અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 36

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં ઘોષિલાવદાનં પઞ્ચત્રિંશઃ પલ્લવઃ ॥
36. પૂર્ણાવદાનમ્ ।
વિબુધસરસિઃ પદ્મૈઃ શોભિતે પઙ્કજિન્યા શુચિપરિસરજાતં સ્પૃશ્યતે ન સ્થલે ઽબ્જમ્ (?) ।
સહજપરિચિતાનાં નિત્યમન્તર્ગતાનામ્ ભવતિ સિતગુણાનામ્ કારણં નૈવ જાતિઃ

શ્રાવસ્ત્યાં સર્વસત્ત્વાનાં સ્વસ્તિધ્યાનપરાયણે ।
જિનકલ્પદ્રુમે જેતવનારામસ્થિતે પુરા

શૂર્પારકાખ્યે નગરે રત્નસંચયસાગરઃ ।
ભવો નામાભવત્સાર્થપરિર્મતિમતાં વરઃ

ભવિલો ભવભદ્રશ્ચ ભવનન્દી ચ વિશ્રુતાઃ ।
કેતક્યાં તસ્ય જાયાયાં બભૂવુસ્તનયાસ્ત્રયઃ

રોગયોગાદુપગરઃ સ કદાચિન્મુમૂર્ષુતામ્ ।
પારુષ્યાદ્ ભૃશમુદ્વિગ્નૈઃ પત્નીપુત્રૈરુપેક્ષિતઃ

ભક્ત્યા દાસી તુ તસ્યૈકા પરિચર્યાપરા પરમ્ ।
મલ્લિકાખ્યાભવત્તસ્યાઃ સેવયા સ્વાસ્થ્યમાયયૌ

સ્નેહોપકારપ્રણતઃ કૃતજ્ઞઃ સ તયાન્વિતઃ ।
ઋતૌ સંગમમભ્યેત્ય તસ્યાઃ પુત્રમજીજનત્

યદા તજ્જન્મનિ પિતુઃ સર્વાર્થાઃ પૂર્ણતામ્ યયુઃ ।
સ તદા પૂર્ણનામાભૂદ્બાલઃ પૂર્ણેન્દુસુન્દરઃ

જ્યેષ્ઠાસ્ત્રયઃ કૃતિદ્વાહા યયુરબ્ધિં ધનાર્થિનઃ ।
પૂર્ણસ્તુ ભાણ્ડશાલાયાં પિતુશ્ચક્રે ધનાર્જનમ્

તતઃ પ્રતિનિવૃત્તાસ્તે પ્રાપ્તાર્થઃ સાગરાત્પુનઃ ।
ગણનાં હેમલક્ષાણાં કૃત્વા સ્વમુદિરે પુરમ્

સમુદ્રગમને તેષામ્ યાવાનાસીદ્ધનાગમઃ ।
પૂર્ણસ્ય સ્વગૃહે પણ્યૌર્બભૂવાભ્યધિકસ્તતઃ

તદ્દૃષ્ટ્વા જનકસ્તેષાં વૃદ્ધઃ પર્યન્તવાસરે ।
તમૂચેહિતમાયત્યાં તૃષ્ણા નૈકક્ષયોદયઃ

દૃષ્ટં ભવદ્ભિઃ સામુદ્રલાભે કૃતપરિશ્રમૈઃ ।
પૂર્ણેનોઆર્જિતં વિત્તમક્લેશેન મહીયસા

શુભકર્મવિપાકેન ભવન્ત્યર્થા ધનાર્થિનામ્ ।
હસ્તાત્ પલાયતે ઽન્યસ્ય પ્રાપ્નોતિ પતિતં પરઃ

સન્માર્ગસ્યાપરિત્યાગાદ્ યુક્તાયુક્તવિવેચનાત્ ।
દેશકાલપરિજ્ઞાનાત્સતાં સર્વત્ર સંપદઃ

ભવન્તિ સ્વગૃહે શન્યાઃ સુધિયો ધર્મભાગિનઃ ।
ગત્વા રત્નાકરં ચાન્યે લભન્તે પ્રાણસંશયમ્

યત્નેન બોદ્ધવ્યા સદ્ભિઃ ધનસ્યોપનિષ્ત્પરા ।
અદ્રોહશુદ્ધબુદ્ધીનાં સ્વાધીનાનાં ધનાચ્છ્રિયઃ

રક્ષણીયો ભવદ્ભિશ્ચ ભેદઃ સતતસંહતેઃ ।
ભિન્નાત્ સ્ખલતિ કલ્યાણં કુલાત્ કુમ્ભાદિવોદકમ્

અથાભિન્નેન્ધનસ્યાગ્નેર્નશ્યન્તે સદૃશાસ્ત્વિષઃ ।
તથા વિપુલવંશસ્ય ભિન્નજ્ઞાતેર્વિભૂતયાઃ

ભ્રાતૄણાં સંતતો ભેદઃ કથં નામ નિવર્તતે ।
અધ્યાપિતાનાં પત્નીભિર્દ્વેષવિદ્યાં સદા નિશિ

ઉન્નતાનાં સ્વવશાનાં દ્વૈધં તાવન્ન જાયતે ।
યાવત્કુઠારધારેવ યોષિદ્વિશતિ નાન્તરમ્

ભ્રાતુરર્થાનુવાદેન ગુરું પારુષ્યકુત્સયા ।
મિત્રમેકાભિલાષેણ નયન્તિ દ્વૈધતાં સ્ત્રિયઃ

તદ્વદન્તિ હસન્ત્યો ઽપિ ભ્રૂવિલાસેન યોષિતઃ ।
યત્પ્રયાતિ સુહૃત્સ્નેહમૂલોન્મૂલનહેતુતામ્

હિતમુક્ત્વેતિ પુત્રાણાં ભૂતયે ઽભિમતં ભવઃ ।
અનિત્યતાપરિયુક્તઃ કાલે નિધનમાયયૌ

અવિભક્તે ધને શક્તા દેશાન્તરધનાર્જને ।
જ્યેષ્ઠા બભૂવુઃ પૂર્ણસ્તુ ગૃહે વિત્તમચિન્તયત્

કાલેન ગૃહમાપ્તાનામ્ વસ્ત્રાશનવિવાદિનામ્ ।
સ્ત્રીમન્ત્રદત્તકર્ણાનાં ભેદસ્તેષામજાયત

વિત્તે વિભજ્યમાને ઽથ્ અતૈર્વિદ્વેષવશીકૃતેઃ ।
દાસીસુતો ઽયમ્ત્યુક્ત્વા નીતઃ પૂર્ણો નિરંશતામ્

સો ઽપિ પૂર્ણશનઃ કાલે શીતસંકુચિતં પથિ ।
દદર્શ ગ્રીષ્મતાપ્ર્ ઽપિ વિવશં દારુભારકમ્

આદાય દારુમૂલ્યેન સ તસ્માદ્દારુભારકમ્ ।
દિવ્યચન્દનમદ્રાક્ષીદ્દહનસ્યાપિ શીતદમ્

સુકૃતેનૈવ મહતા તેન લબ્ધમહાધનઃ ।
સ સેવ્યઃ સાર્થવાહાનાં પૂજ્યો ઽભૂત્પૃથિવીપતેઃ

રત્નાકરં સ ષટ્કૃત્વઃ પ્રયાતઃ સર્વદો ઽર્થિનામ્ ।
ચકાર સર્વવણીજાં તરશુલ્કાદ્યનુગ્રહમ્

સ્ર્હાવસ્તીવાસિભિઃ સાર્થવણિગ્ભિઃ પુનરર્થિતઃ ।
યયૌ પ્રવહણારૂઢઃ સમુદ્રદ્વીપમાશુ સઃ

પ્રત્યાવૃત્તે પ્રવહણે સો ઽથ શુશ્રાવ ગાયતામ્ ।
વણિજાં સ્થાવિરાઃ શૈલગાથાઃ સુગતસંશ્રયાઃ

કસ્યૈતા ઇતિ તે તેન પૃષ્ટાઃ સર્વે બભાષિરે ।
એતા ભગવતા ગીતા ગાથા બુદ્ધેન ધીમતા

ઇતિ બુદ્ધાભિધામેવ શ્રુત્વા હર્ષમવાપ સઃ ।
પુંસાં સ્વવાસનારૂઢં વ્યક્તિમાયાત્યુદીરિતમ્

તૈર્વિસ્તરેણ કથિતામાકર્ણ્ય ભગવત્કથામ્ ।
સો ઽભવત્તદ્ગતમનાસ્તદ્દર્શનસમુત્સુકઃ

સ શનૈર્ગૃહમાગત્ય ત્યક્ત્વા સર્વપરિચ્છદમ્ ।
અનાથપિણ્ડદં દ્રષ્ટું શ્રાવસ્ત્યાં સુહૃદં યયૌ

અભિલાષં નિવેદ્યાસ્મૈ પ્રવ્રજ્યાયાં જિતેન્દ્રિયઃ ।
જગામ સહિતસ્તેન ભક્ત્યા ભગવતો ઽન્તિકમ્

દૃષ્ટ્વૈવ તત્ર સર્વજ્ઞં મોહધ્વાન્તદિવાકરમ્ ।
તત્પાદદર્શનેનૈવ મેને સ કૃતકૃત્યતામ્

વિજ્ઞાય તસ્ય ભગવાન્ સંકલ્પં તમભાષત ।
દશનજ્યોત્સ્નયા કુર્વન્ વિવેકવિમલા દિશઃ

એહિ ભિક્ષિ નિરાશઙ્કે નિર્વિપક્ષે ક્ષયોજ્ઝિતે ।
આખ્યાતે ધર્મવિનયે બ્રહ્મચર્યાં ચરેપ્સિતમ્

ઇતિ પ્રસાદશીલેન જિનેનોદીરિતે પુરહ્ ।
પ્રવ્રજ્યા સહસૈવાસ્ય પપાતાલક્ષિતા તનૌ

તતઃ સ શત્રૌ મિત્રે ચ પ્રશમાત્ સમતાં શ્રિતઃ ।
શાસ્તુઃ શાસનમાદાય પ્રણિપત્ય જગામ તમ્

શ્રોણાપરાન્તકં નામ દેશં શ્રૂરજનાશ્રયમ્ ।
સ્વયં પરીક્ષિતું ક્ષાન્તિં જનેન સ સમાયયૌ

તતો દૃષ્ટ્વા તમાયાન્તં મૃગયાયામમઙ્ગલમ્ ।
લુબ્ધકશ્ચાપમાકૃષ્ય હન્તું ક્રિધાત્ સમાદ્રવત્

નિર્વિકારં નિરુદ્વેગં સ તં વિગતસાધ્વસમ્ ।
પ્રહરેતિ બ્રુવાણં ચ દૃષ્ટ્વૈવ શમમાપ્તવાન્

શામ્યતસ્તસ્ય સહસા પ્રસાદી લુબ્ધકસ્ય સઃ ।
ધર્મં દિદેશ યેનાસૌ બોધિં પ્રાપ સહાનુગૈઃ

સ તત્ર સુગતાર્હાણાં સર્વોપસ્કરસંપદામ્ ।
શતાનિ પzન્ચ રમ્યાણાં વિહારાણામકારયત્

પૂર્ણો ઽપિ જ્ઞાનસંપૂર્ણઃ પ્રાપ્તિસ્ત્રિદશપૂજ્યતામ્ ।
વૈરાગ્યલક્ષ્મ્યા યુક્તો ઽભૂન્મુનીનાં સ્પૃહણીયયા

અથ તસ્યાગ્રજો ભ્રાતા ભવિલઃ ક્ષીણવિત્તતામ્ ।
કાલેનોપગતઃ પ્રાયાત્ સમ્દુરં દ્રવિણાશયા

તતઃ પ્રવહણારૂઢઃ સો ઽનુકૂલૈઃ સમીરણૈઃ ।
ગોશીર્ષચન્દનવનં પ્રાપિતઃ સ્વલ્પવાસરૈઃ

કુઠારિકશતૈસ્તસ્મિન્ પઞ્ચભિશ્છેત્તુમુદ્યતે ।
તચ્ચન્દનવનં દિવ્યં ભુજઙ્ગગણાસંકુલમ્

તત્સ્વામી યક્ષસેનાનાં મહેશ્વરં ઇતિ શ્રુતઃ ।
કોપાદુદસૃજદ્ ઘોરં કાલિકાખ્યં મહાનિલમ્

મરુતા મહતા તેન પ્રાપિતાઃ પ્રાણસંશયમ્ ।
ચક્રન્દુર્વણિજઃ સર્વે શર્વશક્રમુખાન્ સુરાન્

તાનાર્તરાવમુખરાન્ ભવિલઃ સાર્થનાયકઃ ।
ઉવાચ સંચિન્ત્ય ચિરં પશ્ચાત્તાપસમાકુલઃ

પૂર્ણઃ કનીયાન્ ભ્રાતા સ હિતૈષી માં પુરાવદત્ ।
બહુક્લેશો હ્યલ્પસુખઃ ક્ક ગન્તવ્યસ્ત્વયામ્બુધિઃ

અકૃત્વા ધીમતસ્તસ્ય વચનં સત્યદર્શિનઃ ।
ચ્યુતો ઽહં ધનલોભેન ઘોરે ઽસ્મિન્ વ્યસનાર્ણવે

શ્રુત્વૈતદ્વણિજઃ સર્વે પ્રભાવં લોકવિશ્રુતમ્ ।
પૂર્ણસ્ય મનસા ધ્યાત્વા તમેવ શરણં યયુઃ

નમસ્તુભ્યં જગત્ક્લેશવિષધોષાપહારિણે ।
પૂર્ણયોદીર્ણકરુણાસુધાસંપૂર્ણચેતસે

ઇત્યેકસ્વરરાવેણ તેષાં સંપૂરિતે ઽમ્બરે ।
ક્ષણેન ગત્વા તદ્વૃત્તં પૂર્ણઃ પ્રાહ સ્વદેવતાઃ

શ્રોણાપરાન્તકગતઃ શ્રુત્વા તેષાં સ વિપ્લવમ્ ।
વ્યોમ્ના સમાધિસંનદ્ધઃ પ્રાપ પ્રવહણં ક્ષણાત્

તસ્મિન્ પર્યઙ્કબન્ધનેન સ્થિતો મેરુરિવાચલહ્ ।
પ્રલયોત્તાલવેગસ્ય ગતિં વાહોર્જહાર સહ્

પૂર્ણેન પવનં રુદ્ધં જ્ઞાત્વા યક્ષગણાગ્રણીઃ ।
તં પ્રસાદ્ય યયૌ ત્યક્ત્વા તેભ્યશ્ચન્દનકાનનમ્

પૂર્ણપ્રસાદાદાદાય ભવિલશ્ચન્દનદ્રુમાન્ ।
હૃષ્ટસ્તેનૈવ સહિતઃ શૂર્પારં સ્વપુરં યયૌ

પૂર્ણો ઽથ્ સંમતે ભ્રાતુસ્તત્ર ગોશીર્ષચન્દનૈઃ ।
ચક્રે ચન્દનમાલાખ્યં પ્રાસાદં સુગતો ઽચિતમ્

તત્ર પૂર્ણેન ભગવાન્ ધ્યાતસ્તૂર્ણં વિહાય્સા ।
સમાયયૌ જેતવનાદુલ્લઙ્ઘ્ય શતયોજનીમ્

આગચ્છતો ભગવતઃ પુરઃપ્રસૃતયા જગત્ ।
દેહકાન્ત્યા કપિશિતં સર્વં હિમમિવાભવત્

પુરોપાન્તનિવાસિન્યસ્તં વિલોક્ય ગૃહાઙ્ગનાઃ ।
તીવ્રચિત્તપ્રસાદેન પ્રશમોન્મુખતાં યયુઃ

કુશલોપચિતાં તાસાં ભગવાન્ સત્યદેશનામ્ ।
ચક્રે ભવાદૃતાં કાન્તાસ્તાહ્ પ્રાપુઃ કુશલં યયુઃ

ઋદ્ધ્યા ભગવતસ્તત્ર ચૈત્યં પૌરાઙ્ગનાભિધમ્ ।
તાભિર્વિહિતમદ્યાપિ વન્દન્તે ચૈત્યવન્દકાઃ

મુનીનાં ભગવાન્ કૃત્વા તથા વલ્કલિનો મુનેઃ ।
પ્રવ્રજ્યાનુગ્રહં શુદ્ધાં વિદધે ધર્મદેશનામ્

તતશ્ચન્દનમાલાખ્યં પ્રાસાદં ભગવાન્ જિનઃ ।
પ્રવિશ્ય સ્ફાટિકં ચક્રે જનસંઘભરક્ષમમ્

અથ રત્નાસનાસીનઃ સ તત્ર કરુણાનિધિઃ ।
વિદધે સર્વસત્ત્વાનાં શાન્ત્યૈ નિર્વાણદેશનામ્

અત્રાન્તરે સાનુચરૌ મુનીન્દ્રૌ કૃષ્ણાગૌતમૌ ।
અભ્યેત્ય ધર્મશ્રવણેશાસ્તુઃ શાસનમાપતુઃ

તત્ર કૃત્વાથ ભગવાન્ પ્રાસાદસ્ય પ્રતિગ્રહમ્ ।
પુનર્જેતવનં ગચ્છન્નુદ્યયૌ સહ ભિક્ષુભિઃ

વ્રહન્ મારીચિલોકસ્થામ્ મૌદ્ગલ્યાયનમાતરમ્ ।
સગ્દિરા ચાર્યસત્યે તાં ધર્મમાર્ગે ન્યવેશયત્

અથ જેતવનં પ્રાપ્તં ભગવન્તં સવિસ્મયાઃ ।
પૂર્ણસ્ય પુણ્યં પપ્રચ્છુર્ભિક્ષવઃ સો ઽપ્યભાષત

કાશ્યપસ્ય પુરા સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્યજન્મનિ ।
વિહારાધિકૃતઃ પૂર્ણઃ સંઘોપસ્થાયકો ઽભવત્

સ કદાચિદસંમૃષ્ટાં દૃષ્ટ્વા વૈહારિકીં ભુવમ્ ।
પ્રાહ પ્રવ્રજિતં તીવ્રં ક્રોધાદુપધિવારિકમ્

દૃપ્તસ્યોપધિવારો ઽદ્ય વિહારો ઽસ્મિન્નમાર્જિતઃ ।
કસ્ય દાસીસુતસ્યેતિ બ્રુવાણસ્તમભર્ત્સયત્

તેન પારુષ્યપાપેન ભુક્ત્વા નરકદુર્ગતિમ્ ।
દાસીસુતો ઽભવત્ પૂર્ણઃ પઞ્ચ જન્મશતાનિ સઃ

સંઘોપાસનમેવાસ્ય પુણ્યાયાભૂન્મહીયસા ।
અર્હત્ત્વં યેન નિઃશેષભવક્લેશોજ્ઝિતઃ શ્રિતઃ

ઇતિ પ્રભાવં કથિતં જિનેન પૂર્ણસ્ય પુણ્યોપચયપ્રણિતમ્ ।
શ્રુત્વાદ્ભુતં સંસદિ ભિક્ષુસંઘઃ પુણ્યપ્રસંશાભિરતો બભૂવ