Language

ENहिગુ
Scripture Library

Atharvavedapariśiṣṭas · Part 4160

(AVParis_37,16.1) mekhalādīni cet plaveran punar upanayeta || vimocanīyān homān hutvānyaṃ brāhmaṇam anūcānam upaveśyodapātraṃ cāparājitena niṣkramya vāso yajñopavītādi dattvābhyukṣyācamyāpāṃ sūktaiḥ pavitraiś ca saṃprokṣya priyaṃ mā kṛṇu deveṣv iti yajñopavītaṃ dattvā vimṛgvarīṃ mā naḥ paścād iti dvābhyāṃ prāṅmukha upaviśya mahāvyāhṛtibhiḥ sāvitrī śāntisūktaṃ brahma jajñānaṃ yad asmṛty anumatiḥ sarvam iti juhuyād abhyātānaiś ca ||
(AVParis_37,17.1) atha yatraitan mekhalā prapatati jīrṇā vā syāt tāṃ sāvitryoddhṛtyāntaṃ kṛtvā śāntyudakena saṃprokṣya mahāvyāhṛtibhiḥ sāvitrī śāntisūktaṃ brahma jajñānaṃ ye triṣaptā idāvatsarāya ghṛtena tvāgniṃ brhūma iti ||
(AVParis_37,18.1) caturthyām ahutāyāṃ yadi ghaṭodakaṃ naśyeta tathaiva punar ānīya śaṃ no devīr iheta devīr ity anumantryāmbayo yanty āpo hi ṣṭhā śaṃ no devīr iti saṃpātya vyāhṛtyā saṃnatyā ca juhuyāt āpo bhṛgvaṅgirorūpam apāṃ puṣpam ity udakumbham abhimantrayet || vāso dakṣiṇā ||
(AVParis_37,19.1) atha yasyāsamāpte karmaṇy udapātraṃ pravarteta tad anumantrayate
(AVParis_37,19.2) yad udapātraṃ pravartate brahmaṇāsthāpitaṃ mahat | sthānāc cyutaṃ pravartitaṃ tan me vahatu kilbiṣam || ity āsthāpayati ||
(AVParis_37,19.3) pūraṇena pūrayitvā punaḥ pūrṇam ity etayā |
(AVParis_37,19.4) punaḥ pūrṇam idaṃ pātraṃ brahmaṇāsthāpayāmasi | viśvais [tad] devair abhiṣṭutam ||
(AVParis_37,19.5) ūrjaṃ puṣṭaṃ dadhātu no rāyas poṣaṃ śriyam āyuḥ | mayi karma samṛdhyatām iti ||
(AVParis_37,20.1) atha cet prabhajyeta bhūmir bhūmim agād ity anumantryānyataram āhṛtya yady antarikṣe punar maitv indriyam ity anumantrya vaiśvānaro na ūtaya ud enaṃ vaiśvānaro raśmibhir iti juhuyāt sā tatra prāyaścittiḥ ||
(Pariśiṣṭa_38. brahmakūrcavidhiḥ)
(AVParis_38,1.1) oṃ brahmakūrcavidhiṃ puṇyaṃ saṃkṣepād vacmy asaṃśayam | pāvanānāṃ paraṃ yo hi pāvanaṃ tapasāṃ tapaḥ ||
(AVParis_38,1.2) snātvā śuciḥ śucau deśe gomayenāvasecite | vastreṇa saṃhite cāpi sitapuṣpaiḥ prapūjite ||
(AVParis_38,1.3) ahorātrositaḥ kṣāntaḥ pavitrātmā prapāvanaḥ | śuklavāsāḥ sugandhiḥ prāg upaviṣṭaḥ kuśāsane ||
(AVParis_38,1.4) gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam | āharet tāmrapātre tu śakṛn mūtraṃ tv abhūgatam ||
(AVParis_38,1.5) gomūtraṃ nīlavarṇāyāḥ kṛṣṇāyā gomayaṃ tathā | payas tu tāmravarṇāyāḥ śvetāya āhared dadhi ||
(AVParis_38,1.6) kapilāyā ghṛtaṃ grāhyam alābhe syāt tu pañcamam ||
(AVParis_38,2.1) gomūtraikapalaṃ dadyād aṅguṣṭhāgraṃ tu gomayam | kṣīrasya sapta dadhnas tu trīṇy ekaikaṃ ghṛtāmbhasoḥ ||
(AVParis_38,2.2) gāyatryāhṛtya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam | ā pyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi ||
(AVParis_38,2.3) tejo 'si śukram ity ajyaṃ devasya tvā kuśodakam | saptapattrās tu ye darbhā achinnāgrāḥ samāyutāḥ ||
(AVParis_38,2.4) taiḥ samuddhṛtya hotavyaṃ devatābhyo yathākarmam | agnaye svāhā somāya prajāpataya ity api ||
(AVParis_38,2.5) bṛhaspate ati yad idaṃ viṣṇur itīti ca | mānastokena gāyatryā etaiś ca juhuyāt tataḥ ||
(AVParis_38,2.6) praṇavena praṇavenaiva pibec ca praṇavena tu | hotavyaṃ praṇavenaiva pibec ca praṇavena tu ||
(AVParis_38,3.1) madhyamena palāśasya padmapattreṇa vā pibet | api vā tāmrapātreṇa hutaśeṣaṃ viśuddhaye ||
(AVParis_38,3.2) yat tvagasthigataṃ pāpaṃ dehe tiṣṭhati dehinām | brahmakūrco dahet sarvaṃ pradīpto 'gnir ivendhanam ||
(AVParis_38,3.3) trayodaśyādicaturṣu triḥsnānākṣārabhojanam | pañcadaśyāṃ pañcagavyaṃ sopavāsaṃ mahāphalam ||
(AVParis_38,3.4) abhojyābhakṣyaśūdrānnabhakṣaṇe vedavikraye | pratigrahe kālamantrahīne home dyumaithune ||
(AVParis_38,3.5) bālatve yat kṛtaṃ caiva yuvā vṛddhavayās tathā | mātāpitṛkṛtaṃ caiva tat kṣaṇād eva nirdahet ||
(AVParis_38,3.6) māsemāse prayuñjānodevalokam avāpnuyāt | ardhamāseardhamāse ca ṛṣīṇāṃ lokam uttamam ||
(AVParis_38,3.7) ṣaḍrātre caiva ṣaḍrātre brahmalokam anāmayam | aharahaḥ prayuñjānaḥ paraṃ brahmādhigacchati ||
(AVParis_38,3.8) anena vidhinaiveṣṭvā devatarpaṇapūrvakam | brahmaṇā nirmitaṃ hy etat pavitraṃ paramaṃ hitam ||
(Pariśiṣṭa_39. taḍāgādividhiḥ)
(AVParis_39,1.1) oṃ pippalādaṃ mahāprājñam idam ūcur maharṣayaḥ | bhūmikhātasya śuddhyarthaṃ vidhiṃ prabrūhi tattvataḥ ||
(AVParis_39,1.2) kūpavāpītaḍāgeṣu puṣkariṇyāṃ ca veśmasu | ahorātroṣito bhūtvā tataḥ karma samārabhet ||
(AVParis_39,1.3) śāntyudakena tad brahmā pūrvoktaṃ yad agastinā | pari prāgād iti dvābhyām abhimantrayate tataḥ ||
(AVParis_39,1.4) carutantreṇa vidhinā caruṃ bhaumaṃ tu nirvapet | prāktantram ājyabhāgāntaṃ satyaṃ bṛhad iti smṛtam ||
(AVParis_39,1.5) havir ājyaṃ samidhaś ca upasthānaṃ yathākramam | kūpādīnāṃ samīpe tu japen mantrān samāhitaḥ ||
(AVParis_39,1.6) ambayo yanty āpo hi ṣṭhā śaṃ no devīr iti trayam | hiraṇyavarṇāḥ punantu mā sasruṣīr himavato 'psu te ||
(AVParis_39,1.7) japtvā tu dhenum ānītāṃ pibantīm anumantrayet | ā gāva iti sūktena tārayet tu tathaiva gām ||
(AVParis_39,1.8) kūpavāpītaḍāgānāṃ samīpe cābhimantrayet | upa hvaye sūyavasāt kartre dadyāt tu gāṃ śubhām ||
(AVParis_39,1.9) kāmasūktena gṛhṇīyāt karma saṃsthāpayet tataḥ | hiraṇyarajatādīnāṃ matsyādīn kārayed budhaḥ ||

(AVParis_39,1.10) sauvarṇau kūrmamakarau rājatau matsyamudgarau | tāmrau kulīrakarkaṭāv āyasaḥ śiśumārakaḥ ||
(AVParis_39,1.11) śāntyudakaṃ pañcagavyaṃ tasminn eva jale kṣipet | kartṛdātārau snāyetāṃ drupadād iva śumbhanī ||
(AVParis_39,1.12) brāhmaṇān bhojayitvā tu puṇyāhaṃ vācayet tataḥ | samyag vidhānam etad dhi kūpādeḥ saṃprakīrtitam | puṇyaṃ karma dvijātīnāṃ svargasyākṣayyam icchatām ||
(Pariśiṣṭa_40. pāśupatavratam)
(AVParis_40,1.1) om atha pāśupatavratādeśo
(AVParis_40,1.2) nāśrotriyāya nācaritavedavratāya nākṛtavapanāya dadīta ||
(AVParis_40,1.3) māsadvitricatuṣpañcasaṃvatsaradvādaśasaṃvatsaraparimitaṃ naiṣṭhikaṃ vā
(AVParis_40,1.4) athāsyāyatanāni ||
(AVParis_40,1.5) mahādevāyatane 'pāṃ samīpe ||
(AVParis_40,1.6) giriguhāyāṃ gavāṃ goṣṭhe 'gnyāgāre vā
(AVParis_40,1.7) nadīnāṃ bahūnāṃ pratiśraye
(AVParis_40,1.8) anusavanam ||
(AVParis_40,1.9) bhasmanā snānaṃ raudrahomasnapanaṃ ca sarpiḥkṣīragandhodakair
(AVParis_40,1.10) gandhapuṣpadhūpadīpodanapāyasayāvakalājādi pradakṣiṇāntaṃ ca ||
(AVParis_40,1.11) nivedya nirmālyagandhahārīhāsagītavādanādyupahārān
(AVParis_40,1.12) dakṣiṇena tṛtīyam upatiṣṭhate
(AVParis_40,1.13) kaṭakakeyūradhāriṇe namo vṛṣāya namo vṛṣabhadhvajāya namo
(AVParis_40,1.14) vānaraṃ te mukhaṃ raudram anindyaṃ śubhaṃ paśum evājananevājanakaṃ ghoraṃ jīvaṃ jātyam eva rukmaṃ dadāmīti ekavāsā vivāsā vā virāgāṇi vastrāṇi dadīta ||
(AVParis_40,2.1) gocarmamātraṃ sthaṇḍilam upalipya gomayenollikhyābhyukṣyāgne prehīty agniṃ praṇīyopasamādhāya paristīrya brahmāṇaṃ kalpayitvā nānyadevatādiśi rudrasya dakṣiṇodapātraṃ sthāpayitvā mahāvyāhṛtibhir agnyāyatane nidhāya rudram āvāhayati ||
(AVParis_40,2.2) rudraṃ kruddhāśanimukhaṃ devānām īśvaraṃ param | śvetapiṅgalaṃ devānām <mahādevam> prapadye śaraṇāgataḥ ||
(AVParis_40,2.3) yasya yuktā rathe siṃhā vyāghrāś ca viṣamānanāḥ | tam ahaṃ pauṇḍarīkākṣaṃ devam āvāhaye śivam ity āvāhyābhyarcya ||
(AVParis_40,2.4) na taṃ yakṣmaitu deva iti gugguluṃ dhūpaṃ ca dadyāt ||
(AVParis_40,2.5) tat puruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi | tan no rudraḥ pracodayāt ||
(AVParis_40,2.6) tasmai devāya vidmahe mahādevāya dhīmahi | tan no rudro 'numanyatām || iti rudrasāvitrīṃ japtvā ||
(AVParis_40,2.7) yo agnau rudra ity anumantrayen namo astu yāvad āvāhane devadevasyāvāhayāmy aham iti ||
(AVParis_40,2.8) pramardane sarvāsuravināśāya oṃ phaṭkāraṃ karoti ||
(AVParis_40,2.9) nivedane 'ham amukaṃ nivedayāmīti jaṭī muṇḍī pañcaśikhī vā ||
(AVParis_40,3.1) brāhmaṇo ha vā aham amukasagotro bhagavato maheśvarasya vrataṃ cariṣyāmīti vācayitvā ||
(AVParis_40,3.2) tato 'sya mauñjīṃ prayacchati || sāvitryā tu daṇḍaṃ pālāśaṃ bailvam āśvatthaṃ vā asiṃ lakuṭaṃ khaṭvāṅgaṃ paraśuṃ vā ||
(AVParis_40,3.3) aghorebhyo 'tha ghorebhyo 'ghoraghoratarebhyaś ca | sarvataḥ śarvaśarvebhyo namas te rudra rūpebhya ity ādau śarvaṃ namaskṛtyopaviśyājyaṃ niratiśāyitvedhmān ādīpayaty antara iti
(AVParis_40,3.4) idhmā jātavedasaḥ samiddhasya tebhyo vardhayasva prajayā paśubhiḥ śriyā gṛhair dhaneneti ||
(AVParis_40,3.5) yavāghārau ājyabhāgau juhuyād
(AVParis_40,3.6) vāyave svāhā || śarvāya rudrāya svāhā || paśupataye bhīmāya svāhā || śāntāyādhipataye devāya svāheti ||
(AVParis_40,3.7) evam eva patnīnāṃ tūṣṇīm adhipasya juhuyād
(AVParis_40,3.8) evaṃ sarveṣu vratanivedaneṣu vrātapatīr juhoti ||
(AVParis_40,3.9) vratena tvam ity ubhayīruham iti pañcabhī raudrān homān hutvā homāvasānena bhasmanā snānaṃ karoti ||
(AVParis_40,4.1) bhasmasnānam [tāvad] grahīṣyāmi sarvapāpapraṇāśanam | bhasmasnānena rudro hi snāto 'bhūt pūta ātmanā ||
(AVParis_40,4.2) bhasmanā snāyate rudro viṣṇuḥ snāyate bhasmanā | tena snānena snāmy ahaṃ yena snāto maheśvaraḥ ||
(AVParis_40,4.3) yena snātā umā devī rudro bhartā maheśvaraḥ | yena snātā gaṇāḥ sarve yena snātā dvijātayaḥ ||
(AVParis_40,4.4) yena snātā śivaḥ śarvaḥ śaṃkaraś ca vṛṣadhvajaḥ | snātāni sarvabhūtāni gaṅgāyamunayāgame ||

(AVParis_40,4.5) snāto 'haṃ sarvatīrtheṣu nadīprasravaṇeṣu ca | vāruṇāgneyasaumyānāṃ bhasmanā snānam uttamam | tena snānena snāmy ahaṃ yena snāto maheśvaraḥ ||
(AVParis_40,5.1) bhūtis tu piṅgalo babhrur bhūtir viṣṇuḥ sanātanaḥ | bhūtir brahmā mahendraś ca bhūtir devāḥ saha rṣibhiḥ ||
(AVParis_40,5.2) bhūtir me 'lakṣmīṃ nirṇuded bhūtir me śriyam āvahet | bhūtir ma āyuṣā vittaṃ varco brahma prayacchatu ||
(AVParis_40,5.3) bhasmanā caranto nityaṃ dhyāyinaḥ paricintakāḥ | yānti pāśupataṃ sthānaṃ punarāvṛttidurlabham ||
(AVParis_40,5.4) vācā tu yat kṛtaṃ karma manasā ca vicintitam | alakṣmīś cāpad duḥsvapnaṃ bhasmanā tat praṇaśyatu ||
(AVParis_40,5.5) mokṣaṇaṃ mokṣakāle ca bhasmaśeṣaṃ visarjayet | mukto 'haṃ sarvapāpebhyo rudralokaṃ vrajāmy aham ||
(AVParis_40,6.1) etat snānaṃ vāruṇaṃ parvasu śarīralepena yathākāmaṃ parvasūpavaset ||
(AVParis_40,6.2) strīśūdraṃ nābhibhāṣeta ||
(AVParis_40,6.3) tadā sāvitrīṃ japet ||
(AVParis_40,6.4) yadi bhāṣeta tadā rudrasāvitrīṃ japet ||
(AVParis_40,6.5) kamaṇḍalukapāle bhinne bhūmir bhūmim agād ity apsu praveśayet ||
(AVParis_40,6.6) retaḥskande yan me retas tejasā saṃniṣadya dehāt praskandet punar na bhavāya | tad agnir vāyuḥ... ...api ceyaṃ pṛthivī kañcakhanteti ||
(AVParis_40,6.7) samyak kva cit karoti
(AVParis_40,6.8) vratam upādhyāyāchando vartayet ||
(AVParis_40,6.9) tata udīkṣaṇam ||
(AVParis_40,6.10) vrātapatīr juhoti ||
(AVParis_40,6.11) samāso 'haṃ vratasviṣṭakṛta iti hutvādityābhimukhas tiṣṭheta ||
(AVParis_40,6.12) yan me duruktaṃ durhutaṃ durdhyātaṃ durvicintitam | tan me bhagavān īśānaḥ sarvaṃ tvaṃ kṣantum arhasi ||
(AVParis_40,6.13) navonavo bhavasi jāyamāna ity apsu pravāhayed
(AVParis_40,6.14) ye śraddhayedaṃ paśupater vrataṃ caranti | teṣāṃ madhu viśakṣe he dadate na punargamanaṃ madhurivādyehaiva ca | te rudrā viratau paśupatisāyujyaṃ gaccha<n>ti
(AVParis_40,6.14) tad eṣa ślokaḥ ||
(AVParis_40,6.16) vilīnapāśapañjarāḥ samāptatattvagocarāḥ | prayānti śaṃkaraṃ paraṃ patiṃ vibhuṃ sadāśivam ||
(Pariśiṣṭa_41. saṃdhyopāsanavidhiḥ)
(AVParis_41,1.1) om athātaḥ saṃdhyopāsanavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_41,1.2) prāṅ vodaṅ vā grāmān niṣkramya śuciḥ śucau deśe guptatīrthāyataneṣu vā
(AVParis_41,1.3) suprakṣālitapāṇipādavadanaḥ prāg vīrāsanenopaviśya jīvā sthety ācamyāpo hi ṣṭhety abhyukṣya prāṇāyāmān kṛtvācamyottiṣṭhan dakṣiṇahastasthā āpo ayojālā ity apa utsṛjed bahudhā ||
(AVParis_41,1.4) hariḥ suparṇa iti prātar
(AVParis_41,1.5) ud u tyaṃ citraṃ devānām iti madhyaṃdine
(AVParis_41,1.6) atha sauramantrān yathākāmaṃ japed
(AVParis_41,1.7) ud vayaṃ tamasas parīti ca
(AVParis_41,1.8) ud ghed abhi śrutāmagham ity astamita āsīnaḥ
(AVParis_41,1.9) sāvitryante vāñjalayo japaś ca ||
(AVParis_41,2.1) athordhvajānur āsīna iti vīrāsanī
(AVParis_41,2.2) pratyutthāyābhayaṃ paścād abhayaṃ purastād ity upatiṣṭhate
(AVParis_41,2.3) tiṣṭhan prātaḥ prāṅmukha
(AVParis_41,2.4) āyātu varadety āvāhya
(AVParis_41,2.5) gāyatraṃ chandaḥ savitā devatā viśvāmitra ṛṣir
(AVParis_41,2.6) yathākṣaraṃ daivataṃ rūpaṃ ca manasi samādhāya mahāvyāhṛtibhiḥ saṃdhāya gāyatrīṃ japet ||
(AVParis_41,2.7) aṣṭakṛtva ekādaśakṛtvo dvādaśakṛtvaḥ pañcadaśakṛtvaḥ śatakṛtvaḥ sahasrakṛtva iti ||
(AVParis_41,2.8) aṣṭakṛtvaḥ prayuktā gāyatrī gāyatreṇa chandasā saṃmitā bhūlokam abhijayati ||

(AVParis_41,2.9) ekādaśakṛtvaḥ prayuktā traiṣṭubhena chandasā saṃmitāntarikṣalokam abhijayati ||
(AVParis_41,2.10) dvādaśakṛtvaḥ prayuktā jāgatena chandasā saṃmitā divaṃ lokam abhijayati ||
(AVParis_41,2.11) pañcadaśakṛtvaḥ prayuktā pañcadaśena vajreṇa saṃmitā brahmalokam abhijayati ||
(AVParis_41,2.12) śatakṛtvaḥ prayuktā śataparvaṇā vajreṇa saṃmitā sarvāṇl lokān abhijayati ||
(AVParis_41,2.13) sahasrakṛtvaḥ prayuktāgniṣṭomāptoryāmādīnāṃ kratūnāṃ phalam avāpnoti ||
(AVParis_41,3.1) ato yathākāmaṃ japitvā paśyema śaradaḥ śatam indra jīvety āśiṣaḥ prārthayate ||
(AVParis_41,3.2) stutā mayā varadeti visṛjyodīrāṇā uta sūryasyāvṛtam asapatnaṃ purastād yasmāt kośād iti yathārtham upatiṣṭhate ||
(AVParis_41,3.3) ya imāṃ na vindanti nādhīyate saṃdhyākāle nopāsate te hy aśrotriyā bhavanty anupanītāḥ kriyāhīnāś chedanabhedanabhojanamaithunāny abhicarantaḥ ||
(AVParis_41,3.4) saṃdhyākāle hy ajapantaḥ śvasūkarasṛgālakukkuṭasarpayoniṣu varṣasahasrāṇi jāyante ||
(AVParis_41,3.5) samās tasyaivopajāyante ||
(AVParis_41,3.6) tasmād yathoktāṃ sāyaṃ prātaḥ saṃdhyām upāsīta ||
(AVParis_41,3.7) araṇyacarito guptaḥ śuklabrāhmaṇakarmasu | prāyeṇa labhate lokān yathoktāṃs tāṃ samācaran ||
(AVParis_41,3.8) sāyaṃ saṃdhyām upāsīta kṛtavīrāsano dvijaḥ | kṛtottānas tathā prātaḥ prāñjaliḥ susamāhitaḥ ||
(AVParis_41,3.9) etad vīrāsanaṃ sthānaṃ brahmaṇā nirmitaṃ purā | dvijānaṃ bālavṛddhānāṃ puraścaraṇam uttamam ||
(AVParis_41,3.10) sāyaṃ prātas tu yaḥ saṃdhyām askannām upatiṣṭhate | sa tayā pāvito devyā brāhmahaḥ pūtakilbiṣaḥ ||
(AVParis_41,3.11) na sīdet pratigṛhṇānaḥ pṛthvīm api sasāgarām | ye cāsya viṣamāḥ ke cid divi sūryādayo grahāḥ ||
(AVParis_41,3.12) te cāsya saumyā jāyante śivāḥ sukhakarāḥ sadā | sthānaṃ vīrāsanaṃ caeṣāṃ pṛthivī ca pradakṣiṇā | agnihotraṃ hutaṃ caiṣāṃ ye vai saṃdhyām upāsate ||
(AVParis_41,4.1) ardhāstamita āditye ardhodite divākare | gāyatryās tatra sāṃnidhyaṃ saṃdhyākālaḥ sa ucyate ||
(AVParis_41,4.2) bhūmyādityāntaraṃ yas tu chādayec caturaṅgulam | tāṃ tu saṃdhyāṃ parāṃ vidyāc chāyāsaṃbhedane pare ||
(AVParis_41,4.3) yāvantas tu karād bhraṣṭāḥ patanti jalabindavaḥ | bhūtvā vajrāṇi te sarve patanti hy asureṣu vai ||
(AVParis_41,4.4) tato vibhāvasus teṣāṃ prītātmāpyāyate varam | yair ahaṃ mokṣito viprais teṣāṃ loko tathā mama ||
(AVParis_41,4.5) gāyatryā akṣamālāyāṃ sāyaṃ prātaḥ śataṃ japet | caturṇāṃ khalu vedānāṃ samagraṃ labhate phalam ||
(AVParis_41,4.6) saṃdhyāṃ ye nopatiṣṭhanti brāhmaṇyaṃ nopapadyate | upapadyeta vā bhūyo yadi syus tīrthamṛtyavaḥ ||
(AVParis_41,4.8) ṛṣayo dīrghasaṃdhyatvād dīrghāṇy āyumṣy adhārayan | tasmād dīrghām upāsīta samicchan vṛddhim āyuṣaḥ ||
(AVParis_41,5.1) tad yathāgnir devānāṃ brāhmaṇo manuṣyāṇāṃ vasanta ṛtūnām evaṃ gāyatrī chandasām ||
(AVParis_41,5.2) tad yathā gāyatrī katyakṣarā katipadā kiṃ vāsyā gotraṃ kiṃ vāsya rūpaṃ kīdṛśaṃ tasyāḥ śarīraṃ bhavati ||
(AVParis_41,5.3) yad vai bhūḥ sa ṛgvedo yad bhuva iti so 'tharvaveda iti
(AVParis_41,5.4) tad yathedam akṣaram om ity akṣaraṃ tat paramaṃ śam ity akṣaraṃ guhyaṃ tat paramaṃ pavitram ||
(AVParis_41,5.5) ādityo vai sāvitry ādityena saha sāvitrī stauti suvati prātaḥ prasuvati tasmāt sāvitrīt<v>am ||
(AVParis_41,5.6) akṣaradaivataṃ vyākhyāsyāmaḥ
(AVParis_41,5.7) prathamam āgneyaṃ dvitīyam āśvinaṃ tṛtīyaṃ saumyaṃ caturthaṃ vaiṣṇavaṃ sāvitraṃ pañcamaṃ ṣaṣṭhaṃ pauṣṇaṃ saptamaṃ mārutam aṣṭamaṃ bārhaspatyaṃ navamaṃ maitraṃ daśamaṃ vāruṇam ekādaśam aindraṃ dvādaśaṃ vaiśvadevaṃ vasūnāṃ trayodaśaṃ caturdaśaṃ rudrāṇāṃ pañcadaśam ādityānām aditeḥ ṣoḍaśaṃ vāyavyaṃ saptadaśamaṃ bhaumam aṣṭādaśam ekonaviṃśam āntarikṣaṃ divyaṃ viṃśaṃ digdevatāni catvāry akṣarāṇi ||
(AVParis_41,6.1) atha yat pūrvāṃ saṃdhyām upāste tad gāyatryāḥ śiras tena pṛthivīṃ jayati ||
(AVParis_41,6.2) atha yan madhyāhne tīkṣṇaṃ rudras tapati <tad> dvitīyaṃ śiras tenāntarikṣaṃ jayati ||
(AVParis_41,6.3) atha yad astamiyāt tat tṛtīyaṃ śiras tena divaṃ jayati ||
(AVParis_41,6.4) tasyā oṃkāraḥ śiraḥ saha vyāhṛtibhir darbhāḥ keśā oṣadhīvanaspatayo lomāni cakṣuṣī sūryācandramasau vidyud dhasitaṃ viṣṇuvaruṇau urasī rudro hṛdaye paurṇamāsī cāmāvāsyā ca stanau ahaś ca rātrī ca pārśve
(AVParis_41,6.5) daśa diśaḥ kukṣī sarvajñānāni vyākaraṇam udaraṃ pṛthivī śroṇī vāyuḥ sthānaṃ bhūṣaṇaṃ nakṣatrāṇi śrīsarasvatīrūpā padakramamantrabrāhmaṇakalpaśarīrā sāvitrī gotreṇa brahmadeyā bhavati brahmadeyā bhavatīti brāhmaṇam ||
(Pariśiṣṭa_42. snānavidhiḥ)
(AVParis_42,1.1) atha snānavidhiṃ puṇyaṃ vakṣyamāṇaṃ nibodhata | yena snātā divaṃ lokaṃ prāpnuvanti dvijottamāḥ ||
(AVParis_42,1.2) saritsu vā taḍāge vā devakhāte hrade 'pi vā | gartaprasravaṇe vāpi puṇyaṃ snānaṃ samācaret ||
(AVParis_42,1.3) pārakye tu tāḍāge hi snānaṃ naiva vidhīyate | taḍāgakartur duṣkṛtair lipyate snānam ācāran ||

(AVParis_42,1.4) saritāṃ sarasāṃ caiva aprāptau nirjharasya ca | uddhṛtya caturaḥ piṇḍān snāyāt tu parakhātake ||
(AVParis_42,1.5) anvīkṣyamāṇaḥ pārśvāni kuśahastaḥ samāhitaḥ | dvijo madhyaṃdinād arvāg arogī snānam ācaret ||
(AVParis_42,1.6) yat te bhūma iti mṛdaṃ saṃgṛhya rcā samāhitaḥ | yas te gandha iti tribhir mṛdhir ātmānam ālabhet ||
(AVParis_42,1.7) aghadviṣṭeti sūktena dūrvāṃ śirasi vinyaset | agramagram ity etayā gomayenānulepayet ||
(AVParis_42,1.8) agramagraṃ carantīnām oṣadhīnāṃ vanevane | yan me rogaṃ ca śokaṃ ca tan me tvaṃ nuda gomaya ||
(AVParis_42,1.9) praṇavādyā vyāhṛtīs tu gāyatrīṃ ca śiroyutām | paṭhet trir anavānaṃ hi prāṇāyāmaḥ sa ucyate ||
(AVParis_42,1.10) ambayo yantīty ādīni trīṇi sūktāni hi kramāt | hiraṇyavarṇā yad ado vāyoḥ pūtaḥ punantu mā ||
(AVParis_42,2.1) vaiśvānaro raśmibhiś ca tathāpsu ta iti smṛtam | etaiḥ saṃplāvayet sūktais tato 'ghamarṣaṇam ||
(AVParis_42,2.2) apo divyāś ca saṃ māgne idam āpaḥ śivena mā | yad āpo naktam iti ca etat syād aghamarṣaṇam ||
(AVParis_42,2.3) yad āpo naktaṃ mithunaṃ cakāra yad vā dudroha duritaṃ purāṇam | hiraṇyavarṇās tata ut punantu pra mā muñcantu varuṇasya pāśāt ||
(AVParis_42,2.4) sarasvatīṃ gayāṃ gaṅgāṃ naimiṣaṃ puṣkarāṇi ca | smṛtvā tīrthānipuṇyātni avagāhej jalaṃ tataḥ ||
(AVParis_42,2.5) gacchataḥ snānakāryāya pitaraḥ saha daivataiḥ | pṛṣṭhataḥ tv anugacchanti tatsamīpaṃ jalārthinaḥ ||
(AVParis_42,2.6) āśāṃ tyaktvā nivartante vastraniṣpīḍanena tu | tasmān na pīḍayed vastram akṛtvā pitṛtarpaṇam ||
(AVParis_42,2.7) utsāhaṃ varuṇaḥ snāne agnir hotuḥ śriyaṃ haret | āyuṣyaṃ bhuñjato mṛtyus triṣu maunam ataś caret ||
(AVParis_42,2.8cd) snānavastre mṛdas tisraḥ pradadyāc chuddhihetunā | 8ab | snātvā paryukṣya vāso 'nyac chodhye jaṅghe mṛdā punaḥ ||
(AVParis_42,2.9) vastraniṣpīḍatoyena apavitrīkṛte hi te | uttirya vastraṃ niṣpīḍya japed ādhyātmikāni tu ||
(AVParis_42,2.10) adhyātmam asyavāmīyaṃ kautsaṃ kauṣmāṇḍikaṃ tathā | japtvātharvaśiraś caiva bhavāśarvīyam eva ca ||
(AVParis_42,2.11) prāṇāś ca bhagavān kālaḥ puruṣo manyur eva ca | ucchiṣṭo rohito vrātya etāny ādhyātmikāni tu ||
(AVParis_42,2.12) saṃvatsareṇa yat pāpaṃ kṛtaṃ ghoram avistaram | japtvaitāni tataḥ pāpān mucyate nātra saṃśayaḥ ||
(AVParis_42,2.13) viṣāsahiṃ manasā hi japtvā gāyatrīṃ ca tathā tridivaṃ prāyāti | paribhraṣṭas tridivāt tapaḥkṣaye jātismaratvaṃ punar eva vindate ||
(Pariśiṣṭa_43. tarpaṇavidhiḥ)
(AVParis_43,1.1) om atha tarpaṇavidhim anukramiṣyāmaḥ ||
(AVParis_43,1.2) snātopasparśanakāle 'vagāhya devatās tarpayati ||
(AVParis_43,1.3) vasūnāṃ namo
(AVParis_43,1.4) brahmaṇe namo
(AVParis_43,1.5) vaiśravaṇāya namo
(AVParis_43,1.6) dharmāya namaḥ
(AVParis_43,1.7) kāmāya namo
(AVParis_43,1.8) lokāya amo
(AVParis_43,1.9) devāya namo
(AVParis_43,1.10) vedāya nama
(AVParis_43,1.11) ṛṣibhyo nama
(AVParis_43,1.12) ārṣeyebhyo namo
(AVParis_43,1.13) aṅgirobhyo nama
(AVParis_43,1.14) āṅgirasebhyo namo
(AVParis_43,1.15) atharvebhyo nama
(AVParis_43,1.16) ātharvaṇebhyo namo
(AVParis_43,1.17) marudbhyo namo
(AVParis_43,1.18) mārutebhyo amo
(AVParis_43,1.19) vasubhyo namo

(AVParis_43,1.20) rudrebhyo nama
(AVParis_43,1.21) ādityebhyo namaḥ
(AVParis_43,1.22) siddhebhyo namaḥ
(AVParis_43,1.23) sādhyebhyo nama
(AVParis_43,1.24) āpyebhyo namo
(AVParis_43,1.25) aśvibhyāṃ namo
(AVParis_43,1.26) gurubhyo namo
(AVParis_43,1.27) gurupatnībhyo namaḥ
(AVParis_43,1.28) pitṛbhyo namo
(AVParis_43,1.29) mātṛbhyo namaḥ ||
(AVParis_43,2.1) agnis tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.2) vāyus tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.3) sūryas tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.4) viṣṇus tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.5) prajāpatis tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.6) virūpākṣas tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.7) sahasrākṣas tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.8) somas tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.9) brahmā tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.10) devās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.11) vedās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.12) ṛṣayas tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.13) ārṣeyās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.14) sarvāṇi chandāṃsi tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.15) omkāravaṣaṭkārau tṛpyatām ||
(AVParis_43,2.16) mahāvyāhṛtayas tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.17) sāvitrī tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.18) gāyatrī tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.19) dyāvāpṛthivyau tṛpyatām ||
(AVParis_43,2.20) yajñās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.21) grahās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.22) nakṣatrāṇi tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.23) antarikṣaṃ tṛpyatu ||
(AVParis_43,2.24) ahorātrāṇi tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.25) saṃkhyās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.26) saṃdhyās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.27) samudrās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.28) nadyas tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.29) girayas tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.30) keṣetrauṣadhivanaspatayas tṛpyantu ||

(AVParis_43,2.31) gandharvāpsarasas tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.32) nāgās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.33) vayāṃsi tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.34) siddhās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.35) sādhyās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.36) viprās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.37) yakṣās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.38) rakṣāṃsi tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.39) mantrās tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.40) bhūtāny evamādīni tṛpyantu ||
(AVParis_43,2.41) śrutiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.42) smṛtiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.43) dhṛtiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.44) ratiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.45) gatiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.46) matiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.47) diśaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.48) vidiśaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.49) śraddhāmedhe tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.50) dhāraṇāṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.51) gobrāhmaṇāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.52) sthāvarajaṅgamāni tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.53) sarvān devāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,2.54) sarvabhūtāni tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.1) yajñopavītaṃ grīvāyām avalambya sanakādimanuṣyāṃs tarpayati || sanakas tṛpyatu
(AVParis_43,3.2) sanandanas tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.3) sanātanas tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.4) kapilas tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.5) voḍhas tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.6) āsuris tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.7) pañcaśikhas tṛpyatu ||
(AVParis_43,3.8) sanandanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.9) sasanakaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.10) vidvāṃsaṃ sanātanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.11) sanatkumāraṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.12) sanakaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.13) sahadevaṃ sanātanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.14) plutiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.15) pulastyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.16) pulahaṃ tarpayāmi ||

(AVParis_43,3.17) bhṛguṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.18) aṅgirasaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.19) marīciṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.20) kratuṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.21) dakṣaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.22) atriṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.23) vasiṣṭhaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.24) mānasāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,3.25) añjalī dvirdviḥ ||
(AVParis_43,4.1) athāpasavyaṃ kṛtvā pitryāṃ diśam īkṣamāṇaḥ śatarcinādyṛṣīṃs tarpayati || śatarcinas tṛpyantu ||
(AVParis_43,4.2) mādhyamikās tṛpyantu ||
(AVParis_43,4.3) gṛtsamadas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.4) viśvāmitras tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.5) aghamarṣaṇas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.6) vāmadevas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.7) atris tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.8) bharadvājas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.9) vasiṣṭhas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.10) pragāthās tṛpyantu ||
(AVParis_43,4.11) pāvamānyas tṛpyantu ||
(AVParis_43,4.12) kṣudrasūktamahāsuktau tṛpyatām ||
(AVParis_43,4.13) śunas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.14) jaiminis tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.15) vaiśampāyanas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.16) pāṇinis tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.17) pailas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.18) sumantus tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.19) bhāṣyagārgyau tṛpyatām ||
(AVParis_43,4.20) babhrubābhravyau tṛpyatām ||
(AVParis_43,4.21) maṇḍumāṇḍavyau tṛpyatām ||
(AVParis_43,4.22) gārgī tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.23) vācaknavī tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.24) vaḍavā tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.25) prātitheyī tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.26) sulabhā tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.27) maitreyī tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.28) kaholaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.29) kauṣītakiṃ tarpayāmi
(AVParis_43,4.30) mahākauṣītakiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.31) suyajñaṃ tarpayāmi ||

(AVParis_43,4.32) śāṅkhāyanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.33) mahāśāṅkhāyanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.34) āśvalāyanaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.35) aitareyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.36) mahaitareyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.37) paiṭhīnasiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.38) madhuchandāṃsi tṛpyantu ||
(AVParis_43,4.39) bhāradvājaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.40) jātūkarṇyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.41) paiṅgyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.42) mahāpaiṅgyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.43) śākalaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.44) bāṣkalaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.45) gārgyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.46) māṇḍukeyaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.47) paiṅgyas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.48) mahāpaiṅgyas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.49) madamitraṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.50) mahāmadamitraṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.51) audavāhaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.52) sauyāmiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.53) śaunakiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.54) paiṭhīnasiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.55) mahāpaiṭhīnasiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.56) śākapūṇiṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.57) ye cānya ācāryās tān sarvāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,4.58) pratipuruṣaṃ pitaraḥ ||
(AVParis_43,4.59) pitṛvaṃśas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.60) mātṛvaṃśas tṛpyatu ||
(AVParis_43,4.61) añjalīṃ trīṃstrīn ||
(AVParis_43,5.1) dharas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.2) dhruvas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.3) somas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.4) āpas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.5) analas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.6) anilas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.7) pratyūṣas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.8) prabhāsas tṛpyatu || iti vasavaḥ ||
(AVParis_43,5.9) mṛgavyādhas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.10) sarpas tṛpyatu ||

(AVParis_43,5.11) nirṛtir mahāśayas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.12) aja ekapāt tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.13) ahir budhnyas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.14) pinākī paraṃtapas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.15) bhuvanas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.16) īśvaras tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.17) kapālī mahādyutis tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.18) sthāṇus tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.19) bhavo bhagavāṃs tṛpyatu || iti rudrāḥ
(AVParis_43,5.20) bhagas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.21) aṃśas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.22) aryamā tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.23) mitras tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.24) varuṇas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.25) savitā tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.26) dhātā tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.27) tvaṣṭā tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.28) pūṣā tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.29) vivasvān mahābalas tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.30) indras tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.31) viṣṇus tṛpyatu ||
(AVParis_43,5.32) kavyavālaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.33) analaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.34) anilaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.35) somaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.36) yamaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.37) aryamaṇaṃ tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.38) agniṣvāttāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.39) somapāṃs tarpayāmi ||
(AVParis_43,5.40) barhiṣadas tarpayāmi || iti devapitaraḥ ||
(AVParis_43,5.41) yamāya namo
(AVParis_43,5.42) dharmarājāya namo
(AVParis_43,5.43) mṛtyave namo
(AVParis_43,5.44) antakāya namo
(AVParis_43,5.45) vaivasvatāya namaḥ
(AVParis_43,5.46) kālāya namaś
(AVParis_43,5.47) citrāya namaś
(AVParis_43,5.48) citraguptāya namaḥ
(AVParis_43,5.49) sarvabhūtakṣayāya namaḥ
(AVParis_43,5.50) kṛtāya namaḥ

(AVParis_43,5.51) kṛtāntāya namo
(AVParis_43,5.52) mahodarāya namo
(AVParis_43,5.53) dhātre namo
(AVParis_43,5.54) vidhātre namo
(AVParis_43,5.55) yamebhyo namo
(AVParis_43,5.56) yamadūtebhyo namaḥ ||
(AVParis_43,5.57) viśveśās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.58) sikatās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.59) pṛśnijās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.60) nīlās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.61) śṛṅgiṇas tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.62) śvetās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.63) kṛṣṇās tṛpyantu ||
(AVParis_43,5.64) ajās tṛpyantu || iti yamadūtāḥ ||
(AVParis_43,6.1) yāṃ kāṃ cit saritaṃ gatvā kṛṣṇapakṣe caturdaśīm | ekaikasya tilair miśrān dadyāt trīn udakāñjalīn ||
(AVParis_43,6.2) ā yāteti hi tisṛbhiḥ pitṝn āvāhayet tataḥ | ud īratām iti tisṛbhiḥ pitṛbhyo dadyāt tilodakam ||
(AVParis_43,6.3) nābhimātre jale sthitvā cintayen manasā pitṝn | tathā mātāmahebhyaś ca śucau deśe 'tha barhiṣi ||
(AVParis_43,6.4) parā yātety etayā pitṝṃs tṛptān visarjayet | mano nv ā hvāmahīty evaṃ pañcabhir mana upāhvayeta ||
(AVParis_43,6.5) etadd hi tarpaṇaṃ śreṣṭhaṃ svayam uktaṃ svayaṃbhuvā | śraddhadhānaḥ samācaṣṭe brahmalokaṃ sa gacchati ||
(Pariśiṣṭa_44. śrāddhavidhiḥ)
(AVParis_44,1.1) om athātaḥ śrāddhavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_44,1.2) catuṣprakāraṃ śrāddhaṃ bhavati ||
(AVParis_44,1.3) nityam ābhyudayikaṃ kāmyam ekoddiṣṭaṃ ceti ||
(AVParis_44,1.4) tatra nityam amāvāsyāyām ||
(AVParis_44,1.5) ābhyudayikaṃ mātṛpūrvakaṃ puṃsavanādiṣu saṃskāreṣu ||
(AVParis_44,1.6) kāmyaṃ tithidravyabrāhmaṇasaṃyoge ||
(AVParis_44,1.7) ekoddiṣṭaṃ saṃcayanaprabhṛty ā sapiṇḍīkaraṇāt ||
(AVParis_44,1.8) tatra nitye yugmān daive brāhmaṇān upāmantrayet ||
(AVParis_44,1.9) ābhyudayike ubhayatra yugmān ||
(AVParis_44,1.10) yavais tilārthā ṛjavo darbhāḥ pradakṣiṇaṃ kuryāt ||
(AVParis_44,1.11) kāmyaṃ tu nityavat ||
(AVParis_44,1.12) athaikoddiṣṭaṃ tūṣṇīṃ yāvad uktam ||
(AVParis_44,1.13) nāgnevaṃ na daivam ayugmānbrāhmaṇān ||
(AVParis_44,1.14) dakṣiṇāmukha upaviśya pitryeṇopacaryaikaṃ pavitram ekam udapātram apratyāvṛttim āsanaṃ nāmagotreṇaikaṃ piṇḍam etat te annam iti ||
(AVParis_44,2.1) śve 'dyeti vā śrāddhaṃ kariṣyāmīti brāhmaṇān upāmantrayet ||
(AVParis_44,2.2) trīn pañca sapta vā na prasajyeta vistara iti vacanāt ||
(AVParis_44,2.3) prāṅmukhān viśvedevān udaṅmukhān pitṝn ||
(AVParis_44,2.4) vedavedāṅgavidaḥ pañcāgnir anūcāno 'vyavahārī śrotriyas triṇāciketas trimadhus trisuparṇī chandogo jyeṣṭhasāmago 'tharvaśiraso 'dhyetā saṃdhyāsnāyī devapitṛsadāhniko mātṛpitṛśuśrūṣur bhṛgvaṅgirovid dharmaśāstravid iti ||
(AVParis_44,2.5) prayato 'parāhṇe śuciḥ śuklavāsāḥ ||
(AVParis_44,2.6) svāgatenābhyarcyācamanīyaṃ kṛtvā dattvā brāhmaṇān upasaṃgṛhyopaveśayed

(AVParis_44,2.7) daive pitrye ca sadarbheṣv āsaneṣu
(AVParis_44,2.8) tato 'nujñāpayed devān pitṝṃś cāvāhayiṣyāmīti
(AVParis_44,2.9) āvāhaya saumyās te santv ity anujñātaḥ pūrvaṃ devān āvāhayed viśve devāsa ā gateti ||
(AVParis_44,2.10) viśve devāsa ā gata śṛṇutā ma imaṃ havam | edaṃ barhir ni ṣīdata iti ||
(AVParis_44,2.11) ā yāteti pitṝn āvāhayed ācyā jānv ity upaveśayet saṃ viśaṃtv iti saṃveśayed iti ||
(AVParis_44,3.1) yajñopavītī sāvitryodapātram abhimantrya
(AVParis_44,3.2) viśvebhyo devebhyaḥ pādayam arghyam ācamanīyam iti brāhmaṇahasteṣu ninayet ||
(AVParis_44,3.3) trīṇy udapātrāṇi kalpayed gandhamālyatilair miśrāṇi kṛtvā'
(AVParis_44,3.4) 'ud īratām iti tisṛbhir udapātrāṇy anvṛcaṃ sapavitreṣu brāhmaṇahasteṣu ninayet ||
(AVParis_44,3.5) prapitāmahebhyaḥ pitāmahebhyaḥ pitṛbhyaś ceti dattvā
(AVParis_44,3.6) gandhamālyadhūpāñjanādarśapradīpasyopaharanam
(AVParis_44,3.7) sarvānnaprakāram ādāyāgnau kariṣyāmīty anujñāpya kuruṣvety anujñāto darbhair dakṣiṇāgrair agniṃ paristīrya juhuyād agnaye kavyavāhanāyeti tisṛbhir
(AVParis_44,3.8) hutaśeṣaṃ brāhmaṇebhyo dadyād
(AVParis_44,3.9) aṅguṣṭham upayamya pradakṣiṇaṃ daive prasavyaṃ pitrya idaṃ viṣṇur iti japej jānuṃ niṣadya bhūmāv
(AVParis_44,3.10) atas tilair māṃsaiḥ śākair yuṣaiḥ kṛsarāpāyasāpūpair lājair bhakṣair ikṣuvikāraiḥ pānair madhunā ghṛtena dadhnā payasā caiva prabhūtamṛṣṭato 'nnaṃ dadyād anasūyaḥ ||
(AVParis_44,4.1) pavitrapāṇir dharbheṣv āsīno madhu vātā iti japet
(AVParis_44,4.2) pavitraṃ dharmaśāstram apratirathaṃ prāṇasūktaṃ puruṣasūktam upaniṣadam anyad vādhyātmikaṃ kiṃ cit
(AVParis_44,4.3) tṛptāñ jñātvānnaṃ prakīrya dattvā cāpaḥ sakṛtsakṛd annaṃ ye 'gnidagdhā iti vikiram ||
(AVParis_44,4.4) darbhir āstīrya dyuaur darvir akṣiteti tisṛbhiḥ sarvānnaprakāram uddhṛtyājyena saṃnīya trīn piṇḍān saṃhatān nidadhāty
(AVParis_44,4.5) etat te pratatāmaheti dakṣiṇataḥ patnībhya idaṃ vaḥ patnyā itīdam āśaṃsūnām idam āśaṃsamānānām ity annena prasavyaṃ parikiranam || ye dasyava ity ulmukenābhipariharaṇam
(AVParis_44,4.6) ekoddiṣṭe tv ekaṃ piṇḍam ekam udapātram ācamyopotthāya etaṃ bhāgam etaṃ sadhasthāḥ śyeno nṛcakṣā iti ca śrāddhaṃ dattvābhimantrayec cheṣam
(AVParis_44,4.7) anujñāpyācamanīyaṃ dattvā puṇyāhaṃ vācayed dakṣiṇāṃ ca dattvā yathāśakty udapātraśeṣaṃ sapavitreṣu brāhmaṇahasteṣu ninayet
(AVParis_44,4.8) putraṃ pautram ity ekam āpo agnim iti dvitīyaṃ yuktābhyāṃ tṛtīyaṃ putraṃ pautram ity ekayodapātram iti kauśikaḥ ||
(AVParis_44,4.9) prapitāmahebhyaḥ pitāmahebhyaḥ pitṛbhyo mātulamātāmahebhyo nirdiṣṭaṃ tebhyaḥ sarvebhyaḥ sapatnīkebhyaḥ svadhāvad akṣayyam astv akṣayyam astv iti vrāhmaṇavacanam ||
(AVParis_44,4.10) dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatir eva ca | śraddhā ca no mā vyagamad bahudeyaṃ ca no 'stv ity
(AVParis_44,4.11) evaṃ varān vācayitvā namo vaḥ pitara ity evamādi mano nv ā hvāmahīty evamantaṃ samānaṃ piṇḍapitṛyajñena madhyamapiṇḍapradānaṃ ceti ||
(AVParis_44,4.12) vājevāje 'vata vājino no dhaneṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ | asya madhvaḥ pibata mādayadhvaṃ tṛptā yāta pathibhir devayānaiḥ ||
(AVParis_44,4.13) iti brāhmaṇān hasteṣu gṛhītvotthāpya pradakṣiṇaṃ kuryād
(AVParis_44,4.14) eṣa śrāddhavidhir anena vidhinā putrān paśūn dhānyaṃ hiraṇyam āyuś ca labhate ya evaṃ vedeti ca brāhmaṇam ||
(AVParis_44,4.15) māhakiḥ kauśikāc ca māhakiḥ kauśikāc ceti ||
(Pariśiṣṭa_45. agnihotrahomavidhiḥ)
(AVParis_45,1.1) om agnihotram ||
(AVParis_45,1.2) sāyam ārambhaḥ prātar apavargaḥ ||
(AVParis_45,1.3) nāntareṇānyat kuryāt ||
(AVParis_45,1.4) prātar ārambhamity eke ||
(AVParis_45,1.5) yajñapātrāṇi prakṣālyāgnihotraṃ śrapayet ||
(AVParis_45,1.6) śrapyamāṇaṃ ced viṣyandet tad adbhir upaninayet
(AVParis_45,1.7) tad anumantrayate pṛthivīṃ turīyam ity etābhiḥ
(AVParis_45,1.8) pratyānīyodag udvāsya barhir udapātram undayati paryukṣya ||
(AVParis_45,1.9) ṛtaṃ tvā satyena pariṣiñcāmīti hoṣyan ||

(AVParis_45,1.10) satyaṃ tva rteneti hute ||
(AVParis_45,1.11) gārhapatyād āhavanīyam udakadhārāṃ ninayati || amṛtam asy amṛtam amṛtena saṃdhehīti ||
(AVParis_45,1.12) āhavanīyaṃ paryukṣya gārhapatyaṃ prāpyāṅgārān avaloḍya carusthālyā saṃsparśayati ||
(AVParis_45,1.13) nirūḍhaṃ japaty ubhayam iti pratyūḍham iti pratininayati
(AVParis_45,1.14) sruvaṃ srucaṃ ca pratitapati niṣṭaptaṃ rakṣo niṣṭaptā arātayaḥ pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātaya ity
(AVParis_45,1.15) adbhir abhyukṣya carusthālyāṃ sruveṇa sruci gṛhītam iti samānam
(AVParis_45,1.16) srucam ādāya <mukhasaṃmitām ud> gṛhyāhavanīyam abhikrāmatīdam ahaṃ yajamānaṃ svargaṃ lokam unnayāmīti ||
(AVParis_45,1.17) barhiṣi srucaṃ nidhāya samidham ādadhāti ||
(AVParis_45,1.18) agnijyotiṣaṃ tvā vāyumatīṃ prāṇavatīṃ svargyāṃ svargāyopadadhāmi bhāsvatīṃ svāheti <sāyam || sūryajyotiṣam iti prātaḥ> ||
(AVParis_45,1.19) samidhaṃ pradīptām abhijuhoti ||
(AVParis_45,1.20) sajūr devena savitrā sajū rātryendravatyā juṣāṇo agnir vetu svāheti sāyam ||
(AVParis_45,1.21) sajūr devena savitrā sajūr uṣasendravatyā juṣāṇaḥ sūryo vetu svāheti prātar
(AVParis_45,1.22) āhutir udayahome 'gner eva
(AVParis_45,1.23) jyotiṣmān udety āyaṃtanatām iti ||
(AVParis_45,1.24) prajāpate na tvad etāny anya iti manasaivobhayatra prājāpatyottarābhutīr hutvā
(AVParis_45,1.25) sruvaṃ trir udañcam unnayati rudrān prīṇāmīti
(AVParis_45,1.26) barhiṣi sruvaṃ nidhāyonmṛjya
(AVParis_45,1.27) pitryupavītaṃ kṛtvā dakṣiṇataḥ pitṛbhyaḥ svadhāṃ karomīti ||
(AVParis_45,2.1) hutam agnihotraṃ sarveṣv ity eke ||
(AVParis_45,2.2) carusthālyāḥ sruveṇa ||
(AVParis_45,2.3) iha puṣṭiṃ puṣṭipatir dadhātv iha prajāṃ janayatu prajāpatiḥ | agnaye gṛhapataye rayimate paśupataye puṣṭipataye svāheti gārhapatye ||
(AVParis_45,2.4) agnaye 'nnādāyānnapataye svāheti dakṣiṇāgnau hutvā ||
(AVParis_45,2.5) manasaivobhayatra prajāpateś carusthālī
(AVParis_45,2.6) srucaṃ sruvaṃ barhiṣy ādhāyottarato 'gner upaviśya prāśnāti ||
(AVParis_45,2.7) prāṇān prīṇāmīty upaspṛśya garbhān prīṇāmīti dvitīyaṃ viśvān devān prīṇāmīty antataḥ sarvam
(AVParis_45,2.8) aprakṣālitayodakaṃ srucā ninayati sarpetarajanān prīṇāmīti
(AVParis_45,2.9) barhiṣā prakṣālya sarpapuṇyajanān prīṇāmīti dvitīyam ||
(AVParis_45,2.10) gandharvāpsarasaḥ prīṇāmīti apareṇāhavanīyam udakaṃ tṛtīyam ||
(AVParis_45,2.11) sapta rṣīn prīṇāmīti srucaṃ sruvaṃ ca pratitapati
(AVParis_45,2.12) dakṣiṇān nayāmīti rātrau srugdaṇḍam avamārṣṭi ||
(AVParis_45,2.13) prātar unmārṣṭi ||
(AVParis_45,2.14) ity uktaṃ samidādhānam
(AVParis_45,2.15) agnyupasthānam || rātriṃ rātrim aprayātaṃ bharanta iti ||
(AVParis_45,2.16) yathākālaṃ sāyamsāyaṃ gṛhapatir ayaṃ no agnir iti dve
(AVParis_45,2.17) gārhapatyapaścād dugdhānnasyāgnihotraśrapaṇī vidhīyate ||
(AVParis_45,2.18) yajña te veda pṛṣṭham ity etayālabhyābhimantrayate ||
(AVParis_45,2.19) ukhāyaṃ sravantyāṃ sa mardakarmabhyo 'nyasyāṃ dṛḍhatarāyāṃ pratyāsicya sutā deveṣv ity anumantrayate ||
(AVParis_45,2.20) evaṃ sarvāsūkhāsu somakalaśamahāvīre vā
(AVParis_45,2.21) atha yasyāgnihotradhenvādi vyāpadyeta | tatra yathādevataṃ juhuyād apratibhāve vyāhṛtibhiḥ ||
(Pariśiṣṭa_46. uttamapaṭalam)

(AVParis_46,1.1) atha vedavratasyādeśanavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_46,1.2) sāṃvatsarikaṃ vedavratam ||
(AVParis_46,1.3) kalpānāṃ ṣāṇmāsikam ||
(AVParis_46,1.4) romanakhāni dhārayet triṣavaṇaṃ tu snāyād dhaviṣyam aśnīyān na tu naktam aṇūn māśān masūrāṃs tu ||
(AVParis_46,1.5) daṇḍamathitam uddhṛtasnehaṃ nāśīyāt ||
(AVParis_46,1.6) daṇḍakamaṇḍaludhāraṇaṃ vāsaś cāthorṇam
(AVParis_46,1.7) śirasvrataṃ ca sāṃvatsarikaṃ vedavratenaiva vyākhyātam ||
(AVParis_46,1.8) atha pramāṇāni vakṣyāmo
(AVParis_46,1.9) yamānāṃ mitrasya mṛgārthasyākṣīrākṣārabhojanam ayugmam āchādanam anantarhitā śayyā
(AVParis_46,1.10) mṛgārtheṣv aviśeṣeṇa yameṣu sarvam eva śamīdhānyaṃ na bhuñjītā
(AVParis_46,1.11) athopasamādadhāti ||
(AVParis_46,2.1) samās tvāsmai kṣatrāṇy etam idhmam agnir bhūmyām iti tisṛbhir mamāgne varca iti sarvasūktenāyuṣyair varcasyaiḥ svastyayanair abhayair aparājitaiḥ śarmavarmabhiś copasamādadhāti ||
(AVParis_46,2.2) vrataṃ nivedya vrātapatībhiḥ samidho 'bhyādadhyād
(AVParis_46,2.3) āṅgirasān samāsān hutvā bhārgavair viparyastām āṅgirasīm
(AVParis_46,2.4) vedādibhir vedottamaiḥ vargādibhir vargottamaiḥ padādibhiḥ padottamaiḥ kāṇḍādibhiḥ kāṇḍottamair anuvākādibhir anuvākottamair mahatkāṇḍair viśeṣeṇa sūktādibhiḥ sūktottamair
(AVParis_46,2.5) atraitāny aṣṭarcaprabhṛtīni vyākhyātāni ||
(AVParis_46,2.6) brahmajyeṣṭheti ekā kāmojajñe kāmas tad iti hutvā
(AVParis_46,2.7) kalpavrate viśeṣo vacanakarmasu brāhmaṇaṃ śrāvayet ||
(AVParis_46,2.8) keśībrāhmaṇaṃ ca
(AVParis_46,2.9) yeṣu vrataviśeṣaḥ syān na tān mantrān udāharet samāsavat sa hotavyaḥ purāṇārthaṃ vijānatā ||
(AVParis_46,3.1) agnim īLe purohitaṃ yajñasya devam ṛtvijam | hotāraṃ ratnadhātamam ||
(AVParis_46,3.2) tac chaṃ yor āvṛṇīmahe gātuṃ yajñāya gātuṃ yajñapataye | daivī svastir astu naḥ svastir mānuṣebhyaḥ | ūrdhvaṃ jigātu bheṣajaṃ śaṃ no astu dvipade śaṃ catuṣpade ||
(AVParis_46,3.3) iṣe tvorje tvā vāyava sthopāyava stha devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇa āpyāyadhvam aghnyā indrāya bhāgam [ūrjasvatīḥ payasvatīḥ] prajāvatīr anamīvā ayakṣmā mā va stena īśata māghaśaṃso rudrasya hetiḥ pari vo vṛṇaktu dhruvā asmin gopatau syāta bahvīr yajamānasya paśūn pāhi ||
(AVParis_46,3.4) dadhikrāvṇo akāriṣaṃ jiṣṇor aśvasya vājinaḥ | surabhi no mukhā karat pra ṇa āyumṣi tāriṣat ||
(AVParis_46,3.5) agna ā yāhi vītaye gṛṇāno gavyadātaye | ni hotā satsi barhiṣi ||
(AVParis_46,3.6) eṣa sya te dhārayā suto 'vyo vārebhir yavane maditavyam | krīḍan raśmir apārthivaḥ ||
(AVParis_46,4.1) ye triṣaptā vasyobhūyāya ye triṣaptā marmāṇi te vasyobhūyāya ye triṣaptā ye diśāṃ marmāṇi te yāṃ devā vasyobhūyāya ye triṣaptāḥ samānāṃ māsām ā te nayatv ā arjanyasya ye diśāṃ kṛtyākṛtaṃ valaginam akṣitās te marmāṇi te viṣam evendraṃ mitraṃ vaśāṃ devā yāṃ deyāḥ sūrya enam annādyena yaśasā pra budhyasvāhnā pratyag vasyobhūyāya ||
(AVParis_46,5.1) ye triṣaptāḥ śaṃ na āpo yathā vāto yadi no gāṃ haṃsy apendra dviṣataḥ putram attu samānāṃ vṛṣāyamāṇaḥ sūryam ṛtaṃ paripāṇam asy ā harāmiye krimaya
(AVParis_46,5.2) ā te nayatu parṇo 'sīndraputre viśvāhā te gosaniṃ vy asmai mitrāvaruṇāv ā parjānyasya svapna svapnābhikaraena devānām asthi mahāntaṃ kośaṃ yo antarikṣeṇopa śreṣṭhā aham eva vāta ivāva bādhe ye diśām
(AVParis_46,5.3) ardham ardhenaivā mahān arvāñcam indraṃ śīrṣāmayam upahatyām aśvasyāśna indrasya varūthaṃ hiraṇyavarṇā subhagā atrainān indrod āyur ud bṛhatā mano
(AVParis_46,5.4) devo devāya sadyo jātas tastuvann agnir ivaitu śataṃ ca me yady ekādaśo 'si nāsya dhenur iṣur iva digdhā na varṣam acyutacyud etā devasenā
(AVParis_46,5.5) gandhāribhyaḥ sarveṣāṃ ca krimīṇāṃ tatas tatāmahāḥ prajāpate śreṣṭhenāśvinā brahmaṇāgne svāhā ghṛtād ulluptaṃ tārṣṭāghīr ayaṃ lokaḥ kṛtyākrtaṃ valaginam ||
(AVParis_46,6.1) dive cakṣuṣe ayaṃ nas triṃśad dhāma mā no hāsiṣur yat kiṃ cedam ahaṃ jajāna yāvadaṅgīnaṃ yas te 'ṅkuśas tānūṣ ṭe vājinn āñjanasya dvādaśadhā
(AVParis_46,6.2) abhyañjanam akṣitās te yāvanto mā bradhnaḥ samīcīr yadi vāsi bṛhaspatir no yo naḥ śapāt sūyavasād yaṃ devā yathā śepo namaskṛtya marmāṇi te agneḥ śarīram
(AVParis_46,6.3) prati cakṣvāprajāstvam ito jaya [yat pratyāhanti] viṣam eva yās te śivā etaṃ vo yuvānaṃ jyotiṣmato lokān saṃ te śīrṣṇa indraṃ mitraṃ prabhrājamānām āre abhūd
(AVParis_46,6.4) etam idhmam akāmo dhīro vaśāṃ devā namas te ghoṣiṇībhyaḥ prāṇa mā mad yan mātalī apsu stīmāsu yāṃ devā bhūme mātaḥ pratyañcam arkam ūrdhvāyai tvā yadi hutām
(AVParis_46,6.5) sūrya enaṃ yo yajñasyābodhy agniḥ kṛṣṇāyāḥ putro annādyena yaśasā brahmāparaṃ pra budhyasvainaṃ śraddhā ahnā pratyaṃ śakvarī stha vasyobhūyāya ||
(AVParis_46,7.1) vratair bhṛgvaṅgiraḥproktair ānupūrvyād vidhānataḥ | upasanne guruḥ kuryād vratavid brahmacāriṇi ||
(AVParis_46,7.2) grāmād yathoktaṃ bāhyena sthaṇḍile 'gniṃ praṇīya tu | nityenopasamādhāya saṃskṛtya juhuyādd haviḥ ||
(AVParis_46,7.3) aupagavyā vyāhṛtayaḥ sāvitrī śāntir eva ca | vrātapatyaḥ samāsau ca tanmantrāṃhomucaiḥ saha ||

(AVParis_46,7.4) kūṣmāṇḍyaḥ kāmasūktaṃ ca brahmavatyo 'tha devatāḥ | vratādeśe tathotsarge homaḥ kṣīrodanaḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_46,7.5) utsarge kāmasūktaṃ ca pūrvāṃ cāhutim uddharet | nivedya vrātapatyo 'nte idāvatsara eva ca ||
(AVParis_46,8.1) āvartanāntaṃ sāmānyaṃ vyāhṛtyādy ubhayor api | etat sāmāsikaṃ proktam ādeśoddīkṣaṇaṃ budhaiḥ ||
(AVParis_46,8.2) vrateṣu dakṣiṇā dhenuḥ kalyāṇī taruṇī ca yā | anaḍvān vā dhuraṃdharas tatsamaṃ vāpi kāñcanam ||
(AVParis_46,8.3) sāvitryā atha vedasya kalpānāṃ tadanantaram | mailaṃ mailottaraṃ caiva ṣaṣṭhaṃ saṃmitam ucyate ||
(AVParis_46,8.4) ṣaḍvrataṃ brāhmaṇaṃ vidyāt trivrataṃ kṣatriyaṃ viduḥ | dvivratas tu bhaved vaiśya etad ācāryaśāsanam ||
(AVParis_46,8.5) viṣāsahiṃ sahamānam agnir mā goptā o cit sakhāyam ita eta udāruhan dhanur hastād etad ā roha candramā apsv iti ||
(AVParis_46,9.1) om āṅgirasānām ādyaiḥ pañcānuvākaiḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.2) ṣaṣṭhāya svāhā ||
(AVParis_46,9.3) saptamāṣṭamābhyāṃ svāhā ||
(AVParis_46,9.4) nīlanakhebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.5) haritebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.6) kṣudrebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.7) paryāyikebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.8) prathamebhyaḥ śaṅkhebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.9) dvitīyebhyaḥ śaṅkhebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.10) tṛtīyebhyaḥ śaṅkhebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.11) upottamebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.12) uttamebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.13) uttarebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.14) ṛṣibhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.15) śikhibhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.16) gaṇebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.17) mahāgaṇebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.18) sarvebhyo 'ṅgirobhyo vidagaṇebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,9.19) pṛthak sahasrābhyāṃ svāhā ||
(AVParis_46,9.20) brahmaṇe svāhā ||
(AVParis_46,9.21) brahmajyeṣṭhā saṃbhṛtā vīryāṇi brahmāgre jyeṣṭhaṃ divam ā tatāna | bhūtānāṃ brahmā prathamo 'tha jajñe tenārhati brahmaṇā spardhituṃ kaḥ ||
(AVParis_46,10.1) ātharvaṇānāṃ caturṛcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.2) pañcarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.3) ṣaḍarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.4) saptarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.5) aṣṭarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.6) navarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.7) daśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.8) ekādaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.9) dvādaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.10) trayodaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.11) caturdaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.12) pañcadaśarcebhyaḥ svāhā ||

(AVParis_46,10.13) ṣoḍaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.14) saptadaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.15) aṣṭādaśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.16) ekanaviṃśarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.17) viṃśatiḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.18) mahatkāṇḍāya svāhā ||
(AVParis_46,10.19) tṛcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.20) ekarcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.21) kṣudrebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.22) ekānṛcebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.23) rohitebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.24) sūryābhyāṃ svāhā ||
(AVParis_46,10.25) vrātyābhyāṃ svāhā ||
(AVParis_46,10.26) prājāpatyābhyāṃ svāhā ||
(AVParis_46,10.27) viṣāsahyai svāhā ||
(AVParis_46,10.28) maṅgalikebhyaḥ svāhā ||
(AVParis_46,10.29) brahmaṇe svāhā ||
(AVParis_46,10.30) brahmajyeṣṭhā saṃbhṛtā vīryāṇi brahmāgre jyeṣṭhaṃ divam ā tatāna | bhūtānāṃ brahmā prathamo 'tha jajñe tenārhati brahmanā spardhituṃ ka iti ||
(Pariśiṣṭa_47. varṇapaṭalam)
(AVParis_47,1.1) oṃ varṇān pūrvaṃ vyākhyāsyāmaḥ prākṛtā ye ca vaikṛtāḥ | śrutinirvacanāt sarve vivadante vivṛttiṣu ||
(AVParis_47,1.2) vṛttiḥ karaṇaṃ varṇānāṃ karṇayos tu śrutir yathā | śrutipradeśād vimatas tad yathā varṇa ucyate ||
(AVParis_47,1.3) samānasaṃdhyakṣarāṇi sparśā antaḥsthā ūṣmāṇaḥ | etair anye na dṛśyante etāvān varṇasaṃcayaḥ ||
(AVParis_47,1.4) [yeṣāṃ ca śrutisaṃhitāyāṃ vibhāge asadṛśī syāt || tān eva varnān virudrādaye ca pradise kṛtaḥ] ||
(AVParis_47,1.5) ye varṇābhyāṃ śrūyante ca yeṣāṃ nāsti vibhāgataḥ | mānasāṃś cāpi saṃgrāhyān upadeśena vartayet ||
(AVParis_47,1.6) krāntān bahir nidhānasya yamāṃś cānanunāsikān | savyākṣepaṃ tato varṇān upadeśena vartayet ||
(AVParis_47,1.7) iti varṇāḥ svarāḥ proktās teṣām ādyāś caturdaśa | samānākṣarāṇy ucyante śeṣaḥ saṃdhyakṣarāṇi tu ||
(AVParis_47,1.8) anavarṇasvaro nāmi kādayo vyañjanaṃ smṛtam | pañcaviṃśatir ādyaiṣāṃ sparśā vargāś ca pañcakāḥ ||
(AVParis_47,1.9) catvāro yādayo 'ntaḥsthāḥ śādir ūṣmāṣṭako gaṇaḥ | ayogavāhā vartante teṣām ādyāḥ pṛthagvidhāḥ ||
(AVParis_47,1.10) visarjanīyo 'nusvāro jigvāmūlīya [ity adhaḥ] | upadhmānīya ity ete catvāro 'tha pare yamāḥ ||
(AVParis_47,1.11) nāsikyābhinidhānau ca vidyate yena pūraṇam | pañcaṣaṣṭir iyān vāco rāśir yo vedalokayoḥ ||
(AVParis_47,1.12) mukhanāsike ye varṇā ucyante te 'nunāsikāḥ | samānāsyaprayatnā ye te savarṇā iti smṛtāḥ ||
(AVParis_47,1.13) hrasvo 'varṇaparas tasya savarṇasya ca vācakaḥ | hrasvottaras tu dīrgho 'pi tasmāt tasmāt tasyaiva vācakaḥ ||
(AVParis_47,1.14) vargāntaras tu vargādir vargasya grāhako mataḥ | vargāṇāṃ ca yathāsaṃkhyaṃ prathamāditvam iṣyate ||
(AVParis_47,1.15) akāreṇocyate 'tas tu kāro yasmāt paro bhavet | tasya tad grahaṇaṃ bodhyaṃ kakāro 'tra nidarśanam ||
(AVParis_47,1.16) vyañjanaṃ ghoṣavatsaṃjñam antaḥsthā haḥ parau yamau | trayastrayaś ca vargāntyā agoṣaḥ śeṣa ucyate ||
(AVParis_47,1.17) śaṣasāś ca yamau dvau ca dvitīyāḥ prathamāś ca ye | aghoṣā vyañjanaśeṣaṃ ghoṣavad dṛśyate budhaiḥ ||
(AVParis_47,1.18) ataḥ sthānāni varṇānāṃ kaṇṭho 'varṇahakārayoḥ | vosarjanīya ai au ca svādyayor mātrayoḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_47,1.19) śeṣas tālvoṣṭhayor bodhyaḥ sa yathāsaṃkhyam iṣyate | dvisthānaṃ yamayoś cāpi vargāntyānāṃ ca śiṣyate ||
(AVParis_47,1.20) jihvāmūlām ṛvarṇasya kavargasya ca bhāṣyate | yaś caiva jihvāmūlīya Lvarṇaś ceti ca smṛtaḥ ||
(AVParis_47,2.1) tālv eyaśacavargāṇām ivarṇasya ca bhāṣyate | mūrdhā sthānaṃ ṣakārasya ṭavargasya tathā mataḥ ||

(AVParis_47,2.2) dantā lasatavargāṇām uvarṇas tv oṣṭhya ucyate | upadhmānīya okāro vaḥ pavargaś ca tathā matāḥ ||
(AVParis_47,2.3) nāsikye nāsikā sthānaṃ tathānusvāra iṣyate | yamā vargottamāś cāpi yathoktaṃ caiva te matāḥ ||
(AVParis_47,2.4) rephasya dantamūlāni pratyag vā tebhya iṣyate | iti sthānāni varṇānāṃ kīrtitāni yathākramam ||
(AVParis_47,2.5) apara āha | hanumūle tu rephaḥ syād dantamūleṣu vā punaḥ | pratyag vā dantamūlebhyo mūrdhanya iti cāpare ||
(AVParis_47,2.6) uraḥstho ghoṣo visṛṣṭaḥ kaṇṭhadeśe nihanyate | tato nādo vitiṣṭhate tasya vikṛtir akṣaram ||
(AVParis_47,2.7) pūrvābhir aṇumātrābhiḥ kaṇṭhyaṃ saṃsevyate 'kṣaram | uttarābhis tu mātrābhir mukhavikṛtir ucyate ||
(AVParis_47,2.8) api prayogasya hetoḥ saṃyogaḥ saha dhāryate | avyavahito 'kṣareṇa nānāvarṇaḥ svarodayaḥ ||
(AVParis_47,2.9) dvitīyeṣu tathoṣmaṇāṃ tṛtīyeṣu ca ghoṣāṇām | caturtheṣu ghoṣoṣmaṇām upadeśena vartayet ||
(AVParis_47,2.10) uttameṣu tu nāsikyam antaḥstheṣu ghoṣaṃ smṛtam | hakārasya ghoṣoṣmāṇāv upadeśena vartayet ||
(AVParis_47,3.1) ṛkārākṣarayo repham aṇumātra sarva... | svaritasya dvaidhībhāve upadeśena vartayet ||
(AVParis_47,3.2) ṛvarṇadeśasaṃdeho 'svaraḥ syāt syād anantaram | paro vā yadi vā pūrvo repham eva tu viddhi tam ||
(AVParis_47,3.3) akāraś ca ikāraś ca ukāra ṛkāra eva ca | hrasvadīrghaplutāḥ sarve Lvarṇe nāsti dīrghatā ||
(AVParis_47,3.4) ekāraś ca tathāikāra okāra aukāra eva ca | dīrghamātraplutās teṣāṃ saṃjjā saṃdhyakṣarāṇi ca ||
(AVParis_47,3.5) udāttaś cānudāttāś ca svaritāḥ kampitāś ca ye | anunāsikās tathā śuddhā dṛśyate hrasvatā budhaiḥ ||
(AVParis_47,3.6) varṇāḥ pañcaṣaṣṭiḥ svarā dvāviṃśatiḥ samānākṣarāṇi caturdaśa aṣṭau saṃdhyakṣarāṇy ekonaviṃśatir nāminas tricatvāriṃśad vyañjanānisparśāḥ pañcaviṃśatiś catvāras tv antaḥsthāḥ catvāro yamāś cāṣṭāv ūṣmāṇo 'yogavāhā daśāyogavāhā daśa ||
(Pariśiṣṭa_48. kautsavyaniruktanighaṇṭuḥ)
(AVParis_48,1) om atharvaṇe namaḥ ||
(AVParis_48,2) [pacati | pacate | aśanaśi | sisrate | gameḥ | vāyi | cāyi ||1 || vyāpi | cakri | devā caṣṭe | ava cākaśat | vyānaśe | triṣi niṣāmayatyoḥ | yoṣṭiḥ sapte ca ||2 || riñjati] |
(AVParis_48,3) vaśmi | vaśmi | uśmasi | ava veti | vāñchati | veṣṭi | vanoti | juṣate | haryati | ācake | uśik | manyate | achāntsuḥ ||3 || chantsat | cākanat | cakamānaḥ | kanati | kāniṣat | kāme ||
(AVParis_48,4) mimeti ||4 || nardati | dhvanati ||
(AVParis_48,5) dhvaṃsate | [kṛṇati | kiṃśakte ||]
(AVParis_48,6) vanati | bhanati | [starṣati |] sphūrjati ||
(AVParis_48,7) hlādate | [nirṛte |] hlādayati ||
(AVParis_48,8) śabdayati ||
(AVParis_48,9) arcati | arcati | rebhati | gāyati | jalpati | stobhati | stauti | yauti | rauti | nauti | gadati | nadati | bhanati | bhanate | [tatrate |] paṇate | paṇasyati | paṇāyate | bhandate | [yatrasyate. kṛkṛmdhampāt] kṛpaṇyati | dhamati | sapati | papṛkṣāḥ | gūrdhayati | vedayati | vādayati ||5 || valgūyati | mahayati | mantrayate | sevate | pṛcchati ||6 || chandati | śaśamānaḥ | jarate | [charati |] venati | vandate ||
(AVParis_48,10) irajati | irajyati ||7 ||vidhema | duvasyati | namasyati | vivāsati | ṛdhnoti | ṛṇaddhi | ṛcchati ||
(AVParis_48,11) pari srava | parisrava ||8 || pavasva | abhy arṣa | āśiṣaḥ ||
(AVParis_48,12) īmahe | īmahe | yāmi | manmahe | daddhi | pūrdhi | śagdhi | mimīhi | rirīhi | ririḍhḍhi | mimiḍhḍhi | pīparat | yantāraḥ | iṣudhyati | vanemahi | manāmahe | yācate ||
(AVParis_48,13) <dāsati |> dāsati ||9 || dāśati | śikṣati | mahate | pṛṇāti | rāti | rāsati | prāti | tuñjati | [matsyati |] dadāti ||
(AVParis_48,14) yryṣyati | uruṣyati ||10 || piparti | pārayati | pāti | pāsati | prāti | tuñjati | pṛṇāti | rakṣe ||
(AVParis_48,15) <ā vayati |> ā vayati | bharvati | babhasti | venati | veti | veveṣṭi | aviṣyan | [praga] psāti | bapsati | bhasathaḥ | babdhām |
(AVParis_48,16) [vadati | ādeti | tirati | tviṣyati | hinoti | vṛddheḥ ||]
(AVParis_48,17) [utpapīti | utpapīti ||11 || tapati | pippahu | sahoti | yugbhidī bhedayojanayoś ca ||]
(AVParis_48,18) heḍate | heḍate ||12 || bhāmate | hṛṇīyate | bhrīṇāti | bhreṣate | dodhati | heḍaḥ | haraḥ | hṛṇiḥ | tyajaḥ | bhāmaḥ | manyuḥ | krodhe nāmāni ca krodhasya ||
(AVParis_48,19) śnathati | śnathati ||13 || [dovati | kurvati |] tūrvati | [manuṣyati | dhanuṣyati |] śṛṇāti | mṛṇāti | bhṛjjati | amati | tṛṇeḍhi | dabhnoti | [śūṣati |] dhvarati | dhūrvati | kṛntati | śvasati | snehayati | mṛdnāti | [sradhnāti |] dāsati | stṛṇute | starate | [kṛṇāti |] ni tojati | ni vapati | [amati | riti |] yātayate | ākhaṇḍala | taḍit | hiṃsāyām ||
(AVParis_48,20) inaddhi | inaddhi ||14 || svarati | hṛṣyati | pathati | sṛjati | jyotate | dyotate | [dyopyate |] bhrājate | bhrāśate | dīdayati | sādhate | dyumat | jamat | kalmalīkinam | malmalābhavan | jañjaṇābhavan | arciḥ | śociḥ | tapaḥ | tejaḥ | haraḥ | sṛṅgāṇi | jvalejvalataś ca nāmāni ||
(AVParis_48,21) <irajyati |> irajyati ||15 || patyate | kṣayti | rājati | īśvare ||
(AVParis_48,22) [svastyayalepī | svape ||]
(AVParis_48,23) siṣakti | secati | secate ||
(AVParis_48,24) [abibhaste |] abhi dāsate | abhi manyate ||

(AVParis_48,25) bibharti | dadhati | dhārayate ||
(AVParis_48,26) hṛṇīyate | bhṛṇīyate ||
(AVParis_48,27) vādayate | punāti | paṇāyati | pūjayati | vadati | [kusī | hūrchi | sāsudyati |] ślāghāyām ||
(AVParis_48,28) sūrkṣati | [rādale | cvyucchati | ra prasāde | śarulipsāyām | mukṣati |] sādare | [vyucchati | apramāde | śarulipsāyām | vyākhadi | pṛthagbhāve oṣadhikicchrajīvane | daśasyati | drohe | pīyati | spardhāyām | vakṣati | nivāse | iṣṭāti | svādane ||]
(AVParis_48,29) pibati | pāne ||
(AVParis_48,30) dhinoti | prītau ||
(AVParis_48,31) jinvati | ubhayatra ||
(AVParis_48,32) jigharti | secane ||
(AVParis_48,33) [visvati | visyāpye ||]
(AVParis_48,34) gopayati | gopane ||
(AVParis_48,35) śumbhati | śobhane ||
(AVParis_48,36) muñcati | śuddhau ca ||
(AVParis_48,37) śardhati | dhvaṃsane ||
(AVParis_48,38) mṛdati | sukhane ||
(AVParis_48,39) cakṣurbhir māhate | dṛśihāne ||
(AVParis_48,40) vindati | lābhe ||
(AVParis_48,41) puṣyati | vṛddhau ||
(AVParis_48,42) [kobhati] | kṣaye | dasyati ca ||
(AVParis_48,43) [srośita ca | litagutau ||]
(AVParis_48,44) ṛñjati | [pārjanyaḥ |] ṛjugamane ||
(AVParis_48,45) [vācauṣṭayati | vilāse ||]
(AVParis_48,46) radati | khanane ||
(AVParis_48,47) [sevati | ā krośati | sparśe ||
(AVParis_48,48) nasati | rnacate ||
(AVParis_48,49) jigharti | grahaṇe | giraṇe ca ||]
(AVParis_48,50) mandati | tṛptau ||
(AVParis_48,51) [amani | bhāvane ||]
(AVParis_48,52) cakrati | prativedane ||
(AVParis_48,53) jakṣati | kṣutsahane ||
(AVParis_48,54) śliṣyati | āśleṣe ||
(AVParis_48,55) bhajati | prepsāyām ||
(AVParis_48,56) sevati | sevāyām ||
(AVParis_48,57) hlādayati | śītībhāvane ||
(AVParis_48,58) kāśati | prakāśane ||
(AVParis_48,59) [dānapanuparivasyate ||]
(AVParis_48,60) rodasī ||16 || rodasī | rodhasī | kṣoṇī | svadhe | puraṃdhī | ṛtāvṛtau | prapitve | pratiṣṭhe | praśasye | urūcī | [sāntāpe] | rajasī | viṣāṇe | dhiṣṇye | gabhīre | gambhīre ||17 || oṇyau | caṃvau | naptyau | naptyau ||18 || pārśvau | dūre ante | anante | dyāvāpṛthivyoḥ ||
(AVParis_48,61) apaḥ | apaḥ ||19 || apnaḥ | daṃsaḥ | vepaḥ | [vedaḥ |] veṣaḥ | viṣṭvī | vratam | karvaram | śakma | kratuḥ | karaṇāni | karāṃsi | karikrat | karantī | cakrat | kartum | kartā | kartave | [thalita | hiṃsāyām | inaddhi |] dhīḥ | savaḥ | śamī | śaktiḥ | śilpam | karmaṇaḥ ||
(AVParis_48,62) asremā | asremā ||20 || anedyaḥ | anindyaḥ | ababhiśastiḥ | anavadyaḥ | ukthyaḥ | sunīthaḥ | pākaḥ | praśasyasya ||
(AVParis_48,63) āgaḥ | āgaḥ | enaḥ | aṃhaḥ | ripuḥ | duritam | aśastiḥ | śamalam | vṛjinam | aghasya ||
(AVParis_48,64) śimbātā | śimbātā ||21 || śatarā | śātavantā | śilpam | śevṛdham | syūmakam | mayaḥ | dyotanam | sudinam | śūṣam | dyumnam | indriyam | śevam | śivam | śunam | śam | bheṣajam | jalāṣam | sukhasya ||

(AVParis_48,65) nirṛtiḥ | nirṛtiḥ ||22 ||kṛcchram | tṛpram | duḥkhasya ||
(AVParis_48,66) <tuvi> tuvi | puru | bhūri | śaśvat | viśvam | vyānaśiḥ | vyomanī | śatam | sahasram | ayutam | niyutam | prayutam | arbudam | atyarbudam | asaṃkhyeyam | sariram | bahoḥ ||
(AVParis_48,67) ṛhan | ṛhan | nighṛṣvaḥ | kṛśamaḥ | māyukaḥ | pratiṣṭhā | kṛdhukaḥ | daharakaḥ | vamrakaḥ | arbhakaḥ | [athurāṇaḥ] | hrasvasya ||
(AVParis_48,68) mahaḥ | mahaḥ | bradhnaḥ | ṛṣvaḥ | ukṣaḥ | gabhīraḥ | abhvaḥ | tavasaḥ | ṛbhukṣā | ukṣā | [ukṣitā |] vihāyāḥ | yahvaḥ | uru | bṛhat | ambhṛṇaḥ | virapśī | adbhutaḥ | [vaviṣipuḥ | variṣīḥ] | mahataḥ ||
(AVParis_48,69) navam | navam ||23 || nūtanam | nūtanam | navyam | adhunā | idānīm | navasya ||
(AVParis_48,70) pratnam ||24 || pratnam | pradivaḥ | pravayāḥ | sanemi | [moktaḥ | māhuḥ | yataḥ |] purāṇasya ||
(AVParis_48,71) [adhāhyaḥ] ||25 || satrā | baṭ | ṛtam | addhā | satyasya ||
(AVParis_48,72) gauḥ | gauḥ ||26 || gmā | jmā | kṣmā | kṣā | kṣamā | kṣoṇī | kṣitiḥ | avaniḥ | urvī | mahī | ripaḥ | aditiḥ | iḍā | nirṛtiḥ | gātuḥ | bhūḥ | bhūmiḥ | pūṣā | gotrā | pṛthivyāḥ | parāṇi tadāyatanānām ||
(AVParis_48,73) <taḍit |> taḍit | āsāt | ambaram | turvaśe | astamīle | upāke | arvāke | antamānām | avame | upame | antikasya ||
(AVParis_48,74) <śyāvī |> śyāvī | kṣapā | śarvarī | aktuḥ | [urvī |] ūrmyā | ramyā | namyā | [coṣā |] doṣā | naktā | tamaḥ | rajaḥ | asiknī | tamasvatī | [damasvatī |] mahasvatī | yaśasvatī | ghṛtācī | śiriṇā | mokī | śokī | ūdhaḥ | payaḥ | himā | vasvī | rātreḥ ||
(AVParis_48,75) araṇaḥ | araṇaḥ ||27 || garaḥ | kṣodaḥ | kṣadma | nabhaḥ | ambhaḥ | kabandham | salilam | vāḥ | vanam | ghṛtam | madhu | purīṣam | pippalam | kṣīram | viṣam | retaḥ | śakam | jahma | bṛbūkam | busam | tugryāḥ | sukṣemam | varuṇaḥ | surā | ararindrāni | dhvasmanvat | jāmi | āyudhāni | kṣapaḥ | ahiḥ | akṣarāḥ | tṛptiḥ | rasaḥ | saraḥ | payaḥ | bheṣajam | sravaḥ | śavaḥ | sahaḥ | ojaḥ | sukham | kṣatram | āvayāḥ | śubham | yādaḥ | bhūtam | bhuvanam | bhaviṣyat | āpaḥ | mahat | vyoma | yaśaḥ | sarṇīkam | [svarṇīkaram |] gahanam | gabhīram | [gambhīram |] gahvaram | kam | annam | [su] haviḥ | sadma | sadanam | ṛtam | [ṛta] yoniḥ | ṛtasya yoniḥ | satyam | nīram | rayiḥ | sat | pūrṇam | sarvam | akṣitam | sarpiḥ | apaḥ | pavitram | amṛtam | induḥ | hema | sargāḥ | śambaram | abhvam | vapuḥ | ambu | toyam | tūyam | kṛpīṭam | akṣaram | kṣarāḥ | vāri | jalam | [cūrṇāḥ | saṃstyānāḥ | dhānāpyam |] visrutam | jalāṣam ||28 || karburam | kāṣṭhāḥ | [idam] idam | śukram | medhyam | pāvakam | pāvanam | hrādanam | hlādanam | [pārvam |] ambhaḥ | [bhūrī |] udakasya ||
(AVParis_48,76) avanayaḥ | avanayaḥ ||29 || yahvyaḥ | khāḥ | sīrāḥ | srotyāḥ | enyaḥ | dhunayaḥ | rujānāḥ | vakṣaṇāḥ | khādo arṇāḥ | rodhacakrāḥ | haritaḥ | yoṣitaḥ | svasṛtaḥ | arṇavāḥ | sindhavaḥ | kulyāḥ | vahāḥ | urvyaḥ | irāvatyaḥ | pārvatyaḥ | ojasvatyaḥ | sarasvatyaḥ | harasvatyaḥ | ajirāḥ | mātaraḥ | nadīnām || [madhuḥ | vathaḥ]
(AVParis_48,77) kāṭaḥ | kāṭaḥ | khātaḥ | avataḥ | avaṭaḥ | kriviḥ | sūdaḥ | utsaḥ | ṛśyadaḥ | kārotaraḥ | kuśayaḥ | kevataḥ | [trapuḥ] kūpasya ||
(AVParis_48,78) narāḥ | narāḥ ||30 || jantavaḥ | viśaḥ | kṣitayaḥ | kṛṣṭayaḥ | carṣaṇayaḥ | nahuṣaḥ | arayaḥ | aryāḥ | maryāḥ | martāḥ | vrātāḥ | pūrvāḥ | turvaśāḥ | druhyavaḥ | āyavaḥ | yadavaḥ | anavaḥ | pūravaḥ | jagataḥ | tasthuṣaḥ | pañcajanāḥ | vivasvantaḥ | mānavaḥ | manuṣyāṇām ||
(AVParis_48,79) nirṇik | nirṇik ||31 || vavriḥ | varpaḥ | vapuḥ | amatiḥ | apsaḥ | rapsu | piṣṭam | śaṣyam | kṛśanam | peśaḥ | marut | rūpasya ||
(AVParis_48,80) jaṭharam ||32 || jaṭharam | [parīsānam | jagṛtam | gardanam |] kṛdaram | udaram | [darduram |] udarasya ||
(AVParis_48,81) āyatī | āyatī | cyavānā | abhīśū | apnavānā | vinaṅgṛsau | gabhastī | bāhū | bhurijau | śakvarī | bharitre | bāhvoḥ ||
(AVParis_48,82) <agruvaḥ |> agruvaḥ ||33 || aṇvyaḥ | vriśaḥ | śaryāḥ | raśanāḥ | dhītayaḥ | atharyaḥ | vipaḥ | kakṣyāḥ | haritaḥ | svasāraḥ | jāmayaḥ | yoktrāṇi | yojanāni | dhuraḥ | śākhāḥ | abhīśavaḥ | dīdhitayaḥ | aṅgulīnām ||34 ||
(AVParis_48,83) [vrajiḥ | dhuniḥ | tarthāḥ |] takvā | <ripuh> | ribhvā | rikvā | rihvā | tāyuḥ | taskaraḥ | vanarguḥ | malimlucaḥ | aghaśaṃsaḥ | vṛkaḥ | stenasya ||
(AVParis_48,84) dhīḥ | dhīḥ | medhā | ketuḥ | cetaḥ | cittam | kratuḥ | asuḥ | śacī | vayunam | māyā | buddheḥ ||35 ||
(AVParis_48,85) vipraḥ | vipraḥ | vigraḥ | gṛtsaḥ | dhīraḥ | [renuḥ |] venaḥ | medhāḥ | kaṇvaḥ | ṛbhuḥ | navedāḥ | kaviḥ | manīṣī | mandhātā | manaścit | ākenipāsaḥ | uśijaḥ | kīstāsaḥ | addhātayaḥ | matayaḥ | matuthāḥ | medhāvinaḥ ||
(AVParis_48,86) menā | menā | gnā | yoṣā | nanā | aṅganā | ratayaḥ | strīṇām ||36 ||
(AVParis_48,87) tuk | tuk | tokam | tanayam | takma | śeṣaḥ | prajā | bījam | apnaḥ | gayaḥ | [ṛṣaḥ] jāḥ | yahuḥ | sūnuḥ | napāt | apatyasya ||37 ||
(AVParis_48,88) [kaṅkam |] andhaḥ | [ghā] sinam | śravaḥ | [śavaḥ | śāhaḥ | vanaḥ |] annam | vājaḥ | payaḥ | pṛkṣaḥ | pituḥ | sutam | kṣu | dhāsiḥ | iḍā | iṣam | ūrjaḥ | rasaḥ | svadhā | arkaḥ | nemaḥ | sasam | namaḥ | vayaḥ | sūnṛtā | brahma | kīlālam | annasya ||38 ||
(AVParis_48,89) ..... gartaḥ | harmyam | nīram | pastyam | duroṇam | duryāḥ | svasarāṇi | amā | damaḥ | kṛttiḥ | yoniḥ | varma | śarma | śaraṇam | varūtham | kṣayā | chandaḥ | chadiḥ | chardiḥ | chāyā | veśma | ajmaḥ | kulāyam | tukaḥ | gṛhasya ||39 ||
(AVParis_48,90) magham | magham | rekṇaḥ | riktham | vedaḥ | śvātram | ratnam | rayiḥ | kṣatram | kṣetram | bhagaḥ | mīḍham | dyumnam | indriyam | vasu | rāyaḥ | rādhaḥ | dānaḥ | vṛtram | dānam | vṛtam | vāmam | dhanasya ||40 ||
(AVParis_48,91) hema | hema | candram | rukmam | araḥ | peśaḥ | kṛśanam | loham | kanakam | kāñcanam | haritam | bhargaḥ | amṛtam | marut | datram | jātarūpam | hiraṇyam | suvarṇasya ||41 ||
(AVParis_48,92) aghnyā | aghnyā | usrā | usriyā | strī | mahī | aditiḥ | iḍā | nirṛtiḥ | goḥ ||42 ||

(AVParis_48,93) atyaḥ | atyaḥ | hayaḥ | arvā | vājī | saptiḥ | vahniḥ | dadhikrāḥ | dadhikrāvā | etagvaḥ | etaśaḥ | paidvaḥ | daurgahaḥ | uccaihśravasaḥ | tārkṣyaḥ | āśuḥ | bradhnaḥ | aruṣaḥ | māṃścatvaḥ | avyathayaḥ | śyenāsaḥ | suparṇāḥ | narāḥ | vāryāṇām | haṃsāsaḥ | aśvānām ||43 ||
(AVParis_48,94) rohitaḥ | rohito 'gneḥ | niyuto vāyoḥ | harī indrasya | viśvarūpā bṛhaspateḥ | pṛṣatyo marutām | rāsabhāv aśvinoḥ | aruṇyo gāva uṣasām | haraya ādityasya | haritaḥ sūryasya | śyāvāḥ savituḥ | ajāḥ pūṣṇaḥ ||44 ||
(AVParis_48,95) adhvaraḥ | adhvaraḥ | veṣaḥ | vedaḥ | [vepaḥ | bhāyī |] vidathaḥ | savanam | hotrā | iṣṭiḥ | devatātā | makhaḥ | viṣṇuḥ | induḥ | prajāpatiḥ | gharmaḥ | kratuḥ | karma | yajñasya ||
(AVParis_48,96) <bharatāḥ |> bharatāḥ ||45 || kuravaḥ | vāghataḥ | vṛktavarhiṣaḥ | sabādhaḥ | yatasrucaḥ | vṛkaḥ | marutaḥ ||46 || devayavaḥ | ṛtvijaḥ ||
(AVParis_48,97) <rebhaḥ |> rebhaḥ | jaritā | kāruḥ | kīriḥ | sūriḥ | nadaḥ | nādaḥ | chandasyaḥ | [kvosanaḥ |] rudraḥ | kṛpaṇyuḥ | stāmuḥ | <stotuh> ||47 ||
(AVParis_48,98) <ambaram |> ambarahm | viyat | vyoma | barhiḥ | svaḥ | ākāśam | āpaḥ | pṛthivī | bhūḥ | svayaṃbhūḥ | adhvā | bradhnaḥ | [pīriṭham | pīṭham |] sagaraḥ | salilam | samudraḥ | antarikṣasya | parāṇi tadāyatanānām ||48 ||
(AVParis_48,99) <ātāḥ |> ātāḥ | āśāḥ | āṣṭhāḥ | uparāḥ | kāṣṭhāḥ | vyoma | kakubhaḥ | diśām ||49 ||
(AVParis_48,100) sasniḥ | sasniḥ | alātṛṇaḥ | kvaṇan kuṇāruḥ | dānavaḥ | udadhiḥ | [siriḥ |] vṛtraḥ | parvataḥ | camasaḥ | ahiḥ | abhram | balāhakaḥ | dṛtiḥ | odanaḥ | vṛṣandhiḥ | vṛtraḥ | kośaḥ | asuraḥ | meghasya ||50 ||
(AVParis_48,101) <adriḥ |> adriḥ | grāvā | gotraḥ | valaḥ | aśnaḥ | purubhojāḥ | valiśānaḥ | aśmā | giriḥ | vrajaḥ | caruḥ | varāhaḥ | śambaraḥ | rauhiṇaḥ | raivataḥ | parighaḥ | [pāṇighaḥ |] uparaḥ | upalaḥ | sānau | rudraḥ | parvatasya ||51 ||
(AVParis_48,102) gauḥ | gauḥ | gaurī | gāndharvī | gabhīrā | gambhīrā mandrā | mandrājanī | [vāṇīḥ] | vāśī | vāṇī | vāṇīcī | vāṇaḥ | paviḥ | bhāratī | dhamaniḥ | meḍiḥ | sūryā | sarasvatī | nivit | svāhā | vagnuḥ | upabdiḥ | kākuḥ | māyuḥ | jihvā | ghoṣaḥ | ślokaḥ | śabdaḥ | svaraḥ | svanaḥ | ṛk | hotrā | gīḥ | gāthā | gaṇaḥ | dhenā | gnāḥ | vipā | nanā | kaśā | dhiṣaṇā | nauḥ | akṣaram | mahī | aditiḥ | śacī | [tsaghīḥ |] anuṣṭup | [śabdaḥ |] rasaḥ | [vasā | madhu | kaśā |] virāṭ | vācaḥ ||52 ||
(AVParis_48,103) ojaḥ | ojaḥ | pājaḥ | śavaḥ | śardhaḥ | tvakṣaḥ | bādhaḥ | nṛmṇam | taraḥ | taviṣī | śuṣmam | śuṣṇam | dakṣaḥ | vīḍu [tu] | cyautnam | dyumnam | indriyam | sahaḥ | vayaḥ | vadhaḥ | vargaḥ | majmanā | pauṃsyāni | dharṇasi | syandrāsaḥ | draviṇam | balasya ||53 ||
(AVParis_48,104) vidyut | vidyut | nemiḥ | paviḥ | vajraḥ | sṛkaḥ | [yataḥ |] vadhaḥ | arkaḥ | śambaḥ | kuliśaḥ | kutsaḥ | sāyakaḥ | trapuṣī | vajrasya ||54 ||

(AVParis_48,105) raṇaḥ | raṇaḥ | vivāk | vadanuḥ | vikhādaḥ | bhare | krandaḥ | āhāvaḥ | sam[an]īke | mamasatyam | nemadhitiḥ | saṅkā | samanam | spṛdhaḥ | pṛtsu | samatsu | samaraṇe | samohe | saṃkhye | vṛtratūrye | samarye | āṇau | prataraṇe | [maṃtasā |] samanīke | [khāya | sene |] khale | khaje | pauṃsye | mahādhane | pṛtanā | jyeṣṭhaḥ | saṃgrāmasya ||55 ||
(AVParis_48,106) [khare | svāram | suṣṭi |] nu | nu | makṣu | dravat | oṣam | jīrāḥ | jūrṇiḥ | śūrtāḥ | śūghanāḥ | śībham | tṛṣu | tūyam | tūrṇiḥ | ajiram | bhuraṇyuḥ | āśu | prāśu | tūtujānaḥ | tūtujiḥ | tujyamānāsaḥ | ajrāḥ | sācīvit | dyugat | tājat | taraṇiḥ | vātaraṃhā | kṣiprasya ||56 ||
(AVParis_48,107) niṇyam | niṇyam | apīcyam | sasvaḥ | <hiruk |> [tatra | tattanta | tāyatam |] antarhitasya ||
(AVParis_48,108) <svaḥ |> svaḥ | pṛśniḥ | nākaḥ | gauḥ | viṣṭap | iṣṭam | nabhaḥ | divaḥ | antarikṣasya ca | parāṇi tadāyatanānām ||57 ||
(AVParis_48,109) [hiruk | hiruk |] āke | parācaiḥ | āre | parāvate | iti dūrasya ||58 ||
(AVParis_48,110) vibhāvarī | vibhāvari | sūnarī | [bhāvatī | sunarī] bhāsvarī | ahanā | dyotanā | śvetyā | aruṣī | sūnṛtāvarī | uṣasaḥ ||59 ||
(AVParis_48,111) vastoḥ | vastoḥ | bhānuḥ | vāsaram | svasarāṇi | ghraṃsaḥ | gharmaḥ | ghṛṇiḥ | divā | dinam | dive<dive> | dyavidyavi | ahnaḥ ||60 ||
(AVParis_48,112) dīdhitayaḥ | gabhastayaḥ | vanam | usrāḥ | vasavaḥ | marīcayaḥ | sapta ṛṣayaḥ | sādhyāsaḥ | suparṇāsaḥ | mayūkhāḥ | raśmīnām ||61 ||
(AVParis_48,113) khedayaḥ | khedayaḥ | kiraṇāḥ | gāvaḥ | abhīśavaḥ | [raśmīn |] raśmīnāṃ ca ||62 ||
(AVParis_48,114) āryaḥ | āryaḥ | rāṣṭrī | niyutvān | inaḥ | īśvarasya ||63 ||
(AVParis_48,115) saṃyogaḥ | saṃyogaḥ | āśuśukṣaṇiḥ | jahā | śitāma | mehanā | mūṣaḥ | mandū | īrmāntāsaḥ | [vājarāndhyam |] kāyamānaḥ | vidradhe | tugvani | [nodhāt | nadaḥ |] cyavanaḥ | kaśyapaḥ | nū cit | akūpārasya | aprāyuvaḥ | rajaḥ | juhure | krāṇā | viṣuṇaḥ | jāmiḥ | jasuriḥ | cayase | andhaḥ | dugdham | āhanaḥ | nadaḥ | arkaḥ | sacā | cit | pavitram | pṛthujrayāḥ | kāṇukā | adhriguḥ | āṅgūṣaḥ | āpāntamanyuḥ | śmaśā | vājagandhyam | [jarādhya |] pākasthāmā kaurayāṇaḥ | vrandī | niṣṣapī | kṣumpam | nicumpuṇaḥ | [majāyema | dhṛruḥ |] joṣavākam | kuṭasya | kepayaḥ | salalūkam | askṛdhoyuḥ | niśṛmbhāḥ | [dhruvadrakṣam |] upalaprakṣiṇī | upasi | savīmani | vidathāni | śrāyanta iva | amūraḥ | vijāmātuḥ | amavān | amīvā | amatiḥ | riśādasaḥ | ānuṣak | girvaṇāḥ | amyak | yādṛśmin | śurudhaḥ | apratiṣkutaḥ | dvibarhāḥ | urāṇaḥ | javāru | tatanuṣṭim | ilībiśaḥ | [irāviṇaḥ |] kiyedhāḥ | turīpam | pratadvasū | diviṣṭiṣu | dūtaḥ | ṛcīṣamaḥ | anarśarātim ||64 || anarvā | [anarvā | cāṇḍā | vālhā] jaḍhavaḥ | bakuraḥ | [vaktāraḥ] bekanāṭān | abhi dhetana | sadānve | parāśaraḥ | karūḍatī | danaḥ ||
(AVParis_48,116) ikṣuṇā | kīlālam | vijāmni | doṣā | [aṣṭamartyaḥ] ||65 || jyeṣṭham | [jyeṣṭham | asipakva |] viśvāhā | vivasavān | vāte | [tanyantaḥ | vrālma | kāmpīvakaṃsam | jasyatyam | jalālī |] andhaḥ | vipaśyan | ayā ciṣṭhā | [āṃsā | rantu | tamāyīvayaḥ |] śamopyāt | gulphaḥ | biṣkale khargalā | pratodaḥ | vedaḥ | [yatrāsmannataḥ | radhraḥ | cikriḥ | nuluḥ |] pucchadhau | [suniḥ |] apāṣṭhaḥ | medī | [jyenā |] maryaḥ | [saptaghnetaḥ |] vālini | yātāram | [ruṣaṃkiḥ | siktaḥ |] sagaṇāḥ | [muḍimnānā | liṅgakāḥ | nādinā |] malvaḥ | amnaḥ | [juguḥ |] nīlāgalasālā | ailabaḥ | [daridraḥ |] nīlalohitaḥ | śvāpadaḥ | kunakhī | kurīram | [upasaḥ |] tāduri | [kamatha | rumathā | sarvartebhyaḥ | idam | adhvaryuḥ | dyumnī | kuvitaḥ | damnanā |] duroṇe | [parektauti] | titau | [utpavādhata |] kimīdī | vāmasya | ekacakram | amatiḥ | sumatiḥ | [dayate | dayanti | vrīhi | vṛtte] ||66 || īḍe | īḍe | kṣayati | tapati | rajati | anekārthāḥ ||
(AVParis_48,117) prapitve | abhīke | prāptasya ||
(AVParis_48,118) tiraḥ | sataḥ | aprāptasya ||
(AVParis_48,119) tvaḥ | nemaḥ | ardhasya ||
(AVParis_48,120) ṛkṣāḥ | stṛbhiḥ | iti nakṣatrāṇām ||
(AVParis_48,121) vamrībhiḥ | upajihvikā | sīmikānām ||
(AVParis_48,122) rambhaḥ | [rathaḥ |] pinākam | iti daṇḍasya ||
(AVParis_48,123) śepaḥ | vaitasaḥ | iti puṃsprajananasya ||
(AVParis_48,124) [paraṃgativilīke] | iti strīprajananasya ||
(AVParis_48,125) anena | anayā | [panasya]]
(AVParis_48,126) maki | hvakir] | iti pratiṣedhasya ||
(AVParis_48,127) varūtham | [asagram] | carmaṇo 'rutsāhasya ||
(AVParis_48,128) paṇiḥ prakalavid vaṇijaḥ ||
(AVParis_48,129) śvaghnī | kitavasya | akṣadhūrtasya ||
(AVParis_48,130) [mṛṇyaḥ] | sīmikasya ||
(AVParis_48,131) kuṭasya | kuliśaḥ ||
(AVParis_48,132) agniḥ | jātavedāḥ | vaiśvānaraḥ | draviṇodāḥ | vanaspatir iti sūktabhāñji ||
(AVParis_48,133) idhmaḥ | [viṣṇuḥ |] tanūnapāt | narāśaṃsaḥ | devīr dvāraḥ | uṣāsānaktā | daivyā hotārā | tisro devīḥ | tvaṣṭā | vanaspatiḥ | svāhākṛtaya iti nipātabhāñji ||
(AVParis_48,134) indraḥ | viṣṇuḥ | somaḥ | parjanyaḥ | ṛtuḥ | agnāyī | pṛthivī | iḍā | bhṛgavaḥ | atharvāṇa iti saṃstavikās tasyaikavad bahuvat strīvac ca ||
(AVParis_48,135) vahanam <ca haviṣām āvāhanaṃ ca> devānāṃ yac ca dāeṣṭiviṣayikaṃ tad asya karma ||
(AVParis_48,136) ayaṃ lokaḥ | vasantaḥ | prātaḥsavanam | gāyatrī trivṛd rathaṃtaram iti tadbhaktīni ||67 ||
(AVParis_48,137) vāyuḥ | varuṇaḥ | indraḥ | rudraḥ | parjanyaḥ | bṛhaspatiḥ | brahmaṇaspatiḥ | vāstoṣpatiḥ | kṣetrasya patiḥ | kaḥ | yamaḥ | apāṃ napāt | mitraḥ | viśvakarmā | manyuḥ | tārkṣyaḥ | dadhikrāḥ | sarasvān | agniḥ | asunītiḥ | vājaḥ | kutaḥ | vātaḥ | ṛtaḥ | mṛtyuḥ | dhātā | vidhātā | purūravāḥ | gandharvāḥ | anaḍvān | prāṇāḥ | stambhaḥ | vrātya iti sūktabhāñji ||
(AVParis_48,138) prajāpatiḥ | candramāḥ | somaḥ | induḥ | aditiḥ | dhenavaḥ | ahir budhnya iti nipātabhāñji ||
(AVParis_48,139) sarasvatī | vāk | aditiḥ | urvaśī | gauḥ | dhenuḥ | saramā | uṣā | indrāṇī | pṛthivī | dasya | godhukasā | virāṭ | aghnyā | sinīvālī | kuhūḥ | anumatiḥ | rākā | yamī | saraṇyūḥ | pathyā | rodasī | devapatnyaḥ | marutaḥ | rudrāḥ | ṛbhavaḥ | aṅgirasaḥ | bhṛgavaḥ | atharvāṇa iti saṃstavikās tasyaikavad bahuvat strīvac ca ||
(AVParis_48,140) snehānupradānaṃ vṛtravadho yā cakā ca balakṛtis tad asya karma ||

(AVParis_48,141) antarikṣalokaḥ | grīṣmaḥ | madhyaṃdinaṃ savanam | triṣṭup pañcadaśaḥ | bṛhad iti tadbhaktīni ||68 ||
(AVParis_48,142) ādityaḥ | savitā | bhagaḥ | sūryaḥ | pūṣā | viṣṇuḥ | keśī | viśvānaraḥ | vṛṣākapiḥ | kālaḥ | brahmacārī | rohita iti sūktabhāñji ||
(AVParis_48,143) dadhyaṅ | atharvā | yamaḥ | aja ekapāt | manuḥ | vivasvān | dakṣaḥ | aryamā | vaiśvānaraḥ | suparṇa iti nipātabhāñji ||
(AVParis_48,144) uṣāḥ | sūryā | vṛṣākapāyī | sādhyāḥ | vasavaḥ | ādityā | sapta ṛṣayaḥ | vājinaḥ | viśve devā iti saṃstavikās tasyaikavad bahuvat strīvac ca ||

Original text: Atharvavedapariśiṣṭas · Edition: George Melville Bolling and Julius von Negelein: "The Pariśiṣṭas of the Atharvaveda", Vol. 1, parts 1 and 2 (all published), Leipzig : Harrassowitz 1909-1910. · Data entry Yuri Ishii · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc