Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 24

24.1

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ viśvaṃtarāvadānam nām atrayoviṃśaḥ pallavaḥ //
24. abhiniṣkramaṇāvadānam /
hasati sakalalolālokasargāya bhānuḥ paramamamṛtavṛṣṭayai pūrṇatāmeti candraḥ /
iyati jagati pūjyaṃ janma gṛhṇāti kaścit vipulakuśalasetuḥ sattvasaṃtāraṇāya

24.2

purā śuddhodanaḥ śrīmān rājā śākyapure 'bhavat /
yaśaḥśaśāṅkajanakaḥ sudhāsindhurivāparaḥ

24.3

khalāsaktā svabhāvena lakṣmīrguṇigaṇārpitā /
āścaryakāriṇā yena kṛtā satpakṣapātinī

24.4

adyāpyakhiladiktīryavanāsaktairvivekibhiḥ /
yaśobhiḥ śucibhiryasya munivratamivohyate

24.5

syāmahaṃ śuddhamāteti purā praṇidhitaḥ kila /
viśvakarmasuto martyamājagāmāmaladyutiḥ

24.6

kīrtiḥ satpuruṣasyeva tasyābhūdvallabhā param /
mahāmāyābhidhā devī candrasyeva kumudvatī

24.7

sāpaśyaddantinaṃ śvetaṃ svapne kukṣau vihāyasā /
gatamārohaṇaṃ śaile praṇatiṃ ca mahājanāt

24.8

atrāntare bodhisattvastuṣitāt tridaśālayāt /
garbhaṃ tasyāḥ samāpede svayaṃ lokānukalpayā

24.9

vahantī bodhisattvaṃ sā garbhe bhuvananandanam /
induṃ dugdhābdhiveleva babhūva pāṇḍuradyutiḥ

24.10

ikṣvākurājavaṃśyena tena garbhasthitena sā /
bhūrnidhānavatīvābhūd bhavyalakṣaṇalakṣitā

24.11

babhūva dohadastasyā dānapuṇyamayodayaḥ /
aṅkure 'pyavisaṃvādi sahakārasya saurabham

24.12

atgha kālena saṃpūrṇaṃ sā lumbinīvane sthitā /
asūta tanayaṃ devī divākaramivāditiḥ

24.13

māturgarbhamalāspṛṣṭaṃ kukṣiṃ bhittvā sa nirgataḥ /
tāṃ cakre 'tha svabhāvena svasthāṅgī vigatavyathām

24.14

nirgacchanneva ruddho 'sau balajijñāsayā kṣaṇam /
śakreṇa vajrasārāṅgastasyāśakyatvamāyayau

24.15

jātamātaḥ śuiśurgatvā svayaṃ sapta padāni saḥ /
diśo vilokayannūce suvyaktākṣarayā girā

24.16

iyaṃ nirvṛtiḥ pūrvā ca gatirlokeṣu dakṣiṇā /
paścimā jātirapyeṣā saṃsārādiyamuttarā

24.17

iti tasya bruvāṇasya pṛthivī samakampata /
tamakṣayabalaṃ dhartumaśakteva jagadgurum

24.18

chatraṃ tasya yaśaḥ śubhraṃ sattvasmeraṃ sacāmaram /
vyomāmbudhārādhautasya jagṛhustasya devatā

24.19

asminnavasare pṛṣṭaḥ s vastrīyeṇāsitābhidhaḥ /
nāradena prabhāṃ dṛṣṭvā kiṣkindhādristhito muniḥ

24.20

kasmādarkaśatāloka ivālokaḥ pradṛśyate /
tamodaridrāṃ yeneti girayaḥ saguhāgṛhāḥ

24.21

vismayāditi tenoktaḥ so 'vadaddivyalocanaḥ /
jātaḥ puṇyaprabhāso 'yaṃ bodhisattvasya janmani

24.22

acireṇaiva taṃ vatsa drakṣāvaḥ kuśalāptaye /
ityuktvā munirānandād viśrāntisukhito 'bhavat

24.23

putrajanmani sarvārthasiddhiṃ śuddhodanaḥ param /
dṛṣṭvā sarvārthasiddho 'yamiti nāmāsya nirmame

24.24

śākyavardhananāmābhūd yakṣaḥ śākyapurāśrayaḥ /
yatpraṇāmeṇa śākyānāṃ śiśavo nirupadravāḥ

24.25

tatsthityā preṣitaḥ pitrā praṇāmāya saguhyakaḥ /
taṃ bodhisattvamālokya nipapātāsya pādayoḥ

24.26

athotsaṅge samādāya hṛṣṭastaṃ pṛthivīpatiḥ /
lakṣaṇāni nimittajñaistasya dehe vyalokayat

24.27

lakṣaṇajñāstataḥ sarve nṛpamūcuḥ savismayāḥ /
deva divyakumāro 'yaṃ lakṣaṇairupalakṣyate

24.28

jāyate lakṣaṇairetairviśvaviśrāntaśāsanaḥ /
śakrādhipaścakravartī bhagavān sa tathāgataḥ

24.29

dīrghāṅgulidalau cakralāñchanau supratiṣṭhitau /
aruṇau caraṇāvasya kāntau kamalakomalau

24.30

rājahaṃsa iva prāṃśuḥ sajālāṅgulipallavaḥ /
eṣa jānuyugaḥ śrīmānājānubhujabhūṣitaḥ

24.31

sakośabastiguhyaśca nyagrodhaparimaṇḍalaḥ /
dakṣiṇāvartaromāṅkaḥ pariṇāhasamonnatiḥ

24.32

rajomalalavāspṛṣṭastajāmbūnadadyutiḥ /
hastapādāṃsakaṇṭhāgraspaṣṭasaptacchadākṛtiḥ

24.33

siṃhapūrvārdhakāyaśca bṛhatspaṣṭāṅgavigrahaḥ /
catvāriṃśatsamāprotaśukladantaḥ sunāsikaḥ

24.34

dīrghapratanujihvaśca meghadundubhiniśvanaḥ /
abhinīlākṣagokṣmaḥ sahajoṣṇīṣamastakaḥ

24.35

sitorṇāṅko bhruvorbhāgaḥ svastikoraḥsthalojjvalaḥ /
lekhāśṛṅgābjahasto 'yaṃ chatrākāraśirāḥ śiśuḥ

24.36

rājannayam te tanayaścakravartī bhaviṣyati /
samyaksaṃbodhisaṃbuddhaḥ sarvajño vā bhaviṣyati

24.37

ityuktvā teṣu jāteṣu lebhe harṣaṃ mahīpatiḥ /
saptabhidivasaiḥ śāsturjananī tridivaṃ yayau

24.38

tasya janmani śākyānāṃ munīnāmiva śāntatā /
dṛṣṭvā yadā śākyamunirnāmābhūtsa tadā śiśuḥ

24.39

devānāmapi devo 'yamiti niścitya tejasā /
devātideva ityasya nāma cakre mahīpatiḥ

24.40

nāradenātha sahitastattvadarśī tapovanāt /
taṃ samabhyāyayau draṣṭumādarādasito muniḥ

24.41

sa bodhisattvaṃ bālārkamiva kalpaprakāśanam /
dṛṣṭvā vikāsivakrkraśrīrlebhe kamalatulyatām

24.42

so 'brāvīdvihitātithyaṃ nṛpatiṃ praṇataṃ muniḥ /
rājan guṇagaṇeneva spṛhaṇīyo 'si sūnunā

24.43

etāni lakṣaṇānyasya mokṣalakṣmīsamāgamam /
vadanti cakravartiśrīḥphalaṃ naiṣāṃ vinaśvaram

24.44

asya bodhiprabhāveṇa saṃbuddhasy mukhāmbujam /
dhanya padmākarasyeva netrapātraṃ kariṣyati

24.45

vibudhāḥ śuddhasattvasya bodhidugdhamahodadheḥ /
dhanyā vāgamṛtairasya bhaviṣyantyupajīvinaḥ

24.46

puṇyabhāji jagatyasminneka evāsmi vañcitaḥ /
etatsaṃdarśanaṃ yasya pūrṇakālasya durlabham

24.47

ityuktvā nṛpamāmantrya gatvā vyomnā tapovanam /
suprasannaṃ manaḥ kṛtvā dehatyāgamacintayat

24.48

sa paryantopadeśāya nāradenābhicoditaḥ /
tamuvācāmṛtaṃ vatsaṃ kumāraḥ kathayiṣyati

24.49

adhigamyāmṛtaṃ tasmānnṛpasūnoranāmayam /
tariṣyasi bhavāmbodhimityuktvā tanumatyajat

24.50

śrīrasatkriyāṃ tasya kṛtvā sapadi nāradaḥ /
yayau vārāṇasīṃ siddhyai lebhe kātyāyanābhidhām

24.51

vardhamānaḥ kumāro 'tha sarvavidyāsu pāragaḥ /
lipipravīṇo 'bhinavām lipiṃ brāhmīṃ vinirmame

24.52

nāgāyutasamaprāṇe tasmin jagati viśrute /
vaiśālikaiḥ priyāyāsmai preṣito mattakuñjaraḥ

24.53

bhaviṣyati cakravartītyasya prātamupāyanam /
devadattaḥ paridveṣāt taṃ jaghāna mahāgajam

24.54

cyutaṃ cakarṣaṃ dvidataṃ nandaḥ sapta padāni tam /
kumārastu tadutkṣipya prākārād bahirakṣipat

24.55

ekanārāvanirbhinnasaptatālamahītalaḥ /
chedyabhedyāstraśastreṣu sa evātiśayaṃ yayau

24.56

tatatulyaguṇāṃ patnīṃ rājasūnuryaśodharām /
avāpa viśrutāṃ loke śuddhaśīla ivonnatim

24.57

atrāntare mahāvātavicyutaḥ saptayojanaḥ /
saritpravāhasaṃrodhaṃ vidadhe vipuladrumaḥ

24.58

sāṃ sphāratarusaṃruddhā rohikā nāma nimnagā /
śīlabhraṣṭeva vanitā prayayau pratilomatām

24.59

rājaputrastamutkṣipya bhaṅktvā vikṣupya taṃ drumam /
nyavārayat prajāmatsyajalakallolaviplavam

24.60

tataḥ kadācidudyāne haṃsaṃ niśitayantriṇā /
devadattena nihataṃ kumāraḥ samajīvayat

24.61

saṃtāpaṃ tadvivādena devadatto 'dhikaṃ yayau /
na sahante hi kuṭilāstulyakulagoṇonnatim

24.62

kadācid gopikā nāma kumāraṃ rājakanyakā /
kandarparūpamālokya kimapyautsukyamāyayau

24.63

śuddhodanaḥ sutasthaitāṃ jñātvā cittocitāṃ vadhūm /
apūrayadvivāhena manmathasya manoratham

24.64

naimittikāstato 'bhyetya nṛpamūcuḥ suniścayāḥ /
putraste cakravartī vā munirvā saptame 'hani

24.65

tacchrutvā nṛpatiḥ sūnoścakrāvrtipadāptaye /
pravrajyācakitaścintāṃ dinasaṃkhyāmayīṃ yayau

24.66

lolāṃ sarvaḥ srhiyaṃ vetti śāntasthirasukhāmapi /
atthāpi bhogaraktānāṃ saṃpatsvevādaraḥ param

24.67

tataḥ kadācidudyānavihārāya nṛpātmajaḥ /
prayayau rathamāruhya valgutuṅgaturaṅgamam

24.68

sa vivarṇaṃ jarājīrṇam kīrṇaśīrṇaśiroruham /
suśuṣkaparuṣākāraṃ dadarśa puruṣaṃ pathi

24.69

sa taṃ dṛṣṭvā nijaṃ kāyamālokyācintayacciram /
aho paryāptapāko 'yaṃ kāyasyāsya jugupsitaḥ

24.70

vayaḥ paryāptamāpto 'pi paryāptaṃ nāśrayatyayam /
atīva palitavyājājjarā vṛddhaṃ hasatyasau

24.71

śarīre saṃtatasnāyupāśaprotāsthipañjare /
vṛddhaḥ puṣṇāti manye 'hamaho mohavihaṅgamam

24.72

sārathe kiṃ karotyeṣa kiṃ na yāti tapovanam /
asṃkocameti vṛddhasya dehena saha sā matiḥ

24.73

vṛddho 'valambate yaṣṭiṃ na tu dharmamayīṃ dhiyam /
jarākuṭilakāyasya svabhāvo nirvivekatā

24.74

jugupsāṃ janayatyeṣa vṛddhaḥ praskhalitākṣaraiḥ /
vacobhiścyutadantābhairgalallālālavākulaiḥ

24.75

naṣṭā dṛṣṭiḥ kṛśaḥ kāyaḥ śaktirluptā hatā śrutiḥ /
tathāpi mohād dṛṣṭaiva vṛddhasya taruṇīpriyā

24.76

dhatte dhavalatāṃ vṛddhaḥ kimetāmatigarhitām /
lolā paraṃ viraktāpi yadyasyātipriyā tanuḥ

24.77

iti cintayatastasya nirvedaḥ samajāyata /
manyamānasya sāpāyaṃ kāyaṃ nicayamāpadām

24.78

punaśca samaye 'nyasminnapaśyad vyādhitaṃ naram /
vipakkakūṇapaprāyaṃ sapūyamiva pāṇḍaram

24.79

sa pradadhyau tamālokya samuddiśya nijāṃ tanum /
aho nu sahajaivāsmin kāye rogagaṇodgatiḥ

24.80

idameva mahaccitramiyaṃ māṃsamayī tanuḥ /
na yāti kledavaiklavyaṃ kṣaṇaṃ paryuṣīte 'pi yat

24.81

iti dhyātvā sa sodvegaḥ śarīravicikitsayā /
babhūva rājyasaṃbhopgarāge vigatitādaraḥ

24.82

athānyasmin kṣaṇe mālyavastrācchāditavigraham /
dadarśa dehasatkāravyagrabandhujanaṃ śavam

24.83

taṃ dṛṣṭvā sahasodvegadayāduḥkhaghṛṇākulaḥ /
ciraṃ niḥsārasaṃsāraparihāramacintayat

24.84

eṣa pretavanaṃ yāti saṃsaktāṃ hṛdaye vahan

24.85

aho nu viṣayābhyāsavilāsādhyavasāyinām /
nṛṇāmantyakṣaṇe kaṣṭā kāṣṭhapāṣāṇatulyatā

24.86

udvegavāribhavasāgarabudbude 'smin kālānilākulitakarmalatāgrapuṣpe /
māyāvadhūnayanavibhramasaṃvibhāge puṃsāṃ ka eṣa vapuṣi sthiratābhimānaḥ

24.87

noktaṃ kiṃcit parahitayutaṃ na śrutaṃ dharmayuktaṃ
naiva ghrātaṃ kuśalakusumaṃ satyarūpaṃ na dṛṣṭam /
naiva spṛṣṭaṃ śamapadamiti vyaktamāsaktacintā-
viśrānto 'yaṃ vahati sahasā niścalatvaṃ gatāyuḥ

24.88

rājasūnurvicintyeti śarīraṃ vipadāplutam /
aśeṣaviṣayāsaṅge parām naḥ snehatām yayau

24.89

athāgre nirmitaṃ devaiḥ sa śuddhāvāsakāyikaiḥ /
vyalokayat pravrajitaṃ pātrakāṣāyadhāriṇam

24.90

taṃ dṛṣṭvaiva babhūvāsya pravrajyābhimukhī matiḥ /
īpsitālokanaprītyā svabhāvo hi vibhāvyate

24.91

virāgyakāraṇam tatra nṛpasūnoḥ pade pade /
vilokya sārathiḥ sarvaṃ kṣitipāya vyanedayat

24.92

kumāro 'tha piturvākyāt grāmālokanakautukī /
vrajan pathi nidhānāni vivṛtāni vyalokayat

24.93

tatpūrvapuruṣanyastaiḥ strīkarairutthitānyapi /
yadā sa nāgrahīttāni tadā viviśurambudhim

24.94

tataḥ sa karṣakān pāṃśuvyāptapāṇḍuśiroruhān /
vidīrṇapāṇicaraṇān kṣutpipāsāśramāturān

24.95

halakaddālaviṣamollekhapakṣavraṇāditān /
vilokya kleśavivaśān babhūva karuṇākulaḥ

24.96

vidhāya dayayā teṣāṃ draviṇauradaridratām /
sa vṛṣāṇāṃ vṛṣarataḥ kleśamuktimakārayat

24.97

tataḥ pratinivṛtto 'tha sānujaḥ pārthivātmajaḥ /
madhyāhnapṛthusaṃtāpe taralastaraṇitviṣaḥ

24.98

rathaghoṣonmukhaśikhiśyāmīkṛtadigantaraḥ /
svedavārikaṇākīrṇaḥ prabhāsnigdhavanasthalīm

24.99

so 'varuhya rathāttatra gaṇḍaskhalitakuṇḍalah /
viśrāṇtyai viśrutayaśā jambucchāyāmaśiśriyat

24.100

sa babhārorasi vyaktāṃ svedāmbukaṇasaṃtatim /
vapurāśleṣalalitāṃ hārasyeva kuṭumbinīm

24.101

chāyāsu parivṛttāsu śanakaiḥ sarvaśākhinām /
tasya jambūtarucchāyā na cacāla tanustanoḥ

24.102

sā tasya śītalacchāyā tāpaklāntimavārayat /
saṃsāraviratasyeva tīvravairāgyavāsanā

24.103

putradarśanasotkaṇṭhastaṃ deśamatha bhūpatiḥ /
ājagāma gajotsarpatrastabhramaracāmaraḥ

24.104

chāyāṃ sa niścalāṃ dṛṣṭvā kumārasya prabhāvataḥ /
gauravādbhutasaṃprāptaḥ praṇataṃ praṇanāma tam

24.105

tataḥ sa sahitaḥ pitrā nagaraṃ gantumudyataḥ /
apaśyat puraparyante śmaśānaṃ śavasaṃkulam

24.106

sa dṛṣṭvā kuṇapākīrṇamaśivaṃ śivakānanam /
sodvegaṃ sārathiṃ prāha sthagitasyandanaḥ kṣaṇam

24.107

sārathe paśya jantūnāṃ kāyāpāyamatīṃ daśām /
dṛṣṭvedamapi rāgārdraṃ mano mohapramādinām

24.108

parastrīdarśanāttṛptaṃ netramāsvādya sādaram /
asyāsatyavatī jihvā paśya kākena kṛsyate

24.109

asyāḥ stanamukhanyastanakhollekhasukhasthitiḥ /
khṇḍayatyadharaṃ gṝdhraḥ kāmīva madanirbharah

24.110

ete dṛṣṭaniṣakṭavāyasaśakṛnniṣṭhivinaḥ pādapā
mūrcchantīva vipākapūyakuṇapāghrāṇena niṣkūṇitāḥ /
dṛṣṭvā gṛdhravidāryamāṇamasakṛt kīrṇārdratantra śavaṃ
bhūyo vātavilolapallavakarairācchādayantīva ca

24.111

kṣībasyevācalasya drutahṛtahṛdayā jambukī kaṇṭhasaktā
raktābhivyaktakāmā kamapi nakhamukhollekhamāsutrayantī /
āsvādyāsvādya yūnaḥ kṣaṇamadharadalaṃ dattadantavraṇāṅkaṃ lagnānaṅgakriyāyāmiyamatirabhasotkarṣamāviṣkaroti

24.112

ityuktvā jātaviratirbhavabībhatsakutsayā /
kalayan kleśanirvāṇaṃ praviveśa purāntaram

24.113

tatra harmyagatāpaśyat taṃ kanyābhijanojjvalā /
mṛgajā nāma mṛgajānodinī mṛgalocanā

24.114

sarāgataralā dṛṣṭḥ śrotrasaṃcāriṇī param /
abhūttaddarśane tasyāḥ sahasaiva virekiṇī

24.115

sā tadālokanenaiva bālā lajjāsahiṣṇūnā /
smareṇeva samākṛṣṭā sakhīṃ prāha puraḥsthitām

24.116

kā dhanyā lalanā loke sparśenāsya śaśitviṣaḥ /
yasyā madanasaṃtaptā tanurnirvāṇameṣyati

24.117

nirvāṇaśabdaṃ śrutvaiva rājaputraḥ samīhitam /
tāṃ dadarśonmukhaḥ padmavanānīva diśan dṛśā

24.118

sa tasyāstena vacasā vapuṣā va prasāditaḥ /
hāraṃ suvṛttaṃ cittaṃ ca vikṣepāsyai guṇojjcalam

24.119

ālokanānukūlyena bhāvaṃ vijñāya bhūpatiḥ /
putrasyāntaḥpurapade tāmādāya nyaveśayat

24.120

ṣaṇṇāṃ kāṇtāsahasrāṇāṃ vṛtamantaḥpuraṃ tataḥ /
viveśa rājatanayaḥ priyāṃ śāntiṃ vicintayan

24.121

atrāṇtare narapatiṃ prāhurnaimittikāḥ sphuṭam /
munirvā cakravartī vā prātaste bahvitā sutaḥ

24.122

tataḥ saṃcintya nṛpatiḥ pravrajyām cakitaḥ param /
akārayat puradvāraguptiṃ ruddhagamāgamām

24.123

droṇodanamukhān bhrātṝn dvāreṣu viniveśya saḥ /
nagarasya svayaṃ makhye tathā sāmātyasainikaḥ

24.124

rājaputrādatha prāptagarbhā devī yaśodharā /
vabhāṣe śāradīva dyauḥ pratyāsannendupāṇḍurā

24.125

ekarātrāvaśeṣe 'tha nagaradvārarakṣaṇe /
śamapravṛttārkamabhūt pravrajyābhimukhaṃ dinam

24.126

ciraṃ vicarya saṃsāraṃ śāntiṃ yāte divaspatau /
kāṣāyāmbaramālambya yayau saṃdhyāvadṛśyatām

24.127

aśeṣāśātamomohavirāmavimalāṃ śanaiḥ /
indurgāmuditaścakre pūrṇālokavilokinīm

24.128

sarāgatāpe vabhasaścetasīva gate ravau /
śuddhenduhṛdayasyābhūt prasādaḥ ko 'pyaviplavaḥ

24.129

athāsminnantare kāntāsaṃtatāntaḥpurodare /
ratnaharmyapraviṣṭendudyutisaṃdohahāsini

24.130

niḥsāravirasaṃ sarvaṃ rājasūnurvilokayan /
jagāa gaganasvacchasvacchandocchalitasmṛtiḥ

24.131

gaṇo 'yaṃ nārīṇāṃ madanadahanolkāparikaraḥ
parityājyastīvravyasanaśatasaṃtāpasacivaḥ /
idānīṃ yuktā me tarutalalatāśītalare
parityaktāgārapraśamasukhasāre pariṇatiḥ

24.132

etāścandradyutimadamayā yāmi nāryo vane 'smin
nidrāmudrāniyamitadṛśaḥ saṃstarasrastavatrāḥ /
svapnotpannānucitavacanāḥ keśasaṃchāditāṃsāḥ
kṣipraṃ mandānilavicalitān lajjayantīva dīpān

24.133

saralasrastagātrāṇāṃ nirlajjānāṃ vivāsasām /
suptānāṃ ca mṛtānāṃ ca bhedaḥ ko nāma dehinām

24.134

iti tasya bruvāṇasya saṃjāte gamanodyame /
mithaḥ kathā samabhavannagaradvārarakṣiṇām

24.135

bho bhoḥ kaḥ ko 'tra jāgarti jāgrato nāsti viplavaḥ /
prabhucittagrahavyagrāḥ samagrā eva jāgrati

24.136

jāgarti saṃsāragṛhe manīṣī mohāṇdhakāre svapiti pramattaḥ /
jjīvitameva loke mṛtasya suptasya ca ko viśeṣaḥ

24.137

iti marhyasthitaḥ śrutvā rātrau rājasutaḥ kathāḥ /
prasthitaṃ satpatheneva nijaṃ mene manoratham

24.138

nivṝtterlakṣaṇaṃ dṛṣṭvā sa svapnaṃ kṣaṇanidrayā

24.139

tataḥ prabuddhā sahasā trastā devī yaśodharā /
tatkālopanataṃ svapnaṃ dayitāya nyavedayat

24.140

paryaṅkābharaṇāngāni svapne bhagnāni me vibho /
śrīrvrajantī mayā dṛṣṭvā candrārkau ca torihitau

24.141

ityākarṇya sa tāmūce mugdhe satyavivarjitaḥ /
saṃsāra eva svapno 'yaṃ svapne svapno 'pi kīdṛśaḥ

24.142

svapne 'dya nābhisaṃjātā latā vyāptā vihārasā /
merūpadhānaśirasā pūrvapaścimavāridhau

24.143

bhujābhyāṃ caraṇābhyām ca dakṣiṇābdhirmayā dhṛtaḥ /
bhadre svapnaḥ śubho 'yaṃ te strīṇāṃ bhartuśubhaṃ śubham

24.144

ityukte bodhisattvena noce kiṃcid yaśodharā /
punaśca nidrābhimukhī babhūva mīlitekṣaṇā

24.145

śakrabrahmamukhāḥ sarve sametyātha sudhābhujaḥ /
cakrire bodhisattvasya sattvotsāhaprapūraṇam

24.146

tairdevaputrāścatvāraḥ samādiṣṭā mahājavāḥ /
sahāyā gamane tasya bhūśailābdhidhṛtikṣamāḥ

24.147

śakrādiṣṭena yakṣeṇa pāñcikākhyena nirmitaiḥ /
saharmyāsaktasopānairavatīrya viniryayau

24.148

suptaṃ sārathimādāya chandakākhyaṃ prabodhya saḥ /
utsādamiva jagrāha kaṇṭhakākhyaṃ turaṅgamam

24.149

taṃ tīkṣṇaruciraṃ lakṣmīkaṭākṣataralaṃ harim /
sa cakre saṃyamālīnaṃ mūrdhi saṃspṛśya pāṇinā

24.150

śamodyame sumanasā s ako 'pyantarbahiḥ samah /
śiśavo 'pi vimuñcanti yatprabhāveṇa cāpalam

24.151

balajijñāsayā nyastaṃ tenātha caraṇaṃ kṣitau /
na te kampayituṃ śekurdevaputrāḥ savismayāḥ

24.152

chandakena sahāruhya nistaraṅgaṃ turaṅgamam /
sa jagāhe mahadvyoma vimalaṃ svamivāśayam

24.153

prayayau taralāvartinartitoṣṇīṣapallavaḥ /
saṃsarpipavanollasaiḥ śokocchvāsa iva śriyaḥ

24.154

tasyābharaṇaratnāṃśulekhābhiḥ śabalaṃ nabhaḥ /
jagrāha sūtrapatrālīvicitramjiva cīvaram

24.155

kīrṇāśrubindukalitā vilolanayanotpalāḥ /
vrajantaṃ dadṛśurdṛśyāstamantaḥpuradevatāḥ

24.156

saṃsāramiva vistīrṇaṃ puraṃ sanṛpabāndhavam /
dūrāt pradakṣiṇīkṛtya kṣamyatāmityabhāṣata

24.157

kṣapāyāṃ kṣaṇaśeṣāyām jane nidrābhimudrite /
taṃ dadarśa mahānnāma prabuddho rājabāndhavaḥ

24.158

divi dṛṣṭvā vrajantaṃ taṃ śaśāṅkaśaṅkayā hṛtaḥ /
ūce ciraṃ vicāryoccairbāṣyāzncitavilocanah

24.159

citrametad viraktavtaṃ bandhujīvopamasya te /
kumāra rucirākāra na yuktaṃ yuktakāraṇam

24.160

vaṃśotkarṣaviśeṣārthū nibaddhāśaḥ pitā tvayi /
kasmānnirāśa kriyate sarvāśābharaṇa tvayā

24.161

iti śākyasya mahataḥ śrutvā vākyaṃ nṛpātmajaḥ /
tamūce bāndhavaprītirbandho vandhanaśṛṅkhalā

24.162

ayaṃ kāyaḥ kṣayaṃ yāti mithyāgṛhasukhapriyaḥ /
viṣayograviṣrtānāmamṛtāyatanaṃ vanam

24.163

hastākṛṣṭastriphaṇiphaṇabhṛnmastakanyastamṛtyu
kaṇṭhābaddhitkaṭaviṣalatāpallavālolamālaḥ /
dīptāṅgāraprkaragahanaṃ gāhate durgamārgaṃ
saṃsāre 'smin viṣayanicaye sapramodaḥ pramādī

24.164

ityudīrya vrajan vyomnā vilaṅghya nagaraṃ kṣaṇāt /
bahirbhūtalamabhyetya sa yayau vājinā javāt

24.165

mahatā śākyamukhyena bodhitasyātha bhūpateḥ /
antaḥpure ca kāntānāmudbhūtaḥ karuṇaḥ svaraḥ

24.166

atha brahmendradhanadapramukhastridaśairvṛtaḥ /
rājasūnurvanaṃ prāpa gatvā dvādaśayojanam

24.167

avaruhyātha turagātg vimucyābharaṇāni saḥ /
uvāca sūcitānandaśchandakaṃ vadanatviṣā

24.168

gṛhītvābahraṇāni tvaṃ hayaṃ ca vraja mandiram /
medānīmasti me kṛtyametairmāyānibandhanaiḥ

24.169

vane 'sminnahamekākī śamasaṃtoṣabāndhavaḥ /
ekaḥ saṃjāyate jantureka eva vipadyate

24.170

viṣamaviṣayayogaṃ bhogamutsṛjya re kaḥ sarasarati viśeṣakleśaśoṣapravṛttaḥ /
paribhavabhuvane 'sminneṣa naḥ saṃniveśaḥ śamitamadanakāntiḥ śāntimeva śrayāmi

24.171

ityuktvābharaṇānyasya dīptānyaṅke mumoca saḥ /
tyaktaśokānvitānīva muktāpakkaṇasaṃcaye

24.172

cūḍāṃ niskṛṣya khaṅgena sa cikṣepa nabhaḥsthale /
śakraśca tam samādāya nināya divamādarāt

24.173

keśaḥ kleśa ivotkṛtto yatra tena mahātmanā /
keśapratigrahaṃ caityaṃ sadbhistatra niveśitam

24.174

chandako 'pyaśvamādāyaṃ prayātaḥ saptabhirdinaiḥ /
śanaiḥ prāpa puropāntaṃ śokārtaḥ samacintayat

24.175

śūnyaṃ turagamādāya parityajya nṛpātmajam /
draṣṭuṃ śaknomi nṛpatiṃ kathaṃ putrapralāpinam

24.176

vicintyeti hayaṃ tyaktvā sa tatraiva vyalambata /
śūnyāsanaḥ paraṃ vājī mūrtaḥ śoka ivāviśat

24.177

taṃ dṛṣṭvāntaḥ purajanaḥ sāmātyaśca mahīpatiḥ /
pratipralāpamukharāścakrire nikhilā diśaḥ

24.178

udbhūtārtasvaraiḥ kaṇṭhaiḥ sotkaṇṭhaiḥ sa viṣādavān /
sarvairgṛhītakīrṇāśrurvājī jīvitamatyajat

24.179

sa bodhisattvasaṃsparśapuṇyaprāptipavitritaḥ /
jagrāha brāhmaṇakule janma saṃsāramuktaye

24.180

śakradattaṃ kumārastu yatra kāṣāyamagrahīt /
kāṣāyagrahaṇam tatra caityaṃ cakre mahājanaḥ

24.181

vibhavamabhavavṛttyai janma janmapramuktyai
vijanamapi janānāṃ mohagartānnivṛttyai /
iti sa kuśalakāmaḥ kāmamutsṛjya bheje
guṇakṛtajanarāgaḥ ślāghyatāṃ tyaktarāgaḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc