Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānakalpalatā · Chapter 21

21.1

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ āmrapālyavadānaṃ nāma viṃśatitamaḥ pallavaḥ //
21. jetavanapratigrahāvadānam /
dṛṣṭaṃ muṣṭiniviṣṭapāradakaṇākāraṃ narāṇāṃ dhanaṃ
dhanyo 'sau yaśasā sahākṣayapadaṃ yadyasya vidyotate /
dīnānāthagaṇārpaṇopakaraṇībhūtaprabhūtaśriyaḥ
puṇyārāmavihāracaityabhagavadbimbapratiṣṭhādibhiḥ

21.2

śrīmān babhūva śrāvastyāṃ datto nāma gṛhābhipaḥ /
sutastasya sudatto 'bhūdākaraḥ puṇyasaṃpadām

21.3

sa bālya evālaṃkāraṃ yācakebhyaḥ sadā dadau /
prāgjanmavāsanābhyāsaḥ kasya kena nirvāyate

21.4

nityamābharaṇatyāgātparaṃ pitrā nivāritaḥ /
nadīsamuddhṛtānyasmai sadaivānyānyadarśayat

21.5

nidhidarśī sa sarvatra pitari tridivaṃ gate /
dīnānāthapradānena babhūvānāthapiṇḍadaḥ

21.6

kṛtadānah sa kālena putravān putravtsalaḥ /
abhūt putravivāhārthī kanyānveṣaṇayatnavān

21.7

kanyakāṃ yācituṃ kāṃcit puraṃ rājagṛhaṃ tataḥ /
madhuskandhābhidhaṃ dakṣaṃ brāhmaṇaṃ visarsarja saḥ

21.8

āsādya magadhān rājagṛhaṃ nagarametya saḥ /
mahādhanaṃ gṝhapatiṃ yayāce kanyakām dvijaḥ

21.9

anāthapiṇḍado nāma śrāvastyāmasti viśrutaḥ /
tatputrāya sujātāya kanyāyām dehītyuvāca saḥ

21.10

so 'bravīdeśa saṃbandhaḥ paramo 'smatkulocitaḥ /
vaṃśe 'smākaṃ tu kanyānām śuklamādīyate mahat

21.11

śataṃ śataṃ rathāgryāṇāṃ gajāśvāśvatarasya ca /
dāśīnicayaniṣkānāṃ dīyatāṃ yadi śakyate

21.12

ityukte tena taṃ vipraṃ sasmitaḥ pratyabhāṣata /
anāthapiṇḍadagṛhe dāsye śulkaṃ tadalpakam

21.13

brāhmaṇenākhile tasmin kanyāśulke pratiśrute /
tamādarādgṛhapatirbhojanāya nyamantrayat

21.14

sa bhuktvā vividhaṃ tatra bhakṣyabhojyamayantritaḥ /
rātrau visūcikākrāntaścukrośa vipulavyathaḥ

21.15

ye 'nnamaśnanti laulyena niśi nidrāsukhāpaham /
janmakarma kathaṃ kuryuḥ paralokasukhāya te

21.16

tatyājāśucibhītyā taṃ gṛhātparijano bahiḥ /
āspadaṃ nairapekṣyasya jātyā dāsajanaḥ śaṭhaḥ

21.17

śubhena karmaṇā tasya saṃprāptastena vartmanā /
samaudgalyāyanaḥ śāriputraḥ kāruṇyapeśalaḥ

21.18

taṃ vaṃśasya dalāgreṇa nirlikhyāpi tathā mṛdā /
prakṣālya dharmamādiśya tau tasya yayatuḥ śanaiḥ

21.19

so 'pi cittaṃ tayoragre prasādya tyaktavigrahaḥ /
caturmahārājikeṣu deveṣu samājāyata

21.20

tatra viśravaṇādeśānmartyaloke niketane /
sa cakre śibiradvāre pūjādhiṣṣṭhānasaṃnidhim

21.21

lekhavijñātasaṃbandhaviścayo 'tha yathoditam /
anāthapiṇḍadaḥ śulkamādāya svayamāyayau

21.22

sa saṃbandhigṛhaṃ prāpya dadarśāścaryakāriṇīm /
śikharākārarājārhabhakṣyasaṃbhārasaṃpadam

21.23

sa vismayādgṛhapatiṃ papraccha svacchamānasaḥ /
bhūribhakṣyptsavaḥ ko 'yamapi rājā nimantritaḥ

21.24

sa taṃ babhāṣe bhagavān buddhaḥ saṃghaparigrahaḥ /
mayā nimantritaḥ saṃghe so 'yam mama mahotsavaḥ

21.25

iti buddhābhidhānena jātaromāzncakaṇṭakaḥ /
indusyandirivālkinnaḥ sahasaiva babhūva saḥ

21.26

aviditaparamārthe kasyacinnāmamātre
sphurati sahajabhāvaḥ ko 'pi janmānubandhaḥ /
abhinavaghananāde vyaktaharṣabhilāṣaḥ
spṛśati lalitanṛtyodvṛttavṛttiṃ mayūraḥ

21.27

so 'vadadvadanāmbhojasaṃjātābhinavadyutiḥ /
ka eṣa bhagavān buddhaḥ kaśca saṃgho 'bhidhīyate

21.28

iti pṛṣṭo gṛhapatistena provāca sasmitaḥ /
aho bata na jānīṣe śāstāraṃ bhuvanatraye

21.29

saṃsārapāśabhītānāṃ śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām /
jina yastaṃ na jānāti sa loke vañcitaḥ param

21.30

kiṃ tena mohalīnena viphalīkṛtajanmanā /
ajñānataraṇopāyaṃ vayo yena vyayīkṛtam

21.31

gotamo bhagavān buddhaḥ śākyarājakuladbhivaḥ /
saṃbudhyānuttaraṃ samyaksaṃbodhimanagārikaḥ

21.32

paścāt pravrajitānām ca tasyaivānugrahātparam /
bhikṣūṇāṃ gatarāgāṇām samūhaḥ saṃgha ucyate

21.33

sa eṣa buddhapramukhaḥ saṃghaḥ svakuśalaiṣiṇāḥ /
mayā puṇyapaṇaṃ prāpyaṃ praṇayena nimantritaḥ

21.34

iti tadvacanaṃ śrutvā tatsmṛtvānāthapiṇḍadaḥ /
buddhālambanabhāvena niśi nidrāṃ samāyayau

21.35

rajanyāṃ yāmaśeṣāyāṃ samākṛṣṭa ivetsukaḥ /
prabhātamiti sa jñātvā puradvāreṇa niryayau

21.36

śibikādvāramāsādya saṃprāpta iva devatām /
madhuskandhena nirdiṣṭaṃ śreyaḥpanthānamāptavān

21.37

bhagavāṃstaṃ tataḥ prāpya sa tṛṣṇārta ivāmṛtam /
babhūvānupamāsvādaṃ pramodāmodanirvṛtaḥ

21.38

taṃ dṛṣṭvā sādaraṃ dūrāt chāyātarumivādhvagaḥ /
avāpa gatasaṃtāpaḥ śrāntiṃ viśrāntiśītalām

21.39

tasya taddarśaneva vimalābhigataḥ manaḥ /
śaratsamāgameneva ghanadhvāntojjhitaṃ nabhaḥ

21.40

sa ko 'pi puṇyaśīlānāmanubhāvaḥ prasādinām /
bhavanti yatprasādena nirvighnāścittavṛttayaḥ

21.41

so 'cintayadaho mohavihīnasya hi me tathā /
anucchedavikāro 'yaṃ jātaḥ praśamasaṃpadaḥ

21.42

vañcito 'smi na yatpūrvaṃ dṛṣto 'yaṃ bhagavān mayā /
nādhanyānāmiyaṃ yāti mūrtirlocanagocaram

21.43

amṛtamadhirodārā dṛṣṭirdyutiḥ śaśipeśalā taruṇakaruṇāyattā vṛttiḥ prasādamayī matiḥ /
ayamatiśayaṃ pratyāsannaḥ karoti virāgatāṃ vigatarajasāṃ niḥsaṃsāraḥ priyo 'pi parigrahaḥ

21.44

iti cittaprasādena cintayannupasṛtya saḥ /
vidadhe tasya sānandaḥ pādapadmābhivandanam

21.45

bhagavānapi tatprāptiprasādānandalakṣaṇam /
uvāha vadanacchāyaṃ pūrṇakāruṇyapūritam

21.46

dṛṣṭimāśvāsajananīṃ kāmaṃkāmapi tasya saḥ /
visasarjojjvalāṃ janmarajaḥśuddhyai sudhānadīm

21.47

athāsya bhagavān bhradrāṃ vidadhe dharmadeśanām /
caturṇāmāryasatyānāṃ pratibhāvavidhāyinīm

21.48

sa śāsanāddhi saṃvyastasamastakleśasaṃtatiḥ /
nijaṃ janma nivedyāsmai praṇatastamabhāṣataḥ

21.49

atikrānto 'smi bhagavan bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
vipannavāsanābhyāsaḥ saṃsāre na rame param

21.50

karotyakuśalaṃ dūre śubhamāśu prayacchati /
sūcayatyucitācāraṃ mahatamavalokanam

21.51

sukhārhaṃ tvadvihārāya vihāraṃ paramādarāt /
ratnasārapurodāraṃ svapuraṃ kārayāmyaham

21.52

karotu tatra bhagavān satataṃ sthityanugraham /
dhanairāsevito 'smābhiḥ saparyāparicaryayā

21.53

ityarthanāṃ tathetyasya bhagavān pratyapadyata /
praṇayuprārthanābhaṅgapragalbhā na hi sādhavaḥ

21.54

bhagavantamathāmantrya śrāvastīṃ sa purīṃ yayau /
tadādiṣṭena sahitaḥ śāriputreṇa bhikṣuṇā

21.55

tatra jetakumāreṇa hiraṇyārghoṇa bhūyasā /
dattaṃ kāñcanamādāya vihāraṃ tamasūtrayat

21.56

bhaktyutsāhādathārambhakṛtasāhāyyakah suraiḥ /
vihāraṃ tridivākāraṃ cakārānāthapiṇḍadaḥ

21.57

tatra jetakumāro 'pi bhaktyā bhagavataḥ param /
yaśaḥpuṇyapratiṣṭhāyai vidadhe dvārakoṣṭhakam

21.58

ath atīrthyāstamālokya vihārārambhamadbhutam /
sāpavādavivādena cakrurdveṣākulāḥ kalim

21.59

raktākṣapramukhasteṣām mātsaryātkṣudrapraṇḍitaḥ /
sapakṣa iva kṛṣṇāhiścakitaḥ purataḥ sadā

21.60

ruddhe vihārasaṃbhāre tena vādajayāvadhi /
anāthapiṇḍadagirā śāriputraḥ samāyayau

21.61

raktākṣo 'tha tamāhūya prabhāvotkarṣadarśane /
indrajālabalotphullaṃ sahakāramadarśayat

21.62

śāriputraprabhāvotthairvipulaistanmukhānilaiḥ /
unmūlitaḥ śakalatāṃ tīrthyotsāha ivāpa saḥ

21.63

raktākṣavihitāṃ phullakamalāṃ padminīṃ tataḥ /
paṅkaśeṣāṃ dvipaścakre śāriputravinirmitaḥ

21.64

ratkākṣavakṣonikṣiptaḥ saptaśīrṣamahoragaḥ /
śāriputreṇa nikṣiptastārkṣyapakṣāgramārutaiḥ

21.65

tadāhūto 'tha vetālaḥ śāriputreṇa kīlitaḥ /
prerito mantravirtyeṇa raktākṣaṃ hantumudyayau

21.66

vetālābhihatastrāsānnaśyanmānamadajvaraḥ /
śaraṇaṃ pādapatitaḥ śāriputraṃ jagāma saḥ

21.67

raktākṣastena bhaṅgena śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyāyām vītarāgaḥ śuddhāṃ bodhismavāptavān

21.68

tīrthyāstvanye paridveṣakrodhapāramitāṃśavaḥ /
tatra karmakaravyājāttasthurbhikṣavadhodyatāḥ

21.69

te 'tha dharmadruhaḥ kāle śāriputreṇa lakṣitāḥ /
taddṛṣṭipātamātreṇa babhūvurmaitramānasāḥ

21.70

āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca vicārya saḥ /
dharmadeśanayā teṣāṃ dideśānuttarāṃ daśām

21.71

atha tasya vihārasya nirvighnārambhakarmaṇi /
anāthapiṇḍadaṃ prāha śāriputraḥ smitānanaḥ

21.72

vihārasūtrapātasya tulya eva kṣaṇe mahān /
haumo vihāraḥ saṃvṛttastuṣite devasadmani

21.73

etadākarṇya saṃjātaprasādadviguṇāntaraḥ /
hemaratnavarāgāraṃ vihāraṃ samakārayat

21.74

vibhavairatha rājārhaiḥ pathi tenopakalpitaiḥ /
vijñaptistridivaiḥ sārdhamāyayau bhagavān jinah

21.75

tadāgamanaharṣeṇa prasanne bhavanatraye /
anāthapiṇḍadastasmai vāridhārāmapātayat

21.76

tasmin yadā na pradeśe vāridhārā papāta sā /
tadā bhagavato vākyāt tvaritaṃ patitānyataḥ

21.77

taṃ dṛṣṭvā kautukāt pṛṣṭo bhikṣubhirbhagavān punaḥ /
uvāca śrūyatāmetad vāristambhasya kāraṇam

21.78

anena pūrvabuddhebhye asminnevedamāspadam /
pratipāditamityeṣā vāridhārānyataścyutā

21.79

anenaiva purā samyaksaṃbuddhāya vipaśyine /
ayameva varārāmapradeśaḥ pratipāditaḥ

21.80

buddhāya śikhine prādāt puṣyajanmanyayaṃ punaḥ /
tato dadau viśvabhuve jināya raghijanmani

21.81

bhavadattābhidho bhūtvā kakucchandāya dattavān /
dadau bṛhaspatirbhūṭvā kanakākhyāya tāyine

21.82

kāśyapāya punaścāyaṃ prādādāṣāḍhajanmaniḥ /
anenaivādhunā mahyaṃ deśo 'yaṃ pratipāditaḥ

21.83

kālena sudhanākhyo 'yaṃ maitreyāya pradāsyati /
sattvavān kṣāntiśīlatvānnidhānānyeṣa paśyati

21.84

punaścāyaṃ gṝhapatirbhūtvā hemapradābhidhaḥ /
cakre pratyekabuddhasya saṃskāraṃ parinirvṛtau

21.85

ratnakumbhe tadasthīni dhṛtvā tatpraṇidhānataḥ /
adhunā ratnakośārhaḥ saṃjāto 'yaṃ suvarṇabhās

21.86

śrutveti śāsturvacanābhidhānaṃ te bhikṣavaḥ sāramivāmṛtasya /
kartuḥ pratiṣṭhārjitapūrṇapuṇyapuṣpādhivāsena bhṛśaṃ nananduḥ

Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc