /
kṛtābhyuopagamaḥ pitrā śāriputrāśamaṃ yayau

41.48

tatra pravrajitastena pātrapāṇiḥ sacīvaraḥ /
tasyaivānucaro bhūtvā vicacāra yatavfataḥ

41.49

sa dṛṣṭvā karṣakairdhārāṃ kṣetrāt kṣetrapravartitām /
nirdiṣṭena pathā yāntīṃ vismayādityacintayat

41.50

aho vihitamārgeṇa gacchatāmapyacetasām /
jalānāṃ karmasaṃsiddhardṛśyate natu dehinām

41.51

saṃcintyeti vrajannagre dṛṣṭvā yaṣṭīkṛtaṃ śaram /
prataptamiṣukāreṇa pradadhyau dhīmatāṃ varaḥ

41.52

tāpāt praguṇatāmete yānti niścetanāḥ śarāḥ /
na tu saṃsārasaṃtaptā api vakrāḥ śarīriṇaḥ

41.53

iti dhyāyan vilokyāgre takṣṇā śakaṭacakratām /
nītāni dṛḍharūpāṇi punaścintāṃ samāyayau

41.54

aho nu ghaṭanāyogād yānti karmaṇyatāṃ kṣaṇāt /
niścetanānid ārūṇi na cittāni śarīriṇām

41.55

it caṃcintya saṃyātaḥ sudharmaniyamādaraḥ /
vatsalaṃ pitaraṃ putra ivācāryamuvāca saḥ

41.56

ārya eva prayātvadya piṇḍapātāya matkṛte /
ahaṃ tu bhavatādiṣṭaṃ cintayāmi nijavratam

41.57

ityupādhyāyamabhyarthya bhaktakṛtyāya paṇḍitaḥ /
tasmin yāte tadādiṣṭaṃ vihārāgāramāviśat

41.58

tatra yaṣṭīkṛtatanuḥ kṛtvā pratimukhīṃ smṛtim /
sa pradadhyau nijaṃ dharmaṃ baddhaparyaṅkaniścalaḥ

41.59

tasmin samādhisaṃnaddhe vasudhā sadharādharā /
vicacālākhilāmbhodhijalaloladukūlinī

41.60

śakrastaṃ dhyānanirataṃ jñātvā nirvighnasiddhaye /
dideśa dikṣu rakṣāyai dikpālān sendubhāskarān

41.61

bhagavānatha sarvajñastasya siddhimupasthitām /
pākāt kuśalamūlānāṃ jñātvā kṣaṇamacintayat

41.62

āsannārhatpadasyāsya śāriputraḥ sametya cet /
dvāramuddhāṭayenmadhye vighna eṣa na saṃśayaḥ

41.63

tasmādāgacchatastasya gatvā svayamahaṃ puraḥ /
karomi kālahārāya nānāpraśnāśrayāḥ kathāḥ

41.64

iti saṃcintya bhagavān svayaṃ taddiśamāgataḥ /
bhikṣorāgacchatasyasya vjlambaṃ kathayākarot

41.65

suraprabhāvānniḥśabde nabhogatavihaṃgame /
loke nirvātadīpasya tulyatāṃ prāpa paṇḍitaḥ

41.66

srotaḥ prāptiphalādūrdhvaṃ sakṛdāgāmyavāpya saḥ /
anāgāmiphalaṃ prāpya tato 'rhatphalamāptavān

41.67

tataḥ kathānte sugate prayāte nijamāśramam /
śāriputraḥ praviśyarkamiva śiṣyaṃ vyalokayat

41.68

taṃ dṛṣṭvā sahasottīrṇaṃ viśīrṇabhavabandhanam /
siddhiṃ yugaśataprāpyāṃ tasya tām praśaśaṃsa saḥ

41.69

tāṃ tasyārhatpadaprāptiṃ śrutvā jagati viśrutām /
bhikṣubhirbhagavāṇ pṛṣṭastatkathāmabravījjinah

41.70

bhagavān kāśyapaḥ pūrvaṃ vārāṇasyāṃ tathāgataḥ /
saha bhikṣūsahasrāṇāṃ viṃśatyā puravāsibhiḥ

41.71

śraddhāpraṇītaiḥ śucibhiḥ sarvabhogyairmanonugaiḥ /
uvāsa pūjitah kaṃcit kālaṃ sattvahitodyataḥ

41.72

bhikṣupūjāpare tatra vartamāne gṛhe gṛhe /
acintyayadviniḥśvasya durgato nāma durgataḥ

41.73

dhiṅ māmatīva dāridyrāt nīcaṃ niṣkuśalakriyam /
naiko 'pi mandabhāgyena yena bhikṣurnimantritaḥ

41.74

tyājyā janasya sakalavyavahārabāhyāḥ vākyapramāṇapadasaṃdhiṣu naiva yogyāḥ /
naṣṭakriyā vigatakārakatarkahīnāḥ śabdā ivārtharahitāḥ puruṣā bhavanti

41.75

iti cintānalākrāntaṃ ninditaṃ dhanahīnataḥ /
taṃ samāhūya ko 'pyetya sukṛtaprerako 'bhyadhāt

41.76

kṣīṇārthenāpi bhavatā janmāntaraśubhāptaye /
yathākathaṃcideko 'pi bhikṣuḥ kiṃ na nimantritaḥ

41.77

ityuktastena saṃsaktaśalyaḥ punarivāhataḥ /
bhiokṣubhojanavaikalyāt sa bhṛdhaṃ vyathito 'bhavat

41.78

kathaṃcitkṣḥutparikṣāmaḥ sa gatvā śreṣṭhimandiram /
yatnena prāpa mūlyāṃśaṃ dārupāṭanakarmaṇā

41.79

kṛtvā tatraiva tadbhāryā śuddhataṇḍulakhaṇḍanam /
tadaṃśabhṛtimūlyāptaṃ bhaktyā bhartre nyavedayat

41.80

samudyatasya tasyātha bhikṣubhojanasiddhaye /
śuddhaye śuddhasattvasya śakro 'bhūdanusādhakah

41.81

divyavarṇarasāmode bhojye śakreṇa sādhite /
prītyā pracchannarūpeṇa bhikṣuṃ lekhe na durgataḥ

41.82

vibhūtimohitairgūḍhaiḥ pūrvaṃ puranivāsibhiḥ /
saṃghe nimantrite duḥkhāt durgato martumudyayau

41.83

kṛpayā tasya bhagavān svayamabhyetya kāśyapaḥ /
śuddhisiddhiṃ parijñāya cakre bhojyapratigraham

41.84

aho 'haṃ bhavato bhojyaṃ prayacchāmīti bhūbhujā /
prayatnāt prārtito 'pyarthaṃ naivāmanyata durgataḥ

41.85

guṇadraviṇasaṃpūrṇaḥ syāṃ daridraprasādanaḥ /
bhagavantamathābhyarcya praṇīdhānaṃ cakāra saḥ

41.86

svāśramaṃ kāśyape yāte surendre ca divaṃ gate /
durgatasya gṛhaṃ sarvaṃ divyaratnaipūrayat

41.87

viśvakarmā tatastasya vidadhe śakraśāsanāt /
bhavanaṃ rucirodyānaṃ ratnastambhavibhūṣitam

41.88

saṃprāptavimalaiśvaryaḥ sahitaṃ sarvabhikṣubhiḥ /
saptāhaṃ vibhavairbhogaiḥ sa kāśyapamapūjayat

41.89

kṣutkṣāmāṅganamarthibhiḥ parihṛtadvāraṃ rudaddārakaṃ
gehaṃ niścalakajjalānyapi sthalīkoṇasvananmakṣikam (?) /
cullīsuptabiḍālabālamaparaṃ yasyābhavadrauravaṃ
śrīstasyaiva nṛpaspṛhāspadatayāścaryaṃ na kasya svayam

41.90

tena dānaprabhāveṇa sudhāśuddhena durgataḥ /
janmāntare paṇḍitatāmavāpyārhattvamāgataḥ

41.91

iti paṇḍitapūrvajanmavṛttaṃ kathitaṃ sarvavidā guṇādareṇa /
avadhārya viśuddhadānapuṇyaṃ kuśalārhaṃ praśaśaṃsa bhikṣusaṃghaḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc