Language

ENहिગુ
Scripture Library

Atharvavedapariśiṣṭas · Part 2140

(AVParis_18b,2.2) śastrasasvasaṃpātaḥ ||
(AVParis_18b,2.3) trtīyāyāṃ hastyaśvavāhagrāmyāśvānāṃ karma saptamyāṃ hastyaśvānāṃ darśanam ||
(AVParis_18b,2.4) aṣṭamyām atha piṣṭamayīm ityādi navamyāṃ durgāpūjanam ||
(AVParis_18b,2.5) atha vā vanamyām ityādi navamyām ||
(AVParis_18b,2.6) athāparājitadaśamyām ||
(AVParis_18b,2.7) pūrvāhṇe vijayamahūrte uktaṃ prāsthānikam ||
(AVParis_18b,2.8) etāni khalu prāgdvārāṇītyādi ||
(AVParis_18b,3.1) atha śravaṇe nakṣatre rājñām indramahasyeti vyākhyātaḥ ||
(AVParis_18b,4.1) atha paurṇamāsyām aparāhṇe paurṇamāsikaṃ karma ||
(AVParis_18b,5.1) athāpāmārgatrayodaśyāṃ śvete muhūrte snānaṃ kṛtvāpāmārgaṃ triḥ paribhrāmayed rājña upari mantreṇa ||
(AVParis_18b,5.2) iśānāṃ tvā bheṣajānām iti tribhiḥ sūktaiḥ pratīcīnaphala iti sūktena vā punaḥ snānam ||
(AVParis_18b,5.3) tata ārātrikaṃ paridhatteti dvābhyām iti samānam ||
(AVParis_18b,6.1) atha dīpotsavaṃ pratipadi hastyaśvādikdīkṣāsamānam ||
(AVParis_18b,6.2) abhyātānāntaṃ kṛtvā ye 'syāṃ prācī dig iti ||
(AVParis_18b,6.3) mā no devā yas te sarpa ity etaiḥ sūktais tṛṇāni yugatardmanā saṃpātavanti gaṇaṃ ca prātitamitadhānāśane hastyaśvādiyugapat tantraṃ samānam || dhenur dakṣiṇā ||
(AVParis_18b,7.1) athākṣayyanavamyāṃ rātrau hastyaśvādīnām anīkānāṃ rathasya parahomaś ca ||
(AVParis_18b,8.1) atha viṣṇudvādaśyāṃ purohitaḥ paścimāṃ saṃdhyām upāsya gṛhītadarbho yatra rājānam abhigamya pauṣṭikahomaś ca rātrau nīrājanaṃ kṛtvā hastyaśvebhyaś ca ||
(AVParis_18b,9.1) atha kārttikyāṃ paurṇamāsyāṃ raivatyām aśvayujyāṃ vṛṣotsargaḥ ||
(AVParis_18b,10.1) athāgrayaṇīpaurṇamāsyāṃ tantraṃ kṛtvāpād agreti dvābhyāṃ rasaṃ saṃpātyābhimantrya rājānaṃ prāśayet || dhenur dakṣiṇā ||
(AVParis_18b,11.1) atha pauṣyāṃ paurṇamāsyām uktaḥ puṣyābhiṣekaḥ ||
(AVParis_18b,12.1) atha phālgunyāṃ paurṇamāsyāṃ rātrau holākā ||
(AVParis_18b,12.2) mahānavamyām uktaprajvalanaṃ nīrājaṃ vā ||
(AVParis_18b,13.1) atha grīṣmapratipady āyuṣyam iti snānaṃ kṛtvāpāṃ sūktair āplutya prakṣiṇam āvrtyāpa upaspṛśyety uktam ||
(AVParis_18b,14.1) atha caitryāṃ paurṇamāsyāṃ tejovrataṃ trirātram aśnātīty uktam ||
(AVParis_18b,15.1) atha madanatrayodaśyāṃ vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ ca madhyāhne garte vā vāpyāṃ puṣkariṇyāṃ ghate vā sarvagandhān prakṣipya prāktantram abhyātānāntaṃ kṛtvā siṃhe vyāghre yaśo haviḥ prātar agniṃ girāv aragarāṭeṣu divas pṛthivyā ity etaiḥ sūktair udakaṃ saṃpātyābhimantrya rājānaṃ snāpayet || praviśya saṃprokṣyeti ca tantraṃ saṃsthāpayet || dhenur dakṣiṇā ||
(AVParis_18b,16.1) atha śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāṃ vijaye muhūrte rakṣantu tvāgnaya iti catasṛbhī rakṣābandhanaṃ kṛtvā nīrājanaṃ ca bāhyenopaniṣkramyeti paiṭhīnasiḥ ||
(AVParis_18b,17.1) athādityadina ādityamaṇḍalako vyākhyātaḥ ||
(AVParis_18b,18.1) atha janmanakṣatre janmanakṣatrayāgahomo vyākhyātaḥ ||
(AVParis_18b,19.1) atha rājakarmāṇi pratinakṣatraṃ kartavyānīty āyudhāni khaḍgaprabhṛtīni bibhṛyād iti kṛttikārohiṇyādīni vyākhyātāni ||
(AVParis_18b,19.2) indrotsava indramahotsavo vyākhyātaḥ ||
(AVParis_18b,19.3) pratidinaṃ grahayāgaḥ || pratidinaṃ nakṣatrayāgaḥ || pratidinaṃ daśagaṇī mahāśāntiḥ ||
(AVParis_18b,19.4) pratisthānaṃ kṛttikārohiṇīvyākhyātā nakṣatrasnānāni nakṣatrakṣiṇāś ca ||
(AVParis_18b,20.1) rājakarma sāṃvatsarīyaṃ hastyaśvādidīkṣā samāptā ||
(Pariśiṣṭa_18c. vṛṣotsargaḥ)
(AVParis_18c,1.1) atha vṛṣotsargaḥ ||
(AVParis_18c,1.2) kārttikeyāṃ paurṇamāsyāṃ raivatyām āśvayujyāṃ vā gavāṃ goṣṭhe paurṇamāsatantram ājyabhāgāntaṃ kṛtvā rudraraudrābhyām ājyaṃ juhuyāt ||
(AVParis_18c,1.3) pūṣā gā anu etu na iti catasṛbhiḥ pauṣṇasya juhuyāt ||
(AVParis_18c,1.4) pūṣā gā anu etu naḥ pūṣā rakṣātu sarvataḥ | pūṣā vājaṃ sanotu naḥ ||
(AVParis_18c,1.5) pūṣann anu pra gā ihi(iti) yajamānasya sunvataḥ | asmākaṃ stuvatām uta ||
(AVParis_18c,1.6) pūṣan tava vrate vayaṃ pari pūṣā purastād iti ||

(AVParis_18c,1.7) indrasya kukṣiḥ sāhasras tveṣa iti ṛṣabhaṃ saṃpātavantaṃ kṛtvā ya indra iva deveṣu iti ṛṣabhasya dakṣiṇe karṇe japet ||
(AVParis_18c,1.8) lohitena svadhitina iti vatsatarīm anumantrayate ||
(AVParis_18c,1.9) ayaṃ prajānāṃ janitā prajāpatir gavāṃ goṣṭha iha madhyato vasaḥ | vatsatarīṣu apasadane gavām adhi tiṣṭha paśūn bhavanasya gopāḥ ||
(AVParis_18c,1.10) iti maṇḍalāni bhrāmayati
(AVParis_18c,1.11) retodhāyai tvātisṛjāmi vayodhāyai tvātisṛjāmi yūthatvāyai tvātisṛjāmi gaṇatvāyai tvātisṛjāmi sahasrapoṣāyai tva7atisṛjāmi aparimitapoṣāyai tvātisṛjāmīti paryukṣyaikarūpaṃ dvirūpaṃ bahurūpaṃ vā yo vā yūthaṃ chādayati yūthena tejasvinālaṃkṛtenālaṃkṛtam aparājitāṃ diśaṃ niṣkrāmayeyuḥ saha vatsatarībhis tantraṃ saṃsthāpayeyur
(AVParis_18c,1.12) atha brahmaṇe gāṃ payasvinīṃ dadyāt pāyasena brāhmaṇān bhojayitvotsṛjya sarvān kāmān āpnoti akṣayāṇ ca lokān āpnotīti
(Pariśiṣṭa_19. indramahotsavaḥ)
(AVParis_19,1.1) atha rājñam indramahotsavasya upacārakalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_19,1.2) prauṣṭhapade śuklapakṣe ||
(AVParis_19,1.3) saṃbhṛteṣu saṃbhāreṣu brahmā rājā ca ubhau snātau ahatavasanau surabhisujātānulepanau karmaṇyau vratavantau upavasataḥ
(AVParis_19,1.4) [vratavantau] śvo bhūte śamnodevyāḥ pādair ardharcābhyām ṛcā ṣakṛtvodakaṃ pari vācam ācānto
(AVParis_19,1.5) barhir upakalpayitvā rājānam anvālabhya juhuyāt ||
(AVParis_19,1.6) arvāñcam indraṃ trātāram indram indraḥ sutrāmā imam indra vardhaya kṣatriyaṃ me hantāya vṛṣa indrasya indro jayāti iti ca hutvā rāṣṭrasaṃvargaiś cā
(AVParis_19,1.7) atha indram utthāpayanti ā tvā ahārṣam antar dhruvādyaur viśas tvā sarvā vāñchantu iti sarvato 'pramattā dhārayerann
(AVParis_19,1.8) adbhutaṃ hi savanānayet samutthitaṃ bhavati || yadi prācyām agnibhayam || yadi dakṣiṇasyāṃ yamabhayam || yadi pratīcyāṃ varuṇabhayam || yadi udīcyāṃ kṣudbhayam || yadi antardeśebhyobhayato vidyād
(AVParis_19,1.9) agnir mā pātu agniṃ te vasumantam ṛcchantv iti || yathāsvaliṅgaṃ dvābhyāṃ-dvābhyāṃ pradakṣiṇaṃ pratidiśam upasthāpayet ||
(AVParis_19,1.10) gṛdhraś ced asmin nipatati mṛtyor bhayaṃ bhavati || yad vā kṛṣṇaśakunir antarikṣrṇa patati iti japed yas tvā gṛdhraḥ kapota iti antato japet
(AVParis_19,1.11) sarvatra anājñāteṣu trirātraṃ ghṛtakambalam ||
(AVParis_19,1.12) śirobhaṅge tu rājānaṃ madhyabhaṅge tu mantriṇam | ādibhaṅge janapadaṃ mūlabhaṅge tu nāgarān ||
(AVParis_19,1.13) indrāṭako yadā bhidyād rājakośo vilupyate | rajjuchede parijāte nṛpatis tu vinaśyati ||
(AVParis_19,2.1) sāvitryā abhimantritaṃ kṛtvā pradakṣiṇam āvartayed rājānam abhibhūr yajña iti etais tribhiḥ sūktair anvārabdhe rājani pūrṇahomaṃ juhuyāt ||
(AVParis_19,3.1) atha paśūnām upācāram ||
(AVParis_19,3.2) indradevatāḥ syur ye rājño bhṛtyāḥ syuḥ sarve dīkṣitā brahmacāriṇaḥ syur
(AVParis_19,3.3) indraṃ copasadya yajeran || trirātraṃ saptarātraṃ vā
(AVParis_19,3.4) trir ayanam ahnām upatiṣṭhante havisā ca yajante ||
(AVParis_19,3.5) āvṛta indram aham iti indra kṣatram iti haviṣo hutvā
(AVParis_19,3.6) brāhmaṇān svastivācya indram avabhṛthāya vrajanti
(AVParis_19,3.7) apāṃ sūktair āplutya pradakṣiṇam āvṛtya apa upaspṛśya anapekṣamāṇāḥ pratyetya brāhmaṇān bhaktyā yad īpsitaṃ varapradānaiḥ paritoṣayet ||
(AVParis_19,3.8) atha haiṣamitikam iti ||
(AVParis_19,3.9) śvaḥśvo 'sya rāṣṭraṃ jyāyo bhavati eko 'syāṃ pṛthivyāṃ rājā bhavati na purā jarasaḥ pramīyate ya evaṃ veda yaś caivaṃvidvān indramaheṇa carati iti brāhmaṇam ||
(Pariśiṣṭa_19b. brahmayāgaḥ)
(AVParis_19b,1.1) oṃ bhārgavaṃ praṇipatyātha bhagavāñ śaunako 'vadat | brahmayāgavidhiṃ kṛtsnaṃ vistareṇa vadasva me ||
(AVParis_19b,1.2) paripṛṣṭaḥ sa tena atha atharvā yajatāṃ varaḥ | vidhiṃ kṛtsnaṃ pratiṣṭhāya ākhyātum upacakrame ||
(AVParis_19b,1.3) sarveṣām eva yāgānāṃ paramo 'yam udāhṛtaḥ | brahmayāgaṃ prayatnena śṛṇu etaṃ tad yathākramam ||
(AVParis_19b,1.4) hṛdye manohare śubhre sarvābādhāvivarjite | śleṣmāntakākṣagṛdhrādiparityakte same śubhe ||
(AVParis_19b,1.5) maṇḍapaṃ kārayet tatra yathoktavidhinā guruḥ | patākātoraṇir yuktaṃ dvāraiś ca api pṛthagvidhaiḥ ||
(AVParis_19b,2.1) abhyukṣya śāntitoyena pañcagavyena vā sakṛt | gomayena pralipya ādau pūjayed varṇakiḥ pṛthak ||
(AVParis_19b,2.2) puṣpaiś ca vividhaiḥ śubhraiḥ phalaiś ca api arcayed budhaḥ | tato baliṃ hared rātrau caturdikṣu vidhānavit ||
(AVParis_19b,2.3) pradīpān ghṛtapūrṇāṃś ca pradadyād vividhān tathā | ttato maṇḍapamadhye tu vartayed divyamaṇḍalam || [caturaśraṃ caturdvāraṃ vṛttākāram atha api vā] ||
(AVParis_19b,2.4) sitacūrṇena tanmadhye likhet padmaṃ suśobhanam | bahiś ca varṇaiḥ śubhrair nānā śobhāṃ prakalpayet ||

(AVParis_19b,2.5) madhye padmaṃ tu saṃsthāpya brahmāṇaṃ parameśvaram | brahmajajñānasūktena yathoktam upakalpayet ||
(AVParis_19b,3.1) tatha imā āpa ityā dyair yathāvad adhivāsayet | rocanācandanādyaiś ca puṣpair dhūpaiś ca pūjayet ||
(AVParis_19b,3.2) ghṛtapradīpamālyaiś ca vastrair bhakṣaiś ca śobhanaiḥ | sitacandanakarpūraṃ dadyād vā api hi guggulam ||
(AVParis_19b,3.3) pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā namet sarvāṅgakair naraḥ | dakṣiṇe paścime vā api bhāge vediḥ praśasyate ||
(AVParis_19b,3.4) kṛtvājyabhāgaparyantaṃ tataḥ śāntyudakaṃ punaḥ | brahmajajñānasūktena kuryāc caivātra pūjanam | tathaiva raudramantraiś ca abhiṣekāya kalpayet ||
(AVParis_19b,3.5) hutvābhyātānamantrāṃś ca tato rudragaṇena ca | nīlarudraiś caruṃ vidvān vidhinā śrapayed budhaḥ ||
(AVParis_19b,4.1) homayet kutsasūktena ucchuṣmaiś ca yathāvidhi | japen mantrān tathāyuṣyān maṅgalyāṃś cāpi yatnataḥ ||
(AVParis_19b,4.2) hutvā ca cātanaṃ tatra mātṛnāmagaṇena ca | snāpayet pañcagavyena tathā śāntyudakena ca ||
(AVParis_19b,4.3) phalasnānaṃ ca kurvīta yukto maṅgalavādibhiḥ | bandibhir vedavidbhiś ca strīsaṇgītair manoramaiḥ ||
(AVParis_19b,4.4) cārucāmarahastābhiś citradaṇḍaiḥ sadarpaṇaiḥ | snāpayed brahmasūktena raudreṇāpi tathārcayet ||
(AVParis_19b,4.5) tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jānubhyāṃ dharaṇīṃ gataḥ | āśāsyeṣṭaphalaṃ tatra yukto maṅgalapāṭhakaiḥ ||
(AVParis_19b,5.1) tūryaghoṣeṇa saṃyuktaḥ kṛtasvastyayanas tathā | kuryād dundubhinādaṃ tu śaṅkhabheriprapūritam ||
(AVParis_19b,5.2) kuryād uttaratantraṃ ca sadasyān vācayet tataḥ | bhojayec chaktitas tatra brāhmaṇān vedapāragān ||
(AVParis_19b,5.3) dīnānāthāndhakṛpaṇān bhakṣabhojyair anekadhā | annapānavihīnāṃś ca viśeṣeṇa prapūjayet ||
(AVParis_19b,5.4) dattvā ca dakṣiṇāṃ śaktyā dadyād gaṇabaliṃ niśi | gṛhadevās tu saṃpūjyāḥ kāryaś cāpy utsavo gṛhe ||
(AVParis_19b,5.5) yogino bhojayet paścād gṛhesu gṛhamedhinaḥ | achedyās taravaḥ kāryāḥ prāṇihiṃsāṃ ca varjayet ||
(AVParis_19b,5.6) bandhanasthāś ca moktavyā baddhāḥ krodhāc ca śatravaḥ | abhayaṃ ghoṣayed deśe guruṃ ca paripūjayet ||
(AVParis_19b,5.7) abhayaṃ sarvato dattvā iṣṭe ca parameśvare | dīrgham āyur avāpnoti kṛtsnāṃ bhuṅkte vasuṃdharām ||
(AVParis_19b,5.8) brahmayāgavidhiḥ kṛtsno bhaktānāṃ tu mayoditaḥ | atharvaṇā surendrāya praṇatāya śubhecchayā ||
(AVParis_19b,5.9) kṛtābhiṣekaḥ kṛtayāga eṣa kṛtāhhnikaḥ kṛtarakṣaḥ sureśaḥ | atharvaṇo 'nugraham āśu labdhvā triviṣṭapaṃ virarājāsapatnam || iti ||
(Pariśiṣṭa_20. skandayāgaḥ or dhūrtakalpaḥ)
(AVParis_20,1.1) athāto dhūrtakalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_20,1.2) caturṣucaturṣu māseṣu phālguṇāṣāḍhakārttikapūrvapakṣeṣu nityaṃ kurvīta ||
(AVParis_20,1.3) śvo bhūte ṣaṣṭhyām upavāsaṃ kṛtvā prāgudīcīṃ diśaṃ niṣkramya śucau deśe manohare noṣare maṇḍalaṃ trayodaśaratniṃ kṛtvā madhye maṇḍapasya sarvavānaspatyāṃ mālāṃ kṛtvā ghaṇṭāpatākāsrajaḥ pratisaraṃ ca mālāpṛṣṭhe kṛtvā madhye darpaṇāṃś copakalpayitvā tatra yaṃ vahanti hayāḥ śvetā ity āvāhayet ||
(AVParis_20,2.1) yaṃ vahanti hayāḥ śvetā nityayuktā manojavāḥ | tam ahaṃ śvetasaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.2) yaṃ vahanti gajāḥ siṃhā vyāghrāś cāpi viṣāṇinaḥ | tam ahaṃ siṃhasaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.3) yaṃ vahanti mayūrāś ca citrapakṣā vihaṃgamāḥ | tam ahaṃ citrasaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.4) yaṃ vahanti sarvavārṇāḥ sadāyuktā manojavāḥ | tam ahaṃ sarvasaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.5) yasyāmoghā sadā śaktir nityaṃ ghaṇtāpatākinī | tam ahaṃ śaktisaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.6) yaś ca mātṛgaṇair nityaṃ sadā parivṛto yuvā | tam ahaṃ mātṛbhiḥ sārdhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.7) yaś ca kanyāsahasreṇa sadā parivṛto mahān | tam ahaṃ siṃhasaṃnāhaṃ dhūrtam āvāhayāmy aham ||
(AVParis_20,2.8) āyātu devaḥ sagaṇaḥ sasainyaḥ savāhanaḥ sānucaraḥ pratītaḥ | ṣaḍānano 'ṣṭādaśalocanaś ca suvarṇavarṇo laghupūrṇabhāsaḥ ||
(AVParis_20,2.9) āyātu devo mama kārttikeyo brahmaṇyapitraiḥ saha mātṛbhiś ca | bhrātrā viśākhena ca viśvarūpa imaṃ baliṃ sānucara juṣasva ||
(AVParis_20,2.10) saṃviśasveti saṃveśayet ||
(AVParis_20,3.1) saṃviśasva varaghaṇṭāpsaraḥstave yatra subhujo hi nirmitāḥ | saṃviṣṭo me dhehi dīrgham āyuḥ prajāṃ paśūṃś caiva vināyakasena ||
(AVParis_20,3.2) imā āpa iti gandhodakaṃ pādyaṃ dadyāt || pratigṛhṇātu bhagavān devo dhūrta iti || ṣat caiva hiraṇyavarṇā itīme divyo gandharva iti gandhān yas te gandha iti cemāḥ sumanasa iti sumanasaḥ || priyaṃ dhātur iti... ||
(AVParis_20,3.3) vanaspatir aso medhya iti dhūpam || yakṣyeṇa te divā agniḥ śukraś ceti dīpam || yo viśvataḥ supratīka iti parṇāni ||
(AVParis_20,3.4) prakṣālya haviṣy upasādayed dadhyodanaṃ kṣīrodanaṃ guḍodanaṃ mudgapayasamiśradhānyamodakāni sarvagandhān sarvarsān udakapūrṇaṃ mūlapurṇaṃ puṣpapūrṇaṃ phalapūrṇaṃ rasapūrṇaṃ copakalpayitvā
(AVParis_20,3.5) indraḥ sītam ity ullikhya agne prety agniṃ praṇīya prajvalya prāñcam idhmam upasamādhāya bhaga etam idhmam iti tisṛbhir etam idhmaṃ sugārhaspatya ity upasamādhāya samiddho agnir iti samiddham anumantrayate ||
(AVParis_20,4.1) bhadram icchanto hiraṇyagarbho mamāgne varcas tvayā manyo yas te manyo yad devā devaheḍanam iti ṣat kāmasūktādayo daśa mahīpataye svāhā ||

(AVParis_20,4.2) dhūrtāya skandāya viśākhāya pinākasenāya bhrātṛstrīkāmāya svacchandāya varaghaṇtāya nirmilāya lohitagātrāya śalakaṭaṅkaṭāya svāheti hutvā agnaye prajāpataye ye devā divy ekādaśa stheti anumataye agnaye sviṣṭakṛta iti ca ||
(AVParis_20,5.1) śivāgnikṛttikānāṃ tu stoṣyāmi varadaṃ śubham | sa me stuto viśvarūpaj sarvān arthān prayacchatu ||
(AVParis_20,5.2) dhanadhānyakulān bhogān sa me vacanavedanam | dāsīdāsaṃ tathā sthānaṃ maṇiratnaṃ surāñjanam ||
(AVParis_20,5.3) ye bhaktyā bhajante dhūrtaṃ brahmaṇyaṃ ca yaśasvinam | sarve te dhanavantaḥ syuḥ prajāvanto yaśasvinaḥ ||
(AVParis_20,5.4) yathendras tu varān labdhvā prītas tu bhagavān purā | dehi me vipulān bhogān bhaktānāṃ ca viśeṣata iti ||
(AVParis_20,5.5) kāmasūktenopahāram upaharet ||
(AVParis_20,5.6) upahāram imaṃ deva mayā bhaktyā niveditam | pratigṛhya yathānyāyam akruddhaḥ sumanā bhava ||
(AVParis_20,6.1) sadyojātaṃ prapadyāmi sadyojātāya vai namaḥ | bhavebhave nādibhave bhajasva māṃ bhavodbhaveti bhavāya namaḥ ||
(AVParis_20,6.2) devaṃ prapadye varadaṃ prapadye skandaṃ prapadye ca kumāram ugram | ṣaṇṇāṃ sutaṃ kṛttikānāṃ ṣaḍāsyam agneḥ putraṃ sādhanaṃ gopathoktaiḥ ||
(AVParis_20,6.3) raktāni yasya puṣpāṇi raktaṃ yasya vilepanam | kukkuṭā yasya raktākṣāḥ sa me skandaḥ prasīdatu ||
(AVParis_20,6.4) āgneyaṃ kṛttikāputram aindraṃ ke cid adhīyate | ke cit pāśupataṃ raudraṃ yo 'si so 'si namo 'stu ta iti ||
(AVParis_20,6.5) svāmine namaḥ śaṅkarāyāgniputrāya kṛttikāputrāya namaḥ ||
(AVParis_20,6.6) bhagavān kva cid apratirūpaḥ svāhā bhagavān kva cid apratirūpaḥ ||
(AVParis_20,6.7) maṇiratnavarapratirūpaḥ || kāñcanaratnavarapratirūpa iti ||
(AVParis_20,6.8) ete [te] deva gandhā etāni puṣpāṇy eṣa dhūpa etāṃ mālāṃ triḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā ādityakartitaṃ sūtram iti pratisaram ābadhnīyāt ||
(AVParis_20,7.1) ādityakartitaṃ sūtram indreṇa trivṛtīkṛtam | aśvibhyāṃ grathito granthir brahmaṇā pratisaraḥ kṛtaḥ ||
(AVParis_20,7.2) dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyam aśubhasya ca ghātanam | badhnāmi pratisaram imaṃ sarvaśatrunibarhanam ||
(AVParis_20,7.3) rakṣobhyaś ca piśācebhyo gandharvebhyas tathaiva ca | manuṣyebhyo bhayaṃ nāsti yac ca syād duṣkṛtaṃ kṛtam ||
(AVParis_20,7.4) svakṛtāt parakṛtāc ca duṣkṛtāt pratimucyate | sarvasmāt pātakān mukto bhaved vīras tathaiva ca ||
(AVParis_20,7.5) abhicārāc ca kṛtyātaḥ strīkṛtād aśubhaṃ ca yat | tāvat tasya bhataṃ nāsti yāvat sūtraṃ sa dhārayet ||
(AVParis_20,7.6) yāvad āpaś ca gāvaś ca yāvat sthāsyanti parvatāḥ | tāvat tasya bhayaṃ nāsti yaḥ sūtraṃ dhārayiṣyatīti ||
(AVParis_20,7.7) anvāyaṃ bhuktvā devaṃ visarjayet ||
(AVParis_20,7.8) pramodo nāma gandharvaḥ pradoṣo paridhāvati | muñca śailamayāt pāpan muñcamuñca pramuñca ca ||
(AVParis_20,7.9) [yāvat] imā āpaḥ pavanena pūtā hiraṇyavarṇā anavadyarūpāḥ | tāvad imaṃ dhūrtaṃ pravāhayāmi pravāhito me dehi varān yathoktān ||
(AVParis_20,7.10) uditeṣu nakṣatreṣu gṛhān praviṣṭo gṛhiṇīṃ paśyet dhanavati dhanaṃ me dehīti ||
(AVParis_20,7.11) yad bhoktuṃ kāmajātaṃ jagatyāṃ manasā saṃhīhate tattad dvijanmā pinākasenayajamānāt kāmam upabhukto bhuktvāmṛtatvaṃ tadvad evābhyupaiti ||
(Pariśiṣṭa_21. saṃbhāralakṣaṇam)
(AVParis_21,1.1) oṃ saṃbhārān kīrtayiṣyāmo yathālakṣaṇasaṃyutān | yaiḥ karma kriyamāṇaṃ hi phalavat syād dvijanmanām ||
(AVParis_21,1.2) achinnāgrān kuśān ārdrān indranīlasamaprabhān | śuṣkān api śvetavarṇān āhuḥ śāntikarān budhāḥ ||
(AVParis_21,1.3) surabhīṇi ca puṣpāṇi susvādūni phalāni ca manoharāṇi vāsāṃsi saṃbhāreṣūpakalpayet ||
(AVParis_21,1.4) surabhīṇy eva bījāni anyavastūni yāni ca | arghacandanadhūpādi hemaratnādi cottamam ||
(AVParis_21,1.7cd) gāvaś ca dakṣiṇārthaṃ hi payasvinyaḥ sulakṣaṇāḥ |
(AVParis_21,1.8ab) ṣoḍaśāṣṭau ca catvāraś caturṇāṃ vedavittamāḥ ||
(AVParis_21,1.5) ṛtvijas tu samākhyātā vayaḥśīlaguṇānvitāḥ | dvātriṃśat ṣoḍaśāṣṭau vā śāntikārye tathādbhute ||
(AVParis_21,1.6) sahiraṇyāḥ savastrāś ca sālaṃkārāḥ savatsakāḥ | te sadasyā iti proktā vācane yajñakarmaṇi ||
(AVParis_21,1.7ab) sarve te 'pi hy atharvāṇa ṛtvijaḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ |
(AVParis_21,1.8cd) śuddhātmāno japair homair vaidikair vītamatsarāḥ ||
(AVParis_21,2.1) tāmrarājatahaimānāṃ mṛnmayānām athāpi vā | achidrāṇāṃ savarṇānāṃ kalaśānāṃ ca saṃgrahaḥ ||
(AVParis_21,2.2) carūṇām atha pātrāṇām indhanānāṃ viśeṣataḥ | yavavrīhitila''ādīnām ājyasyāharaṇaṃ tathā ||
(AVParis_21,2.3) achidrāsphātitāvakrā dīrghaparvāḥ sumadhyamāḥ | śamīdūrvātarūṇāṃ tu jñeyāḥ śāntau śabhāvāḥ ||

(AVParis_21,2.4) puṣkaratantugovālatruṭisarṣapayavasya tu | ṣaḍguṇitaḥṣaḍguṇito [bhavati] narasyāṅgulamāne ||
(AVParis_21,2.5) gopucchasadṛśo daṇḍaḥ samaḥ ślakṣṇo manoharaḥ | sruvaś ca śāntuke jñeyaḥ srug uktā yajñalakṣaṇā ||
(AVParis_21,3.1) sauvarṇaḥ śāntike proktaḥ pālaśo vātha khādiraḥ | abhicāre viśeṣeṇa kuryāt sruvam ayomayam ||
(AVParis_21,3.2) kāṃsyaṃ yccāṭane kuryād āśvatthaṃ vaśyakarmaṇi | viśeṣeṇa tu vidveṣe sruvo nimbamayaḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_21,3.3) pauṣṭike rājataṃ vidyāt tāmraṃ ca vijayāvaham | amṛtādau tu vijñeyaś cāndanaḥ siddhidaḥ sruvaḥ ||
(AVParis_21,3.4) sruvāṇāṃ viṣayaṃ jñātvā kīlakānāṃ vidhiṃ tathā | gṛhasyāśmavidhiṃ dikṣu karmasiddhim avāpnuyāt ||
(AVParis_21,3.5) śleṣmātakārkakaṇṭakikaṭutiktādivarjite | ariṣṭagṛdhrakauśikavihaṃgaiś ca vivarjite ||
(AVParis_21,4.1) gulmavallīlatāyukte hṛdyaiś ca madhurair drumaiḥ | taruṇaiḥ phalavadbhiś ca śmaśānāsthivivarjite ||
(AVParis_21,4.2) mayūracakravākādihaṃsakāraṇḍavādibhiḥ | susvarair nādite deśe hṛdyāṅkurasamanvite ||
(AVParis_21,4.3) nadītaṭe samudrasya saṃgame vā viśeṣataḥ | anindye digvibhāge ca uttare vāparājite ||
(AVParis_21,4.4) bhūmiṃ saṃśodhayet kartā prāgudakppravaṇe śubhe | prācīṃ saṃśodhya yatnena maṇḍapaṃ tatra kārayet ||
(AVParis_21,4.5) navakoṣṭhaṃ samaṃ vāpi hastaiḥ ṣoṣaśabhir mitam | caturaśraṃ caturdvāram ekordhvadvāram eva vā ||
(AVParis_21,5.1) tata īśānakoṇe tu snānavediṃ samācaret | daśadvādaśahastaṃ vā yathāvitānam eva vā ||
(AVParis_21,5.2) caturguṇocchrayāś caiva mūlastambhās tu ye tataḥ | upastambhās tu ye pārśve tadardhena prakīrtitāḥ ||
(AVParis_21,5.3) kumbhāḥ stambhais tathā deyāḥ kāmair dvāraṃ diśāṃ smṛtam | yajamānocchrayaṃ vāpi tadardhena prakīrtitāḥ ||
(AVParis_21,5.4) kuṇḍākṛti gṛhaṃ kuryād dviguṇaṃ pariveṣtitam | sarvadikṣu plavaṃ caiva kuṇḍasyordhvaṃ na chādayet ||
(AVParis_21,6.1) parito dvādaśasthūnaṃ catu[ḥ]stambhaṃ tu madhyataḥ | arcitaṃ pūjitaṃ nityaṃ śāntau śāntigṛhaṃ smṛtam ||
(AVParis_21,6.2) netrādyullocaśobhiṣṭhaṃ nānāvarṇadhvajākulam | raktā pītā ca dhūmrā ca kṛṣṇā nīlātha pāṇḍurā ||
(AVParis_21,6.3) vicitrā hīndranīlābhā patākāḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ | [aindrāyudhadhūmrakṛṣṇanīlapāṇḍuravarṇakāḥ] ||
(AVParis_21,6.4) [pītaraktasitāḥ śyāmā patākāḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ |] kalaśān ṣoḍaśān tatra upariṣṭān mahādhvajaḥ ||
(AVParis_21,6.5) vastreṇāchāditān kuryāt sahiraṇyān pṛthakpṛthak | maṇimuktāphalaiḥ puṣpair hṛdyaiś ca madhuraiḥ phalaiḥ ||
(AVParis_21,6.6) samantād dikṣu vinyastaiḥ pradīpaiś cāpy alaṃkṛtam | dhūpair balyupahāraiś ca jayaghoṣaiś ca bandinām ||
(AVParis_21,6.7) śaṅkhatūryaninādais tu vīṇādundubhisasmitaiḥ | pūjyamāno hi nṛpatiḥ praviśet sapurohitaḥ ||
(AVParis_21,6.8) tataḥ śāntyudakaṃ kṛtvā cātanenānuyojitam | saṃprokṣya vidhivan mantrair ānayed araṇī tataḥ ||
(AVParis_21,7.1) mathite 'gnau vidhānena śāntyudakena samantrakam | homaṃ kṛtvā yathoktaṃ tu nimittāny upalakṣayet ||
(AVParis_21,7.2) meghadundubhinirghoṣaiḥ prajvalan sarvatas tathā | avyavachinnadīrghārciḥ susnigdhaḥ siddhikārakaḥ ||
(AVParis_21,7.3) kiṃśukāśokapadmābho nīlotpalanibhas tathā | vahniḥ siddhikaro jñeyaḥ saptarātrān na saṃśayaḥ ||
(AVParis_21,7.4) hutamātre prajvalati vihasann iva dṛśyate | taṃ vidyāt siddhidaṃ vahniṃ padmavarṇanibhaṃ tathā ||
(AVParis_21,7.5) asnigdhārciḥ sadhūmo yaḥ kṛṣṇavarṇo 'pradakṣiṇaḥ | yathoktaviparītas tu na vahniḥ syāt prayaṃkaraḥ ||
(AVParis_21,7.6) yasmin prasannatām eti hūyamāne hutāśane | tatra nityaṃ mahāsiddhir asamāpte vinirdiśet || asamāpte vinirdiśet || iti saṃbhāralakṣaṇaṃ samāptam ||
(Pariśiṣṭa_22. araṇilakṣaṇam)
(AVParis_22,1.1) om athātaḥ saṃpravakṣyāmi araṇyoś caiva lakṣaṇam | rūpam athā pramāṇaṃ ca guṇadoṣān tathaiva ca ||
(AVParis_22,1.2) coditān śabdaśāstreṇa ācāryeṇa tu dhīmatā | purā kalpe ca yad dṛṣṭam ṛṣibhiś caiva lakṣaṇam ||
(AVParis_22,1.3) gṛhyāgniṃ parisaṃgṛhya dharmapatnyā sahaiva tu | vaitānikās tataḥ kuryād ādhānādyā yathoditāḥ ||
(AVParis_22,1.4) tithau śubhāyāṃ nakṣatre diśaṃ gatvā tv aninditām | aśvatthāt tu śamīgarbhād uktam āharaṇaṃ śruteḥ ||
(AVParis_22,1.5) śamīvṛkṣe tu yo 'śvattho nānyavṛkṣeṇa saṃyutaḥ | madhye mūlaṃ na bāhye tu sa garbhaḥ parikīrtitaḥ ||
(AVParis_22,2.1) abhāve tu śamīgarbhe aśvatthād eva vāharet | prāpte caiva śamīgarbhe samāropya visarjayet ||
(AVParis_22,2.2) caturviṃśāṅgulā dīrghā vistareṇa ṣaḍaṅgulā | caturaṅgulocchrayā ca araṇiś cottarāraṇiḥ ||
(AVParis_22,2.3) ā skandhād uraso vāpi iti staudāyanaiḥ smṛtā | bāhumātrā devadarśair jājalair ūrumātrikā ||
(AVParis_22,2.4) cāraṇavaidyair jaṅghe ca maudenāṣṭāṅgulāni ca | jaladāyanair vitastir vā ṣoḍaśeti tu bhārgavaḥ ||

(AVParis_22,2.5) śiraḥpramāṇe nābhau tu caturviṃśatikaiva hi | śaunakādibhir ācāryair etan mānaṃ prakīrtitam ||
(AVParis_22,3.1) tasyās tu piṇḍaḥ ṣaḍbhāge caturbhāge tu vistare | caturaśrā ca ślakṣṇā ca chidragranthivivarjitā ||
(AVParis_22,3.2) klinnā bhinnāgnisaṃspṛṣṭā sphuṭitā vidyutā hatā | anyaiś ca doṣaiḥ saṃyuktā varjanīyā prayatnataḥ ||
(AVParis_22,3.3) śirogranthir harec cakṣuś chidrā patnīvināśinī | klinnā vināśayet putrān sphuṭitā śokam āvahet ||
(AVParis_22,3.4) ūrdhvaśuṣke na kartavyā kṛṣṇe rūkṣe tathaiva ca | ubhe apy ekavṛkṣe ca araṇiś cottarāraṇiḥ ||
(AVParis_22,3.5) tatpramāṇā tadardhā vā bhūyasī vā yathecchayā | anenaiva tu manthavyo na kuryād yonisaṃkaram ||
(AVParis_22,4.1) yonisaṃkarasaṃkīrṇe mahān doṣaḥ prapadyate | sa yajñas tāmaso nāma phalaṃ tatra na vidyate ||
(AVParis_22,4.2) piṇḍe tv ayanaviṣuvau pṛthutve ṛtavaḥ sthitāḥ | ardhamāsāś ca dīrghatve kālaś cātra pratiṣṭhitaḥ ||
(AVParis_22,4.3) yajamāno 'raṇir iti vadanty eke vipaścitaḥ | tatpradhānāḥ kriyāḥ sarvā yajñaś cāpi tathaiva hi ||
(AVParis_22,4.4) prathame mūlaṣaḍbhāge pādau jaṅgheti kīrtyate | dvitīye jānunī ūrū tṛtīye śroṇir ucyate ||
(AVParis_22,4.5) caturthe jaṭharaṃ sāṅgaṃ grīvā caiva tu pañcame | ṣaṣthe śiraḥ samākhyātam aṅgāny etāni nirdiśet ||
(AVParis_22,5.1) mathite pādajaṅghe ca piśācaḥ saṃprajāyate | jānunoś ca tathā corvo rākṣastvaṃ prayāti hi ||
(AVParis_22,5.2) śroṇyāṃ ca sarvakāmā[ḥ] syur jaṭhare kṣut tathā smṛtā | urasy amitrā grīvāyāṃ mṛtyuḥ śirasi vedanā ||
(AVParis_22,5.3) śroṇyām evāta aicchanti nirdoṣā kīrtitā yataḥ | tathā vittapaśūn putrān svargam āyuḥ priyaṃ sukham ||
(AVParis_22,5.4) prathamaṃ manthanaṃ śroṇyām ādhāne ca viśeṣataḥ | itarāṇi yatheṣtaṃ hi grīvāṃ sarvatra varjayet ||
(AVParis_22,5.5) trīṇy aṅgulāni tyaktvādau tathā catvāri cāntataḥ | madhye devāḥ sthitās tasmād vahniṃ tatraiva manthayet ||
(AVParis_22,6.1) anulomā bhaved yoniḥ pārśvabhedo na vidyate | ānulomyena mathitaḥ sarvān kāmān prayacchati ||
(AVParis_22,6.2) mūlād aṅgulam utsṛjya trīṇitrīṇi ca pārśvayoḥ | devayonis tu vijñeyā tatra mathyo hutāśanaḥ ||
(AVParis_22,6.3) [mūlāt tyaktvāṅgulāny aṣṭau agrāt tu dvādaśaiva hi | antare devayoniḥ syāt tatra mathyo hutāśanaḥ] ||
(AVParis_22,6.4) vedā yajñāya saṃbhūtā yajñā agnau pratiṣṭhitāḥ | araṇyor jāyate cāgnis tayos tasmāt pradhānatā ||
(AVParis_22,6.5) araṇyardhena caiva syuḥ khādirau cātrapīḍakau | netraṃ tu ṣaḍguṇaṃ cātrād uttaro 'ṣṭāṅgulaḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_22,7.1) aṣṭāṅgulaḥ pramanthaḥ syāc cātraṃ syād dvādaśāṅgulam | ovīlī dvādaśāṅgulā eṣa yajñavidhiḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_22,7.2) vyāmamantraṃ vadanty eke anye hastatrayaṃ viduḥ | trivṛtaṃ muṣṭisaṃyuktaṃ yajñavṛkṣajavalkalaiḥ ||
(AVParis_22,7.3) cātre ca bhāskarāḥ proktā uttare vasavas tathā | netre devagaṇāḥ sarve viṣṇuś caiva tu pīḍake ||
(AVParis_22,7.4) araṇir yā dvitīyā tu uttarā sā prakīrtitā | tatraikadeśaṃ saṃgṛhya uttaraḥ sa ca kīrtitaḥ ||
(AVParis_22,7.5) prāṅmukhodaṅmukho vāpi bhrāmakaḥ paścimāmukhaḥ | pāṇibhyāṃ pīḍanaṃ śubhram uttarāgraṃ pragṛhya tu ||
(AVParis_22,8.1) mūle mūlaṃ tu saṃyojya cātrasyaivottarasya ca | araṇyupari saṃsthāpya pīḍakena tu pīḍayed ||
(AVParis_22,8.2) netreṇa bhrāmayec cātraṃ yāvad vahniḥ prajāyate | sarvair hi devaiḥ saṃpannas tena sarvasukhaḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_22,8.3) brahmādyair daivataiś caiva vidvadbhiś ca tapodhanaiḥ | eṣa yantraprayogas tu dṛṣṭo yajñārthahetubhiḥ ||
(AVParis_22,8.4) yajamānena manthavyaḥ svaśākhāśrotriyeṇa vā | tanmantrena dvijāgryair vā smṛtam etad dhi manthanam ||
(AVParis_22.9.1) (atha) yady araṇī jīrṇe syātāṃ jantubhir manthanena vā || samānīte nave araṇī āhṛtya śve bhūte darśenāṣṭvā tasmin pūrve śakalīkṛtya gārhapatye prakṣipyopary agnau dhārayan japati ||
(AVParis_22,9.2) ud budhyasvāgne pra viśasya yonyāṃ devayajyāyai voḍhave jātavedaḥ | araṇyor araṇī saṃ carasva jīrṇāṃ tvacam ajīrṇayā nir ṇudasvety
(AVParis_22,9.3) ājyaṃ saṃskṛtyāhavanīye manasvatīṃ juhoti || [putrārthī śrāvayet] ||
(AVParis_22,9.4) mano jyotir juṣatām ājyasya vichinnaṃ yajñaṃ sam imaṃ dadhātu | yā iṣṭā uṣaso yā aniṣṭās tāḥ saṃ cinomi haviṣā ghṛtena svāheti agnaye 'gnimate 'ṣṭākapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapati || śarāv odanaṃ sadakṣiṇaṃ dadāti || sā prakṛteṣtiḥ saṃgṛhyate ||
(AVParis_22,10.1) prasaṅgenaiva kathitam agnimanthanam atra vai | araṇyoś cāṅgasaṃbhūtaṃ netraṃ cātraṃ ca pīḍakaḥ ||
(AVParis_22,10.2) ya idaṃ dhārayiṣyati araṇyor iha lakṣaṇam | na tasya durlabhaṃ kiṃ cid loke paratra ca ||
(AVParis_22,10.3) putrārthī śrāvayen nityam acirāl labhate sutam | śrutaśīlaṃ vṛttavantaṃ dīrghāyur vipulāṃ prajām ||
(AVParis_22,10.4) etad evaṃ samākhyātaṃ pippalādena dhīmatā | dvijānāṃ bālavṛddhānāṃ puraścaraṇam uttamam ||
(AVParis_22,10.5) adhītyaitac ca dehānte paraṃ brahmādhigacchati | na tasya mṛtyur na jarā nidrā vyādhir na caiva hi | kṣutpipāsābhayaṃ nāsti brahmabhūtaḥ sa tiṣṭhati ||
(Pariśiṣṭa_23. yajñapātralakṣaṇam)

(AVParis_23,1.1) om athāto yajñapātrāṇāṃ lakṣaṇaṃ yonir eva ca | rūpaṃ tathā pramāṇaṃ ca kramenaiva prakathyate ||
(AVParis_23,1.2) camasagrahapātrāṇi homapātrāṇi yāni ca | yajñavṛkṣās tathā śākhā brahmavede pradarśitāḥ ||
(AVParis_23,1.3) pitṛpiṇḍeṣu darvyādyam agniṣvāttaṃ ca yājñikam | sāyaṃhomeṣu nityāni tathā naimittikāni ca ||
(AVParis_23,1.4) bilvākṛtiś caruḥ proktas tāmro vā mṛnmayo 'pi vā | grīvāyāṃ mukhavistīrṇaś carusthālīti kīrttitaḥ ||
(AVParis_23,1.5) kuśasyāmrasya vā parṇair veṇor vā balbajasya vā | catuṣkoṇārdhavītaṃ ca loke śūrpaṃ tad ucyate ||
(AVParis_23,2.1) asiḥ khaḍgaṃ ca nistriṃśaḥ paryāyāḥ parikīrttitāḥ | tadākṛṭy eva yad rūpaṃ yajñe sphyaṃ ca vadanti tam ||
(AVParis_23,2.2) idhmocchrayam ardhakhātaṃ khātenaiva tu vistaraḥ | madhye hīnaṃ tathordhvāgraṃ vāraṇaṃ tad ulūkhalam ||
(AVParis_23,2.3) sthūlatvān muṣṭimātraṃ ca skandhamātraṃ pramāṇataḥ | vāraṇaṃ musalaṃ caiva adhastāl lohaveṣṭitam ||
(AVParis_23,2.4) sruvas tu mūladaṇḍaś ca bilaṃ cāṅguṣṭhaparvaṇaḥ | samavete pṛthagbhūte bilārdhe daṇḍavṛttatā ||
(AVParis_23,2.5) vaikaṅkatī dhruvā proktā sarvayajñeṣu yā smṛtā | tathāgnihotrahavaṇī sruvaś cāpi tathā smṛtaḥ ||
(AVParis_23,3.1) mūladaṇḍā tvagbilā ca puṣkaraṃ caturaṅgulam | puṣkarād dviguṇaṃ cāgraṃ gajoṣṭhaṃ paripaṭhyate ||
(AVParis_23,3.2) [netrādikaraṇair hīnaṃ nāsikābhyāṃ dvijais tathā | dvyaṅgulaḥ khātā ca bilād aṅgulaṃ caiva piṇḍikā | vṛttā vā caturaśrā vā sādhastāc chobhanā smṛtā] ||
(AVParis_23,3.3) ardhāṅgulaṃ pṛthutvena bilabāhyaṃ samantataḥ | bilaṃ vṛttaṃ sruco madhye daṇḍasthaulyaṃ bilārdhataḥ ||
(AVParis_23,3.4) caturviṃśatyaṅgulaṃ daṇḍaṃ vadanty eke manīṣiṇaḥ | saptatriṃśad aṅgulāni sā sruk caiva prakīrtitā ||
(AVParis_23,3.5) bhinnā viśīrṇā vakrā ca klinnā ca sphuṭitā tathā | suṣirā granthibhir yuktā cakṣurādivināśinī ||
(AVParis_23,4.1) dagdhaśeṣe 'rdhaśuṣke ca vidyutā caiva pātite | unmūlye patite bhagne manasāpi na cintayet ||
(AVParis_23,4.2) śubhanakṣatrātithiṣu śubhāṃ gatvā diśaṃ budhaḥ | sruvārthaṃ pātayed vṛkṣaṃ prātaḥ prāgraṃ ca saumyavāk ||
(AVParis_23,4.3) mṛgo hariṇaruruś ca kṛṣṇapṛṣṭhaśiras tathā | yat tasya carma tvak caiva tat kṛṣṇājinam ucyate ||
(AVParis_23,4.4) vāmamuṣṭigṛhītās tu prachidyante sakṛt kuśāḥ | paraśunāsinā vā tat sakṛdāchinnam ucyate ||
(AVParis_23,4.5) aṅguṣṭhaparvāgramukhaṃ darvyākṛti tu mekṣaṇam. vaikaṅkate pālāśe vā prādeśas tu pramāṇataḥ ||
(AVParis_23,5.1) alābu vaiṇavaṃ vāpi dārvyaṃ vaiṇavam eva vā | akṣāv amaṇḍalau proktau yathā dṛṣṭaṃ pura rṣibhiḥ ||
(AVParis_23,5.2) cakrābhyāṃ kāṣṭhasaṃghātaiḥ śilpibhiś caiva yat kṛtam | loke prasiddhaṃ śakaṭam agniṣṭhaṃ yājñike vidhau ||
(AVParis_23,5.3) ājyaṃ ghṛtaṃ vijānīyān navanītaṃ susaṃskṛtam | sauvīrādy añjanaṃ caiva atha vā daivikaṃ tathā ||
(AVParis_23,5.4) abhyañjanaṃ ca tat praktaṃ tilatailaṃ ca yad viduḥ | āsanaṃ kaśipu proktaṃ kāyasthaṃ copabarhaṇam ||
(AVParis_23,5.5) yavodarair aṣṭabhis tu aṅgulaṃ paripaṭhyate | carutviṃśatyaṅgulaṃ tu yājñikair hasta ākṛtaḥ ||
(AVParis_23,6.1) hastamātraṃ sruvaḥ khaḍgaṃ sakṛdāchinnam eva ca | bāhumātrā juhūḥ proktā dhruvā barhis tathaiva ca ||
(AVParis_23,6.2) tāmraś caiva sruvaḥ proktaḥ khaḍgaṃ khādiram eva ca | pālāśī ca juhūḥ kāryā idhmāś caiva viśeṣataḥ ||
(AVParis_23,6.3) grahāḥ pātrāṇi camasā daṇḍayūpāsanāni ca | vṛkṣeṣu yājñikeṣu syur yathālābheṣu nānyataḥ ||
(AVParis_23,6.4) samidhaḥ prādeśamātryo nityahome prakīrtitāḥ | samillakṣaṇadṛṣṭāni pramāṇāni yathākramam ||
(AVParis_23,6.5) śamy aśvattha[ḥ] palāśaś ca khādiro 'tha vikaṅkataḥ | kāśmaryodumbaro bilvo yajñavṛkṣāḥ prakīrtitāḥ ||
(AVParis_23,7.1) eṣām alābhe vṛkṣāṇām anye grāhyās tu yājñikaiḥ | yajñāṅgakārye draṣṭavyāḥ samidarthaṃ viśeṣataḥ ||
(AVParis_23,7.2) yavavrīhimahāvrīhiprayaṅgūṇāṃ hi taṇḍulāḥ | śyāmākataṇḍulatilā āsādyāḥ śruticoditāḥ ||
(AVParis_23,7.3) sāyaṃhomeṣu yad dravyaṃ prātarhomeṣu tad bhavet | bhinnadravyahutaṃ yat tu na hutaṃ tasya tad bhavet ||
(AVParis_23,7.4) udite 'nudite caiva samayādhyuṣite tathā | kṣudhākāle tathāpy keke pakṣahomaṃ tu kārayet ||
(AVParis_23,7.5) yāyāvarāṇāṃ munibhiḥ pakṣahomas tu taiḥ smṛtaḥ | yathā kathaṃ cid vacanaṃ śrutyuktaṃ dvija ācāret ||
(AVParis_23,8.1) āturaḥ pathikaś caiva rājopadravapīḍitaḥ | pakṣahomaṃ tadā kuryān nistīrya satataṃ caret ||
(AVParis_23,8.2) caturdaśagṛhītaṃ tu sakṛd unnayate haviḥ | ekā samit sakṛd dhomaḥ so 'rdhamāsāya kalpate ||
(AVParis_23,8.3) caturdaśaguṇaṃ kṛtvā srucā pātreṇa pūrvavat | evaṃ gārhapatye ca dakṣiṇāgnau ca juhvati ||
(AVParis_23,8.4) pūrvā hutvāhutīḥ sāyaṃ vyuṣṭāyām apare 'hni | etenaiva vidhānena juhvati prātarāhutīḥ ||
(AVParis_23,8.5) ṛṣibhiś ca purā dṛṣṭam āpatkāleṣu sarvataḥ | araṇyoś ca samāropya śrutidṛṣṭena karmaṇā ||

(AVParis_23,9.1) homārtheṣv etad draṣṭavyam āhitāgnigṛheṣv api | tatprayojanamātraṃ tu na doṣaḥ sūtakeṣu ca ||
(AVParis_23,9.2) sadyaḥśaucādikaṃ proktaṃ sūtakaṃ ca dvijātibhiḥ | svayaṃhomīti vacanān na doṣaḥ śruticodanāt ||
(AVParis_23,9.3) vratināṃ sattriṇāṃ caiva mahārājāhitāgnayaḥ | eṣāṃ doṣo na vidyeta sāyamprātaḥ kriye sthite ||
(AVParis_23,9.4) pālāśyaḥ samidho 'doṣā nityaṃ home prakīrtitāḥ | atha vā kauśikoktānāṃ yajñiyānāṃ mahīruhām ||
(AVParis_23,9.5) aṅgulatrayam āvartya ucchraye 'py aṅgulatrayam | puroḍāśapramāṇaṃ tu sarvatra kathitaṃ nṛṇām ||
(AVParis_23,10.1) ṣoḍaśāṅgulam āvartya tribhāgaṃ cottaram ṛju | dakṣiṇasyāṃ diśi sthānaṃ dakṣiṇāgneḥ prakīrtitam ||
(AVParis_23,10.2) aṣṭāviṃśaty aṅgulāni gārhapatyaṃ prakīrtitam | āhavanīyam [catur]viṃśatiś caturaśraṃ tu kārayet ||
(AVParis_23,10.3) aṅgulāni tu ṣaṭtriṃśad dhnvākṛtyā tu kārayet | dakṣiṇāgnes tu vai kuṇḍaṃ vidvadbhij parikathyate ||
(AVParis_23,10.4) īśānyāṃ diśi sabhyasya gārhapatyavidhānataḥ | sabhyaṃ necchanti śālāgnau māhakiḥ kauśikas tathā ||
(AVParis_23,10.5) maudāyanās tathecchanti śaunakeyās tathaiva ca | mantād eva tathā proktaṃ dravyaṃ yatra na dṛśyate ||
(AVParis_23,10.6) ājyaṃ tatra vijānīiyād dhomas tatra sruveṇa ca | abhyukṣaṇaṃ haviḥkarma kartavyaṃ vajrapāṇinā ||
(AVParis_23,10.7) kuśahastena kartavyā japahomapitṛkriyāḥ | yajñe caiva aṅgabhūtāś ca pātramantrahavirdvijāḥ | carutbhiś ca kriyāḥ sarvāś cāturhotraṃ tad ucyate ||
(AVParis_23,11.1) yājñikās tu vadanty anye caturbhir yac ca hūyate | brahmaṇādhvaryuhotṛbhyāṃ tribhir agnicaturthakaiḥ ||
(AVParis_23,11.2) durbhikṣe cākule bhaṅge ṛtvijāṃ cāpy asaṃbhave | ekaś cāturhotraṃ kuryād āpastambe prapaṭhyate ||
(AVParis_23,11.3) ṛtvijāṃ ca7apy asāmnidhye adhvaryus tat paṭhet svayam | asthānapaṭhite kuryur ṛtvig ityādi coditam ||
(AVParis_23,11.4) khāte lūne tu yac coktaṃ saṃskāraśrutihetubhiḥ | dravyāṇāṃ yajñakLptyarthaṃ kuryāt pūrveṇa saṃgraham ||
(AVParis_23,11.5) pātrāsādaṃ dvitīyaṃ ca prokṣaṇena vivarjitam | ubhayoś caiva kurvīta pākayajñeṣṭikarmavat ||
(AVParis_23,12.1) kṛṣṇājinaṃ tilā darbhā mantrā ājyaṃ dvijottamāḥ | doṣo na vidyate hy eṣāṃ yathārthaṃ saṃniyojayet ||
(AVParis_23,12.2) ājyaṃ dhūmahavir jvālā paripākaḥ sphuliṅgakaiḥ | dāvāgnikāṣṭhasaṃsparśe agner doṣo na vidyate ||
(AVParis_23,12.3) japādhyāyatapodānaiḥ sopavāsaiḥ sahomakaiḥ | śrāddhādipitṛkāryais ca na doṣaḥ parivedane ||
(AVParis_23,12.4) pitṛbhrātṛsapatnaiś ca patitonmattaṣaṇḍhakaiḥ | jātyandhamūkabadhirair na doṣaḥ parivedane ||
(AVParis_23,12.5) atyantakāminā caiva patnīhīnena caiva hi | eṣām anujñām ādāya kuryād vaitānikī[ḥ] kriyāḥ ||
(AVParis_23,13.1) raudrarākṣasapaiśācān āsurāṃś cābhicārikān | mantāṃś ca pitṛkarmaivaṃ kṛtvālabhyodakaṃ spṛśet ||
(AVParis_23,13.2) sruk sruvaś ca dhruvā khaḍgaṃ musalolūkhalaṃ caruḥ | udakenaiva soṣṇena saṃprakṣālya viśudhyati ||
(AVParis_23,13.3) pātraṃ grahāś ca camasā haviḥ śūrpaṃ kuśāsanam | somaspṛṣṭaṃ ca yad bhāṇḍaṃ vāriśaucena śudhyati ||
(AVParis_23,13.4) vedoktaṃ sarvamantoktaṃ śaunakena mahātmanā | avaśyaṃ tad dvijaiḥ kāryaṃ śreyaskāmais tu nityaśaḥ ||
(AVParis_23,13.5) pātrānāṃ tu prasāṅgena yad anyat parikīrtitam | sāyaṃ prātas tu homāṅgaṃ purā dṛṣṭaṃ maharṣibhiḥ ||
(AVParis_23,14.1) guruṇā bhāṣitenaiva yājñikānumatena ca | sadāpadiṣṭadravyāṇāṃ lakṣaṇaṃ parikīrtitam ||
(AVParis_23,14.2) nityaṃ ye 'nusmariṣyanti yajñapātreṣu lakṣaṇam | rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpsyanti te dhruvam ||
(AVParis_23,14.3) pippalādena mahatā samākhyātam idaṃ śubham | brāhmaṇānāṃ hitārthāya putraśiṣyahitāya ca ||
(AVParis_23,14.4) niṣkāmo vā sakāmo vā vedoktaṃ yaḥ samācaret | niṣkāmasya tu muktiḥ syāt sakāmaḥ phalam aśnute ||
(AVParis_23,14.5) niṣkāmeṇa tu yat kiṃ cit kartavyam iti vaidikam | tat sarvaṃ muktidaṃ jñeyaṃ parāparaparaṃ sukham ||
(AVParis_23,14.6) na śokas tasya no vyādhir na mṛtyur na jarā tathā | na kṣudhā na pipāsā ca amṛtātmā sa tiṣṭhati ||
(Pariśiṣṭa_24. vedilakṣaṇam [+ agnivarṇalakṣaṇam])
(AVParis_24,1.1) om atha rṣiputrikāyāṃ tu sphutaṃ sarveṣu karmasu | lakṣaṇaṃ hy agnivarṇānāṃ pravakṣyāmi yathākramam ||
(AVParis_24,1.2) vāstukarmaṇy athotpāte pater nīrājane vidhau | sarvanakṣatrahomeṣu grahātithyavidhau tathā ||
(AVParis_24,1.3) yātrodyāne vivāheṣu cūḍopanayaneṣu ca | sarveṣu cāgnihomeṣu vahnivarṇān nibodhata ||
(AVParis_24,1.4) mānenādhyardhaśīrsaṇyā trimadhyā ṣaṇmukhā smṛtā | caturaśrā cakartavyā vediḥ śāntīṣṭikarmasu ||
(AVParis_24,1.5) eṣā vai viparītā ca kāryā ghoreṣu karmasu | karmaṇām anurūpāṃ tu vediṃ vakṣyāmy ataḥ param ||
(AVParis_24,1.6) yathāvartanagocarmacakratalpeṣu saṃmitā | saṃmṛjya prokṣya saṃstīrya vidhivac copaśobhayet ||

(AVParis_24,1.7) ślakṣṇāḥ samāhitāḥ sarvāḥ prāgudakpravaṇāḥ śubhāḥ | saṃmṛjya prokṣya saṃstīrya vidhivac copaśobhayet ||
(AVParis_24,1.8) dakṣiṇena tu yā vakrā yājñikaṃ sā vināśayet | yā ca vakrottareṇa syād yajamānaṃ vināśayet ||
(AVParis_24,1.9) purastāt pṛṣṭhato vāpi madhyato viṣamā ca yā | puram antaḥpuraṃ cāpi nāyakaṃ ca hinasti sā ||
(AVParis_24,1.10) eṣā saṃkṣepataḥ proktā vediḥ sāmānyalakṣaṇā | viśeṣatas tu teṣv eva karmasv evābhidhāsyate ||
(AVParis_24,2.1) prācīṃ saṃśodhayed bhūmiṃ yajñavāstu yathoditam | samitkuśāgnivarṇānāṃ lakṣaṇajño bhaved guruḥ ||
(AVParis_24,2.2) tatas tu yatnavān samyag agnāv upasamāhite | agnivarṇān parīkṣeta yathovācośanāḥ kaviḥ ||
(AVParis_24,2.3) śabdaṃ varṇaṃ ca gandhaṃ ca rūpaṃ snehaṃ prabhāṃ gatim | sparśaṃ cāpi parīkṣeta agnāv iti viniścayaḥ ||
(AVParis_24,2.4) svāhākārāvasāne tu svayam utthāya pāvakaḥ | havir yātrābhilaṣati tad vidyād arthasiddhaye ||
(AVParis_24,2.5) vṛṣavāraṇameghaughanemidundubhiniḥsvanaḥ | mṛṇālapadmadūrvābhakumudotpalagandhamuk ||
(AVParis_24,3.1) tathā mahātmā stanayan vāhakumbhanibhadyutiḥ | saṃhitajvālanikaraḥ pāvakaḥ pāpanāśanaḥ ||
(AVParis_24,3.2) kuraṇṭākṛtigokṣīrahemāruṇataḍitprabhaḥ | protphullotpalakundendukumudābhotpaladyutiḥ ||
(AVParis_24,3.3) huto 'pi saṃjvalaty eva snigdho viprasya dakṣiṇaḥ | lelihānaḥ pramuditaḥ kṛṣṇavarṇo 'rthasidhaye ||
(AVParis_24,3.4) viśālamūlo hy amalo nīlaḥ pṛthulamadhyamaḥ | pradīptāgro 'malatato jvālāmālākulo 'nalaḥ ||
(AVParis_24,3.5) pradakṣiṇaḥ prasannārcir arciṣmān arcitadyutiḥ | arcanīyaś ca nṛpater arcito havyavāhanaḥ ||
(AVParis_24,4.1) paristaraṇayogāc ca yajñakāṇḍaparicchadam | śāntiveśmārdhvadīptārcir ṛtvijaś cānulimpati ||
(AVParis_24,4.2) prahasann iva śabdena dyotayann iva tejasā | kṛtapuṇyasya nṛpater hūyamāno hutāśanaḥ ||
(AVParis_24,4.3) karmaṇo 'vabhṛthe yasya haviṣo 'nte ca pārthivam | sugandhābhir adhūmābhiḥ śikhābhiḥ saṃspṛśann iva ||
(AVParis_24,4.4) arcibhir jvālabhāraiś ca pradahan dviṣatāṃ diśaḥ | vidhūmaḥ kuṇḍalī yaḥ syād anulomaś ca siddhaye ||
(AVParis_24,5.1) kuraṇṭahemāruṇaśaṅkhakundamuktāvalīndupratime hutāśe | samasvane siṃhavṛṣair gajendrabalāhakaughasvanadundubhīnām ||
(AVParis_24,5.2) viśālamūle pṛthule ca madhye jñeyānale saṃprati pīḍitāgre | mṛṇālapadmānilatulyagandhe trisāgarāntā vasudhā nṛpasya ||
(AVParis_24,5.3) ātaptapadmānilatulyagandhe trisāgarāntā vasudhā nṛpasya | tasyārthabāndhavavatī sakalā mahīyaṃ vīryāṃśujālavivarāhatarājaśabdā ||
(AVParis_24,5.4) vibhrājate tv akhilarāgayuto hutāśo hastāvṛtaṃ kathayatīva jayaṃ nṛpasya | sūryāṃśubhiḥ kṛtavighaṭṭanahemapadmakiṃjalkacūrṇanikarāruṇatāmalāṃśuḥ ||
(AVParis_24,5.5) kṣīrodaśuktipuṭagarbhavikīrṇamuktāsaṃghātapāṇḍurarajo rathanemighoṣaḥ | dātā nṛpāya vasudhāṃ tu himāṃśumaulijyotsnāvikāśitasamudrajalāṃ hutāśaḥ ||
(AVParis_24,6.1) lakṣmīpradoharamṛṇālakapālaśubhrasnigdhānuvṛttaśikharaprakṛtiś ca yatra | vaiśvānaro jvalati yasya viśuddhamūrtiḥ sa prāpnuyān nṛpaśatādhipatāṃ narendraḥ ||
(AVParis_24,6.2) bālārkabodhitasaroruhagarbhagandhas toyāvalambijaladastanitābhirāmaḥ | rājño dadāti vasudhāṃ hutabhug gajendradantāgrakampitamahārṇavavīcivṛkṣām ||
(AVParis_24,6.3) yasyāṃ vasantaravimaṇḍalatulyabimbo vedyāṃ nṛpasya paripūrṇamarīcijālaḥ | tasyānalākalitasāgaratoyavastrā mrāgaikṣavenir avanir vaśam abhyupaiti ||
(AVParis_24,6.4) yasyānalo jvalati kāñcanatulyagauro prajvālyamānavapur utpalakośagandhaḥ | āyāti tasya bhavanaṃ hy alidīptimālā savrīḍasūryakiraṇā kṣitipālalakṣmīr iti ||
(Pariśiṣṭa_25. kuṇḍalakṣaṇam)
(AVParis_25,1.1) oṃ śaunakaṃ tu sukhāsīnaṃ bhārgavaḥ paripṛcchati | kuṇḍaṃ kasmin bhavet kīdṛk kasyāṃ vā diśi kiṃ phalam ||
(AVParis_25,1.2) sa tasmā upasannāya ācaṣṭe bhārgavāya tu | kuṇḍaṃ yasmin bhaved yādṛg yasyāṃ vā diśi yat phalam ||
(AVParis_25,1.3) caturaśraṃ śaphākṛtyā ardhacandraṃ trikoṇakam | vartulaṃ pañcakoṇaṃ ca padmābhaṃ saptakoṇakam ||
(AVParis_25,1.4) kuṇḍāny etāni pūrvādidikṣu aṣṭasu vinirdiśet | digdevatānāṃ cāṣṭānāṃ karmaṇi svamsvam ādiśet ||
(AVParis_25,1.5) caturaśraṃ tu pūrvasyām aindreṣv api ca karmasu | śaphākṛti tadāgneyyām āgneyeṣv api karmasu ||
(AVParis_25,1.6) ardhacandraṃ tu yāmyāyāṃ yāmyeṣv api ca karmasu | nairṛtyāṃ ca trikoṇaṃ syād abhicāravidhau śubham ||
(AVParis_25,1.7) vāruṇyāṃ vartulaṃ jñeyaṃ vāruṇyeṣv api karmasu | vāyavyāṃ pañcakoṇaṃ tu vāyavyeṣv api karman ||
(AVParis_25,1.8) uttarasyāṃ tu padmābhaṃ saumyeṣv api ca karmasu | aiśānyāṃ saptakoṇaṃ tu raudreṣv api yathoditam ||
(AVParis_25,1.9) sarvakarmasu vijñeyaṃ kuṇḍaṃ padmanibhaṃ tu yat | caturaśraṃ tu sarvatra samaṃ syād vijayāvaham ||
(AVParis_25,1.10) sarvaśāntikaraṃ kuṇḍaṃ padmākāraṃ viśeṣataḥ | śāntike caturaśraṃ ca pauṣṭike vartulaṃ tathā ||
(AVParis_25,1.11) abhicāre trikoṇaṃ ca vaśyādau cārdhacandrakam | ṣaṭkoṇaṃ māraṇādau ca vidveṣe cāṣṭakoṇakam ||
(AVParis_25,1.12) mekhalā sarvakuṇḍeṣu dvādaśāṅgulam iṣyate | caturaṅgulamānena pūrvāpūrvasamucchritā ||

(AVParis_25,2.1) na cet purastād dhīnaṃ syāt sukhaṃ yajñaḥ samāpyate | yat tu dakṣiṇato 'hīnaṃ tad rājñas tv abhayapradam ||
(AVParis_25,2.2) yathāhīnaṃ paścimena bhavet tat siddhidaṃ śubham | uttareṇa samamyat syāt tad rājño rājyavardhanam ||
(AVParis_25,2.3) madhye samaṃ ca sukhadaṃ digvidikṣu samaṃ tu yat | tad rājajanasaṃpatkṛt sarvāṃś cārīn vināśayet ||
(AVParis_25,2.4) na cet purastād ityādi ya eṣa kathito vidhiḥ | maṇḍapānāṃ gṛhāṇāṃ ca māne śāntikaraḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_25,2.5) hastakuṇḍaṃ sadāhome ayute dvikaraṃ smṛtam | lakṣahome catuṣpāṇi koṭyām aṣṭakaraṃ smṛtam ||
(Pariśiṣṭa_26. samillakṣaṇam)
(AVParis_26,1.1) oṃ samidhāṃ saṃpravakṣyāmi pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ śubham | tathāśubhaṃ ca tattvena yathāphalavibhāgataḥ ||
(AVParis_26,1.2) yajñakarmaṇi kartavyā[ḥ] śāntike pauṣṭike tathā | prādeśamātrīḥ samidhaḥ proktāḥ sarveṣu karmasu ||
(AVParis_26,1.3) tiryag yavodarāṇy aṣṭāv ūrdhvā vā vrīhayas trayaḥ | aṅgulasya pramāṇena prādeśo dvādaśāṅgulaḥ ||
(AVParis_26,1.4) ata ūrdhvaṃ na kartavyā nāpi hrasvā na cordhvataḥ | na vakrā caiva kartavyā nāpi granthisamanvitā ||
(AVParis_26,1.5) ūrdhvatas tu yato vakrā citradadruvicarcikāḥ | karoti yāge kṣipraṃ tu tasmāt tāṃ parivarjayet ||
(AVParis_26,2.1) dviphalā piṇḍavarjāpi triphalā vāpi yā bhavet | ṣaṭphalā saptaphalā yā caturaṅgaṃ vinaśyati ||
(AVParis_26,2.2) sapattrapuṣpasamidhaḥ kalpayitvā vicakṣaṇaḥ | pauṣṭikaṃ karma kurvīta sidhyate nātra saṃśayaḥ ||
(AVParis_26,2.3) pattrapuṣpayutā yās tu śāntadrumasamudbhavāḥ | samidho goṣṭhamadhye tu praśastāḥ parikīrtitāḥ ||
(AVParis_26,2.4) [athāparaṃ pravakṣyāmi samidhāṃ caiva lakṣaṇam] ||
(AVParis_26,2.5) viśīrṇā dvidalā hrasvā vakrā caiva dvidhāgrataḥ | kṛśā ca dīrghā sthūlā ca karmasiddhivināśinī ||
(AVParis_26,2.6) [yad yatra lakṣaṇaṃ proktaṃ yasmin kāle yathāvidhi | tatra tenaiva siddhiḥ syād viparīte tathā bhayam] ||
(AVParis_26,2.7) samāhṛtānāṃ samidhāṃ tāsāṃ caiva phalaṃ śṛṇu ||
(AVParis_26,2.8) viśīrṇāyuḥkṣayaṃ kuryād dvidalā rogadā bhavet | abhimukhagatamātrā sadyo hrasvā nivartayet ||
(AVParis_26,3.1) durbhagaṃ kurute vakrā sthānabhraṃśaṃ dvidhāgrataḥ | kṛśā sarvavināśāya dīrghā nāśayate śriyam ||
(AVParis_26,3.2) sthūlā tu kurute vighnaṃ sarvakārye dvijasya tu | ataḥ pramāṇaṃ vividhaṃ phalaṃ cāpi tathā śṛṇu ||
(AVParis_26,3.3) latāpallavasaṃjātā dvādaśāṅgulakalpitā | kṣīrāktā śāntike home hotavyā tu viśeṣataḥ ||
(AVParis_26,3.4) kevalaṃ muktisiddhyarthaṃ ghṛtāktā[m] homayeddvijaḥ | daśāṅgulapramāṇāṃ hi homayen mantrakarmaṇi ||
(AVParis_26,3.5) navāṅgulā tu kartavyā tailābhyaktābhicārike | aṣṭāṅgulā vibhūtyarthe ghṛtadadhnā tu homayet ||
(AVParis_26,4.1) kevalaṃ madhusaṃyuktā saptāṅguladalīkṛtā | uccāṭane praśastā sā dvidalā ca na śāntaye ||
(AVParis_26,4.2) vidveṣe kaṭutailāktā dvidalā tu ṣaḍaṅgulā | sarvato granthihīnā tu viprāṇāṃ syāt samic chubhā ||
(AVParis_26,4.3) avakrāgranthisaṃyuktā kṣatriyāṇāṃ jayāvahā | madhye tu granthisaṃyuktā vaiśyānāṃ bhūtisādhanī ||
(AVParis_26,4.4) trayāṇām api vakṣyante yā grāhyāḥ samidhaḥ smṛtaḥ | nātyārdrā nātiśuṣkā vā naiva coṣarasaṃbhavāḥ ||
(AVParis_26,4.5) na dagdhā na kṛmidaṣṭāḥ sarvadoṣavivarjitāḥ | samidhām indhanānāṃ ca tulyān vṛkṣān bravīmy ataḥ ||
(AVParis_26,4.6) śuṣukair yā indhanaiḥ pūrvaṃ yajñavṛkṣamayaiḥ śubhaiḥ | ārdrāṇi homayec caiva śuṣkaiḥ kalahakarmaṇi | śuṣkāṇi hīndhanāni syuḥ samidhas tu yathoditāḥ ||
(AVParis_26,5.1) puṣṭikāmaḥ palāśasya gṛhṇīyāc chāntikarmaṇi udumbarasya vittārthī vaṭāśvatthasya rājyadhīḥ ||
(AVParis_26,5.2) śrīkāmo bilvavṛkṣasya kadambasya tathaiva ca | vidveṣaṃ kaṭukaiḥ kuryāt kaṇṭakair maraṇaṃ bhavet ||
(AVParis_26,5.3) kakubhaṃ kaṭabhaṃ vṛkṣaṃ kauvirālaṃ tu kauhakam | vaṃśaṃ vibhītakaṃ śigruṃ vidyād uccāṭane hitān ||
(AVParis_26,5.4) stambhane sarvasainyānāṃ vijayārthe jayaṃ diśet | apāmārgeṇa saubhāgyam āyuṣkāmo hi dūrvayā ||
(AVParis_26,5.5) punnāgacampakau vṛkṣā ye cānye kṣīriṇaḥ śubhāḥ | yad yatra lakṣaṇaṃ proktaṃ yasmin kāle yathāvidhi ||
(AVParis_26,5.6) tatra tenaiva siddhiḥ syād viparīte tathā bhayam | arkaḥ palāśo madhuko nyagrodhodumbaras tathā ||
(AVParis_26,5.7) plakṣo 'śvattho gomayānikuśāś ca samidhaḥ kramāt | yathākrameṇa samidha ādityādigraheṣu ca ||
(AVParis_26,5.8) śataṃ sahasraṃ lakṣaṃ vā gāyatryā paramāhutiḥ | hūyamānaṃ tu yat kiṃ cit kṛtānnaṃ yadi vā tilāḥ ||
(AVParis_26,5.9) grahanakṣatrapīḍāyāṃ sāvitryāpi hutaṃ hutam | eṣabhedo mayākhyātaḥ śubhasya tv aśubhasya ca ||
(AVParis_26,5.10) yathoktam etad yaḥ kuryāt sa sarvaphalam āpnuyād iti ||

(Pariśiṣṭa_27. sruvalakṣaṇam)
(AVParis_27,1.1) oṃ sauvarṇarājatais tāmraiḥ kāṃsyair draumais tathāyasaiḥ | sruvaiḥ sarvaguṇopetaiḥ karma kuryād yathākramam ||
(AVParis_27,1.2) sauvarṇai rājatair yajñe tāmraiḥ śāntikapauṣṭike | kāṃsyena rudhiraṃ māṃsaṃ nānyaj juhuvīta kiṃ cana ||
(AVParis_27,1.3) sarve yajñe prayoktavyā varjayitvāyasaṃ sruvam | āyasaṃ khādiraṃ caiva abhicāre prayojayet ||
(AVParis_27,1.4) adhunvaṃś caiva juhuyāt sruveṇāsphuṭitāhutim | dhunvan hi hanti putrān tu rākṣasā sphuṭitāhutiḥ ||
(AVParis_27,1.5) nānyat kiṃ cid abhidhyāyed uddhṛtyānyata āhutim | tad daivatam abhidhyāyed āhutir yasya hūyate ||
(AVParis_27,2.1) sruve pūrṇe japen mantram uttānaṃ śāntike karam | śāntike pauṣṭike caiva varjayet tu kanīnikām ||
(AVParis_27,2.2) nātidīrgho nātihrasvo nātisthūlaḥ kṛśas tathā | aṣṭāviṃśatyaṅgulaḥ syāt kaniṣṭhāgrapramāṇataḥ ||
(AVParis_27,2.3) dīrgho hinasti rājānaṃ hrasva rtvijaṃ vināśayet | sthūlaḥ sasyopaghātāya kṛśaḥ kṣayakaraḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_27,2.4) gopucchāgrākṛtir daṇḍo maṇḍalāgra[m] śiro viduḥ | aṅguṣṭhāgrapramāṇena nimnaṃ śirasi khānayet ||
(AVParis_27,2.5) etal lakṣaṇam uddiṣṭaṃ sruvasya phalabhedataḥ | gopathena yathāśāstram uddhṛtaṃ śruticodanāt | sruveṇa kurute karma hastenāpi tathā śṛṇu ||
(Pariśiṣṭa_28. hastalakṣaṇam)
(AVParis_28,1.1) oṃ yadā juhoti hastena dakṣiṇenetareṇa vā | tadā vakṣye vidhiṃ tasya śreyasī syād yathāhutiḥ ||
(AVParis_28,1.2) yathā naśyati caivāsya karma guhyam ajānataḥ | tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi gopathaḥ pāṭham icchatām ||
(AVParis_28,1.3) kuśabalbajamauñjāṃ vā kṛtvā veṣṭim anāmikām | homakarma tataḥ kuryāt spṛṣṭvā vāmena dakṣiṇam ||
(AVParis_28,1.4) na riktapāṇir juhuyān nānipātitajānukaḥ | anipātitajānoś ca haranty āhutī rākṣasāḥ ||
(AVParis_28,1.5) uddhṛtya samidho 'nnaṃ vā pañcabhir juhuyād budhaḥ | śanaiś ca nirvaped annaṃ madhye 'gnau susamāhitaḥ ||
(AVParis_28,2.1) gṛhakarmaṇi yajñe vā tathā pañcabhir eva tu | śāntike pauṣṭike vaiva varjayet tu kanīnikām ||
(AVParis_28,2.2) tisṛbhir juhuyād annaṃ na tilān naiva taṇḍulān | yadābhicārikaṃ kiṃ cit tasmin kāle prayojayet ||
(AVParis_28,2.3) vāmenābhicāran nityaṃ tribhir aṅgulibhiḥ samaiḥ | nirdiṣṭaṃ tisṛbhiḥ śūlaṃ tena śatruṃ nipātayet ||
(AVParis_28,2.4) apasavyena hastena savyaṃ yadi juhoti tat | savyena cāpasavyaṃ tu [savyaṃ yadi juhoti tat] ||
(AVParis_28,2.5) abhicāras tu tat proktaḥ....ṣarvaśāntiṃ gamiṣyati ||
(Pariśiṣṭa_29. jvālālakṣaṇam)
(AVParis_29,1.1) oṃ bṛhaspatiṃ sukhāsīnam ātmavidyāparāyaṇam | praṇipatya mahartvijaṃ nāradaḥ paripṛcchati ||
(AVParis_29,1.2) kathayasva mahāprājña sarvaśāstraviśārada | aśubhaṃ yac chubhaṃ vāpi lakṣaṇaṃ pāvakasya tu ||
(AVParis_29,1.3) sa pṛṣṭas tena tat sarvam ācacakṣe mahāmatiḥ ||
(AVParis_29,1.4) hūyamānoyadā vahnir ṛjujvālaḥ pradṛśyate | snigdhaś ca kiṃśukābhaś ca siddhis tatra vinirdiśet ||
(AVParis_29,1.5) yatra bālārkavarṇābhaḥ karmaṇy agniḥ pradṛśyate | śāntiṃ labhete tatrāśu yajamānapurohitau ||
(AVParis_29,1.6) aśokakusumābho 'pi kāñcanābhas tathaiva ca | śāntiṃ karoty ākālena hūyamāno hutāśanaḥ ||
(AVParis_29,2.1) adhūmo jvalate kṣipraṃ kṛtvāvartaṃ pradakṣiṇam | tadā śāntiṃ vijānīyād viparīte tathā bhayam ||
(AVParis_29,2.2) śvasate garjate caiva visphuliṅgāḥ samantataḥ | prāyaścittiṃ tadākuryād yad uktaṃ kauśikena tu ||
(AVParis_29,2.3) athāpy āliṅgate bhūmiṃ bhramate ca samantataḥ | aśubhaṃ kathayet tatra hotre 'sau pāvakaḥ svayam ||
(AVParis_29,2.4) kapilaḥ piṅgalas tāmro raktaḥ kāñcanasaprabhaḥ | śubhakṛt pāvako jñeyo viparīto bhayāvahaḥ ||
(AVParis_29,2.5) yadāgnau lakṣaṇaṃ kiṃ cid aśubhaṃ tu pradṛśyate | hotā kleśam avāpnoti śāntiṃ tatra prayojayet ||
(Pariśiṣṭa_30. laghulakṣahomaḥ)
(AVParis_30,1.1) oṃ śaunakaṃ tu sukhāsīnaṃ gautamaḥ paripṛcchati | lakṣahomasya yat puṇyam āhutīnāṃ ca devatāḥ ||
(AVParis_30,1.2) tasmai yathāvad ācaṣṭe śaunako jñānalocanaḥ | śṛṇuṣvāvahito bhūtvā lakṣahomaṃ yathāvidhi ||
(AVParis_30,1.3) agnyāgārasya yā bhūmis tāṃ pravakṣyāmy aśeṣataḥ | śuddhākṣārā samā snigdhā yā ca pūrvottaraplavā ||
(AVParis_30,1.4) abhasmāsthyaṅgāratūṣā praśastā parikīrtitā | pramāṇaṃ bāhumātraṃ tu jaṅghāmātraṃ dviratnikam ||
(AVParis_30,1.5) caturaśraṃ catuṣkoṇaṃ tulyaṃ sūtreṇa dhārayet | brāhmaṇā vedasaṃpannā brahmakarmasamādhayaḥ ||

(AVParis_30,1.6) upoṣya caikarātraṃ ca gāyatryā ayutaṃ japet | upoṣya caiva gāyatryā japeyur ayutaṃ budhāḥ ||
(AVParis_30,2.1) te śuklavāsasaḥ snātāḥ sragbhir gandhair alaṃkṛtāḥ | nirāhārās tathā dāntāḥ saṃtuṣṭāḥ sajitendriyāḥ ||
(AVParis_30,2.2) kauśam āsanam āsīnāḥ prayuñjyur homam uttamam | ullikhya cādbhir abhyukṣya saṃskṛtya vidhipūrvakam ||
(AVParis_30,2.3) agne praihy agninā rayim ity upasthāpya pāvakam | kuryād upasamādhāya samās tvāgne samāhitaḥ ||
(AVParis_30,3.1) lakṣahoma@@kute pūrṇe dhenuṃ dadyāt payasvinīm | anaḍvān kāñcanaṃ vastraṃ tuṣyeyur yena vā dvijāḥ ||
(AVParis_30,3.2) yavais tu vipulān bhogān dhānyair āyuṣyam eva ca | tilair hutvā tu tejasvī āyuḥ kīrtiṃ ca vardhate ||
(AVParis_30,3.3) ādityaloko 'rkamayī pālāśī soma āpyate | āśvatthī viṣṇulokasya brāhma audumbarī tathā ||
(AVParis_30,3.4) anenaiva vidhānena hūyate 'tra hutāśanaḥ | hutvaitāṃś caturo lakṣān brahmalokaṃ sa gacchati ||
(AVParis_30,3.5) yāvaj jīvati kartāsau tāvat putrān dhanaṃ śriyam | pūrṇe kāle vimānena nīyate paramaṃ padam ||
(Pariśiṣṭa_30b. bṛhallakṣahomaḥ)
(AVParis_30b,1.1) om atha kāṅkāyano bhagavantam atharvāṇaṃ papraccha || bhagavan kena vidhānena koṭihomaṃ lakṣahomam ayutahomaṃ vā prārambhamāṇaḥ katham ṛtvijo vṛṇīte kathaṃ ca kuryus tasmai sa hovāca ||
(AVParis_30b,1.2) brāhmaṇo vā rājā vā vaiśyo vā grāmo vā janapado vā śrīkāmaḥ śāntikāmaḥ koṭihomaṃ lakṣahomam ayutahomaṃ vāhaṃ kariṣyāmīti tasyā samāpter bhavadbhir amāṃsāśibhir brahmacāribhir haviṣyabhugbhir bhavitavyam
(AVParis_30b,1.3) tais tatheti uktaḥ kuṇḍam ekahastaṃ dvihastaṃ caturhastam aṣṭahastaṃ vā [samastahastaṃ vā dīrghaṃ vā] daśahastaṃ khānayet tathā ca bādariḥ ||
(AVParis_30b,1.4) lakṣahome tu kartavyam aṣṭahastaṃ na saṃśayaḥ | dvihastaṃ vā prakurvīta caturhastam athāpi vā ||
(AVParis_30b,1.5) kuṇḍaṃ vā daśahastaṃ tu dvivistāraṃ tathottaram | na cet purastād dhīnaṃ syāt sukhaṃ yajñaḥ samāpyate ||
(AVParis_30b,1.6) atha dakṣiṇato hīnaṃ yajamānabhayaṃkaram | paścimena vihīnaṃ syād yajñasyāsiddhidaṃ dhruvam ||
(AVParis_30b,1.7) uttareṇa vinirdiṣṭaṃ rājño rājyaharaṃ bhṛśam | madhye vihīnaṃ yad kuṇḍaṃ prajākṣayakaraṃ viduḥ ||
(AVParis_30b,1.8) sraktihīnaṃ tu yat kuṇḍaṃ tad apy aśubhadaṃ bhavet | dvādaśāṅgulamānena mekhalākṣetram ucyate ||
(AVParis_30b,1.9) mekhalātrayam uddhiṣṭam ubhayaṃ caturaṅgulam | caturaṅgulamānena pūrvāpūrvasamucchritā ||
(AVParis_30b,1.10) prathamā sāttvikī proktā dvitīyā rājasī smṛtā | tṛtīyā tāmasī jñeyā mekhalā vṛṣabhadhvajaḥ ||
(AVParis_30b,1.11) caturdaśāṅgulāṃ tatra yoniṃ kurvīta sādhakaḥ | aṣṭāṅgulaṃ bhaved vṛttaṃ nirvāhas tu ṣaḍaṅgulaḥ ||
(AVParis_30b,1.12) gajoṣṭhasadṛśākāra prājāpatyā ca sā ciduḥ | evaṃ kṛtvā vidhānena kuṇḍaṃ lakṣaṇalakṣitam ||
(AVParis_30b,1.13) sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ sarvatas tu samāhitaḥ | kuṇḍaṃ siddhikaraṃ jñeyam āyuḥkīrtivivardhanam ||
(AVParis_30b,1.14) tasmād yatnena kuṇḍaṃ khātvādbhir abhyukṣya purastād agner ādityādīn grahān pratiṣṭhāpyottarataḥ kṛttikādīni nakṣatrāṇi svāsu dikṣu lokapālān sarvāsu kuṇḍasraktiṣv agnyādidevān ratiṣṭhāpya
(AVParis_30b,1.15) teṣāṃ pratimantram āvāhanādikaṃ kṛtvā vilīnapūtam ājyaṃ gṛhītvā sruvaṃ srucaṃ ca saṃmṛjya pratapyedhmam upasamādhāyānvārabdhāya vāstoṣpatyādibhiś caturbhir gaṇaiḥ śāntyudakaṃ kṛtvā tataḥ kartāram ācāmayati ca saṃprokṣati ca ||
(AVParis_30b,1.16) atha samidho ghṛtāktās tilān vā svāhākāravatīḥ saṃkhyāvatyo gāyatryā mahāvyāhṛtibhir vā sarva ṛtvijo juhvati ||
(AVParis_30b,1.17) śrīparṇamiśrāḥ śrīkāmasya śamīparṇamiśrāḥ śāntikāmasya karīrasaktumiśrā vṛṣṭikāmaysa badarādiphalamiśrāḥ paśukāmasya ||
(AVParis_30b,2.1) aharahaḥ karmaṇo 'pavargād atha pūrṇāyāṃ koṭyāṃ lakṣe vāyute vānvārabdhe yajamāne niśi mahābhiṣEkaṃ kṛtvā vasor dhāraṃ juhvati ||
(AVParis_30b,2.2) audumbarīṃ srucaṃ śuraḥpramāṇāṃ brāhmaṇasya lalātapramāṇāṃ kṣatriyasya skandhapramāṇāṃ vaiṣyasyāpramāṇāṃ janapadasya
(AVParis_30b,2.3) teṣām ante saraṇārthaṃ nimnaṃ khānayitvoṣṇodakena prakṣālyājyam ānīya vasor dhārāṃ vaiśvānaraṃ prāpnoti ||
(AVParis_30b,2.4) tad yad ājyadhānīṃ ca vaiśvānaraṃ prāpnoti athoccārayati ||
(AVParis_30b,2.5) ojaś ca me kṣatraṃ ca me ye agnayo amo devavadhebhyo bhavāśarvau mṛḍataṃ prāṇāya nama iti hutvā arghaṃ pradāya vastraṃ lodhraṃ mālyaṃ phalādīni bhājane kṛtvā namas te astu paśyata iti svāhākāreṇāgnau prakṣipya yamyaṃ kāmaṃ kāmayate so 'smai kāmaḥ samṛdhyate ||
(AVParis_30b,2.6) samṛddhihomādi samānaṃ svastyayanāni japet puṇyāhaṃ vācayed gobhūtilasuvarṇaṃ vāsaś ca rtvigbhyaḥ saṃpradāya praṇipatya visarjayet ||
(AVParis_30b,2.7) tasminn ahani vyatīte yadi strī mālyahastā śvetacandanāniliptā śvetapuṣpāṇy ādāya prayacched gaurasarṣapān pāṇyādhāre vā gṛhītvā prāsādam ārohayet kuñjaraṃ vā pramattam aśvaṃ śvetaṃ vā parvataṃ govṛṣaṃ vā yānaṃ yuktaṃ vājibhir yady ārohet svapnakāle samastasiddhiṃ vidyān manaso yām abhīṣṭām ||
(AVParis_30b,2.8) tasmāt tāṃ rātrīṃ prayataḥ svapet || svapnaṃ dṛṣṭvā rtvigbhyo nivedayet || paro 'pehi yo na jībo 'si vidma te svapna yathā kalāṃ yathā śapham iti rājamukham abhimantrya yathāgataṃ gaccheyus tad api ślokāḥ ||
(AVParis_30b,2.9) divyāntarikṣabhaumeṣu adbhuteṣu na saṃśayaḥ | koṭihomaṃ viduḥ prājñā lakṣaṃ vāyutam eva vā ||
(AVParis_30b,2.10) avijñātaṃ ca yat pāpaṃ sahasā caiva yat kṛtam | tat sarvaṃ lakṣahomasya karaṇād dhi vinaśyati ||
(AVParis_30b,2.11) tasmāt sarveṣu kāryeṣu śāntikeṣu viśeṣataḥ | yaḥ kuryāt prayato nityaṃ na so 'narthān samaśnute ||
(Pariśiṣṭa_31. koṭihomaḥ)
(AVParis_31,1.1) oṃ devāś ca ṛṣayaś caiva pīḍyamānā mahāsūraiḥ | mṛtyunā vyādhibhiś caiva brahmāṇam idam abruvan ||

(AVParis_31,1.2) karmaṇā kena deveśa mṛtyur vyādhiś ca jīyate | aiśvaryaṃ prāpyate vāpi sthānaṃ ca paramaṃ prabho ||
(AVParis_31,1.3) evam ukto mahātejā brahmā lokapitāmahaḥ | pratyuvāceśvaraḥ sarvān viprān devagaṇaiḥ saha ||
(AVParis_31,1.4) śṛṇudhvaṃ prayatāḥ sarve prāpyate yena karmaṇā | aiśvaryam āyur ārogyaṃ putrā vijaya eva ca ||
(AVParis_31,1.5) savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha | ye japanti sadā tebhyo na bhayaṃ vidyate kva cit ||
(AVParis_31,2.1) tayā homaś ca kartavyaḥ satataṃ siddhim icchatā | yavais tilaiḥ samidbhiś ca vrīhibhiḥ sarṣapais tathā ||
(AVParis_31,2.2) atha cen mahatīṃ siddhiṃ prārthayedhvaṃ surottamāḥ | purodhasā kārayadhvaṃ koṭihomaṃ mahāphalam ||
(AVParis_31,2.3) yādṛśaṃ kṛtavān pūrvam atharvā tryambakasya tu | tādṛśena vidhānena koṭihomaḥ prayujyate ||
(AVParis_31,2.4) mahattvaṃ prārthayamānaḥ śarvo 'tharvāṇam abravīt | kuruṣva mama tat karma mahattvaṃ yena labhyate ||
(AVParis_31,2.5) aiśvaryam āyur ārogyaṃ sthānaṃ ca paramaṃ prabho | putrā lakṣmīr yaśo medhā balaṃ pauruṣyam eva ca ||
(AVParis_31,3.1) evam ukto mahātejā atharvā mantradarśavit | gāyatrīṃ tapasā yuktām ṛcaḥ padam itīti ha ||
(AVParis_31,3.2) [ṛcaḥ padaṃ mātrayeti mantre vijñāyate hi sā |] gāyatrī vai tripād brahma viśvarūpā ca saṃsthitā ||
(AVParis_31,3.3) prāṇadā sarvabhūtānāṃ dhāraṇī yāpi nityaśaḥ | iti niścitya manasā koṭihomaṃ prayojayat ||
(AVParis_31,3.4) samidbhiḥ śāntavṛkṣasya gāyatryā susamāhitaḥ | tato mahattvam agamad aiśaryaṃ paramaṃ tathā ||
(AVParis_31,3.5) mahādeva iti cāsya nāma lokeṣu viśrutam | upadravāś ca ye ke cid upaghātās tathaiva ca | sarve 'sya praśamaṃ yātāḥ skandaṃ putraṃ ca labdhavān ||
(AVParis_31,4.1) tataḥ prītas tu bhagavāñ śaṃkaraḥ paryapṛcchata | atharvāṇaṃ mahāprājñaṃ koṭihomasya ko vidhiḥ ||
(AVParis_31,4.2) caturviṃśākṣaraṃ brahma tripādaṃ lokadhāraṇam | sāvitraṃ tena homo 'yaṃ kṛto me koṭisaṃmitaḥ ||
(AVParis_31,4.3) vidhiṃ cāsya pravakṣyāmi sarvalokahitāya vai | yatprayogād bhavec chāntir vṛddhiś ca paramā nṛṇām ||
(AVParis_31,4.4) upadraveṣu bhūtānām āpatsu vividhāsu ca | koṭihomaḥ prayoktavyaḥ ketūnāṃ darśane tathā ||
(AVParis_31,4.5) upasargabhaye caiva paracakrabhaye tathā | anāvṛṣṭibhaye caiva koṭihomaṃ prayojayet ||
(AVParis_31,5.1) ārambhaṃ tasya kurvīta śukle cāpi tithau śubhe | muhūrte vijaye caiva tithichidrāṇi varjayet ||
(AVParis_31,5.2) rohiṇyāṃ vaiṣṇave tvāṣṭre pauṣṇe maitrottareṣu ca | abhijitpuṣyasaumyeṣu kuryāt puṇyeṣu vā budhaḥ ||
(AVParis_31,5.3) atha cet tvarate kartuṃ koṭihomaṃ mahāphalam | puṇyāhaṃ vācayitvāsya ārambhaṃ kārayed budhaḥ ||
(AVParis_31,5.4) aṣṭahastaṃ tu nirdiṣṭaṃ koṭihomasya khātakam | tasyaivārdhapramāṇena lakṣahome vidhīyate ||
(AVParis_31,5.5) trirātropoṣito brahmā kṛtvā śāntiṃ caturgaṇīm | prokṣayet karmasiddhyarthaṃ vāstu śāntyudakena tu ||
(AVParis_31,5.6) mahāśāntividhānena nirmathyāgniṃ samāhitaḥ | tāvat kuryād budhaḥ sarvaṃ yāvan no nairṛtaṃ kṛtam ||
(AVParis_31,6.1) tataḥ prabhāte bahuśa uddhṛtyāgniṃ samāhitaḥ | nirmathya hāvayet tatra samidho brāhmaṇān bahūn ||
(AVParis_31,6.2) śataṃ sahasraṃ koṭiṃ vā viṃśatir daśa vā dvijāḥ | juhuyuḥ śāntavṛkṣasya samidho ghṛtasaṃyutāḥ ||
(AVParis_31,6.3) svayaṃ vāpi yajed brahmā savitāraṃ dinedine | pākayajñavidhānena mantraś cātra viṣāsahim ||
(AVParis_31,6.4) śāntikāmo yavaiḥ kuryāt tilaiḥ pāpāpanuttaye | samidbhiḥ sarvakāmas tu bilvaiḥ prāpnoti kāñcanam ||
(AVParis_31,6.5) labhate śriyam agryāṃ tu padmais tejo ghṛtena tu | dadhnā tu labhate putrān payasā brahmavarcasam ||
(AVParis_31,7.1) haviṣyabhojino dāntāḥ śuklāmbaradharās tathā | hāvakā niyatāḥ sarve bhaveyur brahmacāriṇaḥ ||
(AVParis_31,7.2) āraṇyam upayuñjānaḥ payasā vāpi vartayet | phalāhāro 'pi vā brahmā koṭihomaṃ samācaret ||
(AVParis_31,7.3) pratyekaṃ caiva hotṝṇāṃ dātavyā dakṣiṇā tataḥ | niṣko aśvo gaur vāsaś ca hiraṇyaṃ vāpi śaktitaḥ ||
(AVParis_31,7.4) yaś caivāpi bhaved brahmā prayoktā sarvakarmaṇām | sarvasvaṃ tasya deyaṃ syād dhiraṇyaṃ vāpi tatsamam ||
(AVParis_31,7.5) koṭihome samāpte tu yajed grahagaṇān budhaḥ | kārayed amṛtāṃ caiva ghṛtakambalam eva ca ||
(AVParis_31,8.1) kāryāmṛtā mṛtyubhaye ghṛtakambalasaṃyutā | paracakrāgame tv aindrī ghṛtakambala[m] eva ca ||
(AVParis_31,8.2) raudrī sarvādbhutotpattau ghṛtakambalasaṃyutā | [salilā salilakṣaye ghṛtakambala eva ca ||]
(AVParis_31,8.3) ghṛtakambalapṛṣṭhā ca salilā salilakṣaye | yenayena tu kāmena koṭihomaṃ prayojayet ||
(AVParis_31,8.4) āmnātaṃ tatra yat karma tad ante kārayed budhaḥ | eṣa eva vidhir dṛṣṭo abhicāre vidhīyate ||
(AVParis_31,8.5) pratilomayātra homaḥ sāvitryā tilasarṣapaiḥ | ārambhaṃ tasya ghoreṣu nakṣatreṣu dineṣu ca ||

(AVParis_31,8.6) kārayet kṛṣṇapakṣasya tithichidreṣu sarvadā | maghāśleṣā tathā mūlaṃ revaty ārdrā ca sarvadā ||
(AVParis_31,9.1) darbhārthe tu śarān kuryād ghṛtārthe tailam ucyate | svāhākāre tu phaṭkāro veṇyādyāḥ syuś caturdaśa ||
(AVParis_31,9.2) cāṇḍālāgnau citāgnau vā sūtikāgnāv athāpi vā | hāvayed ghoravṛkṣāṇāṃ samidhas tailasaṃyutāḥ ||
(AVParis_31,9.3) raktoṣṇīṣī raktavāsāḥ kṛṣṇāmbaradharo 'pi vā | juhuyād vāmahastena samidho dakṣiṇāmukhaḥ ||
(AVParis_31,9.4) khādirāgnau madhūcchiṣṭe kṛtvā pratikṛtiṃ ripoḥ | tāpayet pratilomāṃ tu sāvitrīṃ manasā japet ||
(AVParis_31,9.5) kaṇṭhe śūlārpitāṃ kṛtvā tāpayet tu dinedine | yāvac chatrur vaśaṃ yāti vilīnāyāṃ vinaśyati ||
(AVParis_31,10.1) evaṃproktavidhānena koṭihomasya śaṃkaraḥ | prītimān ucyate yena tac chubhaṃ bhautikaṃ dadau ||
(AVParis_31,10.2) atharvā bhautikaṃ labdhvā śiṣyebhyas tat punar dadau | śubhaṃ mokṣakaraṃ puṇyaṃ priyaṃ paśupater vratam ||
(AVParis_31,10.3) etaj jñātvā tu yaḥ samyak koṭihomaṃ prayojayet | sarvān kāmān avāpnoti brahmalokaṃ sa gacchati ||
(AVParis_31,10.4) yas tv imaṃ śrāvayed vidvān paṭhate caiva sarvadā | koṭihomaphalaṃ labdhvā rudraloke mahīyate ||
(AVParis_31,10.5) gopathāt pāṇineyāya madhye nṝṇāṃ pramodinām | hitārtham uddhṛto granthaḥ koṭihomas tu viśrutaḥ ||
(Pariśiṣṭa_32. gaṇamālā)
(AVParis_32,1) oṃ bhūs tat savituḥ śaṃ no devīḥ śāntā dyauḥ śaṃ na indrāgnī śaṃ no vāto vātu uṣā apa svasus tama iti śāntigaṇaḥ ||
(AVParis_32,2) kṛtyāpratiharaṇo dūṣyā dūṣir asi īśānāṃ tvā samaṃ jyotir uto asy abandhukṛd ye purastāt suparṇas tvā yāṃ te cakruḥ pratīcīnaphalo yad duṣkṛtam ayaṃ pratisaro yāṃ kalpayantīti kṛtyāpratiharaṇāni || iti kṛtyāgaṇaḥ ||
(AVParis_32,3) cātanaḥ stuvānam idaṃ havir ye 'māvāsyām upa prāgān niḥsālām arāyakṣayaṇaṃ śaṃ no devī pṛśniparṇy ā paśyati tānt satyaujās tvayā pūrvaṃ purastād yukto antardāve juhuta prāgnaye rakṣohaṇam ity anuvākaś cātanāni || iti cātanagaṇaḥ ||
(AVParis_32,4) mātṛnāmā divyo gandharva ā paśyatīmaṃ me agne yau te māteti mātṛnāmāni || iti mātṛgaṇaḥ ||
(AVParis_32,5) vāstoṣpatīya āśānām āśāpālebhya ihaiva dhruvām ṛdhaṅmantro yonim uta putraḥ pitaram indrasya gṛho 'sīti catasro dive svāhāśamavarma me pṛthivyai śrotrāyeti dhanvānīti dve ūrjaṃ bibhrad iti ṣaṭsatyaṃ bṛhad ity anuvāko vāstoṣpatīyāni || iti vāstugaṇaḥ ||
(AVParis_32,6) pāpmahā vi devā jarasāvṛtam apa naḥ śośucad agham ava mā pāpmann iti pāpmahā || iti pāpmahā gaṇaḥ ||
(AVParis_32,7) takmanāśano jarāyujaḥ prathamo yad agnir ud agātāṃ daśavṛkṣa muñca kṣetriyāt tvā hariṇasya raghuṣyado muñcāmi tvā bhavāśarvau manve vāṃ yo giriṣu dive svāhāgnis takmānam agner ivāsyāva mā pāpmant sṛjāva jyām iva varaṇo vārayātā imaṃ yavaṃ vidradhasya balāsasya namo rūrāyeti dve śīrṣaktiṃ śīrṣāmayam iti takmanāśanāni || iti takmanāśanagaṇaḥ ||
(AVParis_32,8) duḥsvapnanāśanāni dauṣvapnyaṃ daurjīvityaṃ paro 'paihi yo na jīvo 'si pary āvarte duṣvapnyād yat svapne annam aśnami yo na stāyad dipsati yo naḥ suptāṃ jāgrato yan me manso duṣvapnyaṃ kāma svapnaṃ suptvā vidma te svapneti trayaḥ paryāyā duḥsvapnanāśanāni || iti duḥsvapnanāśanagaṇaḥ ||
(AVParis_32,9) āyuṣyo yathā dyauḥ prāṇāpānāv ojo 'si tubhyam evākṣībhyāṃ te muñcāmi tvota devā āvatas ta upa priyam antakāya mṛtyava ā rabhasva prāṇāya namo viṣāsahim ity āyuṣyāṇi || iti āyuṣyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,10) varcasyo ye triṣaptā asmin vasu prātar agniṃ hastivarcasaṃ siṃhe vyāghre yaśo havir yaśasaṃ mendro girāv aragarāṭeṣu yathā somaḥ prātaḥsavane yac ca varco akṣeṣu yena mahānaghnyā jaghanam iti varcasyāni || iti varcasyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,11) svastyayano amūḥ pāre pātaṃ na indrāpūṣaṇā tvaṣṭā me daivyaṃ yena soma namo devavadhebhyo 'bhayaṃ mitrāvaruṇāv upa prāgāt sahasrākṣo 'namitraṃ no adharād yamomṛtyur bṛhaspatir naḥ pari pātu tyam ū ṣu trātāram indraḥ sutrāmā sa sutrāmā ā mandrair indra marmāṇi te varma me dyāvāpṛthivī aindrāgnaṃ varma girayas te yat te madhyaṃ yās te prācīr mā naḥ paścād iti svastyayanāni || iti svastyayanagaṇaḥ ||
(AVParis_32,12) abhayaḥ svastidā viśāṃ brāhmaṇena paryuktāsi na tā arvā reṇukakāṭo abhayaṃ mitrāvaruṇāv abhayaṃ dyāvāpṛthivī asmai grāmāya hataṃ tardaṃ pūṣemā āśā indraḥ sutrāmā maitaṃ panthāṃ svastidā viśāṃ patir nama te ghoṣiṇībhya ā te rāṣṭram idam uc chreyo yata indra bhayāmaha ity abhayāni || ity abhayagaṇaḥ ||
(AVParis_32,13) aparājito vidmā śarasya mā no cidann adārasṛt svastidā saṃśitaṃ me tvayā manyo yas te manyo etā devasenā avamanyur nirhastaḥ pari vartmāny abhibhūr indro jāyaty abhi tvendrety aparājitāni || ity aparājitagaṇaḥ ||
(AVParis_32,14) śarmavarmā yaḥ sapatna itaś ca yad amutaś cāpendra dviṣato yūyaṃ naḥ pravata imam agna āyuṣe tisro devīr uruvyacā no indrasya śarmāsīti uttamāṃ varjayitvā yena devā asurāṇām anaḍudbhyas tvam iti dve tanūṣ ṭe vājin vājasya nu prasave devānāṃ patnīr adhi brūhi rakṣohaṇaṃ vājinaṃ ye srāktyaṃ varma me dyāvāpṛṭhivī aindrāgnaṃ varma bahulaṃ varma mahyam ayaṃ mitraḥ pṛthivyod akrāmad aspatnaṃ purastād iti śarmavarmā || iti śarmavarmā gaṇaḥ ||
(AVParis_32,15) devapurā ye purastād brahma jajñānaṃ sahasradhāra evāgnir mā pātu agniṃ te vasuvantaṃ mitraḥ pṛthivyod akrāmad apa ny adhuḥ pauruṣeyaṃ vadhaṃ jitam asmākam iti devapurīyaḥ || iti devapurīyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,16) rudro ye 'syāṃ prācī dig itirudragaṇaḥ || iti rudragaṇaḥ ||
(AVParis_32,17) raudro rudra jalāṣabheṣaja ye 'syāṃ prācī dig ud itas trayo akraman bhavāśarvau manve vāṃ brahma jajñānam anāptā ye sahasradhāra eva grīṣmo hemanto anaḍudbhyas tvaṃ mahyam āpo vaiśvānaro yamo mṛtyur yāṃ te rudra yo agnau rudro bhavāśarvau mṛḍataṃ bhavāśarvāv idaṃ brūmo yas te sarpo vṛścikas tasmai prācyā diśo antardeśād iti raudragaṇaḥ || iti raudragaṇaḥ ||

(AVParis_32,18) citrāgaṇo mā no vidann adārasṛt svastidā viśām amūhoāre aghadviṣṭā agne yat te tapa iti pañca sūktāni rudra jalāṣabheṣaja ye 'syāṃ prācī dig vi devā uta devā agner manva itiprabhṛtīni mṛgārasūktāny uttamaṃ varjayitvāpa naḥ śośucad aghaṃ pṛthivyām agnaye mamāgne vrahma jajñānam anāptā ye sahasradhāre savitā prasavānāṃ nava prāṇān pātaṃ nas tvaṣṭā me yena soma namo devavadhebhyo 'bhayaṃ mitrāvaruṇāv upa prāgāt sahasrākṣaḥ siṃhe vyāghre 'bhayaṃ dyāvāpṛthivī grīṣmo hemanto 'naḍudbhyas tvaṃ mahyam āpo vaiśvānaro yamo mṛtyur abhi tvendra viśvajit trāyamāṇāyai imaṃ me agne viṣāṇā pāśān śakadhūmaṃ somārudreti dve bṛhaspatir nas tyam ū ṣu trātāram indraḥ sutrāmā ā mandrair indra marmāṇi te antakāya mṛtyavā ā rabhasvāyaṃ pratisaro 'yaṃ me varaṇo bhavāśarvau mṛḍataṃ prāṇāya namo 'gniṃ brūma ity arthasūktaṃ satyaṃ bṛhad iti dve prathame girayas te yat te madhyaṃ yās te prācīr mā naḥ paścād grīṣmas te bhūme varṣāṇy upasthās te bhūme mātaḥ sahasraśṛṅgo vṛṣabho jātavedā mā pra gāma patho yo yajñasya tasmai prācyā diśo antardeśād iti paryāyaś citrāgaṇaḥ || iti citrāgaṇaḥ ||
(AVParis_32,19) patnīvanto aditir dyauḥ sinīvāli kuhūṃ devīm iti trīṇi sūktāni patnīvantaḥ || iti patnīvantagaṇaḥ ||
(AVParis_32,19b) svasti mātra indra juṣasvāyā viṣṭhā śive te stāṃ pādābhyāṃ te saṃ te śirṣṇo vatso virāja ity ekā uccā patantam iti dve bhūyān indro viṣāsahiṃ sahamānam ity ādityagaṇaḥ ||
(AVParis_32,20) śaṃ no devī śaṃ na indrāgnī śaṃ no vāto vātu śāntā dyauḥ pippalādiśāntigaṇaḥ || iti pippalā[di]śāntigaṇaḥ ||
(AVParis_32,21) gane yad iti pañca sūktāni pañcāpatyāni bhavanti pāñcajanyāni bhavanti pāñcāpatyo gaṇaḥ || iti pañcāpatyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,22) ambayo yanti śambhumayobhubhyāṃ brahma jajñānam asya vāmasya yo rohita ud asya krtavo mūrdhāham iti dve sūkte viṣāsahim iti salilagaṇaḥ || iti salilagaṇaḥ ||
(AVParis_32,23) ye triṣaptā iti viśvakarmā gaṇaḥ ||
(AVParis_32,24) aghadviṣṭā devajātā śaṃ no devī varaṇo vārayā[tai] pippalī vidradhasya yā babhrava iti gaṇakarmā gaṇo bhaisajyaś ca bhavati || iti bhaiṣajyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,25) ayaṃ te yonir ā no bhara dhītī vā ya ity arthasūktam utthāpano gaṇaḥ || ity utthāpanagaṇaḥ ||
(AVParis_32,26) ambayo yanti śambhumayobhū hiraṇyavarṇā niḥsālāṃ ye agnayo brahma jajñānam ity ekaita devā mṛgārasūktāny uttamaṃ varjayitvāpa naḥ śośucad aghaṃ punantu mā sasruṣīr himavataḥ pra sravanti vāyog pūtaḥ pavitreṇa śaṃ ca no mayaś ca no 'naḍudbhyas tvaṃ mahyam āpo vaiśvānaro raśmibhir yamo mṛtyur viśvajit saṃjñānaṃ no yady antarikṣe punar maitv indriyaṃ śivā naḥ śaṃ no vāto vātu agniṃ brūmo vanaspatīn iti śāntigaṇaḥ || iti sarvaiḥ sūktaiḥ kauśikoktabṛhacchāntigaṇaḥ ||
(AVParis_32,27) ambayo yanti śambhumayobhū hiraṇyavarṇā uta devā yady antarikṣe punar naitv indriyaṃ śivā naḥ śaṃ no vāto vātv agniṃ brūmo vanaspatīn iti śāntātīyo laghuśāntigaṇaḥ ||

(AVParis_32,28) ye triṣaptā mamāgne varcaḥ prātar agniṃ girāv aragarāṭeṣu divas pṛthivyā hastivarcasaṃ siṃhe vyāghre yaśo havir yas te gandha iti tisṛbhir varcasyagaṇaḥ ||
(AVParis_32,29) yā asurā manuṣyā mā no vidan namo devavadhebhya ity abhayagaṇaḥ ||
(AVParis_32,30) bhūto bhūteṣv iti rājānam abhiṣekagaṇaḥ ||
(AVParis_32,31) [ya] āśānām āśāpālebhyo agner manva iti sapta sūktāni yā oṣadhayaḥ somarājñīr vaiśvānaro na ā gamac chumbhanī dyāvāpṛthivī yad arvācī[na]m agniṃ brūmo vanaspatīn iti muñcantu nā bhavāśārvā yā devīr yan mātalī rathakrītam ity etāś catasro varjayitvā aṃholiṅgagaṇaḥ ||
(Pariśiṣṭa_33. ghṛtakambalam)
(AVParis_33,1.1) oṃ brahmaṇe brahmavedāya namaskṛtvā svayaṃbhuve | ghṛtakambalaṃ pravakṣyāmi brahmaṇo nigado yathā ||
(AVParis_33,1.2) bṛhaspatir mahendrāya cakāra ghṛtakambalam ||
(AVParis_33,1.13) athendro ha vā asuraiḥ parājitaś cintām āpede
(AVParis_33,1.4) taṃ savitābravīt prāyaścittaṃ kuruṣvāpratiruddho bhaviṣyasīti
(AVParis_33,1.5) tam indro 'bravīt || bhagavan tvam evāpratiruddhaḥ prāyaścittaṃ kurv iti ||
(AVParis_33,1.6) sa prāyaścittam akarot
(AVParis_33,1.7) puṇye nakṣatre bārhaspatye muhūrte 'bhijity audumbaraṃ kumbhaṃ droṇena sāḍhakena pūrayitvā tasminn eva vāsaprabhṛtayaḥ oṣadhayo darbhaprabhṛtayaś ca bilvagaurasarṣapāś cety etān saṃbhārān saṃbhṛtya ghṛtakumbhaṃ barhiṣy ādhāyaitair gaṇair ājyaṃ juhuyāt ||
(AVParis_33,1.8) pra pateta ity ekenāṅgādaṅgāc chamalam avalikhya sapatnaṃ bhrātṛvyaṃ hṛdaye imarmaṇi vāsināvidhya gomayena kāṣāyeṇa vācchādya śānter apratighātakaṃ karma tato jyeṣṭhaṃ ghṛtakambalaṃ brahmaṇaḥ putram akarot
(AVParis_33,1.9) tasya ha vā etasya ghṛtakambalasya sāvitrīgaṇaśarīrasya śantātīyaḥ śiraḥ triṣaptīyo mukhaṃ rudraraudrau cakṣuṣī ghṛtaliṅga āsyaṃ nairṛto jihvā dantoṣṭhāv abhayāparājitau kṛtyādūṣaṇacātanau śrotre śarmavarmasvastyayanau bāhū mātṛnāmavāṣṭoṣpatyau pādau....pāyuś ca bhaiṣajyaṃ nyāyaḥ prāṇāpānāv iti mīmāṃsata ity
(AVParis_33,1.10) eṣa ha vai jyeṣṭho ghṛtakambalo brahmaṇaḥ putro 'parājitagaṇeneṣṭvendro 'surān ajayan mṛtyum alakṣmīm arātiṃ duḥsvapnadurbhūtāny ajayad
(AVParis_33,1.11) yathā caivaṃvidvān ghṛtakambalaṃ kurute sarvakāmān āpnoti sarvavyādhirahito bhavati brahmalokam avāpnotīti brāhmaṇam ||
(AVParis_33,2.1) yadā sarvam idaṃ vyāptam asurair nāvaśeṣitam | sthātuṃ devāḥ parābhūtās te 'tharvāṇam upāgatāḥ ||
(AVParis_33,2.2) karmādy ekaṃ kuruṣva tvaṃ yad bhṛgvaṅgirasor matam | asurāṇāṃ vadhārthāyety uktaḥ kartātha so 'bhavat ||
(AVParis_33,2.3) paracakropasṛṣṭasya rājño vijayam icchataḥ | pratiruddhasya vā bhūyaḥ śrīkāmasyecchataḥ śriyam ||
(AVParis_33,2.4) prādurbhāvādbhutānāṃ ca grahāṇāṃ vigrahe tathā | śaṅkamāno 'bhicārād vā kārayed ghṛtakambalam ||
(AVParis_33,2.5) ghṛtamātrā tu vijñeyā māgadhaprasthasaṃmitā | śatāni pañca droṇānāṃ palaikaśatam eva vā ||
(AVParis_33,3.1) [sarvapāpapraṇāśāya sarvakāmārthasiddhaye | sarvarogakṣayārthāya prayojyo ghṛtakambalaḥ] ||
(AVParis_33,3.2) ghṛtapramāṇaṃ vakṣyāmi māṣakaṃ pañcakṛṣṇalam | māṣakāṇi catuhṣaṣṭiḥ palam ekaṃ vidhīyate ||
(AVParis_33,3.3) dvātriṃśatpalakaṃ prasthaṃ māgadhaiḥ parikīrtitam | āḍhakaṃ tu catuḥprasthaṃ caturbhir droṇam āḍhakaiḥ ||
(AVParis_33,3.4) droṇapramāṇaṃ vijñeyaṃ brahmaṇā nirmitaṃ purā | dvādaśābhyadhikair nityaṃ palānāṃ pañcabhiḥ śataiḥ ||
(AVParis_33,3.5) [ghṛtamātrā tu vijñeyā māgadhaprasthasaṃmitā | śatāni pañca droṇānāṃ palānāṃ vā śatottare] ||
(AVParis_33,3.6) ghṛtadroṇaśatenokta eko droṇavaras tathā | yathāśakti prayuñjīta ghṛtaṃ kṛtvātha bhāgaśaḥ ||
(AVParis_33,3.7) caturbhāgo 'bhiṣekāya caturbhāgas tu hūyate | bhāgo deyaḥ sadasyebhyaḥ kartā bhāgena yujyate ||
(AVParis_33,4.1) puṣye prayogaṃ kurvīta prājāpatye 'tha mārute | vaiṣṇave pūṣadaivatye uttareṣv atha vā triṣu ||
(AVParis_33,4.2) taptakṛchrāvasāne vā sarvakṛchrasya cāntataḥ | yasmin vā snātakā brūyus tatra kuryād vicakṣaṇaḥ ||
(AVParis_33,4.3) pākayajñavidhānena kṛtvopakramaṇaṃ budhaḥ | niśākāle bahirgrāme kuryād agniniveśanam ||
(AVParis_33,4.4) yajeta nirṛtiṃ tatra kṛṣṇavāsāś catuṣpathe | yathoktaṃ nairṛtair mantrair havirbhiś ca yathākramam ||
(AVParis_33,4.5) tṛtīyena tu sūktena nivedya balim antataḥ | yathāvyāvartane caiva yad uktaṃ tat samācaret ||
(AVParis_33,5.1) tataḥ snātaḥ śuklavāsāḥ prāśya śāntyudakaṃ śuciḥ | paryukṣyopasamādhāya ghṛtasaṃskāra iṣyate ||
(AVParis_33,5.2) pūrvaṃ mahāvyāhṛtibhiḥ sāvitryā tadanantaram | śāntiś ca brahma jajñānaṃ brahma bhrājad itīti ca ||
(AVParis_33,5.3) agne gobhir agne 'bhyāvartinn agne jātavedaḥ saha rayyā punar ūrjeti ||
(AVParis_33,5.4) agnim īLe purohitam agna ā yāhi vītaye | bṛhaspatir na ity ekā bṛhaspate yuvaṃ tathā ||
(AVParis_33,5.5) etair ājyaṃ ca juhuyāt saṃpātān ānayed ghṛte | kṛtyādūṣaṇamantraiś ca kuryāc chāntyudake vidhim ||
(AVParis_33,5.6) saṃpātān ānayet tatra cātanair mātṛnāmabhiḥ | vāstoṣpatyair vāṣṭoṣpatāv ānayet samadūṣaṇam ||
(AVParis_33,5.7) nidhāya havir āsādya ghṛtakumbhaṃ susaṃskṛtam | ghṛtabhāgau tu yāv anyau pūrveṇāgner nidhāpayet ||

(AVParis_33,5.8) darbhādīn tu vāsādīṃś ca saṃbhārān gaurasarṣapān | bilvaṃ ca kumbhe nidhāyāpareṇāgner nidhāpayet ||
(AVParis_33,6.1) sāvitraḥ śantātīyaś ca kṛtyādūṣaṇa eva ca | abhayāparājitāyuṣyā varcasyaś ca tataḥ paraḥ ||
(AVParis_33,6.2) saṃsaktīyaḥ suṣuptīyaḥ svastyayanaḥ śarmavarma ca | cātano mātṛnāmāni bhaiṣajyaṃ nyāya eva ca ||
(AVParis_33,6.3) ghṛtaliṅgau tathā raudrau saṃpātān ānayed ghṛte | gaṇānteṣu yathāśakti brāhmaṇān svastivācayet ||
(AVParis_33,6.4) yo 'sminn akṣībhyāṃ te sahasrākṣaṃ brahma jajñānam | brahma bhrājad ud agād idam āpas tathāpaś ca ||
(AVParis_33,6.5) abhiṣiñcet sarvamantrair āyuṣyair abhayais tathā | mṛṇmayaś cātra bhavati dveṣyasya ca parākṛtiḥ ||
(AVParis_33,6.6) abhiṣiñcet sarvamantrair āyuṣyair abhayais tathā | mṛṇmayaś cātra bhavati dveṣyasya ca parākṛtiḥ ||
(AVParis_33,6.7) tasyopariṣṭād abhiṣicya kuryān mātrātalekhanīm | aṅgādaṅgād athānyena pra pateti catasṛbhiḥ ||
(AVParis_33,6.8) bhrātṛvyaham iti vaiśvānaroyanty avasānena | dyāvādinā paryāyeṇa samalaṃkṛṭam ullikhet ||
(AVParis_33,6.9) dviṣantaṃ me parāvad vi dviṣantaṃ nir dahantu me | bhrātṛvyatān iti dvābhyāṃ paryāyāś ca trayaḥ parāḥ ||
(AVParis_33,6.10) anvālabhya tu kartāram upaviṣṭa udaṅmukhaḥ | svapnatakmāṣṭanayanaiḥ saubhāgyair varmabhis tathā ||
(AVParis_33,6.11) rudraraudraparair mantrair ājyahomo vidhīyate | srāktyaṃ vā yadi vāśvattham audumbaram athāpi vā ||
(AVParis_33,6.12) śaṅkhaṃ ca maṇim ābadhya pratisarair abhimantrayet | anvārabhyābhiṣekaṃ tu raudrābhyāṃ juhuyāt tataḥ ||
(AVParis_33,7.1) yat te vāsa [iti] paridhānaṃ yathoktaṃ paridhāpayet | rocanā guggulu ghṛtam abhyañjanam athāñjanam ||
(AVParis_33,7.2) tata etair alaṃkṛtya īkṣayetādarṣe mukham | daśa gā dakṣiṇāṃ dadyād vṛṣabhaṃ ghṛtam eva ca ||
(AVParis_33,7.3) brāhmaṇān svastivācyātha prāṅmukhaḥ saṃviśet tataḥ | rakṣohaṇam [ity] anuvākaṃ japet kartātha ṛtvijaḥ ||
(AVParis_33,7.4) śarmavarmaitad uktaṃ snātasya rakṣobhyo 'bhayaṃkaram iti ||
(AVParis_33,7.5) na rākṣasā na gandharvā na piśācā na cāsurāḥ | krūrāḥ puruṣamarmajñā na hiṃsanti ghṛtārcitam ||
(AVParis_33,7.6) siddhābhiṣeko naiśaś ca ghṛtakambalam eva ca | lakṣaḥ puṣyābhiṣekaś ca pradhānāvabhṛtas tathā ||
(AVParis_33,7.7) mahāśāntitrayastriṃśat tatra ṣaṭ prastaraiḥ saha | niyatānyevadṛchāyā kartavyā bhūtim icchatā ||
(Pariśiṣṭa_34. anulomakalpaḥ)
(AVParis_34,1.0) oṃ namo 'tharvavedāya ||
(AVParis_34,1.1) akṣarāni vilomāni na svaraṃ pratilomayet | pratyārambhanighāteṣu sthānāny anyāni nirdiśet ||
(AVParis_34,1.2) yakāras tu takārānto antyasvaritasaṃjñitaḥ | sa tūdāttaḥ sa evādau dakāraḥ śiṣyate guruḥ ||
(AVParis_34,1.3) dakārāt svaryate nīcam upodātte pra yojayet | anyāni tu yathāpūrvam udāttapracitāni tu ||
(AVParis_34,1.4) prathamo 'ṣṭākṣaro 'rdharco dvitīyaḥ ṣoḍaśākṣaraḥ | ādāv ante ca vijñeyā vyāhṛtiś cāpy atharvaṇām ||
(AVParis_34,1.5) raktavarṇā vilomā ca yamena parikīrtitā | sarvaśatruvināśāya sarvakarmārthasiddhaye ||
(AVParis_34,1.6) mṛtyuś ca devatā cāsyā nichannaṃ chanda ucyate | svāhākāre tu phaṭkāraḥ koṭihome vidhiḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_34,1.7) anulomāṃ vilomāṃ vā gāyatrīṃ yaḥ paṭhet sadā | sarvārthās tasya sidhyanti na cānarthān samaśnute ||
(AVParis_34,1.8) t yā da co pra naḥ yo yo dhi || hi ma dhī sya va de rgo bha yam ṇī re rva tu vi tsa ta t ||
(Pariśiṣṭa_35. āsurīkalpaḥ)
(AVParis_35,1.1) oṃ kaṭuke kaṭukapattre subhage āsuri rakte raktavāsase | atharvaṇasya duhite aghore aghorakarmakārike ||
(AVParis_35,1.2) amukaṃ hanahana dahadaha pacapaca mathamatha | tāvad daha tāvat paca yāvan me vaśam ānayasi svāhā ||
(AVParis_35,1.3) śayyāvasthitāyās tāvaj japed yāvat svapiti || prasthitāyā gatiṃ daha svāhā || upaviṣṭāyā bhagaṃ daha svāhā || suptāyā mano daha svāhā prabuddhāyā gṛdayaṃ daha svāheti ||
(AVParis_35,1.4) athāta āsurīkalpam upadeśād atharvaṇaḥ | nāsyās tithir na nakṣatraṃ nopavāso vidhīyate ||
(AVParis_35,1.5) ghṛtādidravyasarveṣu āsurī śatajāpitā | pattrādyavayavaś cāsyā jikaiṣā cānuyāyinī ||
(AVParis_35,1.6) hantukāmo hi śatrūṃś ca vaśīkurvaṃś ca bhūpatīn | āsurīślakṣṇapiṣṭājyaṃ juhuyād ākṛtiṃ budhaḥ ||
(AVParis_35,1.7) arkendhanāgniṃ prajvālya chittvāstreṇākṛtiṃ tu tām | pādāgrato 'ṣṭasahasraṃ juhuyād yasya vaśy asau ||
(AVParis_35,1.8) ghṛtāktayā strī vaśinī pālāśāgnau dvijottamāḥ | guḍāktayā kṣatriyās tu vaiśyās tu dadhimiśrayā ||
(AVParis_35,1.9) śūdrās tu lavaṇamiśrai rājikāṃ piṣṭayed budhaḥ | ā saptāhāt sarva ete āsurīhomato vaśāḥ ||

(AVParis_35,1.10) kaṭutailena trisaṃdhyaṃ kulocchedaṃ karoti hi | śunāṃ tu lomabhiḥ sārdham apasmārī tribhir dinaiḥ ||
(AVParis_35,1.11) nivṛttiḥ kṣīramadhvājyair lavaṇena tu sajvarī | arkaidhaḥsamidagnau tu kāryo visphoṭasaṃbhavaḥ ||
(AVParis_35,1.12) teṣām upaśamaṃ vidyāt surāśvaryā ghṛtena ca | arkakṣīrāktayāṛkāgnāv akṣiṇī sphoṭayed dviṣaḥ ||
(AVParis_35,1.13) gatāsumāṃsaṃ tasyaiva nirmālyaṃ citibhasma ca | eṣāṃ cūrṇena saṃspṛṣṭo hāsyaśīlo 'bhijāyate ||
(AVParis_35,1.14) ajākṣīrāktayā homāt tasya mokṣo vidhīyate | tagaraṃ kuṣṭhamāṃsī ca tasyāḥ pattrāṇi caiva hi ||
(AVParis_35,1.15) etaiḥ ślakṣṇais tu saṃspṛṣṭaḥ pṛṣṭhataḥ paridhāvati | tasyāḥ phalāni mūlāni surabhīhastimedasā ||
(AVParis_35,1.16) sūkṣmāt taddravyasaṃsparśād anudhāvaty acetasaḥ | achidrapattrāṇy asita uśīraḥ sarṣapās tathā ||
(AVParis_35,1.17) etacśūrṇāt pūrvaphalaṃ ghṛte caivāparājayaḥ ||
(AVParis_35,2.1) kusumāni manahśilāpriyaṅgutagarāṇi ca | gajendramadasaṃyuktaṃ kiṃ kurvāṇas tv akṛd varam ||
(AVParis_35,2.2) yāś ca striyo 'bhigacchanti tā vaśāḥ padālepataḥ | sapuṣpāṃ tāṃ samādāya añjanaṃ nāgakeśaram ||
(AVParis_35,2.3) anenāktābhyām akṣibhyāṃ yamyaṃ paśyet sa kiṃkaraḥ | añjanaṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ devījaṃ kāṣṭham eva ca ||
(AVParis_35,2.4) māṇsī ca sarvabhūtānāṃ saubhāgyasya tu kāraṇam | tatsamidhāṃ lakṣahomān nidhānaṃ paśyate mahat ||
(AVParis_35,2.5) sarpirdadhimadhvaktapattrāṇāṃ vṛddhaputrī sahasrataḥ | rājyaṃ tu labhate vaśyaṃ tatpattratrisahasrataḥ ||
(AVParis_35,2.6) svarṇasahasrasyāptis tu tatpuṣpāṇāṃ tu lakṣataḥ | sahasrajāpāc ca tadvad udake kṣīrabhakṣiṇaḥ ||
(AVParis_35,2.7) vāripūrṇe 'tha kalaśe lokeśīpallavān kṣipet | snānād alakṣmyā mucyeta sauvarṇakalaśe 'pi tu ||
(AVParis_35,2.8) vināyakebhyaḥ snānato daurbhāgyāc caiva durbhagāt | pṛṣṭhataś cānudhāvanti saṃspṛṣṭa udakena tu ||
(AVParis_35,2.9) uśīraṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ mustā tatpattrasarṣapāḥ | cūrṇenābhihatas tūrṇam īśvaro 'pi vaśo bhavet ||
(AVParis_35,2.10) tulasībhūmahādevīcūrṇaspṛṣṭas tathā vaśī | rājābhayaṃ sureśvarīmārjanād bhāraṇāt tathā ||
(AVParis_35,2.11) na syāt tasyādbhutaṃ kiṃ cin na kṣudropadravas tathā | nānaiśvaryaṃ nāprajatvaṃ yasya devy āsurī gṛhe ||
(Pariśiṣṭa_36. ucchuṣmakalpaḥ)
(AVParis_36,1.1) oṃ nama ucchuṣmebhyaḥ
(AVParis_36,1.2) ....śikhāṃ devīṃ prapadye śaṃkarāyaṇīṃ | sarvārthasādhanīṃ vibhvīṃ sarveśīṃ brahmacāriṇīm ||
(AVParis_36,1.3) te iṣṭakākārakarālam aticaturmukham || caturvidhais tu rūpaṃ dhyānam ||
(AVParis_36,1.4) śive jaṭile brahmacāriṇi stambhani jambhani mohani huṃ phaṭ namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,1.5) ātmarakṣā ||
(AVParis_36,1.6) prācyāṃ diśīndro rājā devānām ādhipatyaṃ kurute | taṃ devaṃ bhagavantaṃ sagaṇaṃ sānucaraṃ saparivāraṃ saśirāḥ praṇipatya vijñāpayati | vajreṇa praharaṇenemāṃ diśaṃ vidiśaṃ ca sarvakalikaluṣam aśubhaṃ praśamayoṃ namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,1.7) dakṣiṇasyāṃ diśi yamo rājā pretānām ādhipatyam iti | daṇḍena praharaṇeneti ||
(AVParis_36,1.8) pratīcyāṃ diśi varuṇo rājāpām ādhipatyam iti | pāśena praharaṇeneti ||
(AVParis_36,1.9) udīcyāṃ diśi kubero rājā yakṣāṇām ādhipatyam iti | gadayā prahareṇeti ||
(AVParis_36,1.10) dhruvāyāṃ diśi vāsukī rājā nāgānām ādhipatyam iti | daṃṣṭrayā praharaṇeneti ||
(AVParis_36,1.11) ūrdhvāyāṃ diśi somo rājā nakṣatrāṇām ādhipatyaṃ kurute | taṃ devaṃ bhagavaṃ sagaṇaṃ sānucaraṃ saparivāraṃ saśirāḥ praṇipatya vijñāpayati || tejasā praharaṇenemāṃ diśaṃ vidiśaṃ ca sarvakalikaluṣam aśubhaṃ praśamayoṃ namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,1.12) athocchuṣmahṛdayam || dyurudyuru daradara vidārayavidāraya milimili namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,1.13) ucchuṣmaśikhā || śive jaṭila iti prathamaḥ ||
(AVParis_36,1.14) kurukuru murumuru mahā muñca mahā muñca viduvidu namaḥ svāhā || iti kavacam ||
(AVParis_36,1.15) oṃ namo mahāpiṅgalāya siṃhanādanādine namaḥ svāhā || ity astramantraḥ ||
(AVParis_36,2.1) eṣām ucchuṣmarudrāṇām ataḥ kalpo nigadyate | atharvavedodbhavānāṃ tithyṛkṣādyayogataḥ ||
(AVParis_36,2.2) grāme vāthāpy araṇye vā pracareta yathāvidhi | sadyaḥsiddhikarā hy ete ucchuṣmāḥ parikīrtitāḥ ||
(AVParis_36,2.3) ātmarakṣāṃ diśāṃ bandhaṃ śikhābandhaṃ ca sarvadā | etair eva yathāyogam ādau kuryād vicakṣaṇaḥ ||
(AVParis_36,2.4) khadirasyodumbarasya tathā bilvapalāśayoḥ | dadhisarpirmadhuyujāṃ śāntānāṃ vāpi bilvataḥ ||
(AVParis_36,2.5) samitsahasratritayaṃ hutvā śāntir gavāṃ bhavet | tīkṣṇāsṛgviṣayuktānāṃ phaṭkāraś ca vināśane ||

(AVParis_36,2.6) prayogād apy asiddhiś cet tatkarmedaṃ samārabhet | ucchuṣmarūpī bhakṣayaṃs tīkṣṇaḥ saktūdakāni tu ||
(AVParis_36,3.1) abhīṣṭāṃ vā striyaṃ gatvā dhyātvā vā reta utsṛjet | mūtrāṃ purīṣaṃ cotsṛjya gokaṅkālādhirohaṇam ||
(AVParis_36,3.2) kṛtvā mantraṃ niśi japed yāvad gośṛṅgataś caret | jvālābhaṅgaṃ tatas tasya karmasiddhiṃ samādiśet ||
(AVParis_36,3.3) [dadhimadhughṛtāktānām iti śeṣaḥ] ||
(AVParis_36,4.1) saptakṣīrāñjaligrāsaḥ sruvo hy asmin praśasyate | kṣīraṃ tenātha juhuyād dhanakāmasya nityaśaḥ ||
(AVParis_36,4.2) ghṛtena tejaskāmasya āyuḥkāmasya dūrvayā | kukusaṃ tumbaraṃ vāpi vidyād uccāṭakarmaṇi ||
(AVParis_36,5.1) brāhmaṇaṃ tu vaśīkartuṃ śālipiṣṭamayīṃ tanum | kṛtvā catuṣpathaṃ gatvā gṛhītvā śastram uttamam ||
(AVParis_36,5.2) aṣṭottarasahasreṇa kṛtvā tadabhimantraṇam | aṣṭāṅgaṃ tena tāṃ chitvā mantrato vaśam ānayet ||
(AVParis_36,5.3) aṣṭottarasahasraṃ vā prakṛte juhuyād budhaḥ | brāhmaṇīṃ tu vaśīkartuṃ kuryān māṣamayīṃ tanum ||
(AVParis_36,6.1) sarpirdadhimadhvaktānāṃ lājānām āhutīḥ śubhāḥ | kanyākāmo 'ṣṭasahasraṃ hutvā kanyām avāpnuyāt ||
(AVParis_36,6.2) api vā piṣṭamayyāḥ prāg juhuyāt saṃdhyayāhutīḥ | darbheṣīkāṃ vābhimantrya tadgṛhe niścalāṃ nyaset ||
(AVParis_36,6.3) tāvad udvejayet sā tu vajrabhūtā hi tadgṛham | kanyāyāḥ sādhanīyāyās [tu] yāval lābhas tato bhavet ||
(AVParis_36,7.1) pradhānam anyaṃ vā kiṃ cid vaśīkartuṃ narottamam | samidhaḥ khadirādīnām audumbaryaś ca homayet ||
(AVParis_36,7.2) śmaśānakhaṭvāṅgamayīṃ homayen mantrasādhane | palāṇḍulaśunaprasthaṃ hutvā mastaṃ na saṃśayaḥ ||
(AVParis_36,7.3) śirīṣāṅgamayīṃ rājño balis trimadhureṇa tu | brāhmaṇe pāyasamayīṃ kṣatriyasya viṣāṇikām ||
(AVParis_36,7.4) vaiśyasya sādhane homyāś cūrṇaiḥ surabhisaṃskṛtāḥ | catuṣpathe tu śūdrasya padminyutkaraṇena tu ||
(AVParis_36,8.1) likhitvā nāma saṃgṛhya karāgrāṅgulipīḍitām | śiraḥpīḍā jvaraḥ śūlaṃ vimatiḥ svastyasaṃgatiḥ ||
(AVParis_36,8.2) balyādyā vā prayoktavyā brāhmaṇādicatuṣṭaye | evaṃ saty abhicāraś ca caturṇām api darśitaḥ ||
(AVParis_36,8.3) liṅgaṃ vā rājasarṣapaiḥ samālikhyātha dhūpayet | gaurair arghaṃ tathā dadyān mriyate sāpy asaṃśayam ||
(AVParis_36,8.4) abhakṣabhakṣo hy asvāsthyaṃ sarvarogaprakopanam | niḥsaṃjñatā piṇḍapāto japāvṛttyā bhavanti hi ||
(AVParis_36,8.5) ekādaśaṃ na japtavyaṃ kulotsādas tato bhavet ||
(AVParis_36,9.1) oṃ namo mahāpiṅgalāya trivṛte trivṛte namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.2) namaḥ sarāntitevatevasu trivṛte trivṛte triparvaṇe triśīrṣāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.3) namaḥ kaṭavikaṭakaṇṭemāṭe pāṭale vikale asauryāsau asauryāsau pṛthivīṣṭakā iṣṭakājinātyūnyo saugaluṃtigaluṃtekaṭamasi kaṭapravṛte pradviṣa rudra raudreṇāveśayāveśaya hanahana dahadaha pacapaca mathamatha vidhvaṃsayavidhvaṃsaya viśveśvara yogeśvara maheśvara namas te 'stu mā mā hiṃsīḥ huṃ phaṭ namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.4) kālāya karālāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.5) kṛtāntāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.6) amoghāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.7) aghorāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.8) anivartāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.9) bhagāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.10) bhagapramathanāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.11) vṛṣabhāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.12) indranetrāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.13) suvarṇacūḍāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.14) hāhāhīhī namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.15) namas tīkṣṇāya tīkṣṇadaṃṣṭrāya bhīṣaṇāya sahasrapādāyānantaśīrṣāya vāmanāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.16) mahāvaktrāya piṅgalanetrāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.17) khanakhanāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.18) ghanaghanāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.19) ghusughusāya namaḥ svāhā ||

(AVParis_36,9.20) alepāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.21) paśave namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.22) mahāpaśupataye namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.23) ucchuṣmāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,9.24) ucchuṣmarudrāya namaḥ svāhā ||
(AVParis_36,10.1) eṣāṃ krameṇa kṛtyāni vakṣyamāṇāni yojayet | aṣṭasahasrābhijaptam anyad dravyaṃ tu homataḥ ||
(AVParis_36,10.2) śatror nāmnā lavaṇasya sahasram aṣṭakādhikam | hutvā dhanāyuṣor hānir jvareṇa sa ca śuṣyati ||
(AVParis_36,10.3) kṣipraṃ śāntir bhavet tasya kṣīrahomāt tu tāvataḥ ||
(AVParis_36,11.1) kaṇaiḥ puttalikāṃ kṛtvā gośṛṅgeṇārghadhūpabe | aṣṭasahasrābhijaptaṃ madanasya tu kaṇṭakam || tenāṣṭādaśavedhāt tu mūlakṣīrān nivartanam ||
(AVParis_36,12.1) dadhnā ca madhusarpirbhyāṃ ttrivarṇaiḥ sarṣapair hutaiḥ || gaurair aṣṭasahasreṇa japtair āveśayed ripūn ||
(AVParis_36,13.1) dadhyādyabhyaktalājānāṃ homād aṣṭasahasrataḥ || nāśayet satatajvaraṃ dvitīyādiṃ ca dūrataḥ ||
(AVParis_36,14.1) parijapya darbheṣīkāṃ kumbhakārādiveśmasu | nyastvā pākaṃ surāpākaṃ kaivartādi vināśayet ||
(AVParis_36,15.1) akṣatais taṇḍulaiḥ kṛtvā pratidehaṃ suśobhanam | saṃsthāpya dhānyarāśau taṃ candanāduru dāhayet | baliṃ trimadhuraṃ dattvā syāt sa rāśiś caturguṇaḥ ||
(AVParis_36,16.1) khādiraṃ kīlakaṃ tīkṣṇaṃ tailāktaṃ dvādaśāṅgulam | parijaptaṃ grāmamadhye nikhanet sadya udvaset ||
(AVParis_36,16.2) mahāpātakadoṣeṇa grāmī nirdhanatāṃ vrajet | kṣīreṇa kīlakasnānāt kuryāt tuṣṭas tu śāntikam ||
(AVParis_36,16.3) kṣīrasyāṣṭasahasraṃ ca juhuyāt tadanantaram ||
(AVParis_36,17.1) kalāpamantrāṃ guṭikāṃ tannāmnā gavyamāṃsataḥ | mahāpātakasaṃbandhāj jāyate 'sya dhanakṣayaḥ ||
(AVParis_36,18.1) trivarṇasarṣapair homāt saha trimadhureṇa tu | saṃpadyate sutas tasya medhāvī śrutadhārakaḥ | taddhomāt ke cid icchanti unmattatvaṃ na saṃśayaḥ ||
(AVParis_36,19.1) tilā dūrvā trimadhuraṃ homato vyādhinigraham | taṇḍulaprakṣepaś ca ||
(AVParis_36,20.1) tryaktodumbarasamidho dogdhrī dhenv aṣṭakapradāḥ | ekāhaṃ bhaikṣabhug bhūtvā māsāṣṭakayutasya vā ||
(AVParis_36,21.1) prādeśāntaṃ bilvavṛkṣaṃ mūlaśākhāsamanvitam | kṛṣṇāṣṭamyāṃ caturdaśyāṃ sāyaṃ hutvā tu rukmabhāk ||
(AVParis_36,22.1) samidhāṃ vaitasīnāṃ tu agnāv arkendhanād dhute | ahorātrikahomāt syāt parjanyo bahuvarṣadaḥ | lakṣatrayaṃ bhaikṣāhāro japtvā karmaitad ārabhet ||
(AVParis_36,23.1) dugdhāktān sarṣapān hutvā tasmād bhasma mukhe kṣipet | sarveṣu vyavahāreṣu sa bhavaty aparājitaḥ ||
(AVParis_36,24.1) śastraṃ japtam upādāya raṇe grasto na jīyate | khanakhanāyeti mantraḥ pūrvasevārtha ucyate ||
(AVParis_36,24.2) uttarasyā viśeṣād vā cedānīm ata uttaram | khādiratryaktasamidhāṃ pūrvasevā sahasrataḥ | atasīsamidhām evaṃ medhāvī viduṣāṃ prabhuḥ ||
(AVParis_36,25.1) gocarmamātraṃ sthaṇḍilaṃ gomayenopalepayet | tatrāgniṃ trikapāleṣu jvālayitvā praṇamya ca ||
(AVParis_36,25.2) śirasā vānareṇātha mukhavādyaṃ tu kārayet | yatra tac chrūyate tatra āgacchanti varastriyaḥ ||
(AVParis_36,25.3) damṣṭrāghaṇṭāninādās tu jvālāmukhabhayānakāḥ | yat tvaṃ kāmayase putra tat sarvaṃ dadmahe vayam ||
(AVParis_36,25.4) iti bruvatyaḥ sarvās tā yatra homaḥ kṛto bhavet | tadbhasmanā tu saṃspṛṣṭāś chāgalyaḥ suprabhāvataḥ ||
(AVParis_36,26.1) lakṣajāpottaraṃ gatvā nadīm udadhigāminīm | vālukāsthaṇḍile liṅgaṃ tanmayaṃ tajjasadmani ||
(AVParis_36,26.2) padmāṣṭaśatam āhṛtya pūjayitvā vidhānataḥ | udake nābhimātre ca suprabhātaṃ punar japet ||
(AVParis_36,26.3) tato māṇḍaliko rājā dīnārāṇāṃ gavāṃ śatam | praṇamya śraddhayā tasmai dadyād uddhara mām iti ||
(AVParis_36,27.1) lakṣajapād abādhyas tu paśūnāṃ damṣṭriśṛṅgiṇām | itareṣāṃ paśūnāṃ tu lakṣatritayavardhanam ||
(AVParis_36,28.1) saṃjaptaśivanirmālyadānād unmattatāṃ vrajet || śamāya candanaṃ dadyāt triṣv etaṃ mantrasaṃskṛtam ||
(AVParis_36,29.1) samādhinānumantritaṃ gośṛṅgam arimandire | nikhātaṃ sadya evainaṃ mandiraṃ paridīpayet ||
(AVParis_36,30.1) tīkṣṇatailaṃ kaṭu proktaṃ darvī grāmasruvas tathā | trimadhuraṃ tv atra vijñeyaṃ madhusarpistilātmakam ||
(AVParis_36,30.2) saṃmukhaṃ mānasaṃ dhyāyañ śubhaṃ karma prayojayet | vimukhaṃ bhañjanādau tu naraḥ karmaṇi siddhibhāk ||
(AVParis_36,30.3) aṣṭottaras trisāhasro homo hāsya prakīrtitaḥ | kīlakāstrādi yac cānyat tat sahasrābhimantritam ||
(AVParis_36.col) ity ucchuṣmakalpaḥ samāptaḥ || iti pariśiṣṭānāṃ pūrvārdhaṃ samāptam iti ||
(Pariśiṣṭa_37. samuccayaprāyaścittāni) [resembles in form the 13th adhyāya of the Kauśikasūtra]

(AVParis_37,1.1) oṃ bhṛgvaṅgirorūpadhāriṇe śivāya namaḥ || atha yatraitad apahanyamāne musalaṃ patati tad ghoraṃ bhavati tad apy etad ṛcoktam ||
(AVParis_37,1.2) ulūlhalān musalaṃ patitaṃ hinasti patnīṃkule jyeṣṭham | kṛṣīḥ prajāḥ paśavaḥ saṃviśeante yathendrasṛṣṭaṃ prapateta vajram iti ||
(AVParis_37,1.3) tad vajraṃ śāntyudakena saṃprokṣya arātīyor ity ullikhya yat tvā śikva iti prakṣālya barhiṣy ādhāya juhoti ||
(AVParis_37,1.4) vajraḥ patitas tu varaṃ hinasti taṃ tvā vayam apahanma ghoram | sa naḥ śivo 'stu dviṣatāṃ vadhāya sapatnān me dviṣato hantu sarvān ||
(AVParis_37,1.5) yadvat prajāḥ papanayad dhastād yadi volūkhalāt | sapatnān me paripāhi māṃ tv evaṃ paripāhi naḥ ||
(AVParis_37,1.6) yady antarikṣe yadi vāsi soccair vajraḥ sṛṣṭo yadi vā pārthivair uta | mantrāḥ prayuktā vitatā mahānto 'ghoro vajro musalaprapātaḥ ||
(AVParis_37,1.7) vajro 'si sapatnaheti tisraḥ ||
(AVParis_37,1.8) vajro 'si sapatnahā tvayādya vṛtraṃ sākṣīya | tvām adya vanaspate vṛkṣāṇām ud ayuṣmahi ||
(AVParis_37,1.9) sa na indrapurohito viśvataḥ pāhi rakṣasaḥ | abhi gāvo anūṣatābhi dyumnaṃ bṛhaspate ||
(AVParis_37,1.10) prāṇa prāṇaṃ trāyasvāso asave mṛḍa | nirṛte nirṛtyā naḥ pāśebhyo muñca iti ||
(AVParis_37,1.11) tyam ū ṣu trātāram indraḥ sutrāmā sa sutrāmā ā mandrair indra marmāṇi te varmaṇā chādayāmīti ulūkhalamusale saṃpātān ānīya saṃsthāpya homān ulūkhalam annenaiva pūrayitvā pratipravartayed ulūkhalamusalaṃ vasanaṃ ca gāṃ ca kartre dadyāt sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,2.1) atha yat kāko 'bhimṛśati tan mṛtyum āśaṅkyaṃ bhavati || tad apy etad ṛcoktam ||....antakāya mṛtyava ā rabhasva prāṇāya nama iti svāheti agnau hutvā sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,3.1) athāta ājyasthālī cyavate pracalati vā kā tatra prāyaścittiḥ || saṃnatimahāvyāhṛtisāvitrīkūṣmāṇḍyaḥ sa sarvābhir juhuyāt sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,4.1) atha pavitram <cet> praṇaśyeta karmamadhyāt pramādataḥ | anyac chittvā mantrayeta karmaśeṣam upakramet | ātmendriyasamāyuktaṃ tena mantreṇa kārayet ||
(AVParis_37,4.2) vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa yan me chidraṃ punar maitv indriyaṃ mā na āpo medhāṃ mā no medhāṃ mā naḥ piparid aśvineti saṃnatibhir ājyaṃ juhuyād vyāhṛtibhiś ca gāṃ ca kartre dadyāt sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,5.1) atha yasyāsamāpte karmaṇi barhir ādīpyeta tatas tan nirvāpya juhuyāt ||
(AVParis_37,5.2) yad agnir barhir adahad vedyā vāso apāṃ tataḥ | tvam eva no jātavedo duritāt pāhi tasmāt ||
(AVParis_37,5.3) nirdagdhā no amitrās tu yathedaṃ barhis tathā | amitrāṇāṃ śriyaṃ bhūtiṃ tām eṣāṃ pari nir jahi ||
(AVParis_37,5.4) yatkāmās te juhumas tan no astu viśāmpate | ye devā yajñam āyānti te no rakṣantu sarvataḥ ||
(AVParis_37,5.5) avadagdhaṃ duḥsvapnyam avadagdhā arātayaḥ | sarvāś ca yātudhānyaḥ ||
(AVParis_37,5.6) mā tvā dabhan yātudhānā mā bradhnaḥ śamyum icchata | darbho rājā samudriyaḥ pari naḥ pātu viśvataḥ ||
(AVParis_37,5.7) ato 'nyad barhir upakalpyodakena saṃprokṣya punaḥ stṛṇāti ||
(AVParis_37,5.8) idaṃ barhir amṛteneha siktaṃ hiraṇmayaṃ haritaṃ te stṛṇāmi | tad vai purāṇam abhinavaṃ stṛṇīṣva vāsaḥ praśastaṃ prati me gṛhāṇety anyena ca barhiṣābhiprachādaye ||
(AVParis_37,6.1) āhutyāṃ tu gṛhītāyāṃ hutocchiṣṭaṃ pramādataḥ | tam āhutiṃ pratiṣṭhāpya śaṃ no devīr ity ācamya brahmāparam ity ardharcenemāṃ hutvā brahmajyeṣṭheti hutvā sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,7.1) keśakīṭāvapannā cec chaṃbhuvāya svāheti bhasmani hutvā havir utpūyānyāṃ juhuyāt sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,8.1) atha cec calitadantaṃ patitadantaṃ vopanayet tatra prāyaścittam āha gṛhe vā barhiḥ [vā] pitā vācāryo vā dvādaśarātraṃ dīkṣeyātāṃ kartā trirātraṃ gaurasarṣapasarpiḥpayobhiḥ snātaḥ prayataḥ śuciḥ śuklavāsāḥ paurṇamāsaṃ tantram ājyabhāgānte sāvitrīm anuyojayet tena śāntyudakenainam ācāmayati saṃprokṣati ca ||
(AVParis_37,8.2) sāvitrī śāntir brahma jajñānaṃ ye triṣaptā agniṃ brūma āyuṣyavarcasyasvastyayanābhayāparājitaśarmavarmabhir juhuyāt taṃ saṃpātya yaḥ śramāt tapaso yo vetasaṃ yo bhūtam ūrdhvā asyedāvatsarāya yady antarikṣe punar maitv indriyam ity āplāvayati sā tatra prāyaścittiḥ ||
(AVParis_37,9.1) naśyec cen madughamaṇiḥ śāmyed vāgnir vivāhajaḥ | atyadbhutaṃ dvayam idaṃ dampatyos tu vināśanam ||
(AVParis_37,9.2) pūtudārumaṇis tatra bandhyo mantrāś ca mādughāḥ | pūtudāru na vindyāc ced yavaṃ tatra niyojayet ||
(AVParis_37,9.3) āyuṣmantau suprajasau suvīrau dhātā pūṣā draviṇe nau dadhātu | vimuñcatāṃ śamalaṃ kilbiṣaṃ nau dīrgham āyuś ca savitā kṛṇotv iti śāntyudakenāṅguliṃ saṃprokṣya badhnīyāt
(AVParis_37,9.4) samidho 'bhyādadhyād upatiṣṭeta saṃnatibhir vyāhṛtibhir juhuyād gāṃ ca kartre dadyāt sā atra prāyaścittḥ ||
(AVParis_37,10.1) om atha yasya tantre 'praṇīto 'huto 'gnir upaśāmyati || punas tvādityā ity agniṃ prāṇīya saṃnatibhir vyāhṛtibhiḥ samās tvāgne 'bhy arcateti ca sūktābhyāṃ juhuyāt parisaṃkhyāhomāṃś ca ||
(AVParis_37,11.1) atha yatraitad vivāhagnir upaśāmyati agnipraṇayanamantraiḥ prājāpatyaṃ praṇīya prāktantraṃ praṇīya yad devā yad vidvāṃso 'pamityam apratītaṃ yad dhastābhyaṃ yad adīvyann ity etaiḥ sūktair ājyaṃ juhuyāt samidho 'bhyādadhyād upatiṣṭheta vāsaḥ kartre dadyāt ||
(AVParis_37,12.1) atha yatraitat kālātītāsu kriyāsv atīta uttarāyaṇe ājyabhāgānte yan me skannaṃ yad asmṛtīty anumantrayet tasmai prācyā diśo antardeśād iti paryāyān ekaviṃśatiṃ juhuyāt saṃskārātīte ca karmaṇi ||
(AVParis_37,13.1) atha yatraitat prāṇīto 'gnir upaśāmyati || yady antarikṣe punar maitv indriyaṃ punas tvādityā ity agniṃ praṇīya prajvālya mamāgne varca iti samidham ādhāya śeṣaṃ karma samāpayet ||
(AVParis_37,14.1) atha yasyopayāmo 'vapated dhastāt sa yan me upayāma ity ādadīta,
(AVParis_37,14.2) yan me upayāmo 'patad dhastād ya āyuṣā pariṣkṛtaḥ | tam ahaṃ punar ādade ||
(AVParis_37,14.3) punar indraḥ punar bhagaḥ punar me brahmaṇaspatiḥ | brahma jīvitu dād ity [ādadīta]
(AVParis_37,14.4) yan me chidraṃ yad asmṛtīti juhuyāt ||
(AVParis_37,15.1) yan me sruvo 'patad dhastād ity upayāmena vyākhyātam ||

Original text: Atharvavedapariśiṣṭas · Edition: George Melville Bolling and Julius von Negelein: "The Pariśiṣṭas of the Atharvaveda", Vol. 1, parts 1 and 2 (all published), Leipzig : Harrassowitz 1909-1910. · Data entry Yuri Ishii · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc