Avadānakalpalatā · Chapter 30
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ kāśīsundarāvadānaṃ nāma ūnatriṃśaḥ pallavaḥ //
30. suvarṇapārśvāvadānam /
ślāṣyaḥ ko 'pi sa sattvasārasaralaḥ saujanyapuṇyasthitir
nindya ko 'pi sa dharmamārgagamane vighnaḥ kṛtaghnaḥ param /
citraṃ yaccaritaṃ vicārya suciraṃ romāñcacarcācitas
tulyaṃ yāti janaḥ sabāṣpanayanastadvarpane mūkatām
devadattaprasaṅgena bhikṣubhirbhagavān purā /
pṛṣṭaḥ kathāmakathayat pūrvavṛttāntasaṃśrayām
mahendrasenanāmābhūd vārāṇasyāṃ nareśvaraḥ /
yayuḥ kṣitīśvarāḥ sarve yasya lakṣmyā vilakṣatām
candraprabhābhavattasya divyakīrtiriva priyā /
yasyāḥ patyuḥ prabhāveṇa svapnāḥ satyatvamāyayuḥ
babhūva samaye tasmin mṛtayūthapatirvane /
suvarṇapārśva ityāptanāmā hemamayacchaviḥ
nīlaratnodarāspharamuktāhāranibhaprabhā /
abhūddṛṣṭicchaṭā yasya bhūṣaṇaṃ kānanaśriyaḥ
pravālavalliśṛṅgasya citraratnacitatvacaḥ /
tasyāścaryasudhāmbhodhilaharī ruruce ruciḥ
bodhisattvāvatārasya tasya kāntamabhūdvapuḥ /
pūrvaṃ sukṛtacitrasya lakṣaṇaṃ hi surūpatā
dīrghadṛṣṭirbabhūvāsya vayasyo vṛddhavāyasaḥ /
labdhakānveṣaṇatrāse digvilokanatatparaḥ
tau kathābhirmithaḥ prītyā vivikteṣu vijasratuḥ /
prākpuṇyairjāyate vāṇī tiraścāmapi māṇuṣī
sa kadācijjalānveṣī yathūnāthaḥ sahānugaiḥ /
taṭinyā veṇumālinyāḥ pulinaṃ samupāyayau
tasya tārataraṃ śrutvā dīrghamākrandaniśvanam /
hariṇā dudruvuḥ sarve grīvāvalanavibhramaiḥ
suvarṇapārśvastu tadā kṛpāpāśavaśīkṛtaḥ /
tatraiva niścalastasthau marmaviddha iveṣuṇā
taduddharaṇasaṃnaddhaṃ dīrghadṛṣṭiṃ vilokya tam /
kākaḥ provāca na sakhe yukto 'taṃ te samudyamaḥ
puṣpopamā vipatkāle kṛtārthāḥ kuliśopamāḥ /
kṛtamete na manyante svakāyasuhṛdaḥ khalāḥ
ityasau vāryamāṇo 'pi kākena karuṇākulaḥ /
avatīryāśu saritaṃ saralastamatārata(?)
vimucya bandhanānyasya sa śṛṅgābhyāmaśaṅkitaḥ /
taṃ pādapatitaṃ dīnamavadadgantumudyatam
na tvayā kathanīyo 'hamatrasthaḥ kasyacitsakhe /
prārthayante suvarṇaṃ māṃ carmalubdhā hi lubdhakāḥ
ityuktastena vinayāt tattathetyabhidhāya saḥ /
yayau kuṭilakākhyastaṃ praṇamya prastutastutiḥ
atrāntare narapateḥ patnī candraprabhā niśi /
svapne dadarśāsanasthaṃ mṛgaṃ saddharmavādinam
satysvapnātha sā devī prabuddhā nṛpamabravīt /
suvarṇahariṇaḥ svapne deva dṛṣṭo mayādbhutaḥ
tamahaṃ draṣṭumicchāmi sākṣādupagataṃ mṛgam /
aṅkādiva mṛgāṅkasya nirgataṃ rāhuśaṅkayā
ityuktaḥ praṇayātprīto devyā ca pṛthivīpatiḥ /
mṛgagrahāya vyasṛjat lubdhakān draviṇapradaḥ
tataḥ pratinivṛttāste vanamanviṣya lubdhakāḥ /
niṣphalāgamanakruddhaṃ sakampā jagadurnṛpam
iyatīṃ jagatī deva vicitā nicitācalaiḥ /
bhrāntā vayamaviśrāntā na labhyastadvidho mṛgaḥ
āścaryaracanākṛṣṭalocanaś cārulocanaḥ /
svapnasaṃpannarūpo 'sau hiraṇyahariṇaḥ kutaḥ
mano vinodane tasmin yadi deva prasīdati /
kurvantu kāñcanamṛgaṃ kuśalāḥ ke 'pi śilpinaḥ
iti śrutvā sa nṛpatirdadadbahutaraṃ dhanam /
mṛgānveṣaṇasaṃkalpe babhūvābhiniveśavān
tataḥ kuṭilako 'bhyetya nṛpaṃ śrutvā bahupradam /
uvāca draviṇādāne lubdhakebhyo 'pi lubdhadhīḥ
prasādaḥ kriyatāṃ deva mṛgaṃ saṃdarśayāmyamah /
dṛṣṭaḥ kanakasārāṅga sāraṅgaḥ samayā vane
ityākarṇya kṣitipatiḥ praharṣitphullalocanaḥ /
bhadra saṃdarśaya kkāsau kkāsāvityavadanmuhuḥ
tamevāgresaraṃ kṛtvā mṛgamārgapradarśakam /
sasainyaḥ sa yayau svacchacchatracandrodayācalaḥ
dīrghadṛṣṭirdadarśātha kākastaruśiraḥsthitaḥ /
gajavājivrajodīrṇareṇupravāraṇaṃ vanam
suvarṇapārśvamabhyetya jagāda mṛyayūthapam /
hitamuktaṃ mayā pūrvaṃ na śrutaṃ na kṛtaṃ tvayā
sa eṣa puruṣaḥ prāptaḥ saṃnaddhaiḥ saha dhanvibhiḥ /
mayā nivāritenāpi saṃhāreṇa na tṛpyate
adhunā kka nu gantavyaṃ kiṃ kartavyaṃ bhayodbhave /
hitaṃ kimanuvartavyaṃ tulyaṃ martavyameva vā
kṛtaghnaḥ krūracaritaḥ kṣudro 'yaṃ saṃghapātakah /
tvayaivātmavināśāya rakṣito viṣapādapaḥ
svaśarīrapradasyāpi saṃhāreṇa na tṛpyate /
sasattvasāgaragrāsī kṛtaghno vāḍavānalaḥ
upakāraḥ kṛtaghneṣu viśvāsaḥ kuṭulātmasu /
upadeśaśca mūrkheṣu karturdoṣāya kevalam
iti kākena kathite pratyāsanne ca pārthive /
acintayat prāptakālaṃ hitaṃ yūthasya yūthapah
subhaṭānāmiyaṃ senā vigāhedgahanaṃ mahat /
karoti matprasaṅgena muhūrtenaiva nirmṛgam
tasmātsainyapradhānasya gacchāmi svayamantikam /
ekasyaiva vadho me 'stu sarve jīvantvamī mṛgāḥ
iti niścitya sa yayau samīpaṃ bhūpatermṛgaḥ /
paraprāṇaparitrāṇe tṛṇaṃ prāṇāṃ mahātmanām
tamāyāntaṃ drutaṃ dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ kuṭulakah puraḥ /
so 'yamityāśu pāṇibhyām rājñe dūre vyadarśayat
tatkṣaṇe droṇaśāpena vajreṇeva nipātinā /
karu paricyutau tasya pāpapādapapallavau
tadvṛttaṃ vismitaḥ śrutvā mṛgeṇa kathitaṃ nṛpaḥ /
abhūtkṛtaghnacarite dhikkāramukharānanaḥ
tataḥ kṣitipatiḥ prītyā parayā mṛgam /
tam nināya svanagarīṃ gauraveṇa garīyasā
rājadhānīmathāsādya tasmai ratnāsanaṃ nṛpaḥ /
datvā sāntaḥpurāmātyastasyāgre samupāviśat
sa bodhisattvo hariṇastasyāṃ parṣadi divyadhīḥ /
dharmaṃ dideśa yenābhūjjanaḥ śikṣāpadānvitaḥ
suvarṇapārśvaḥ sāraṅgaḥ so 'yamevābhavaṃ purā /
yo 'bhavat kuṭilaḥ krūro devadattaḥ sa cādhunā
iti sukṛtacitaṃ bhagavatā bhavabhītibhidā
kathitamudārasattvarucirasya tataścaritam /
praśamamayaṃ niśamya kuśalāya sa bhikṣugaṇaḥ
kimapi babhūva puṇyaparipākavivekaruciraḥ
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0