Avadānakalpalatā · Chapter 21
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ āmrapālyavadānaṃ nāma viṃśatitamaḥ pallavaḥ //
21. jetavanapratigrahāvadānam /
dṛṣṭaṃ muṣṭiniviṣṭapāradakaṇākāraṃ narāṇāṃ dhanaṃ
dhanyo 'sau yaśasā sahākṣayapadaṃ yadyasya vidyotate /
dīnānāthagaṇārpaṇopakaraṇībhūtaprabhūtaśriyaḥ
puṇyārāmavihāracaityabhagavadbimbapratiṣṭhādibhiḥ
śrīmān babhūva śrāvastyāṃ datto nāma gṛhābhipaḥ /
sutastasya sudatto 'bhūdākaraḥ puṇyasaṃpadām
sa bālya evālaṃkāraṃ yācakebhyaḥ sadā dadau /
prāgjanmavāsanābhyāsaḥ kasya kena nirvāyate
nityamābharaṇatyāgātparaṃ pitrā nivāritaḥ /
nadīsamuddhṛtānyasmai sadaivānyānyadarśayat
nidhidarśī sa sarvatra pitari tridivaṃ gate /
dīnānāthapradānena babhūvānāthapiṇḍadaḥ
kṛtadānah sa kālena putravān putravtsalaḥ /
abhūt putravivāhārthī kanyānveṣaṇayatnavān
kanyakāṃ yācituṃ kāṃcit puraṃ rājagṛhaṃ tataḥ /
madhuskandhābhidhaṃ dakṣaṃ brāhmaṇaṃ visarsarja saḥ
āsādya magadhān rājagṛhaṃ nagarametya saḥ /
mahādhanaṃ gṝhapatiṃ yayāce kanyakām dvijaḥ
anāthapiṇḍado nāma śrāvastyāmasti viśrutaḥ /
tatputrāya sujātāya kanyāyām dehītyuvāca saḥ
so 'bravīdeśa saṃbandhaḥ paramo 'smatkulocitaḥ /
vaṃśe 'smākaṃ tu kanyānām śuklamādīyate mahat
śataṃ śataṃ rathāgryāṇāṃ gajāśvāśvatarasya ca /
dāśīnicayaniṣkānāṃ dīyatāṃ yadi śakyate
ityukte tena taṃ vipraṃ sasmitaḥ pratyabhāṣata /
anāthapiṇḍadagṛhe dāsye śulkaṃ tadalpakam
brāhmaṇenākhile tasmin kanyāśulke pratiśrute /
tamādarādgṛhapatirbhojanāya nyamantrayat
sa bhuktvā vividhaṃ tatra bhakṣyabhojyamayantritaḥ /
rātrau visūcikākrāntaścukrośa vipulavyathaḥ
ye 'nnamaśnanti laulyena niśi nidrāsukhāpaham /
janmakarma kathaṃ kuryuḥ paralokasukhāya te
tatyājāśucibhītyā taṃ gṛhātparijano bahiḥ /
āspadaṃ nairapekṣyasya jātyā dāsajanaḥ śaṭhaḥ
śubhena karmaṇā tasya saṃprāptastena vartmanā /
samaudgalyāyanaḥ śāriputraḥ kāruṇyapeśalaḥ
taṃ vaṃśasya dalāgreṇa nirlikhyāpi tathā mṛdā /
prakṣālya dharmamādiśya tau tasya yayatuḥ śanaiḥ
so 'pi cittaṃ tayoragre prasādya tyaktavigrahaḥ /
caturmahārājikeṣu deveṣu samājāyata
tatra viśravaṇādeśānmartyaloke niketane /
sa cakre śibiradvāre pūjādhiṣṣṭhānasaṃnidhim
lekhavijñātasaṃbandhaviścayo 'tha yathoditam /
anāthapiṇḍadaḥ śulkamādāya svayamāyayau
sa saṃbandhigṛhaṃ prāpya dadarśāścaryakāriṇīm /
śikharākārarājārhabhakṣyasaṃbhārasaṃpadam
sa vismayādgṛhapatiṃ papraccha svacchamānasaḥ /
bhūribhakṣyptsavaḥ ko 'yamapi rājā nimantritaḥ
sa taṃ babhāṣe bhagavān buddhaḥ saṃghaparigrahaḥ /
mayā nimantritaḥ saṃghe so 'yam mama mahotsavaḥ
iti buddhābhidhānena jātaromāzncakaṇṭakaḥ /
indusyandirivālkinnaḥ sahasaiva babhūva saḥ
aviditaparamārthe kasyacinnāmamātre
sphurati sahajabhāvaḥ ko 'pi janmānubandhaḥ /
abhinavaghananāde vyaktaharṣabhilāṣaḥ
spṛśati lalitanṛtyodvṛttavṛttiṃ mayūraḥ
so 'vadadvadanāmbhojasaṃjātābhinavadyutiḥ /
ka eṣa bhagavān buddhaḥ kaśca saṃgho 'bhidhīyate
iti pṛṣṭo gṛhapatistena provāca sasmitaḥ /
aho bata na jānīṣe śāstāraṃ bhuvanatraye
saṃsārapāśabhītānāṃ śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām /
jina yastaṃ na jānāti sa loke vañcitaḥ param
kiṃ tena mohalīnena viphalīkṛtajanmanā /
ajñānataraṇopāyaṃ vayo yena vyayīkṛtam
gotamo bhagavān buddhaḥ śākyarājakuladbhivaḥ /
saṃbudhyānuttaraṃ samyaksaṃbodhimanagārikaḥ
paścāt pravrajitānām ca tasyaivānugrahātparam /
bhikṣūṇāṃ gatarāgāṇām samūhaḥ saṃgha ucyate
sa eṣa buddhapramukhaḥ saṃghaḥ svakuśalaiṣiṇāḥ /
mayā puṇyapaṇaṃ prāpyaṃ praṇayena nimantritaḥ
iti tadvacanaṃ śrutvā tatsmṛtvānāthapiṇḍadaḥ /
buddhālambanabhāvena niśi nidrāṃ samāyayau
rajanyāṃ yāmaśeṣāyāṃ samākṛṣṭa ivetsukaḥ /
prabhātamiti sa jñātvā puradvāreṇa niryayau
śibikādvāramāsādya saṃprāpta iva devatām /
madhuskandhena nirdiṣṭaṃ śreyaḥpanthānamāptavān
bhagavāṃstaṃ tataḥ prāpya sa tṛṣṇārta ivāmṛtam /
babhūvānupamāsvādaṃ pramodāmodanirvṛtaḥ
taṃ dṛṣṭvā sādaraṃ dūrāt chāyātarumivādhvagaḥ /
avāpa gatasaṃtāpaḥ śrāntiṃ viśrāntiśītalām
tasya taddarśaneva vimalābhigataḥ manaḥ /
śaratsamāgameneva ghanadhvāntojjhitaṃ nabhaḥ
sa ko 'pi puṇyaśīlānāmanubhāvaḥ prasādinām /
bhavanti yatprasādena nirvighnāścittavṛttayaḥ
so 'cintayadaho mohavihīnasya hi me tathā /
anucchedavikāro 'yaṃ jātaḥ praśamasaṃpadaḥ
vañcito 'smi na yatpūrvaṃ dṛṣto 'yaṃ bhagavān mayā /
nādhanyānāmiyaṃ yāti mūrtirlocanagocaram
amṛtamadhirodārā dṛṣṭirdyutiḥ śaśipeśalā taruṇakaruṇāyattā vṛttiḥ prasādamayī matiḥ /
ayamatiśayaṃ pratyāsannaḥ karoti virāgatāṃ vigatarajasāṃ niḥsaṃsāraḥ priyo 'pi parigrahaḥ
iti cittaprasādena cintayannupasṛtya saḥ /
vidadhe tasya sānandaḥ pādapadmābhivandanam
bhagavānapi tatprāptiprasādānandalakṣaṇam /
uvāha vadanacchāyaṃ pūrṇakāruṇyapūritam
dṛṣṭimāśvāsajananīṃ kāmaṃkāmapi tasya saḥ /
visasarjojjvalāṃ janmarajaḥśuddhyai sudhānadīm
athāsya bhagavān bhradrāṃ vidadhe dharmadeśanām /
caturṇāmāryasatyānāṃ pratibhāvavidhāyinīm
sa śāsanāddhi saṃvyastasamastakleśasaṃtatiḥ /
nijaṃ janma nivedyāsmai praṇatastamabhāṣataḥ
atikrānto 'smi bhagavan bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
vipannavāsanābhyāsaḥ saṃsāre na rame param
karotyakuśalaṃ dūre śubhamāśu prayacchati /
sūcayatyucitācāraṃ mahatamavalokanam
sukhārhaṃ tvadvihārāya vihāraṃ paramādarāt /
ratnasārapurodāraṃ svapuraṃ kārayāmyaham
karotu tatra bhagavān satataṃ sthityanugraham /
dhanairāsevito 'smābhiḥ saparyāparicaryayā
ityarthanāṃ tathetyasya bhagavān pratyapadyata /
praṇayuprārthanābhaṅgapragalbhā na hi sādhavaḥ
bhagavantamathāmantrya śrāvastīṃ sa purīṃ yayau /
tadādiṣṭena sahitaḥ śāriputreṇa bhikṣuṇā
tatra jetakumāreṇa hiraṇyārghoṇa bhūyasā /
dattaṃ kāñcanamādāya vihāraṃ tamasūtrayat
bhaktyutsāhādathārambhakṛtasāhāyyakah suraiḥ /
vihāraṃ tridivākāraṃ cakārānāthapiṇḍadaḥ
tatra jetakumāro 'pi bhaktyā bhagavataḥ param /
yaśaḥpuṇyapratiṣṭhāyai vidadhe dvārakoṣṭhakam
ath atīrthyāstamālokya vihārārambhamadbhutam /
sāpavādavivādena cakrurdveṣākulāḥ kalim
raktākṣapramukhasteṣām mātsaryātkṣudrapraṇḍitaḥ /
sapakṣa iva kṛṣṇāhiścakitaḥ purataḥ sadā
ruddhe vihārasaṃbhāre tena vādajayāvadhi /
anāthapiṇḍadagirā śāriputraḥ samāyayau
raktākṣo 'tha tamāhūya prabhāvotkarṣadarśane /
indrajālabalotphullaṃ sahakāramadarśayat
śāriputraprabhāvotthairvipulaistanmukhānilaiḥ /
unmūlitaḥ śakalatāṃ tīrthyotsāha ivāpa saḥ
raktākṣavihitāṃ phullakamalāṃ padminīṃ tataḥ /
paṅkaśeṣāṃ dvipaścakre śāriputravinirmitaḥ
ratkākṣavakṣonikṣiptaḥ saptaśīrṣamahoragaḥ /
śāriputreṇa nikṣiptastārkṣyapakṣāgramārutaiḥ
tadāhūto 'tha vetālaḥ śāriputreṇa kīlitaḥ /
prerito mantravirtyeṇa raktākṣaṃ hantumudyayau
vetālābhihatastrāsānnaśyanmānamadajvaraḥ /
śaraṇaṃ pādapatitaḥ śāriputraṃ jagāma saḥ
raktākṣastena bhaṅgena śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyāyām vītarāgaḥ śuddhāṃ bodhismavāptavān
tīrthyāstvanye paridveṣakrodhapāramitāṃśavaḥ /
tatra karmakaravyājāttasthurbhikṣavadhodyatāḥ
te 'tha dharmadruhaḥ kāle śāriputreṇa lakṣitāḥ /
taddṛṣṭipātamātreṇa babhūvurmaitramānasāḥ
āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca vicārya saḥ /
dharmadeśanayā teṣāṃ dideśānuttarāṃ daśām
atha tasya vihārasya nirvighnārambhakarmaṇi /
anāthapiṇḍadaṃ prāha śāriputraḥ smitānanaḥ
vihārasūtrapātasya tulya eva kṣaṇe mahān /
haumo vihāraḥ saṃvṛttastuṣite devasadmani
etadākarṇya saṃjātaprasādadviguṇāntaraḥ /
hemaratnavarāgāraṃ vihāraṃ samakārayat
vibhavairatha rājārhaiḥ pathi tenopakalpitaiḥ /
vijñaptistridivaiḥ sārdhamāyayau bhagavān jinah
tadāgamanaharṣeṇa prasanne bhavanatraye /
anāthapiṇḍadastasmai vāridhārāmapātayat
tasmin yadā na pradeśe vāridhārā papāta sā /
tadā bhagavato vākyāt tvaritaṃ patitānyataḥ
taṃ dṛṣṭvā kautukāt pṛṣṭo bhikṣubhirbhagavān punaḥ /
uvāca śrūyatāmetad vāristambhasya kāraṇam
anena pūrvabuddhebhye asminnevedamāspadam /
pratipāditamityeṣā vāridhārānyataścyutā
anenaiva purā samyaksaṃbuddhāya vipaśyine /
ayameva varārāmapradeśaḥ pratipāditaḥ
buddhāya śikhine prādāt puṣyajanmanyayaṃ punaḥ /
tato dadau viśvabhuve jināya raghijanmani
bhavadattābhidho bhūtvā kakucchandāya dattavān /
dadau bṛhaspatirbhūṭvā kanakākhyāya tāyine
kāśyapāya punaścāyaṃ prādādāṣāḍhajanmaniḥ /
anenaivādhunā mahyaṃ deśo 'yaṃ pratipāditaḥ
kālena sudhanākhyo 'yaṃ maitreyāya pradāsyati /
sattvavān kṣāntiśīlatvānnidhānānyeṣa paśyati
punaścāyaṃ gṝhapatirbhūtvā hemapradābhidhaḥ /
cakre pratyekabuddhasya saṃskāraṃ parinirvṛtau
ratnakumbhe tadasthīni dhṛtvā tatpraṇidhānataḥ /
adhunā ratnakośārhaḥ saṃjāto 'yaṃ suvarṇabhās
śrutveti śāsturvacanābhidhānaṃ te bhikṣavaḥ sāramivāmṛtasya /
kartuḥ pratiṣṭhārjitapūrṇapuṇyapuṣpādhivāsena bhṛśaṃ nananduḥ
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0