Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 31

31.1

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ suvarṇapārśvāvadānaṃ triṃśaḥ pallavaḥ //
31. kalyāṇakāryavadānam /
pratyakṣalakṣaṇaparīkṣita eṣa loke saṃlakṣyate sujanadurjanayorviśeṣaḥ /
arkaḥ prakāśaviśadaṃ vidadhāti viśvamandhīkaroti nikhilaṃ jagadandhakāraḥ

31.2

sarvajñaḥ pūrvavṛttāntamaśeṣamavalokayan /
asminneva kathārambhe bhagavān punarabravīt

31.3

nṛpaḥ pātaliputrākhye pure bhūmipuraṃdaraḥ /
abhūtpuraṃdaro nāma mandiraṃ puṇyasaṃpadaḥ

31.4

kalyāṇakārī tasyābhūt sūnurguṇagaṇonnataḥ /
akalyāṇābhidhānaścadvitīyo nirguṇaḥ sutaḥ

31.5

kalyāṇakārī sarvārthikaruṇākalpapādapaḥ /
chatrāvaśeṣāmakarod dāṇaśīlaḥ śriyaṃ pituḥ

31.6

tasmai manoramāṃ nāma puṇyaseno mahīpatiḥ /
dūtaṃ visṛjya lekhena svasutām v acasā dadau

31.7

pratyāsannavivāho 'tha nṛpaṃ rājasuto 'bhyadhāt /
prāptaḥ pariṇayastāta saṃpratyeṣa na me mataḥ

31.8

vātsalyapeśalatayā madāttāḥ prakṛtiśriyaḥ /
mayā dānavyasaninā koṣaste śuṣirīkṛtaḥ

31.9

tasmātpravahaṇenāhaṃ samuttīrya mahodadhim /
ratnadvīpaṃ vrahāmyeva divyaratnārjanodyataḥ

31.10

divyasaṃpadamāsādya kariṣye dārasaṃgraham /
kalatramakṛtārthasya trāsanaṃ sukhasaṃpadām

31.11

iyuktvā sa pituḥ prāpya śāsanaṃ caraṇānataḥ /
jagāhe jaladhiṃ lolakallolāliṅgitāmbaram

31.12

bhrātā tamanuvajrāja saujanyavyañjano 'nujaḥ /
nirguṇaḥ saguṇadveṣadrohamantarvicintayan

31.13

jyeṣṭhastamabravīdvatsa samudre karmaviplavāt /
ahaṃ grāhyastvayā skandhe jāte pravahaṇakṣaye

31.14

iti bhrātrā kṛtāśvāsastathetyūve sa taṃ śaṭhaḥ /
doṣodyataḥ praṇayitāṃ khalaḥ samavalambate

31.15

tataḥ pravāhaṇārūḍhaḥ pavanairanukūlatām /
yātaiḥ puṇyairiva prāpya ratnadvīpaṃ nṛpātmajaḥ

31.16

dovyaratnāni saṃprāpya pratyāvṛtte tataḥ śanaiḥ /
rājaputre pravahaṇaṃ drāgabhañjat prabhañjanaḥ

31.17

bhagne pravahaṇe tasmin bhrātaraṃ pūrvasaṃvidā /
sa jagrāha śaṭhaḥ kaṇṭhe taṃ bhujaṅga ivānujaḥ

31.18

karmavāteritastūrṇaṃ kūlaṃ prāpya nṛpātmajaḥ /
avāpa sahasā nidrāmāndhyaprathamadūtikām

31.19

tasya suptasya ratnāni dṛṣṭvā baddhānyathānujaḥ /
prahartuṃ vyasanacchidre krūraḥ samupacakrame

31.20

utpāṭya gāḍhabaddhasya sa tasya nayanāmbujam /
taṃ tārakaṃ bhayāmbhodhau cakāra gatatārakam

31.21

āttaratne gate tasmin vājasūnurgatadyutiḥ /
mātaṅgonmūlitāmbhoja ivābhūtkamalākaraḥ

31.22

sa babhūva nirālokaḥ śokatīvratamovṛtaḥ /
kṛṣṇapakṣakṣapārambha iva sūryenduvarjitaḥ

31.23

atrāntare samāyātastaṃ deśaṃ gokuśādhipaḥ /
rājaputraṃ vilokyāndhamabhūt saṃkrāntatadvyathah

31.24

sa taṃ nītvā svanilayaṃ paricaryāparaḥ pārḥ /
tasyāsīdguṇasaujanyasnehāveśavaśīkṛtaḥ

31.25

tatra śokasujāṃ śāntyai sadā cetovinodinīm /
vīṇāṃ svarapravīṇo 'sau pūrvābhyastamavādayat

31.26

satsaṃgamaḥ pṛthuvivekakathābhoyogaḥ
kāvyāsavaḥ priyasuhṛtpraṇayo vihāraḥ /
vīṇāsvanah kusumakāntavanāntavāsaḥ
śokāgnitaptamanasāmamṛtāvagāhaḥ

31.27

tasya gopapateḥ patnī tīgavīṇāvicakṣaṇā /
paśyantī rājatanayaṃ prayayau sābhilāṣatām

31.28

kṛtopadeśā satataṃ kuṭilā vīṇayeva sā /
mūrcchantī navarāgeṇa sotkaṇṭhā samacintayat

31.29

subhago 'yaṃ mamātīva dṛśi citte ca cartate /
nivartate na me tāpaḥ premṇi cenna pravartate

31.30

dhanyeyaṃ nakhasaṃpātaiḥ kkaṇantī rāgiṇīmuhuḥ /
yātāsya vallakī puṇyairaṅkārohaṇayogyatām

31.31

iti saṃcintya sā svairaṃ tamuvāca savibhamam /
spṛśantī tatkarāmbhojaṃ sakampakarapallavā

31.32

lalanāsulabhāṃ lajjāṃ mamedaṃ tvadgataṃ manaḥ /
akṛtajña iva prītiṃ na saṃsmarati mānada

31.33

na śīlaṃ na kulācāraṃ nābhimānaṃ na saṃśayam /
apekṣante smarakṣiptā vailakṣyarahitāḥ striyaḥ

31.34

praṇayānmama saṅkalpaṃ saphalaṃ kartumarhasi /
bhavanti mānitāḥ prītyai devatā iva yoṣitaḥ

31.35

iti tasya vacaḥ śrutvā bhinnasvaraviśṛṅkhalam /
capalāṃ rājaputrastāṃ trastāntaḥkarṇo 'vadat

31.36

neyaṃ mātaḥ samucitā sataḥ śīlaparicyutiḥ /
dhikkilbiṣaviṣaspṛṣṭaḥ naṣṭaśīlasya jīvitam

31.37

parāṅganāpariṣvaṅgamaṅgairaṅgīkaroti yaḥ /
āliṅgati pataṅgo 'yaṃ narakāgniśikhāṃ punah

31.38

paropakāraniratāh paradāranirādarāḥ /
ye 'pyahiṃsāvyasaninaste jīvanti mṛtāḥ pare

31.39

iti tenoktamākarṇya sābhūdbhagnamanorathā /
nidhanābhyadhikaḥ prītipratiṣedho hi yoṣitām

31.40

tataḥ svapatimabhyetya bhujaṅgī bhaṅgamāgate /
manorathe manyuviṣaṃ vamantīva jagāda sā

31.41

paravatsalatā sādho doṣāya saralasya te /
ko hyavijñātaśīlānāṃ svādhīnīkurute gṛham

31.42

pareṣu bhṛśamāśvāsaṃ spṛśataste na śobhanam /
guptaṃ cittaṃ ca vittaṃ ca jano jānāti kasya kaḥ

31.43

paradārasahasrākṣastvayāndhaḥ sa gṛhe dhṛtaḥ /
dīnāndhajanavātsalyāt paśya tasyocitaṃ phalam

31.44

adyāhaṃ tena vijane saṃgame bhṛśamarthitā /
yadyasya nayane syātāṃ syāt kathaṃ me palāyanam

31.45

ityuktaḥ sa tayā kopāttapto gopapatirbhṛśam /
dvare niṣkāsya taṃ cakre gehaṃ cittaṃ ca śītalam

31.46

pitā tyajati yatputraṃ suhṛnmitraṃ nihanti yat /
bandhucchedāsidhārāṇāṃ taddārāṇāṃ vijṛmbhitam

31.47

bhruvordṛśoryatkauṭilyaṃ yattaikṣṇyaṃ yacca cāpalam /
kucayoryacca kāṭhinyaṃ tatsarvaṃ hṛdi yoṣitām

31.48

kalyāṇakārisārthena pathaḥ saṃtāritaṃ śanaiḥ /
pitari tridivaṃ yāte śuśrāva bhrātaraṃ nṛpam

31.49

sa puraṃ puṇyasenasya śvaśurasya mahīpateḥ /
kālena prāppa dūrādhvakleśapraśamabāndhavam

31.50

atrāntare sutā tatra mahībharturmanoramā /
vācā dattā purā yasmai tasminnabdhicyute śrute

31.51

āhūteṣu narendreṣu niviṣṭeṣu yathākramam /
āruhya ratnaśibikāṃ svayaṃvarabhuvaṃ yayau

31.52

vilokayantī bhūpālān sā śanaiścalalocanā /
yadṛcchayāgataṃ tatra rājaputraṃ dadarśa tam

31.53

andho 'pi tasyāḥ sahas āsa yayau priyatāṃ dṛśoḥ /
grahamadhye kumudvatyā meghāndho 'pi priyaḥ śaśī

31.54

nṛpeṣu pratiyāteṣu vilakṣeṣvaphalāgamāt /
mahīpatisutāntastaṃ vavre guṇavinirgatam

31.55

sāpu hāraṃ parikṣipya kaṇṭhe tasyāyatekṣaṇā /
śanakaurmadhurālāpā tvadvaśāsmītyuvāca tam

31.56

strīvṛttacakitaḥ so 'pi vijane tāmabhāṣata /
prajñādaridrayā nedaṃ striyā yuktaṃ kṛtaṃ tvayā

31.57

smarasauhārdamitreṣu padmanetreṣu rājasu /
sthiteṣu vandhyajanmāndhaḥ kasmādasmi vṛtastvayā

31.58

anyavakrkrāvalokinyo jāyāścakṣuṣmatāmapi /
vadhūḥ kiṃ punarandhasya dine 'pyanyābhisārikā

31.59

lalanābhirna me kṛtyaṃ pratyayastāsu nāsti me /
kulakūlanipātinyo nimnagāḥ kuṭilāḥ stiyaḥ

31.60

ityuktā tena paruṣaṃ lajjālolā nṛpātmajā /
tamūce nātha sar vatra na śaṅkāṃ kartumarhasi

31.61

dṛṣṭadoṣaḥ kkacinnāryām yadi tvamatiśaṅkitaḥ /
aduṣṭāpi tvayā nāma tadvyāptā kriyate katham

31.62

tvayyeva yadi me prītirananyaśaraṇam manaḥ /
tena satyena te netramekaṃ bhavatu nirmalam

31.63

ityuktamātre sudṛśā dakṣiṇaṃ tasya lecanam /
satyānubhāvenābhūttatpraphullakamalopamam

31.64

rājaputraḥ prahṛṣṭo 'tha tām prasādya silocanām /
uvāca tanmukhāmbhojalāvaṇyaguṇacismitḥ

31.65

kalyāṇakārī subhagaḥ sa evāhaṃ nṛpātmajaḥ /
yasmau purā tvaṃ guruṇā vacasā pratipāditā

31.66

sa evāhaṃ yadi paraṃ nirvairaḥ pāṭane dṛśaḥ /
tena satyena nayanaṃ svasthaṃ bhavatu me 'param

31.67

satyopayācaneneti sahasaivāsya locanam /
dvitīyamapi vaimalyamavāpa saha cetasā

31.68

tato viditavṛttena puṇyasenena bhūbhujā /
kṛtasāhāyyakaḥ prāpa svarājya sa priyāsakhaḥ

31.69

kalyāṇkārī yaḥ so 'haṃ devadattaḥ sa cānujaḥ /
tena pūrvānubhāvena tadvidho 'dyāpi vartate

31.70

ityudāramupakāranirmalaṃ bodhisattvacaritaṃ niśamya te /
bhikṣavaḥ khalviceṣṭitaṃ ca tattulyamapratimavismayaṃ yayuḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc