Avadānakalpalatā · Chapter 13
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ hārītikādamanāvadānaṃ nāma dvādaśaḥ pallavaḥ //
13. pratihāryāvadānam //
yaḥ saṃkalpapathā sadaiva carati projjṛmbhamāṇādbhutaṃ
svapnairyasya na saṃgatiḥ paricayo yasminnapūrvakramaḥ /
vāṇī maunavatī ca yatra hi nṛṇāṃ yaḥ śrotranetrātithis
taṃ nirvyājajanaprabhāvavibhavaṃ manaurameyaṃ numaḥ
pure rājagṛhābhikhye bimbirāseṇa bhūbhujā /
pūjyamānaṃ jina dṛṣṭvā sthitaṃ veṇuvanāśrame
mātsaryaviṣasaṃtaptā mūrkhāḥ sarvjñamāninaḥ /
na sehire tadutkarṣaṃ prakāśamiva kauśikāḥ
malinaiḥ svavināśāya parabhāgoditaiḥ sadā /
kriyate vāsaraspardhā śārvaraistimirotkaraiḥ
maskarī saṃjayī vairairajitaḥ kakudastathā /
pūraṇajñātiputrādyā mūrkhāḥ kṣapaṇakāḥ pare
ūcurnṛpatimabhyetya māramāyāvimohitāḥ /
saṃgharṣadveṣadoṣeṇa dhūmenevāndhakāritāḥ
eṣa sarvajñatāmānī vane yaḥ śramaṇaḥ sthitaḥ /
ṛddhiprabhāvo bhavatā tasyāsmākaṃ ca dṛśyatām
ṛddhiprabhāvādyatkiṃcit janavyāvarjanorjitam /
drśyate mahadāścaryaṃ prātihāryaṃ taducyate
śaktiḥ saṃsadi yasyāsti pratihāryasya darśane /
asmākaṃ tasya vā rājan pūjāḥ santu jagatrtraye
iti teṣām vacaḥ śrutvā taddarpavimukho nṛpaḥ /
uvāca vāñchā keyaṃ vaḥ paṅgūnāṃ girilaṅghane
asamañjasamevaitat kā spardhāgneḥ pataṅgakaiḥ /
naitadvācyaṃ punarvādī mayā niṣkāsyate purāt
iti rājñā guṇajñena pratyākhyātodyamāḥ khalāḥ /
prayayuste nirālambe lambamānā ivāmbare
bimbisāro narapatirmūrkhatāpakṣapātavān /
anyaṃ vrajāmo bhūpālamiti te samacintayan
atrāṇtare bhagavati śrāvastīmabhitaḥ purīm /
prāpte tejavanārāmaṃ digantāneva te yayuḥ
te prasenajitaṃ tatra prāpya kosalabhūpatim /
prātihāryakṛtaspardhāṃ tāmevāsmai nyavedayan
guṇāntarajño nṛpatisteṣām darpakṣayecchayā /
ṛddhisaṃdarśanotsāhādyayau bhagavato 'ntikam
sa samabhyetya vinayāt praṇipatya tamabravīt /
bhagavan darpabalanaṃ tīrthyānāṃ kartumarhasi
ṛddhispardhānubandhena tvatprabhāvadidṛkṣayā /
svaguṇaślāghayāsmākaṃ taiḥ karṇau badhirīkṛtau
prakāśaya nijaṃ tejaḥ sajjanāvarjanam vibho /
tīrthyābhidhānāmakhilaṃ prayātu pralayaṃ tamaḥ
iti rājavacaḥ śrutvā nirvikāro mahāśayaḥ /
bhagavān viratāmarṣaḥ saharṣastamabhāṣataḥ
rājannānyopamardāya vivādāya madāya vā /
vivekābharaṇārho 'yaṃ kriyate guṇasaṃgrahaḥ
mātsaryamalinaiḥ kiṃ tairvicāraviguṇairguṇaiḥ /
ye haranti parotkarṣaṃ spardhābandhaprasāritāḥ
guṇācchādanamanyasya svaguṇena karoti yaḥ /
dharmastenāpraśastena svayameva nighātitaḥ
sadguṇānāṃ parikṣaiva paravailakṣyakāriṇī /
ucitā na hi śuddhānāṃ tulārohaviḍambanā
guṇavānapi nāyāti yaḥ pareṣu prasannatām /
sa dīpahastastatpātracchāyayā malinīkṛtaḥ
loka ta eva sarvajñā vidmaḥ kimadhikaṃ vayam /
parābhimānābhibhavaprāgalbhyaṃ svaparābhavaḥ
iti śrutvā bhagavataḥ praśamābhimataṃ vacaḥ /
bhṛśamabhyarthanāṃ rājā cakārāścaryadarśane
tataḥ dṛcchrādbhagavatā kṛtābhyupagamo nṛpaḥ /
rājadhānīṃ yayau hṛṣṭaḥ saptāhāvadhisaṃvidā
asminnavasare bhrātā bhūmibharturasodaraḥ /
cacārāntaḥpuropānte prāsādatalavartmanā
salīlaṃ vrajatastasya karmavātairiveritā /
kusumasrak papātāṃse rājapatnīkarāccyutā
tasya vijñātadoṣasya doṣaṃ saṃbhāvya sākṣibhiḥ /
piśunāḥ kiṃvadantīṃ tām cakrire rājagāminīm
chidramalpamapi prāpya kṣudrāḥ sarvāpakāriṇaḥ /
dvijihvāḥ praviśantyāśu prabhūnāṃ śūnyamāśayam
piśunapretiro rājā bhrāturīrṣyāviṣolbaṇaḥ /
chedamasyādideśāśu pāṇipādasya mūrcchitaḥ
nikṛttapāṇicaraṇaḥ kumāraḥ karmaviplavāt /
sa vadhyavasudhāśāyī viveśa viṣamāpadam
tīvravyathāparivṛtaṃ śocadbhirmātṛbandhubhiḥ /
dadṛśustaṃ kṣapaṇakāḥ kṣaṇaṃ nayanacālane
tān samabhyetya śokārtāste rājasutabāndhavāḥ /
jagadustatparitrāṇasaṃliptāḥ sarvaprāṇinah
doṣaṃ nigṛhīto 'yaṃ kālanāmā nṛpātmajam /
sarvajñavādino yūyaṃ prasādo 'sya vidhīyatām
iti tai prasaradbāṣpairarthyamānāh pralāpibhiḥ /
te maunino niṣpratibhā vailakṣyādanyato yayuḥ
atha tena yathāyāto bhikṣuḥ sugataśāsanāt /
ānando vidadhe 'ṅgāni tasya satyopayācanāt
rājaputrastu saṃjātapāṇipādaḥ prasannadhīḥ /
jinaṃ śaraṇamabhyetya tadupasthāyako 'bhavat
saptaratre vyatīte 'tha śrāntihāryaṃ gṛhaṃ mahat /
ṛddhiṃ bhagavato draṣṭuṃ mahīpatirakārayat
upaviṣṭe nṛpe tatra saha kṣapaṇakādibhiḥ /
kalpavṛkṣīkṛtā bhūmirabhavat sugatecchayā
tataḥ prāpteṣu deveṣu draṣṭuṃ bhagavataḥ prabhām /
ratnapradīpaṃ bhagavān bheje siṃhāsanam mahat
tejodhātuṃ prapannasya tasya gaṇḍasamudgataiḥ /
vyāptaṃ pāvakasaṃghātairabhūdbhuvanamaṇḍalam
śānte śanaiḥ kamalakānanasaṃnikāśe vahnau samastabhuvanasthitibhaṅgabhītyā /
dehāttato bhagavataḥ karuṇāmburāśeḥ pūrṇāmṛtormivimalā rucayaḥ prasasruḥ
lāvaṇyasāramaticandrasahasrakāntiṃ tejaḥ pratānaviphalīkṛtasūryacakram /
taṃ nāganāyakanikāyavilocanāni prītyā papuḥ sukṛtalabdhamapūrvaharṣam
vaidūryanālavipulāruṇaratnapātrakāntollasatkanakakesarakarṇikāni /
abhyudyayuḥ kṣititalādatha tatsamīpe padmāni saurabhabharāhṛtaṣaṭpadāni
teṣūpaviṣṭamatha kāñcanacārukāntiṃ snigdhekṣasṇaṃ sugatacakramadṛśyatārāt /
pīyūṣapeśalaśaśidyutiśītalena yasyodayena sahasā sukhamāpa lokaḥ
teṣāṃ prabhāvavibhavaṃ bahgavān babhāra madhye 'dhikaṃ kanakaśaila ivācalānām /
suskandhabandhuraghanadyutisaṃniveśaḥ prāṃśuḥ surakṣitiruhāmiva pārijātaḥ
svargāṅganākarakuśeśayakīryamāṇairamlānamālyavalayaiḥ kalitottamāṅgāḥ /
tasyānanāmbujavilokananirnimeṣe martyā api kṣaṇamavāpuramartyabhāvam
vyomāṅgaṇeṣu suradundubhiśaṅkhatūryaghoṣāvṛtaḥ kusumavarṣamahāṭṭahāsaḥ /
gandharvakinnaramunīśvaracāraṇānāṃ sphīṭaścacāra bhagavatstutivādanādaḥ
tatrāruṇādharadalāddaśanāṃśuśubhrād vyākīrṇakeśarakulāddaśanāravindāt /
satsaurabhaṃ bhagavataḥ svarasaṃnivṛttaṃ dhanyāḥ papurmadhuravāṅbhadhu puṇyasūtam
pāpaṃ vimuñcata niṣiñcata puṇyabījaṃ vairaṃ parityajata sāmyasukhaṃ bhajadhvam /
jñānāmṛtaṃ pibataṃ mṛtyuviṣāpahāri neyaṃ tanuḥ kuśalakarmasakhī cirāya
lakṣmīścalā taruṇatā ca jarānuyātā kāyo 'pyapāyanicayasya nivāsa eva /
prāṇāḥ śarīrakakuṭiṣu muhūrtapānthā nityodaye kuruta dharmamaye prayatnam
ityādibhirbhagavataḥ pravibhaktadīptajñānairvivekavimalaiḥ kuśalopadeśaiḥ /
vajrairivāśu dalanaṃ prayayau janānāṃ satkāyadṛṣṭisamaviṃśatiśṛṅgaśailaḥ
ṛddhiprabhāṃ bhagavataḥ pravibhāvya tīrthyā mantrahatā viṣadharā iva bhagnadarpāḥ /
dīpā ivārkakiraṇapratibhābhibhūtāścitrārpitā iva yayuściraniścalatvam
atrāntare bhagavataḥ satataṃ vipakṣaḥ sarvātmanā kṣapaṇako navadharmayakṣaḥ /
kṣiptaśravān sa vṛtavarṣavaraiścakāra vidravya randhraśaraṇān bhuvi vajrapāṇiḥ
addiśya tānatha kṛpārdrabhayāśaraṇyaḥ sarvopadeśaviṣayān bhagavān babhāṣe /
bhūbhṛdvanābanimaṇirvivarādi sarvaṃ tene bhayeṣu śaraṇaṃ kila kātarāṇām
buddhiṃ prabodha mama dhāmbi nidhāya buddhiṃ
dharmaṃ sasaṃghamapi ye śaraṇaṃ prapannāḥ /
teṣā jagatkṣayabhayeṣvapi nirbhayāṇāṃ
naivānyataḥ śaraṇadainyaparigraho 'sti
durvāre paralokatīvratimire dharmaḥ pravṛddho 'śumān
dānaṃ duḥsahapāpatāpavipadāmabhyudgame vāridaḥ /
prajñā mohamahāprapātaviṣamaśvabhre karālambanaṃ
dainyākrāntamahīnameva śaraṇaṃ sarvatra puṇyaṃ nṛṇām
iti timiravṛtākṣṇāṃ cakṣurunmīlanārhaṃ daśanamaṇimarīcivyajyamānaprakāśam /
sadasi sugatacandraḥ śuddhadharmopadeśaṃ sthirapadamiva kṛtvā kānanaṃ svaṃ jagāma
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0