Avadānakalpalatā · Chapter 25
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāmabhiniṣkramaṇāvadānaṃ caturviśaḥ pallavaḥ //
25. māravidrāvaṇāvadānam /
jayanti te janmabhayapramuktā bhavaprabhāvābhibhavābhiyuktāḥ /
yaiḥ sundarīlocanacakravartī māraḥ kṛtaḥ śāsanadeśavartī
tatastapovane cāsmin bodhisattve tapojuṣi /
tadupasthāpakāḥ pañca vārāṇasyāṃ pravavrajuḥ
spṛhaṇīyo munīndrāṇāmatha śākyamuniḥ śanaiḥ /
svayaṃ senāyanīgrāmaṃ janacārikayā yayau
tatra senābhidhānasya kanye gṛhapateḥ sute /
nandā nandabalākhyā ca cāruvṛtte babhūvatuḥ
śuddhodanasya bhūbhartuste śrutvā viśrutaṃ sutam /
cakrāte tadvivāhārthaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam
āmodinīnāṃ hṛdaye sadā sūtravadāsthitaḥ /
mālānāmiva bālānāmabhilāṣaḥ svabhāvajaḥ
dhenūnāṃ pītadugdhānāṃ dugdhaṃ tābhyāṃ punaḥ punaḥ /
gṛhīṭvā sphaṭikasthālyā vratānte pāyasaṃ śubham
vidhivatpāyase siddhe viprarūpaḥ sureśvaraḥ /
taṃ samabhyāyayau deśaṃ devaśca kamalāsanaḥ
harṣādatithibhāge 'tha kanyakābhyām samuddhṛte /
śakro 'vadatsarvaguṇodayāyāgre pradīyatām
matto 'yamadhikastāvadbrahmaṇaḥ prathamo 'pi ca /
ityukte surarājena provāca caturānanaḥ
matto 'dhiko deva āste śuddhāvāsanikāyikaḥ /
ityukte brahmaṇā te 'pi jagadurgaganasthitāḥ
sarvaprativiśiṣṭo 'sau bodhisattvastapaḥkṛśaḥ /
nadyāṃ nirājanākhyāyāṃ vigāhya salile sthitaḥ
etadākarṇya kanyābhyāmāhūya maṇibhājane /
avatīryārpitaṃ bhaktyā tadasmai madhupāyasam
bodhisattvastadādāya ratnapātrīṃ dadau tayoḥ /
datteyaṃ na punargrāhyetyuktvā jagṛhaturna te
sā tena nadyāṃ nikṣiptā nāgairnītā prabhāvatī /
vikṣobhyāpyāhṛtā tebhyastārkṣyarūpeṇa vajriṇā
prasādī bodhisattvo 'tha kanyāyugalamabhyadhāt /
dānasya praṇidhānena bhavatyoḥ kiṃ samīhitam
te tamūcaturānandanidhiḥ śuddhodanātmajaḥ /
sarvārthasiddho 'bhimataḥ kumāraḥ patirāvayoḥ
udyamaṃ māralīlāyāḥ sarasaṃ tadvacastayoḥ /
na lilimpa manastasya pādmaṃ dalamivodake
sa jagāda kumāro 'sau na kiṃ pravrajitaḥ śrutaḥ /
na tasya lolanayanāḥ priyāh śriya iva striyaḥ
ityanīpsitamākarṇya dīrghaṃ niśvasya kanyake /
ūcaturdānadharmo 'yaṃ siddhau tasyaiva jāyatām
adṛṣṭasnehasaṃśliṣṭaḥ praviṣṭo 'ntaḥ parāṅbhukhaḥ /
na nāma sucirābhyastaḥ pakṣapāto nivartate
iti tadvacanaṃ śrutvā bodhisattvaḥ prasannadhīḥ /
prayātaste samāmantrya viśrāntyai kānanāntaram
pāyasāmṛtabhāgena labdhadivyabalodayaḥ /
pracchāyatarusucchāyamāruroha mahīdharam
paryaṅkabandhamādhāya tatra tasmin sukhaṃ sthite /
ahaṃkāra ivātyuccaśirāh so 'drirvyagīryata
viśīrṇabhūdhare tasmin sa pradadhyau viṣaṇṇadhīḥ /
sapakṣālāni karmāṇi mayā kāni kṛtānyaho
iti cintāśatocchvāsaṃ tamūcurvyomadevatāḥ /
na tvayā vihitaṃ sādho karma kiṃcidasāṃpratam
acchinnottaptakuśalaṃ dhartuṃ na kṣamate kṣitiḥ /
sa tvamuttaptakuśalaḥ proccaśailaśatāgdguruḥ
nirañjanīṃ samuttīrya saritaṃ vraja niścalam /
siddhidaṃ bodhisattvānām deśaṃ vajrāasnābhidham
devatādiṣṭamārgeṇa prasthitasyāsya bhūtale /
pādanyāsairabhūttasya hemapadmaparaṃparā
pṛthivī vrajatastasya prollasatsalilākulā /
raṇantī kāṃsyapātrīva pronnanāma nanāma ca
tāni tāni nimittāni pravṛttāni dadarśa saḥ /
yeṣāmanuttarajñānanidhānasādhanaṃ phalam
nirañjanāya bhuvane nāgo 'ndhaḥ kālikābhidhaḥ /
buddhotpāditadṛrabhūmeḥ śabdamākarṇya niryayau
sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ dīptajāmbūnadadyutim /
sa bodhisattvamālokya provāca racitāznjaliḥ
nalinanayana kāntastvaṃ vane yauvane 'smin
viharasi virahārtiṃ saṃpadāmarpayitvā /
aśamaśamaviśeṣonmeṣasaṃtoṣahetur
bhavasi bhavasamudre dehināṃ satyasetuḥ
athāmuñcantyete bhayataralatāmatra hariṇāḥ
yathā līlācakraṃ viharati samīpe khagagaṇaḥ /
sasattvāsattvānā kimapi hṛdayāśvāsasadanaṃ
tathā manye bauddhaṃ vapuridamanāyāsasukhadam
karikalabhakah padmaprītyā karoti hareḥ karaṃ
sukhayati śikhī snigdhālāpaṃ kalāpaśikhānilai /
bhavati hariṇī lolāpāṅgā puraḥ praṇayonmukhī
praśamasamayasyeyaṃ puṇyaprasādamayī sthitiḥ
adyaiva buddhatvamavāpya śuddhaṃ tvaṃ bodhimeṣyatya(?)khilāṃ trilokīm /
sadyaḥprasādapramadāvadātāṃ kumudvatī pūrṇa ivāmṛtāṃśuḥ
anyonyaṃ dinanāthadīptamahasaḥ sadyastavālokanāl
lokānāṃ kanalaprabodhakalayā divyaprakāśaspṛśām /
niryātī hṝdayānnibaddhamadhupaśreṇiva saṃbandhana-
trastāntarna punaḥ kariṣyati padaṃ mohāndakārāvaliḥ
iti bruvāṇāṃ vinayānnāgarājaḥ prasannadhīḥ /
bodhisattvaṃ samābhāsya samuttīrya nadīṃ yayau
vajrāsanapadaṃ prāpya bodhimūlamanākulam /
dakṣiṇāgraiḥ kuśaiścakre śaktadattaiḥ sa saṃstaram
tatropaviśya paryaṅkabaddho niścalaniścayaḥ /
manthāvasānaviśrāntaḥ sa dugdhābdhirivābabhau
asādhāraḥ kṣamādhāraḥ sa dhīrasaralākṛtiḥ /
ruruce kāñcanaruciḥ paro merurivācalaḥ
asāvakṣayaparyantaḥ paryaṅko 'yaṃ mama sthiraḥ /
babandheti sa saṃkalpaṃ kṛtvā pratimukhīṃ smṛtim
atrāṇtare samabhyetya māraḥ saṃyamamatsaraḥ /
lekhahārastatra tūrṇaṃ bodhisattvamabhāṣataḥ
akāmakāmatā keyaṃ loke bandhanadā matā /
akālakalikākārā matiste kāsya kāmanā
gṛhītaṃ hataśaṅkena devadattena te puram /
niruddhantaḥpuraśreṇīrbaddhaḥ śuddhodano nṛpaḥ
iti śrutvaiva vacanaṃ śokāmarṣaviṣojjhitaḥ /
aśikṣitavikāreṇa cetasā sa vyacintayat
aho batāntarāyaṃ me māraḥ kartuṃ samudyataḥ /
nartayatyeṣa durvṛttaḥ śisvaṇḍikrīḍayājagat
māra māra virāmaste daurjanyasya na jāyate /
ekena hiṃsāyajñena prāpteyaṃ kamratā tvayā
yajñadāṇatapaḥślāghāṃ nātmanaḥ kartumutsahe /
svaguṇodīraṇamlānaṃ puṇyapuṣpaṃ hi śīryati
iti nirbhatsitastena cittastenaḥ śarīriṇām /
sāmarṣaḥ prayayau māraḥ samārambhād hatodyamaḥ
athādṛśyanta lalitā lālityāñcitalocanāḥ /
bhramadbhṛṅgaraṅgiṇyaḥ kāntāścūtalatā iva
cārutaccaritātṛptāstisrastāḥ kāmakanyakāḥ /
sarāgaṃ pādanalinīnyāsaiścakrustapovanam
vilocanena hariṇī kariṇī gativibhramaiḥ /
tatra tābhirmukhāmbhojairnalinī malinīkṛtā
yauvanābharaṇairaṅgauranurāgāvilepanaiḥ /
lāvaṇyavasanaistāsāṃ kāmo 'bhūdapyacetasām
vajrāsanasamādhānadhyānaniścalalocanam /
taṃ vilokyābhavat tāsāṃ vismayadhyānadhāraṇā
tā bodhisattvasaṃkalpān madarāgamayaṃ vayaḥ /
parityajyaiva sahasā salajjā bhejire jarām
pratīpagamanāttāsāmatha bhagnamanorathaḥ /
manmathaḥ prathitārambhaḥ sainyasaṃbḥāramādade
sarvapraharaṇairvyāptaṃ nānāprāṇimukhairbhayaiḥ /
ṣaṭtriṃśatkoṭīvipulaṃ balaṃ tasya samudyayau
svayamākarṇaniṣkṛṣṭakopakrūraśarāsanaḥ /
māraḥ sphāravikāreṇa bodhisattvaṃ samādravat
śastravṛṣṭistadutsṛṣṭā saha pāṃśuviṣāśmabhiḥ /
prayayau bodhisattvasya mandārāmbujatulyatām
punarmārabalotsṛṣṭā śastravṛṣṭirghṛtakṣame /
cakrire devatāstasya vajrapratisamāśrayam
smaro 'pi naṣṭasaṃkalpaḥ samādheḥ śrotrakaṇṭakam /
ghaṇṭāpaṭuraṭatpatraṃ nirmame sphaṭīkadrumam
taṃ tāramukharaṃ vṛkṣaṃ māraṃ ca sabalāyudham /
cakravāṭe samutkṣipya cikṣipurvyomadevatāḥ
bhagavānatha saṃprāptaprasannajñānanirmalaḥ /
sarvavitsarvagaḥ saravjātismṛtiparo 'bhavat
sa tatrānuttarajñānasamyaksaṃbodhimāpitaḥ /
dadarśa sarvabhutāṇi gatiṃ karmorminirmitām
atha śākyapure māraḥ pravādamasṛjaddivaḥ /
bodhisattvaḥ prayāto 'staṃ tapaḥkleśavaśāditi
tatra śuddhodano rājā putrasnehaviṣāturaḥ /
nipapāta tamākarṇya vajrāhata iva kṣitau
antaḥpure sahanṛpe prāṇatyāgakṛtakṣaṇe /
suvṛttapakṣapātinyastamūcurvyomadevatāḥ
putrastavāmṛtaṃ pītvā samyaksaṃbuddhatām gataḥ /
tenāvalokitasyāpi nāste bhṛtyubhayaṃ kutaḥ
iti sāntaḥpurāmātyaḥ śrutvā narapatirvacaḥ /
abhūtpratyāgataprāṇaḥ sudhāsikta iva kṣaṇāt
tasmin mahotsavānande bodhisattvavadhūḥ sutam /
kāntaṃ yaśodhaāsūta rāhugraste niśākare
rāhulākhyaḥ sa bālo 'pi nṛpaterjanmaśaṅkinaḥ /
jananyā saśilaḥ śuddhyai nikṣipto 'mbhasi pupluve
bhagavānapi saptāhaṃ sthito niścalavigrahaḥ /
vajraparyaṅkabandhena devānām vismayaṃ vyadhāt
sa brahmakāyikākhyābhyām devatābhyāṃ virodhitaḥ /
avadatparamānandasudhāsaṃdohasundaraḥ
aho tava mayā jñātā pūrvameṣā sukhasthitiḥ /
yayā surāsuraiśvaryasukhaṃ duḥkhagaṇāyate
lāvaṇyāmbhaḥplāvitāṅgāstaruṇyaḥ pīyūṣārdraḥ svargasaṃbhogavargaḥ /
asyāśeṣatyāgahelāsukhasya spardhābandhe pāṃśuniḥsāra eva
saṃtapto 'haṃ viṣayaviṣamakleśasaṃsārapānthaḥ
klāntaḥ śāntyāśritimupagataścandanacchāyayeva /
saṃjāteyaṃ sakalakaraṇavyāpinī nirvṛtime
viśrāntānām śamahimavane kiṃ sukhasyopamānam
asminnavasare puṇyaparipākeṇa tadvanam /
vaṇijau pṛthusārthena prāptau trapusabhallikau
devatāpretitau bhaktyā bhagavantamupetya tau /
praṇatau piṇḍapāto 'yaṃ gṛhyatāmityabhāṣatām
dayāvidheyaḥ sarvajñastadākarṇya vyacintayat /
pūrvaiḥ pātre gṛhīto 'yaṃ na pāṇī pātravarjite
iti cintayatastasya mahārājābhidhāḥ surāḥ /
datvā sphaṭikapātrāṇi catvāri tridivaṃ yayuḥ
kṛtvātha bhagavān pātre piṇḍapātapratigraham /
anugrahaṃ tayoścakre śaraṇyatrayaśāsanāt
vitatasukṛtasākṣī puṇyanikṣepadakṣaḥ kṣayitavipadaśeṣaḥ prārthanākalpavṛkṣaḥ /
bhavati kuśalamūlaiḥ kasyacidbhāgyabhājaḥ śubhapariṇatidīkṣādakṣiṇaḥ sādhusaṅgaḥ
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0