Avadānakalpalatā · Chapter 36
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ ghoṣilāvadānaṃ pañcatriṃśaḥ pallavaḥ //
36. pūrṇāvadānam /
vibudhasarasiḥ padmaiḥ śobhite paṅkajinyā śuciparisarajātaṃ spṛśyate na sthale 'bjam (?) /
sahajaparicitānāṃ nityamantargatānām bhavati sitaguṇānām kāraṇaṃ naiva jātiḥ
śrāvastyāṃ sarvasattvānāṃ svastidhyānaparāyaṇe /
jinakalpadrume jetavanārāmasthite purā
śūrpārakākhye nagare ratnasaṃcayasāgaraḥ /
bhavo nāmābhavatsārthaparirmatimatāṃ varaḥ
bhavilo bhavabhadraśca bhavanandī ca viśrutāḥ /
ketakyāṃ tasya jāyāyāṃ babhūvustanayāstrayaḥ
rogayogādupagaraḥ sa kadācinmumūrṣutām /
pāruṣyād bhṛśamudvignaiḥ patnīputrairupekṣitaḥ
bhaktyā dāsī tu tasyaikā paricaryāparā param /
mallikākhyābhavattasyāḥ sevayā svāsthyamāyayau
snehopakārapraṇataḥ kṛtajñaḥ sa tayānvitaḥ /
ṛtau saṃgamamabhyetya tasyāḥ putramajījanat
yadā tajjanmani pituḥ sarvārthāḥ pūrṇatām yayuḥ /
sa tadā pūrṇanāmābhūdbālaḥ pūrṇendusundaraḥ
jyeṣṭhāstrayaḥ kṛtidvāhā yayurabdhiṃ dhanārthinaḥ /
pūrṇastu bhāṇḍaśālāyāṃ pituścakre dhanārjanam
tataḥ pratinivṛttāste prāptārthaḥ sāgarātpunaḥ /
gaṇanāṃ hemalakṣāṇāṃ kṛtvā svamudire puram
samudragamane teṣām yāvānāsīddhanāgamaḥ /
pūrṇasya svagṛhe paṇyaurbabhūvābhyadhikastataḥ
taddṛṣṭvā janakasteṣāṃ vṛddhaḥ paryantavāsare /
tamūcehitamāyatyāṃ tṛṣṇā naikakṣayodayaḥ
dṛṣṭaṃ bhavadbhiḥ sāmudralābhe kṛtapariśramaiḥ /
pūrṇenoārjitaṃ vittamakleśena mahīyasā
śubhakarmavipākena bhavantyarthā dhanārthinām /
hastāt palāyate 'nyasya prāpnoti patitaṃ paraḥ
sanmārgasyāparityāgād yuktāyuktavivecanāt /
deśakālaparijñānātsatāṃ sarvatra saṃpadaḥ
bhavanti svagṛhe śanyāḥ sudhiyo dharmabhāginaḥ /
gatvā ratnākaraṃ cānye labhante prāṇasaṃśayam
yatnena boddhavyā sadbhiḥ dhanasyopaniṣtparā /
adrohaśuddhabuddhīnāṃ svādhīnānāṃ dhanācchriyaḥ
rakṣaṇīyo bhavadbhiśca bhedaḥ satatasaṃhateḥ /
bhinnāt skhalati kalyāṇaṃ kulāt kumbhādivodakam
athābhinnendhanasyāgnernaśyante sadṛśāstviṣaḥ /
tathā vipulavaṃśasya bhinnajñātervibhūtayāḥ
bhrātṝṇāṃ saṃtato bhedaḥ kathaṃ nāma nivartate /
adhyāpitānāṃ patnībhirdveṣavidyāṃ sadā niśi
unnatānāṃ svavaśānāṃ dvaidhaṃ tāvanna jāyate /
yāvatkuṭhāradhāreva yoṣidviśati nāntaram
bhrāturarthānuvādena guruṃ pāruṣyakutsayā /
mitramekābhilāṣeṇa nayanti dvaidhatāṃ striyaḥ
tadvadanti hasantyo 'pi bhrūvilāsena yoṣitaḥ /
yatprayāti suhṛtsnehamūlonmūlanahetutām
hitamuktveti putrāṇāṃ bhūtaye 'bhimataṃ bhavaḥ /
anityatāpariyuktaḥ kāle nidhanamāyayau
avibhakte dhane śaktā deśāntaradhanārjane /
jyeṣṭhā babhūvuḥ pūrṇastu gṛhe vittamacintayat
kālena gṛhamāptānām vastrāśanavivādinām /
strīmantradattakarṇānāṃ bhedasteṣāmajāyata
vitte vibhajyamāne 'th atairvidveṣavaśīkṛteḥ /
dāsīsuto 'yamtyuktvā nītaḥ pūrṇo niraṃśatām
so 'pi pūrṇaśanaḥ kāle śītasaṃkucitaṃ pathi /
dadarśa grīṣmatāpr 'pi vivaśaṃ dārubhārakam
ādāya dārumūlyena sa tasmāddārubhārakam /
divyacandanamadrākṣīddahanasyāpi śītadam
sukṛtenaiva mahatā tena labdhamahādhanaḥ /
sa sevyaḥ sārthavāhānāṃ pūjyo 'bhūtpṛthivīpateḥ
ratnākaraṃ sa ṣaṭkṛtvaḥ prayātaḥ sarvado 'rthinām /
cakāra sarvavaṇījāṃ taraśulkādyanugraham
srhāvastīvāsibhiḥ sārthavaṇigbhiḥ punararthitaḥ /
yayau pravahaṇārūḍhaḥ samudradvīpamāśu saḥ
pratyāvṛtte pravahaṇe so 'tha śuśrāva gāyatām /
vaṇijāṃ sthāvirāḥ śailagāthāḥ sugatasaṃśrayāḥ
kasyaitā iti te tena pṛṣṭāḥ sarve babhāṣire /
etā bhagavatā gītā gāthā buddhena dhīmatā
iti buddhābhidhāmeva śrutvā harṣamavāpa saḥ /
puṃsāṃ svavāsanārūḍhaṃ vyaktimāyātyudīritam
tairvistareṇa kathitāmākarṇya bhagavatkathām /
so 'bhavattadgatamanāstaddarśanasamutsukaḥ
sa śanairgṛhamāgatya tyaktvā sarvaparicchadam /
anāthapiṇḍadaṃ draṣṭuṃ śrāvastyāṃ suhṛdaṃ yayau
abhilāṣaṃ nivedyāsmai pravrajyāyāṃ jitendriyaḥ /
jagāma sahitastena bhaktyā bhagavato 'ntikam
dṛṣṭvaiva tatra sarvajñaṃ mohadhvāntadivākaram /
tatpādadarśanenaiva mene sa kṛtakṛtyatām
vijñāya tasya bhagavān saṃkalpaṃ tamabhāṣata /
daśanajyotsnayā kurvan vivekavimalā diśaḥ
ehi bhikṣi nirāśaṅke nirvipakṣe kṣayojjhite /
ākhyāte dharmavinaye brahmacaryāṃ carepsitam
iti prasādaśīlena jinenodīrite purah /
pravrajyā sahasaivāsya papātālakṣitā tanau
tataḥ sa śatrau mitre ca praśamāt samatāṃ śritaḥ /
śāstuḥ śāsanamādāya praṇipatya jagāma tam
śroṇāparāntakaṃ nāma deśaṃ śrūrajanāśrayam /
svayaṃ parīkṣituṃ kṣāntiṃ janena sa samāyayau
tato dṛṣṭvā tamāyāntaṃ mṛgayāyāmamaṅgalam /
lubdhakaścāpamākṛṣya hantuṃ kridhāt samādravat
nirvikāraṃ nirudvegaṃ sa taṃ vigatasādhvasam /
prahareti bruvāṇaṃ ca dṛṣṭvaiva śamamāptavān
śāmyatastasya sahasā prasādī lubdhakasya saḥ /
dharmaṃ dideśa yenāsau bodhiṃ prāpa sahānugaiḥ
sa tatra sugatārhāṇāṃ sarvopaskarasaṃpadām /
śatāni paznca ramyāṇāṃ vihārāṇāmakārayat
pūrṇo 'pi jñānasaṃpūrṇaḥ prāptistridaśapūjyatām /
vairāgyalakṣmyā yukto 'bhūnmunīnāṃ spṛhaṇīyayā
atha tasyāgrajo bhrātā bhavilaḥ kṣīṇavittatām /
kālenopagataḥ prāyāt samduraṃ draviṇāśayā
tataḥ pravahaṇārūḍhaḥ so 'nukūlaiḥ samīraṇaiḥ /
gośīrṣacandanavanaṃ prāpitaḥ svalpavāsaraiḥ
kuṭhārikaśataistasmin pañcabhiśchettumudyate /
taccandanavanaṃ divyaṃ bhujaṅgagaṇāsaṃkulam
tatsvāmī yakṣasenānāṃ maheśvaraṃ iti śrutaḥ /
kopādudasṛjad ghoraṃ kālikākhyaṃ mahānilam
marutā mahatā tena prāpitāḥ prāṇasaṃśayam /
cakrandurvaṇijaḥ sarve śarvaśakramukhān surān
tānārtarāvamukharān bhavilaḥ sārthanāyakaḥ /
uvāca saṃcintya ciraṃ paścāttāpasamākulaḥ
pūrṇaḥ kanīyān bhrātā sa hitaiṣī māṃ purāvadat /
bahukleśo hyalpasukhaḥ kka gantavyastvayāmbudhiḥ
akṛtvā dhīmatastasya vacanaṃ satyadarśinaḥ /
cyuto 'haṃ dhanalobhena ghore 'smin vyasanārṇave
śrutvaitadvaṇijaḥ sarve prabhāvaṃ lokaviśrutam /
pūrṇasya manasā dhyātvā tameva śaraṇaṃ yayuḥ
namastubhyaṃ jagatkleśaviṣadhoṣāpahāriṇe /
pūrṇayodīrṇakaruṇāsudhāsaṃpūrṇacetase
ityekasvararāveṇa teṣāṃ saṃpūrite 'mbare /
kṣaṇena gatvā tadvṛttaṃ pūrṇaḥ prāha svadevatāḥ
śroṇāparāntakagataḥ śrutvā teṣāṃ sa viplavam /
vyomnā samādhisaṃnaddhaḥ prāpa pravahaṇaṃ kṣaṇāt
tasmin paryaṅkabandhanena sthito merurivācalah /
pralayottālavegasya gatiṃ vāhorjahāra sah
pūrṇena pavanaṃ ruddhaṃ jñātvā yakṣagaṇāgraṇīḥ /
taṃ prasādya yayau tyaktvā tebhyaścandanakānanam
pūrṇaprasādādādāya bhavilaścandanadrumān /
hṛṣṭastenaiva sahitaḥ śūrpāraṃ svapuraṃ yayau
pūrṇo 'th saṃmate bhrātustatra gośīrṣacandanaiḥ /
cakre candanamālākhyaṃ prāsādaṃ sugato 'citam
tatra pūrṇena bhagavān dhyātastūrṇaṃ vihāysā /
samāyayau jetavanādullaṅghya śatayojanīm
āgacchato bhagavataḥ puraḥprasṛtayā jagat /
dehakāntyā kapiśitaṃ sarvaṃ himamivābhavat
puropāntanivāsinyastaṃ vilokya gṛhāṅganāḥ /
tīvracittaprasādena praśamonmukhatāṃ yayuḥ
kuśalopacitāṃ tāsāṃ bhagavān satyadeśanām /
cakre bhavādṛtāṃ kāntāstāh prāpuḥ kuśalaṃ yayuḥ
ṛddhyā bhagavatastatra caityaṃ paurāṅganābhidham /
tābhirvihitamadyāpi vandante caityavandakāḥ
munīnāṃ bhagavān kṛtvā tathā valkalino muneḥ /
pravrajyānugrahaṃ śuddhāṃ vidadhe dharmadeśanām
tataścandanamālākhyaṃ prāsādaṃ bhagavān jinaḥ /
praviśya sphāṭikaṃ cakre janasaṃghabharakṣamam
atha ratnāsanāsīnaḥ sa tatra karuṇānidhiḥ /
vidadhe sarvasattvānāṃ śāntyai nirvāṇadeśanām
atrāntare sānucarau munīndrau kṛṣṇāgautamau /
abhyetya dharmaśravaṇeśāstuḥ śāsanamāpatuḥ
tatra kṛtvātha bhagavān prāsādasya pratigraham /
punarjetavanaṃ gacchannudyayau saha bhikṣubhiḥ
vrahan mārīcilokasthām maudgalyāyanamātaram /
sagdirā cāryasatye tāṃ dharmamārge nyaveśayat
atha jetavanaṃ prāptaṃ bhagavantaṃ savismayāḥ /
pūrṇasya puṇyaṃ papracchurbhikṣavaḥ so 'pyabhāṣata
kāśyapasya purā samyaksaṃbuddhasyānyajanmani /
vihārādhikṛtaḥ pūrṇaḥ saṃghopasthāyako 'bhavat
sa kadācidasaṃmṛṣṭāṃ dṛṣṭvā vaihārikīṃ bhuvam /
prāha pravrajitaṃ tīvraṃ krodhādupadhivārikam
dṛptasyopadhivāro 'dya vihāro 'sminnamārjitaḥ /
kasya dāsīsutasyeti bruvāṇastamabhartsayat
tena pāruṣyapāpena bhuktvā narakadurgatim /
dāsīsuto 'bhavat pūrṇaḥ pañca janmaśatāni saḥ
saṃghopāsanamevāsya puṇyāyābhūnmahīyasā /
arhattvaṃ yena niḥśeṣabhavakleśojjhitaḥ śritaḥ
iti prabhāvaṃ kathitaṃ jinena pūrṇasya puṇyopacayapraṇitam /
śrutvādbhutaṃ saṃsadi bhikṣusaṃghaḥ puṇyaprasaṃśābhirato babhūva
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0