Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 25

25.1

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāmabhiniṣkramaṇāvadānaṃ caturviśaḥ pallavaḥ //
25. māravidrāvaṇāvadānam /
jayanti te janmabhayapramuktā bhavaprabhāvābhibhavābhiyuktāḥ /
yaiḥ sundarīlocanacakravartī māraḥ kṛtaḥ śāsanadeśavartī

25.2

tatastapovane cāsmin bodhisattve tapojuṣi /
tadupasthāpakāḥ pañca vārāṇasyāṃ pravavrajuḥ

25.3

spṛhaṇīyo munīndrāṇāmatha śākyamuniḥ śanaiḥ /
svayaṃ senāyanīgrāmaṃ janacārikayā yayau

25.4

tatra senābhidhānasya kanye gṛhapateḥ sute /
nandā nandabalākhyā ca cāruvṛtte babhūvatuḥ

25.5

śuddhodanasya bhūbhartuste śrutvā viśrutaṃ sutam /
cakrāte tadvivāhārthaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam

25.6

āmodinīnāṃ hṛdaye sadā sūtravadāsthitaḥ /
mālānāmiva bālānāmabhilāṣaḥ svabhāvajaḥ

25.7

dhenūnāṃ pītadugdhānāṃ dugdhaṃ tābhyāṃ punaḥ punaḥ /
gṛhīṭvā sphaṭikasthālyā vratānte pāyasaṃ śubham

25.8

vidhivatpāyase siddhe viprarūpaḥ sureśvaraḥ /
taṃ samabhyāyayau deśaṃ devaśca kamalāsanaḥ

25.9

harṣādatithibhāge 'tha kanyakābhyām samuddhṛte /
śakro 'vadatsarvaguṇodayāyāgre pradīyatām

25.10

matto 'yamadhikastāvadbrahmaṇaḥ prathamo 'pi ca /
ityukte surarājena provāca caturānanaḥ

25.11

matto 'dhiko deva āste śuddhāvāsanikāyikaḥ /
ityukte brahmaṇā te 'pi jagadurgaganasthitāḥ

25.12

sarvaprativiśiṣṭo 'sau bodhisattvastapaḥkṛśaḥ /
nadyāṃ nirājanākhyāyāṃ vigāhya salile sthitaḥ

25.13

etadākarṇya kanyābhyāmāhūya maṇibhājane /
avatīryārpitaṃ bhaktyā tadasmai madhupāyasam

25.14

bodhisattvastadādāya ratnapātrīṃ dadau tayoḥ /
datteyaṃ na punargrāhyetyuktvā jagṛhaturna te

25.15

sā tena nadyāṃ nikṣiptā nāgairnītā prabhāvatī /
vikṣobhyāpyāhṛtā tebhyastārkṣyarūpeṇa vajriṇā

25.16

prasādī bodhisattvo 'tha kanyāyugalamabhyadhāt /
dānasya praṇidhānena bhavatyoḥ kiṃ samīhitam

25.17

te tamūcaturānandanidhiḥ śuddhodanātmajaḥ /
sarvārthasiddho 'bhimataḥ kumāraḥ patirāvayoḥ

25.18

udyamaṃ māralīlāyāḥ sarasaṃ tadvacastayoḥ /
na lilimpa manastasya pādmaṃ dalamivodake

25.19

sa jagāda kumāro 'sau na kiṃ pravrajitaḥ śrutaḥ /
na tasya lolanayanāḥ priyāh śriya iva striyaḥ

25.20

ityanīpsitamākarṇya dīrghaṃ niśvasya kanyake /
ūcaturdānadharmo 'yaṃ siddhau tasyaiva jāyatām

25.21

adṛṣṭasnehasaṃśliṣṭaḥ praviṣṭo 'ntaḥ parāṅbhukhaḥ /
na nāma sucirābhyastaḥ pakṣapāto nivartate

25.22

iti tadvacanaṃ śrutvā bodhisattvaḥ prasannadhīḥ /
prayātaste samāmantrya viśrāntyai kānanāntaram

25.23

pāyasāmṛtabhāgena labdhadivyabalodayaḥ /
pracchāyatarusucchāyamāruroha mahīdharam

25.24

paryaṅkabandhamādhāya tatra tasmin sukhaṃ sthite /
ahaṃkāra ivātyuccaśirāh so 'drirvyagīryata

25.25

viśīrṇabhūdhare tasmin sa pradadhyau viṣaṇṇadhīḥ /
sapakṣālāni karmāṇi mayā kāni kṛtānyaho

25.26

iti cintāśatocchvāsaṃ tamūcurvyomadevatāḥ /
na tvayā vihitaṃ sādho karma kiṃcidasāṃpratam

25.27

acchinnottaptakuśalaṃ dhartuṃ na kṣamate kṣitiḥ /
sa tvamuttaptakuśalaḥ proccaśailaśatāgdguruḥ

25.28

nirañjanīṃ samuttīrya saritaṃ vraja niścalam /
siddhidaṃ bodhisattvānām deśaṃ vajrāasnābhidham

25.29

devatādiṣṭamārgeṇa prasthitasyāsya bhūtale /
pādanyāsairabhūttasya hemapadmaparaṃparā

25.30

pṛthivī vrajatastasya prollasatsalilākulā /
raṇantī kāṃsyapātrīva pronnanāma nanāma ca

25.31

tāni tāni nimittāni pravṛttāni dadarśa saḥ /
yeṣāmanuttarajñānanidhānasādhanaṃ phalam

25.32

nirañjanāya bhuvane nāgo 'ndhaḥ kālikābhidhaḥ /
buddhotpāditadṛrabhūmeḥ śabdamākarṇya niryayau

25.33

sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ dīptajāmbūnadadyutim /
sa bodhisattvamālokya provāca racitāznjaliḥ

25.34

nalinanayana kāntastvaṃ vane yauvane 'smin
viharasi virahārtiṃ saṃpadāmarpayitvā /
aśamaśamaviśeṣonmeṣasaṃtoṣahetur
bhavasi bhavasamudre dehināṃ satyasetuḥ

25.35

athāmuñcantyete bhayataralatāmatra hariṇāḥ
yathā līlācakraṃ viharati samīpe khagagaṇaḥ /
sasattvāsattvānā kimapi hṛdayāśvāsasadanaṃ
tathā manye bauddhaṃ vapuridamanāyāsasukhadam

25.36

karikalabhakah padmaprītyā karoti hareḥ karaṃ
sukhayati śikhī snigdhālāpaṃ kalāpaśikhānilai /
bhavati hariṇī lolāpāṅgā puraḥ praṇayonmukhī
praśamasamayasyeyaṃ puṇyaprasādamayī sthitiḥ

25.37

adyaiva buddhatvamavāpya śuddhaṃ tvaṃ bodhimeṣyatya(?)khilāṃ trilokīm /
sadyaḥprasādapramadāvadātāṃ kumudvatī pūrṇa ivāmṛtāṃśuḥ

25.38

anyonyaṃ dinanāthadīptamahasaḥ sadyastavālokanāl
lokānāṃ kanalaprabodhakalayā divyaprakāśaspṛśām /
niryātī hṝdayānnibaddhamadhupaśreṇiva saṃbandhana-
trastāntarna punaḥ kariṣyati padaṃ mohāndakārāvaliḥ

25.39

iti bruvāṇāṃ vinayānnāgarājaḥ prasannadhīḥ /
bodhisattvaṃ samābhāsya samuttīrya nadīṃ yayau

25.40

vajrāsanapadaṃ prāpya bodhimūlamanākulam /
dakṣiṇāgraiḥ kuśaiścakre śaktadattaiḥ sa saṃstaram

25.41

tatropaviśya paryaṅkabaddho niścalaniścayaḥ /
manthāvasānaviśrāntaḥ sa dugdhābdhirivābabhau

25.42

asādhāraḥ kṣamādhāraḥ sa dhīrasaralākṛtiḥ /
ruruce kāñcanaruciḥ paro merurivācalaḥ

25.43

asāvakṣayaparyantaḥ paryaṅko 'yaṃ mama sthiraḥ /
babandheti sa saṃkalpaṃ kṛtvā pratimukhīṃ smṛtim

25.44

atrāṇtare samabhyetya māraḥ saṃyamamatsaraḥ /
lekhahārastatra tūrṇaṃ bodhisattvamabhāṣataḥ

25.45

akāmakāmatā keyaṃ loke bandhanadā matā /
akālakalikākārā matiste kāsya kāmanā

25.46

gṛhītaṃ hataśaṅkena devadattena te puram /
niruddhantaḥpuraśreṇīrbaddhaḥ śuddhodano nṛpaḥ

25.47

iti śrutvaiva vacanaṃ śokāmarṣaviṣojjhitaḥ /
aśikṣitavikāreṇa cetasā sa vyacintayat

25.48

aho batāntarāyaṃ me māraḥ kartuṃ samudyataḥ /
nartayatyeṣa durvṛttaḥ śisvaṇḍikrīḍayājagat

25.49

māra māra virāmaste daurjanyasya na jāyate /
ekena hiṃsāyajñena prāpteyaṃ kamratā tvayā

25.50

yajñadāṇatapaḥślāghāṃ nātmanaḥ kartumutsahe /
svaguṇodīraṇamlānaṃ puṇyapuṣpaṃ hi śīryati

25.51

iti nirbhatsitastena cittastenaḥ śarīriṇām /
sāmarṣaḥ prayayau māraḥ samārambhād hatodyamaḥ

25.52

athādṛśyanta lalitā lālityāñcitalocanāḥ /
bhramadbhṛṅgaraṅgiṇyaḥ kāntāścūtalatā iva

25.53

cārutaccaritātṛptāstisrastāḥ kāmakanyakāḥ /
sarāgaṃ pādanalinīnyāsaiścakrustapovanam

25.54

vilocanena hariṇī kariṇī gativibhramaiḥ /
tatra tābhirmukhāmbhojairnalinī malinīkṛtā

25.55

yauvanābharaṇairaṅgauranurāgāvilepanaiḥ /
lāvaṇyavasanaistāsāṃ kāmo 'bhūdapyacetasām

25.56

vajrāsanasamādhānadhyānaniścalalocanam /
taṃ vilokyābhavat tāsāṃ vismayadhyānadhāraṇā

25.57

tā bodhisattvasaṃkalpān madarāgamayaṃ vayaḥ /
parityajyaiva sahasā salajjā bhejire jarām

25.58

pratīpagamanāttāsāmatha bhagnamanorathaḥ /
manmathaḥ prathitārambhaḥ sainyasaṃbḥāramādade

25.59

sarvapraharaṇairvyāptaṃ nānāprāṇimukhairbhayaiḥ /
ṣaṭtriṃśatkoṭīvipulaṃ balaṃ tasya samudyayau

25.60

svayamākarṇaniṣkṛṣṭakopakrūraśarāsanaḥ /
māraḥ sphāravikāreṇa bodhisattvaṃ samādravat

25.61

śastravṛṣṭistadutsṛṣṭā saha pāṃśuviṣāśmabhiḥ /
prayayau bodhisattvasya mandārāmbujatulyatām

25.62

punarmārabalotsṛṣṭā śastravṛṣṭirghṛtakṣame /
cakrire devatāstasya vajrapratisamāśrayam

25.63

smaro 'pi naṣṭasaṃkalpaḥ samādheḥ śrotrakaṇṭakam /
ghaṇṭāpaṭuraṭatpatraṃ nirmame sphaṭīkadrumam

25.64

taṃ tāramukharaṃ vṛkṣaṃ māraṃ ca sabalāyudham /
cakravāṭe samutkṣipya cikṣipurvyomadevatāḥ

25.65

bhagavānatha saṃprāptaprasannajñānanirmalaḥ /
sarvavitsarvagaḥ saravjātismṛtiparo 'bhavat

25.66

sa tatrānuttarajñānasamyaksaṃbodhimāpitaḥ /
dadarśa sarvabhutāṇi gatiṃ karmorminirmitām

25.67

atha śākyapure māraḥ pravādamasṛjaddivaḥ /
bodhisattvaḥ prayāto 'staṃ tapaḥkleśavaśāditi

25.68

tatra śuddhodano rājā putrasnehaviṣāturaḥ /
nipapāta tamākarṇya vajrāhata iva kṣitau

25.69

antaḥpure sahanṛpe prāṇatyāgakṛtakṣaṇe /
suvṛttapakṣapātinyastamūcurvyomadevatāḥ

25.70

putrastavāmṛtaṃ pītvā samyaksaṃbuddhatām gataḥ /
tenāvalokitasyāpi nāste bhṛtyubhayaṃ kutaḥ

25.71

iti sāntaḥpurāmātyaḥ śrutvā narapatirvacaḥ /
abhūtpratyāgataprāṇaḥ sudhāsikta iva kṣaṇāt

25.72

tasmin mahotsavānande bodhisattvavadhūḥ sutam /
kāntaṃ yaśodhaāsūta rāhugraste niśākare

25.73

rāhulākhyaḥ sa bālo 'pi nṛpaterjanmaśaṅkinaḥ /
jananyā saśilaḥ śuddhyai nikṣipto 'mbhasi pupluve

25.74

bhagavānapi saptāhaṃ sthito niścalavigrahaḥ /
vajraparyaṅkabandhena devānām vismayaṃ vyadhāt

25.75

sa brahmakāyikākhyābhyām devatābhyāṃ virodhitaḥ /
avadatparamānandasudhāsaṃdohasundaraḥ

25.76

aho tava mayā jñātā pūrvameṣā sukhasthitiḥ /
yayā surāsuraiśvaryasukhaṃ duḥkhagaṇāyate

25.77

lāvaṇyāmbhaḥplāvitāṅgāstaruṇyaḥ pīyūṣārdraḥ svargasaṃbhogavargaḥ /
asyāśeṣatyāgahelāsukhasya spardhābandhe pāṃśuniḥsāra eva

25.78

saṃtapto 'haṃ viṣayaviṣamakleśasaṃsārapānthaḥ
klāntaḥ śāntyāśritimupagataścandanacchāyayeva /
saṃjāteyaṃ sakalakaraṇavyāpinī nirvṛtime
viśrāntānām śamahimavane kiṃ sukhasyopamānam

25.79

asminnavasare puṇyaparipākeṇa tadvanam /
vaṇijau pṛthusārthena prāptau trapusabhallikau

25.80

devatāpretitau bhaktyā bhagavantamupetya tau /
praṇatau piṇḍapāto 'yaṃ gṛhyatāmityabhāṣatām

25.81

dayāvidheyaḥ sarvajñastadākarṇya vyacintayat /
pūrvaiḥ pātre gṛhīto 'yaṃ na pāṇī pātravarjite

25.82

iti cintayatastasya mahārājābhidhāḥ surāḥ /
datvā sphaṭikapātrāṇi catvāri tridivaṃ yayuḥ

25.83

kṛtvātha bhagavān pātre piṇḍapātapratigraham /
anugrahaṃ tayoścakre śaraṇyatrayaśāsanāt

25.84

vitatasukṛtasākṣī puṇyanikṣepadakṣaḥ kṣayitavipadaśeṣaḥ prārthanākalpavṛkṣaḥ /
bhavati kuśalamūlaiḥ kasyacidbhāgyabhājaḥ śubhapariṇatidīkṣādakṣiṇaḥ sādhusaṅgaḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc