Avadānakalpalatā · Chapter 12

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ virūḍhakāvadānaṃ nāma ekādaśaḥ pallavaḥ //
12. hārītikādamanāvadānam /
duḥkhaṃ nudanti sukhasaṃpadamādiśanti saṃjīvayanti janatām timiraṃ haranti /
sanmānasasya kalayanti vikāsahāsaṃ santaḥ sudhārdravadanāḥ śaśina karāśca

bimbisāraḥ kṣiteḥ sāre pure rājagṛhābhidhe /
sāraḥ samastabhūpānāmabhūdbhūmipuraṃdaraḥ

kṣamādhāre bhuje yasya kṣamādhāre ca cetasi /
bāhyaḥ samastacittānāmaśu nyastakaro janaḥ

kurvatastyāgaśauryābhyāmāśāyāḥ paripūraṇam /
pāṇau vimuktaratnaughe subaddho 'bhūdasigrahaḥ

kadācidabhavattasya viplavo nagare guruḥ /
navābhyudayasaṃjātadarpakāla ivākulaḥ

tamāsthānasamāsīnaṃ janacintākṛtakṣaṇam /
vyajijñipata saurājaṃ prajānāṃ janakopamam

deva divyaprabhāvasya niyataḥ śāsanena te /
janah sadā samudro 'yaṃ maryādāṃ nātivartate

yenāsya kṛtavṛttasya sanmārgeṇa prasarpataḥ /
upasargodgamaḥ kasmādakasmādayamāgataḥ

svadharmasaṃvṛttena hi karmaṇā śarmaṇā nṛṇām /
sunṛpe na ca guhyānāmāpatanti vipattayaḥ

hriyante naḥ prasūtīnāṃ gṛhiṇīnāṃgṛhe kayā /
apatyāni phalānīva satkriyāṇāmasaṃyamāt

kiṃtu bhūtānna vidmastān māyām cāpi mahīpate /
yatprabhāveṇa nīyante kulāni nirapatyatām

iti teṣāṃ girā bhūbhṛdabhūtsaṃkrāntatadvyathaḥ /
paraṃ duḥkhaṃ viśatyantaḥ satāṃ kedāravārivat

sarvāṅgavyāpinā tena janaduḥkhena bhūyasā /
viṣeṇevāvṛtaḥ so 'bhūdudbhrāntahṛdayaḥ kṣaṇam

so 'bravīt kiṃ karomyatrābhujādhīne vipaurūṣe /
kathaṃ nāma pravartante durlakṣyeṣu pratikriyāḥ

dinamekaṃ vrajantvadya bhavanto nijamāspadam /
savrataścintayāmyeva rakṣāṃ vaḥ prasvakṣaye

iti rājavacaḥ śrutvā hṛṣṭāḥ pauramahattamāḥ /
jagadustaṃ samāvarjya pūjāvyañjanamajṇjalim

deva tvadavadhānena praṇayākarṇanena ca /
tvayi vinyastacintānāṃ nāsmākamadhunā śramaḥ

anuddhatamudāraṃ c atvatprasādāvalokanam /
idameva janasyāsya jīvitānīva varṣati

kiṃ punaḥ priyametatte pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ /
tāpāpahaṃ mṛhu svādu kiṃ kiṃ na vidadhāti naḥ

kṛtī kṛtajñaḥ kāruṇyanidhiḥ sulabhadarśanaḥ /
labhyate bhāgyabhogyena saujanyasaralaḥ prabhu

pīyūṣādatipeśalaḥ paricayaḥ śrāvyaṃ vacaḥ pañcamam
ācāraḥ śaradinduvṛndamahaso 'syānandasaṃdohadaḥ /
saccitte vasatāṃ satām kimaparaṃ puṣpānmanah komalaṃ
saujanyaṃ haricandanādapi paraṃ saṃtāpanirvāpaṇam

ityuktvā prayayuḥ paurāstaṃ praṇamya prasādinam /
kirantastadguṇodārāmāśākusumamālikām

rājāpi nagare kṛtvā bhūtapūjāvidhikramam /
śāntisvastikasaṃbhāraṃ cakāra niyatavrataḥ

yakṣī hārītikā nāma bālakān puravāsinī /
haratīti sa śuśrāva puradevatayoditam

tataḥ paurajanaiḥ sārdhaṃ sāmātyaḥ pṛthīvīpatiḥ /
kalandakanivāsākhye sthitaṃ veṇuvanāśrame

bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ sugataṃ doṣaśāntaye /
sarvaduḥkhajvarāyāsajuṣāmakaṭukauṣadham

taṃ dṛṣṭvā nṛpatirdūrātpraṇamya priyadarśanam /
upaviśyāgratastasmai pauraduḥkhaṃ nyavedayat

bhagavānapi vijñāya paurāṇāṃ saṃtatikṣayam /
cintāniścañcalaḥ kṣipramuvāca karuṇānidhiḥ

sa visṛjya jagadbandhuḥ sanṛpaṃ pauramaṇḍalam /
pātracīvaramādāya yayau yakṣīniketanam

tayā virahitaṃ prāpya tadgṛhaṃ bhagavān jinaḥ /
priyaṃkarākhyaṃ tatputraṃ nināyaikamadarśanam

yāte bhagavati kṣipraṃ yakṣī svagṛhamāgatā /
prabhūtaputrā nāpaśyat priyaṃ putraṃ priyaṃkaram

tamīkṣamāṇāṃ vivaśā hṛtavatseva dhenukā /
babhrāma saṃbhramodbhrāntā sā janeṣu cā

hā priyaṃkara hā putra kka nu paśyāmi te mukham /
iti pralāpinī tāraṃ niḥśeṣāḥ sā yayau diśaḥ

sā vicityāśu sarvāśā nirāśā putradarśane /
krośantī parvatadvīpaṃ samudravalayam yayau

martyabhūmimatikramya ghoreṣu nagareṣu sā /
svargoddeśeṣva śeṣeṣu vimānodyānaśāliṣu

śrāntā kkacinna viśrāntā yakṣiṇī praṇighātinī /
putramanviṣya nāpaśyallokapālapureṣu ca

kuberasyātha vacasā gatvā ca sugatāśramam /
bhagavantaṃ viyogārtā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yayau

tayā tadduḥkhavṛttāntaṃ sam niśamya niveditam /
tāmavocata śocantīṃ kiṃcit smitasitādharaḥ

hārīti tava putrāṇāṃ santi pañcaśatānyaho /
iti tenoktamākarṇya yakṣī duḥkhakṣatāvadat

putralakṣe 'pi bhagavan sahyā naikasutakṣatiḥ /
putrāt priyataraṃ nānyatkiṃ duḥkhaṃ tatkṣayātparam

putravāneva jānāti putrasnehaviṣavyathām /
sahajaiva sutaprītirakāraṇanibandhanā

* * * * * * * * /
malino vikalaḥ kṣīṇaḥ kasya nendusamaḥ sutaḥ

iti yakṣavadhūvākyaṃ śrutvā vātsalyavihvalam /
bhūtānukampī bhagavān sasmitastāmabhāṣata

śoko 'yaṃ bahyputrāyā yadyekavirahe tava /
hṛte tvayaikavatsānāṃ putraike kīdṛśī vyathā

tvaṃ praviśya sadā gehaṃ strīṇāṃ putramalakṣitāṃ /
aśnāsi putramātāpi vyāghrīva mṛgaśāvakān

yena yena svadehasya duḥkhaṃ yātyupabhogatām /
na tatparasya kurvīta samāno 'nubhavaḥ śucām

tvaṃ buddhadharmasaṃghānāṃ trīṇi śikṣāpadāni cet /
gṛhṇāsi hiṃsāvimukhī tatprāpnoṣi priyaṃ sutam

ityuktā sā bhagavatā prāptaśikṣāpadā tataḥ /
hiṃsāvirāmāt taṃ gatvā putraṃ prāpa priyaṃkaram

tasyāḥ prāgjanmavṛttāntaṃ tasyāḥ karmaphalānvayam /
bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastadvṛttāntamabhāṣataḥ

purāsminneva nagare paurāh ke 'pyupabhoginaḥ /
parvatodyānamālāyāṃ vijahrurnartanādinā

atha tena pathā kāpi gopakāntā ghanastanī /
mathitaṃ paṇyamādāya hariṇākṣī samāyayau

garbhabhārālasagatiḥ pratyuptā gajagāminī /
sā śanairupasarpantī saspṛhaṃ tān vyalokayat

tasyā vanamṛgīmugdhairavadagdhā vilokanaiḥ /
asaṃvṛttā vilāsārdraiste 'pi sotkaṇṭhatāṃ yayuḥ

sā tairnimantritā tatra madanakṣībatām gatā /
hāritaṃ sahasā śīlaṃ na viveda pramādinī

tatasteṣū prayāteṣu tadā tasyā ratiśramāt /
papāta saha dhairyeṇa garbhaū kopādivāruṇaḥ

atrāntare samāyātaṃ tatpuṇyaistena vartamanā /
pratyekabuddhaṃ sādrākṣītkāyacittaprasādanam

sāsmai mathitamūlyāptamāmrāṇāṃ śatapañcakam /
dūrātpraṇāmavinatā manasaiva nyavedat

tataḥ puṇyarddhimatyasmin jātā yakṣakule 'dhunā /
jātamāmrārpaṇenāsyāḥ putrāṇāṃ śatapañcakam

hiṃsāvatī pāpatyāgāt śīlavismaraṇātparam /
pratyekabuddhapraṇateḥ prāptaśikṣāpadādya sā

iti vividhavipākaṃ karmatantraṃ vicitraṃ kimapisa kathayitvā tatra yakṣāṅganāyāḥ /
kalitakuśalasetuḥ saṃbhavābdhau janānāmakṛta sukṛtacittaṃ sarvalokasya śāstā