અથર્વવેદપરિશિષ્ટસ્ · ભાગ 4160

(અવ્પરિસ્_37,16.1) મેખલાદીનિ ચેત્ પ્લવેરન્ પુનર્ ઉપનયેત ॥ વિમોચનીયાન્ હોમાન્ હુત્વાન્યં બ્રાહ્મણમ્ અનૂચાનમ્ ઉપવેશ્યોદપાત્રં ચાપરાજિતેન નિષ્ક્રમ્ય વાસો યજ્ઞોપવીતાદિ દત્ત્વાભ્યુક્ષ્યાચમ્યાપાં સૂક્તૈઃ પવિત્રૈશ્ ચ સંપ્રોક્ષ્ય પ્રિયં મા કૃણુ દેવેષ્વ્ ઇતિ યજ્ઞોપવીતં દત્ત્વા વિમૃગ્વરીં મા નઃ પશ્ચાદ્ ઇતિ દ્વાભ્યાં પ્રાઙ્મુખ ઉપવિશ્ય મહાવ્યાહૃતિભિઃ સાવિત્રી શાન્તિસૂક્તં બ્રહ્મ જજ્ઞાનં યદ્ અસ્મૃત્ય્ અનુમતિઃ સર્વમ્ ઇતિ જુહુયાદ્ અભ્યાતાનૈશ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_37,17.1) અથ યત્રૈતન્ મેખલા પ્રપતતિ જીર્ણા વા સ્યાત્ તાં સાવિત્ર્યોદ્ધૃત્યાન્તં કૃત્વા શાન્ત્યુદકેન સંપ્રોક્ષ્ય મહાવ્યાહૃતિભિઃ સાવિત્રી શાન્તિસૂક્તં બ્રહ્મ જજ્ઞાનં યે ત્રિષપ્તા ઇદાવત્સરાય ઘૃતેન ત્વાગ્નિં બ્ર્હૂમ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_37,18.1) ચતુર્થ્યામ્ અહુતાયાં યદિ ઘટોદકં નશ્યેત તથૈવ પુનર્ આનીય શં નો દેવીર્ ઇહેત દેવીર્ ઇત્ય્ અનુમન્ત્ર્યામ્બયો યન્ત્ય્ આપો હિ ષ્ઠા શં નો દેવીર્ ઇતિ સંપાત્ય વ્યાહૃત્યા સંનત્યા ચ જુહુયાત્ આપો ભૃગ્વઙ્ગિરોરૂપમ્ અપાં પુષ્પમ્ ઇત્ય્ ઉદકુમ્ભમ્ અભિમન્ત્રયેત્ ॥ વાસો દક્ષિણા ॥
(અવ્પરિસ્_37,19.1) અથ યસ્યાસમાપ્તે કર્મણ્ય્ ઉદપાત્રં પ્રવર્તેત તદ્ અનુમન્ત્રયતે
(અવ્પરિસ્_37,19.2) યદ્ ઉદપાત્રં પ્રવર્તતે બ્રહ્મણાસ્થાપિતં મહત્ । સ્થાનાચ્ ચ્યુતં પ્રવર્તિતં તન્ મે વહતુ કિલ્બિષમ્ ॥ ઇત્ય્ આસ્થાપયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_37,19.3) પૂરણેન પૂરયિત્વા પુનઃ પૂર્ણમ્ ઇત્ય્ એતયા ।
(અવ્પરિસ્_37,19.4) પુનઃ પૂર્ણમ્ ઇદં પાત્રં બ્રહ્મણાસ્થાપયામસિ । વિશ્વૈસ્ [તદ્] દેવૈર્ અભિષ્ટુતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_37,19.5) ઊર્જં પુષ્ટં દધાતુ નો રાયસ્ પોષં શ્રિયમ્ આયુઃ । મયિ કર્મ સમૃધ્યતામ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_37,20.1) અથ ચેત્ પ્રભજ્યેત ભૂમિર્ ભૂમિમ્ અગાદ્ ઇત્ય્ અનુમન્ત્ર્યાન્યતરમ્ આહૃત્ય યદ્ય્ અન્તરિક્ષે પુનર્ મૈત્વ્ ઇન્દ્રિયમ્ ઇત્ય્ અનુમન્ત્ર્ય વૈશ્વાનરો ન ઊતય ઉદ્ એનં વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્ ઇતિ જુહુયાત્ સા તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_38. બ્રહ્મકૂર્ચવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_38,1.1) ઓં બ્રહ્મકૂર્ચવિધિં પુણ્યં સંક્ષેપાદ્ વચ્મ્ય્ અસંશયમ્ । પાવનાનાં પરં યો હિ પાવનં તપસાં તપઃ ॥
(અવ્પરિસ્_38,1.2) સ્નાત્વા શુચિઃ શુચૌ દેશે ગોમયેનાવસેચિતે । વસ્ત્રેણ સંહિતે ચાપિ સિતપુષ્પૈઃ પ્રપૂજિતે ॥
(અવ્પરિસ્_38,1.3) અહોરાત્રોસિતઃ ક્ષાન્તઃ પવિત્રાત્મા પ્રપાવનઃ । શુક્લવાસાઃ સુગન્ધિઃ પ્રાગ્ ઉપવિષ્ટઃ કુશાસને ॥
(અવ્પરિસ્_38,1.4) ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્ । આહરેત્ તામ્રપાત્રે તુ શકૃન્ મૂત્રં ત્વ્ અભૂગતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,1.5) ગોમૂત્રં નીલવર્ણાયાઃ કૃષ્ણાયા ગોમયં તથા । પયસ્ તુ તામ્રવર્ણાયાઃ શ્વેતાય આહરેદ્ દધિ ॥
(અવ્પરિસ્_38,1.6) કપિલાયા ઘૃતં ગ્રાહ્યમ્ અલાભે સ્યાત્ તુ પઞ્ચમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.1) ગોમૂત્રૈકપલં દદ્યાદ્ અઙ્ગુષ્ઠાગ્રં તુ ગોમયમ્ । ક્ષીરસ્ય સપ્ત દધ્નસ્ તુ ત્રીણ્ય્ એકૈકં ઘૃતામ્ભસોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.2) ગાયત્ર્યાહૃત્ય ગોમૂત્રં ગન્ધદ્વારેતિ ગોમયમ્ । આ પ્યાયસ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિક્રાવ્ણેતિ વૈ દધિ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.3) તેજો ઽસિ શુક્રમ્ ઇત્ય્ અજ્યં દેવસ્ય ત્વા કુશોદકમ્ । સપ્તપત્ત્રાસ્ તુ યે દર્ભા અછિન્નાગ્રાઃ સમાયુતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.4) તૈઃ સમુદ્ધૃત્ય હોતવ્યં દેવતાભ્યો યથાકર્મમ્ । અગ્નયે સ્વાહા સોમાય પ્રજાપતય ઇત્ય્ અપિ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.5) બૃહસ્પતે અતિ યદ્ ઇદં વિષ્ણુર્ ઇતીતિ ચ । માનસ્તોકેન ગાયત્ર્યા એતૈશ્ ચ જુહુયાત્ તતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_38,2.6) પ્રણવેન પ્રણવેનૈવ પિબેચ્ ચ પ્રણવેન તુ । હોતવ્યં પ્રણવેનૈવ પિબેચ્ ચ પ્રણવેન તુ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.1) મધ્યમેન પલાશસ્ય પદ્મપત્ત્રેણ વા પિબેત્ । અપિ વા તામ્રપાત્રેણ હુતશેષં વિશુદ્ધયે ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.2) યત્ ત્વગસ્થિગતં પાપં દેહે તિષ્ઠતિ દેહિનામ્ । બ્રહ્મકૂર્ચો દહેત્ સર્વં પ્રદીપ્તો ઽગ્નિર્ ઇવેન્ધનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.3) ત્રયોદશ્યાદિચતુર્ષુ ત્રિઃસ્નાનાક્ષારભોજનમ્ । પઞ્ચદશ્યાં પઞ્ચગવ્યં સોપવાસં મહાફલમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.4) અભોજ્યાભક્ષ્યશૂદ્રાન્નભક્ષણે વેદવિક્રયે । પ્રતિગ્રહે કાલમન્ત્રહીને હોમે દ્યુમૈથુને ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.5) બાલત્વે યત્ કૃતં ચૈવ યુવા વૃદ્ધવયાસ્ તથા । માતાપિતૃકૃતં ચૈવ તત્ ક્ષણાદ્ એવ નિર્દહેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.6) માસેમાસે પ્રયુઞ્જાનોદેવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્ । અર્ધમાસેઅર્ધમાસે ચ ઋષીણાં લોકમ્ ઉત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.7) ષડ્રાત્રે ચૈવ ષડ્રાત્રે બ્રહ્મલોકમ્ અનામયમ્ । અહરહઃ પ્રયુઞ્જાનઃ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_38,3.8) અનેન વિધિનૈવેષ્ટ્વા દેવતર્પણપૂર્વકમ્ । બ્રહ્મણા નિર્મિતં હ્ય્ એતત્ પવિત્રં પરમં હિતમ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_39. તડાગાદિવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_39,1.1) ઓં પિપ્પલાદં મહાપ્રાજ્ઞમ્ ઇદમ્ ઊચુર્ મહર્ષયઃ । ભૂમિખાતસ્ય શુદ્ધ્યર્થં વિધિં પ્રબ્રૂહિ તત્ત્વતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.2) કૂપવાપીતડાગેષુ પુષ્કરિણ્યાં ચ વેશ્મસુ । અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા તતઃ કર્મ સમારભેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.3) શાન્ત્યુદકેન તદ્ બ્રહ્મા પૂર્વોક્તં યદ્ અગસ્તિના । પરિ પ્રાગાદ્ ઇતિ દ્વાભ્યામ્ અભિમન્ત્રયતે તતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.4) ચરુતન્ત્રેણ વિધિના ચરું ભૌમં તુ નિર્વપેત્ । પ્રાક્તન્ત્રમ્ આજ્યભાગાન્તં સત્યં બૃહદ્ ઇતિ સ્મૃતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.5) હવિર્ આજ્યં સમિધશ્ ચ ઉપસ્થાનં યથાક્રમમ્ । કૂપાદીનાં સમીપે તુ જપેન્ મન્ત્રાન્ સમાહિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.6) અમ્બયો યન્ત્ય્ આપો હિ ષ્ઠા શં નો દેવીર્ ઇતિ ત્રયમ્ । હિરણ્યવર્ણાઃ પુનન્તુ મા સસ્રુષીર્ હિમવતો ઽપ્સુ તે ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.7) જપ્ત્વા તુ ધેનુમ્ આનીતાં પિબન્તીમ્ અનુમન્ત્રયેત્ । આ ગાવ ઇતિ સૂક્તેન તારયેત્ તુ તથૈવ ગામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.8) કૂપવાપીતડાગાનાં સમીપે ચાભિમન્ત્રયેત્ । ઉપ હ્વયે સૂયવસાત્ કર્ત્રે દદ્યાત્ તુ ગાં શુભામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.9) કામસૂક્તેન ગૃહ્ણીયાત્ કર્મ સંસ્થાપયેત્ તતઃ । હિરણ્યરજતાદીનાં મત્સ્યાદીન્ કારયેદ્ બુધઃ ॥

(અવ્પરિસ્_39,1.10) સૌવર્ણૌ કૂર્મમકરૌ રાજતૌ મત્સ્યમુદ્ગરૌ । તામ્રૌ કુલીરકર્કટાવ્ આયસઃ શિશુમારકઃ ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.11) શાન્ત્યુદકં પઞ્ચગવ્યં તસ્મિન્ન્ એવ જલે ક્ષિપેત્ । કર્તૃદાતારૌ સ્નાયેતાં દ્રુપદાદ્ ઇવ શુમ્ભની ॥
(અવ્પરિસ્_39,1.12) બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા તુ પુણ્યાહં વાચયેત્ તતઃ । સમ્યગ્ વિધાનમ્ એતદ્ ધિ કૂપાદેઃ સંપ્રકીર્તિતમ્ । પુણ્યં કર્મ દ્વિજાતીનાં સ્વર્ગસ્યાક્ષય્યમ્ ઇચ્છતામ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_40. પાશુપતવ્રતમ્)
(અવ્પરિસ્_40,1.1) ઓમ્ અથ પાશુપતવ્રતાદેશો
(અવ્પરિસ્_40,1.2) નાશ્રોત્રિયાય નાચરિતવેદવ્રતાય નાકૃતવપનાય દદીત ॥
(અવ્પરિસ્_40,1.3) માસદ્વિત્રિચતુષ્પઞ્ચસંવત્સરદ્વાદશસંવત્સરપરિમિતં નૈષ્ઠિકં વા
(અવ્પરિસ્_40,1.4) અથાસ્યાયતનાનિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,1.5) મહાદેવાયતને ઽપાં સમીપે ॥
(અવ્પરિસ્_40,1.6) ગિરિગુહાયાં ગવાં ગોષ્ઠે ઽગ્ન્યાગારે વા
(અવ્પરિસ્_40,1.7) નદીનાં બહૂનાં પ્રતિશ્રયે
(અવ્પરિસ્_40,1.8) અનુસવનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,1.9) ભસ્મના સ્નાનં રૌદ્રહોમસ્નપનં ચ સર્પિઃક્ષીરગન્ધોદકૈર્
(અવ્પરિસ્_40,1.10) ગન્ધપુષ્પધૂપદીપોદનપાયસયાવકલાજાદિ પ્રદક્ષિણાન્તં ચ ॥
(અવ્પરિસ્_40,1.11) નિવેદ્ય નિર્માલ્યગન્ધહારીહાસગીતવાદનાદ્યુપહારાન્
(અવ્પરિસ્_40,1.12) દક્ષિણેન તૃતીયમ્ ઉપતિષ્ઠતે
(અવ્પરિસ્_40,1.13) કટકકેયૂરધારિણે નમો વૃષાય નમો વૃષભધ્વજાય નમો
(અવ્પરિસ્_40,1.14) વાનરં તે મુખં રૌદ્રમ્ અનિન્દ્યં શુભં પશુમ્ એવાજનનેવાજનકં ઘોરં જીવં જાત્યમ્ એવ રુક્મં દદામીતિ એકવાસા વિવાસા વા વિરાગાણિ વસ્ત્રાણિ દદીત ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.1) ગોચર્મમાત્રં સ્થણ્ડિલમ્ ઉપલિપ્ય ગોમયેનોલ્લિખ્યાભ્યુક્ષ્યાગ્ને પ્રેહીત્ય્ અગ્નિં પ્રણીયોપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બ્રહ્માણં કલ્પયિત્વા નાન્યદેવતાદિશિ રુદ્રસ્ય દક્ષિણોદપાત્રં સ્થાપયિત્વા મહાવ્યાહૃતિભિર્ અગ્ન્યાયતને નિધાય રુદ્રમ્ આવાહયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.2) રુદ્રં ક્રુદ્ધાશનિમુખં દેવાનામ્ ઈશ્વરં પરમ્ । શ્વેતપિઙ્ગલં દેવાનામ્ <મહાદેવમ્> પ્રપદ્યે શરણાગતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.3) યસ્ય યુક્તા રથે સિંહા વ્યાઘ્રાશ્ ચ વિષમાનનાઃ । તમ્ અહં પૌણ્ડરીકાક્ષં દેવમ્ આવાહયે શિવમ્ ઇત્ય્ આવાહ્યાભ્યર્ચ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.4) ન તં યક્ષ્મૈતુ દેવ ઇતિ ગુગ્ગુલું ધૂપં ચ દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.5) તત્ પુરુષાય વિદ્મહે મહાદેવાય ધીમહિ । તન્ નો રુદ્રઃ પ્રચોદયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.6) તસ્મૈ દેવાય વિદ્મહે મહાદેવાય ધીમહિ । તન્ નો રુદ્રો ઽનુમન્યતામ્ ॥ ઇતિ રુદ્રસાવિત્રીં જપ્ત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.7) યો અગ્નૌ રુદ્ર ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયેન્ નમો અસ્તુ યાવદ્ આવાહને દેવદેવસ્યાવાહયામ્ય્ અહમ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.8) પ્રમર્દને સર્વાસુરવિનાશાય ઓં ફટ્કારં કરોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,2.9) નિવેદને ઽહમ્ અમુકં નિવેદયામીતિ જટી મુણ્ડી પઞ્ચશિખી વા ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.1) બ્રાહ્મણો હ વા અહમ્ અમુકસગોત્રો ભગવતો મહેશ્વરસ્ય વ્રતં ચરિષ્યામીતિ વાચયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.2) તતો ઽસ્ય મૌઞ્જીં પ્રયચ્છતિ ॥ સાવિત્ર્યા તુ દણ્ડં પાલાશં બૈલ્વમ્ આશ્વત્થં વા અસિં લકુટં ખટ્વાઙ્ગં પરશું વા ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.3) અઘોરેભ્યો ઽથ ઘોરેભ્યો ઽઘોરઘોરતરેભ્યશ્ ચ । સર્વતઃ શર્વશર્વેભ્યો નમસ્ તે રુદ્ર રૂપેભ્ય ઇત્ય્ આદૌ શર્વં નમસ્કૃત્યોપવિશ્યાજ્યં નિરતિશાયિત્વેધ્માન્ આદીપયત્ય્ અન્તર ઇતિ
(અવ્પરિસ્_40,3.4) ઇધ્મા જાતવેદસઃ સમિદ્ધસ્ય તેભ્યો વર્ધયસ્વ પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેનેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.5) યવાઘારૌ આજ્યભાગૌ જુહુયાદ્
(અવ્પરિસ્_40,3.6) વાયવે સ્વાહા ॥ શર્વાય રુદ્રાય સ્વાહા ॥ પશુપતયે ભીમાય સ્વાહા ॥ શાન્તાયાધિપતયે દેવાય સ્વાહેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.7) એવમ્ એવ પત્નીનાં તૂષ્ણીમ્ અધિપસ્ય જુહુયાદ્
(અવ્પરિસ્_40,3.8) એવં સર્વેષુ વ્રતનિવેદનેષુ વ્રાતપતીર્ જુહોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,3.9) વ્રતેન ત્વમ્ ઇત્ય્ ઉભયીરુહમ્ ઇતિ પઞ્ચભી રૌદ્રાન્ હોમાન્ હુત્વા હોમાવસાનેન ભસ્મના સ્નાનં કરોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,4.1) ભસ્મસ્નાનમ્ [તાવદ્] ગ્રહીષ્યામિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્ । ભસ્મસ્નાનેન રુદ્રો હિ સ્નાતો ઽભૂત્ પૂત આત્મના ॥
(અવ્પરિસ્_40,4.2) ભસ્મના સ્નાયતે રુદ્રો વિષ્ણુઃ સ્નાયતે ભસ્મના । તેન સ્નાનેન સ્નામ્ય્ અહં યેન સ્નાતો મહેશ્વરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,4.3) યેન સ્નાતા ઉમા દેવી રુદ્રો ભર્તા મહેશ્વરઃ । યેન સ્નાતા ગણાઃ સર્વે યેન સ્નાતા દ્વિજાતયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,4.4) યેન સ્નાતા શિવઃ શર્વઃ શંકરશ્ ચ વૃષધ્વજઃ । સ્નાતાનિ સર્વભૂતાનિ ગઙ્ગાયમુનયાગમે ॥

(અવ્પરિસ્_40,4.5) સ્નાતો ઽહં સર્વતીર્થેષુ નદીપ્રસ્રવણેષુ ચ । વારુણાગ્નેયસૌમ્યાનાં ભસ્મના સ્નાનમ્ ઉત્તમમ્ । તેન સ્નાનેન સ્નામ્ય્ અહં યેન સ્નાતો મહેશ્વરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,5.1) ભૂતિસ્ તુ પિઙ્ગલો બભ્રુર્ ભૂતિર્ વિષ્ણુઃ સનાતનઃ । ભૂતિર્ બ્રહ્મા મહેન્દ્રશ્ ચ ભૂતિર્ દેવાઃ સહ ર્ષિભિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,5.2) ભૂતિર્ મે ઽલક્ષ્મીં નિર્ણુદેદ્ ભૂતિર્ મે શ્રિયમ્ આવહેત્ । ભૂતિર્ મ આયુષા વિત્તં વર્ચો બ્રહ્મ પ્રયચ્છતુ ॥
(અવ્પરિસ્_40,5.3) ભસ્મના ચરન્તો નિત્યં ધ્યાયિનઃ પરિચિન્તકાઃ । યાન્તિ પાશુપતં સ્થાનં પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,5.4) વાચા તુ યત્ કૃતં કર્મ મનસા ચ વિચિન્તિતમ્ । અલક્ષ્મીશ્ ચાપદ્ દુઃસ્વપ્નં ભસ્મના તત્ પ્રણશ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_40,5.5) મોક્ષણં મોક્ષકાલે ચ ભસ્મશેષં વિસર્જયેત્ । મુક્તો ઽહં સર્વપાપેભ્યો રુદ્રલોકં વ્રજામ્ય્ અહમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.1) એતત્ સ્નાનં વારુણં પર્વસુ શરીરલેપેન યથાકામં પર્વસૂપવસેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.2) સ્ત્રીશૂદ્રં નાભિભાષેત ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.3) તદા સાવિત્રીં જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.4) યદિ ભાષેત તદા રુદ્રસાવિત્રીં જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.5) કમણ્ડલુકપાલે ભિન્ને ભૂમિર્ ભૂમિમ્ અગાદ્ ઇત્ય્ અપ્સુ પ્રવેશયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.6) રેતઃસ્કન્દે યન્ મે રેતસ્ તેજસા સંનિષદ્ય દેહાત્ પ્રસ્કન્દેત્ પુનર્ ન ભવાય । તદ્ અગ્નિર્ વાયુઃ... ...અપિ ચેયં પૃથિવી કઞ્ચખન્તેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.7) સમ્યક્ ક્વ ચિત્ કરોતિ
(અવ્પરિસ્_40,6.8) વ્રતમ્ ઉપાધ્યાયાછન્દો વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.9) તત ઉદીક્ષણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.10) વ્રાતપતીર્ જુહોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.11) સમાસો ઽહં વ્રતસ્વિષ્ટકૃત ઇતિ હુત્વાદિત્યાભિમુખસ્ તિષ્ઠેત ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.12) યન્ મે દુરુક્તં દુર્હુતં દુર્ધ્યાતં દુર્વિચિન્તિતમ્ । તન્ મે ભગવાન્ ઈશાનઃ સર્વં ત્વં ક્ષન્તુમ્ અર્હસિ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.13) નવોનવો ભવસિ જાયમાન ઇત્ય્ અપ્સુ પ્રવાહયેદ્
(અવ્પરિસ્_40,6.14) યે શ્રદ્ધયેદં પશુપતેર્ વ્રતં ચરન્તિ । તેષાં મધુ વિશક્ષે હે દદતે ન પુનર્ગમનં મધુરિવાદ્યેહૈવ ચ । તે રુદ્રા વિરતૌ પશુપતિસાયુજ્યં ગચ્છ<ન્>તિ
(અવ્પરિસ્_40,6.14) તદ્ એષ શ્લોકઃ ॥
(અવ્પરિસ્_40,6.16) વિલીનપાશપઞ્જરાઃ સમાપ્તતત્ત્વગોચરાઃ । પ્રયાન્તિ શંકરં પરં પતિં વિભું સદાશિવમ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_41. સંધ્યોપાસનવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_41,1.1) ઓમ્ અથાતઃ સંધ્યોપાસનવિધિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,1.2) પ્રાઙ્ વોદઙ્ વા ગ્રામાન્ નિષ્ક્રમ્ય શુચિઃ શુચૌ દેશે ગુપ્તતીર્થાયતનેષુ વા
(અવ્પરિસ્_41,1.3) સુપ્રક્ષાલિતપાણિપાદવદનઃ પ્રાગ્ વીરાસનેનોપવિશ્ય જીવા સ્થેત્ય્ આચમ્યાપો હિ ષ્ઠેત્ય્ અભ્યુક્ષ્ય પ્રાણાયામાન્ કૃત્વાચમ્યોત્તિષ્ઠન્ દક્ષિણહસ્તસ્થા આપો અયોજાલા ઇત્ય્ અપ ઉત્સૃજેદ્ બહુધા ॥
(અવ્પરિસ્_41,1.4) હરિઃ સુપર્ણ ઇતિ પ્રાતર્
(અવ્પરિસ્_41,1.5) ઉદ્ ઉ ત્યં ચિત્રં દેવાનામ્ ઇતિ મધ્યંદિને
(અવ્પરિસ્_41,1.6) અથ સૌરમન્ત્રાન્ યથાકામં જપેદ્
(અવ્પરિસ્_41,1.7) ઉદ્ વયં તમસસ્ પરીતિ ચ
(અવ્પરિસ્_41,1.8) ઉદ્ ઘેદ્ અભિ શ્રુતામઘમ્ ઇત્ય્ અસ્તમિત આસીનઃ
(અવ્પરિસ્_41,1.9) સાવિત્ર્યન્તે વાઞ્જલયો જપશ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.1) અથોર્ધ્વજાનુર્ આસીન ઇતિ વીરાસની
(અવ્પરિસ્_41,2.2) પ્રત્યુત્થાયાભયં પશ્ચાદ્ અભયં પુરસ્તાદ્ ઇત્ય્ ઉપતિષ્ઠતે
(અવ્પરિસ્_41,2.3) તિષ્ઠન્ પ્રાતઃ પ્રાઙ્મુખ
(અવ્પરિસ્_41,2.4) આયાતુ વરદેત્ય્ આવાહ્ય
(અવ્પરિસ્_41,2.5) ગાયત્રં છન્દઃ સવિતા દેવતા વિશ્વામિત્ર ઋષિર્
(અવ્પરિસ્_41,2.6) યથાક્ષરં દૈવતં રૂપં ચ મનસિ સમાધાય મહાવ્યાહૃતિભિઃ સંધાય ગાયત્રીં જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.7) અષ્ટકૃત્વ એકાદશકૃત્વો દ્વાદશકૃત્વઃ પઞ્ચદશકૃત્વઃ શતકૃત્વઃ સહસ્રકૃત્વ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.8) અષ્ટકૃત્વઃ પ્રયુક્તા ગાયત્રી ગાયત્રેણ છન્દસા સંમિતા ભૂલોકમ્ અભિજયતિ ॥

(અવ્પરિસ્_41,2.9) એકાદશકૃત્વઃ પ્રયુક્તા ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસા સંમિતાન્તરિક્ષલોકમ્ અભિજયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.10) દ્વાદશકૃત્વઃ પ્રયુક્તા જાગતેન છન્દસા સંમિતા દિવં લોકમ્ અભિજયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.11) પઞ્ચદશકૃત્વઃ પ્રયુક્તા પઞ્ચદશેન વજ્રેણ સંમિતા બ્રહ્મલોકમ્ અભિજયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.12) શતકૃત્વઃ પ્રયુક્તા શતપર્વણા વજ્રેણ સંમિતા સર્વાણ્લ્ લોકાન્ અભિજયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,2.13) સહસ્રકૃત્વઃ પ્રયુક્તાગ્નિષ્ટોમાપ્તોર્યામાદીનાં ક્રતૂનાં ફલમ્ અવાપ્નોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.1) અતો યથાકામં જપિત્વા પશ્યેમ શરદઃ શતમ્ ઇન્દ્ર જીવેત્ય્ આશિષઃ પ્રાર્થયતે ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.2) સ્તુતા મયા વરદેતિ વિસૃજ્યોદીરાણા ઉત સૂર્યસ્યાવૃતમ્ અસપત્નં પુરસ્તાદ્ યસ્માત્ કોશાદ્ ઇતિ યથાર્થમ્ ઉપતિષ્ઠતે ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.3) ય ઇમાં ન વિન્દન્તિ નાધીયતે સંધ્યાકાલે નોપાસતે તે હ્ય્ અશ્રોત્રિયા ભવન્ત્ય્ અનુપનીતાઃ ક્રિયાહીનાશ્ છેદનભેદનભોજનમૈથુનાન્ય્ અભિચરન્તઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.4) સંધ્યાકાલે હ્ય્ અજપન્તઃ શ્વસૂકરસૃગાલકુક્કુટસર્પયોનિષુ વર્ષસહસ્રાણિ જાયન્તે ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.5) સમાસ્ તસ્યૈવોપજાયન્તે ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.6) તસ્માદ્ યથોક્તાં સાયં પ્રાતઃ સંધ્યામ્ ઉપાસીત ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.7) અરણ્યચરિતો ગુપ્તઃ શુક્લબ્રાહ્મણકર્મસુ । પ્રાયેણ લભતે લોકાન્ યથોક્તાંસ્ તાં સમાચરન્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.8) સાયં સંધ્યામ્ ઉપાસીત કૃતવીરાસનો દ્વિજઃ । કૃતોત્તાનસ્ તથા પ્રાતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સુસમાહિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.9) એતદ્ વીરાસનં સ્થાનં બ્રહ્મણા નિર્મિતં પુરા । દ્વિજાનં બાલવૃદ્ધાનાં પુરશ્ચરણમ્ ઉત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.10) સાયં પ્રાતસ્ તુ યઃ સંધ્યામ્ અસ્કન્નામ્ ઉપતિષ્ઠતે । સ તયા પાવિતો દેવ્યા બ્રાહ્મહઃ પૂતકિલ્બિષઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.11) ન સીદેત્ પ્રતિગૃહ્ણાનઃ પૃથ્વીમ્ અપિ સસાગરામ્ । યે ચાસ્ય વિષમાઃ કે ચિદ્ દિવિ સૂર્યાદયો ગ્રહાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,3.12) તે ચાસ્ય સૌમ્યા જાયન્તે શિવાઃ સુખકરાઃ સદા । સ્થાનં વીરાસનં ચએષાં પૃથિવી ચ પ્રદક્ષિણા । અગ્નિહોત્રં હુતં ચૈષાં યે વૈ સંધ્યામ્ ઉપાસતે ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.1) અર્ધાસ્તમિત આદિત્યે અર્ધોદિતે દિવાકરે । ગાયત્ર્યાસ્ તત્ર સાંનિધ્યં સંધ્યાકાલઃ સ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.2) ભૂમ્યાદિત્યાન્તરં યસ્ તુ છાદયેચ્ ચતુરઙ્ગુલમ્ । તાં તુ સંધ્યાં પરાં વિદ્યાચ્ છાયાસંભેદને પરે ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.3) યાવન્તસ્ તુ કરાદ્ ભ્રષ્ટાઃ પતન્તિ જલબિન્દવઃ । ભૂત્વા વજ્રાણિ તે સર્વે પતન્તિ હ્ય્ અસુરેષુ વૈ ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.4) તતો વિભાવસુસ્ તેષાં પ્રીતાત્માપ્યાયતે વરમ્ । યૈર્ અહં મોક્ષિતો વિપ્રૈસ્ તેષાં લોકો તથા મમ ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.5) ગાયત્ર્યા અક્ષમાલાયાં સાયં પ્રાતઃ શતં જપેત્ । ચતુર્ણાં ખલુ વેદાનાં સમગ્રં લભતે ફલમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.6) સંધ્યાં યે નોપતિષ્ઠન્તિ બ્રાહ્મણ્યં નોપપદ્યતે । ઉપપદ્યેત વા ભૂયો યદિ સ્યુસ્ તીર્થમૃત્યવઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,4.8) ઋષયો દીર્ઘસંધ્યત્વાદ્ દીર્ઘાણ્ય્ આયુમ્ષ્ય્ અધારયન્ । તસ્માદ્ દીર્ઘામ્ ઉપાસીત સમિચ્છન્ વૃદ્ધિમ્ આયુષઃ ॥
(અવ્પરિસ્_41,5.1) તદ્ યથાગ્નિર્ દેવાનાં બ્રાહ્મણો મનુષ્યાણાં વસન્ત ઋતૂનામ્ એવં ગાયત્રી છન્દસામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,5.2) તદ્ યથા ગાયત્રી કત્યક્ષરા કતિપદા કિં વાસ્યા ગોત્રં કિં વાસ્ય રૂપં કીદૃશં તસ્યાઃ શરીરં ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,5.3) યદ્ વૈ ભૂઃ સ ઋગ્વેદો યદ્ ભુવ ઇતિ સો ઽથર્વવેદ ઇતિ
(અવ્પરિસ્_41,5.4) તદ્ યથેદમ્ અક્ષરમ્ ઓમ્ ઇત્ય્ અક્ષરં તત્ પરમં શમ્ ઇત્ય્ અક્ષરં ગુહ્યં તત્ પરમં પવિત્રમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,5.5) આદિત્યો વૈ સાવિત્ર્ય્ આદિત્યેન સહ સાવિત્રી સ્તૌતિ સુવતિ પ્રાતઃ પ્રસુવતિ તસ્માત્ સાવિત્રીત્<વ્>અમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_41,5.6) અક્ષરદૈવતં વ્યાખ્યાસ્યામઃ
(અવ્પરિસ્_41,5.7) પ્રથમમ્ આગ્નેયં દ્વિતીયમ્ આશ્વિનં તૃતીયં સૌમ્યં ચતુર્થં વૈષ્ણવં સાવિત્રં પઞ્ચમં ષષ્ઠં પૌષ્ણં સપ્તમં મારુતમ્ અષ્ટમં બાર્હસ્પત્યં નવમં મૈત્રં દશમં વારુણમ્ એકાદશમ્ ઐન્દ્રં દ્વાદશં વૈશ્વદેવં વસૂનાં ત્રયોદશં ચતુર્દશં રુદ્રાણાં પઞ્ચદશમ્ આદિત્યાનામ્ અદિતેઃ ષોડશં વાયવ્યં સપ્તદશમં ભૌમમ્ અષ્ટાદશમ્ એકોનવિંશમ્ આન્તરિક્ષં દિવ્યં વિંશં દિગ્દેવતાનિ ચત્વાર્ય્ અક્ષરાણિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,6.1) અથ યત્ પૂર્વાં સંધ્યામ્ ઉપાસ્તે તદ્ ગાયત્ર્યાઃ શિરસ્ તેન પૃથિવીં જયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,6.2) અથ યન્ મધ્યાહ્ને તીક્ષ્ણં રુદ્રસ્ તપતિ <તદ્> દ્વિતીયં શિરસ્ તેનાન્તરિક્ષં જયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,6.3) અથ યદ્ અસ્તમિયાત્ તત્ તૃતીયં શિરસ્ તેન દિવં જયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_41,6.4) તસ્યા ઓંકારઃ શિરઃ સહ વ્યાહૃતિભિર્ દર્ભાઃ કેશા ઓષધીવનસ્પતયો લોમાનિ ચક્ષુષી સૂર્યાચન્દ્રમસૌ વિદ્યુદ્ ધસિતં વિષ્ણુવરુણૌ ઉરસી રુદ્રો હૃદયે પૌર્ણમાસી ચામાવાસ્યા ચ સ્તનૌ અહશ્ ચ રાત્રી ચ પાર્શ્વે
(અવ્પરિસ્_41,6.5) દશ દિશઃ કુક્ષી સર્વજ્ઞાનાનિ વ્યાકરણમ્ ઉદરં પૃથિવી શ્રોણી વાયુઃ સ્થાનં ભૂષણં નક્ષત્રાણિ શ્રીસરસ્વતીરૂપા પદક્રમમન્ત્રબ્રાહ્મણકલ્પશરીરા સાવિત્રી ગોત્રેણ બ્રહ્મદેયા ભવતિ બ્રહ્મદેયા ભવતીતિ બ્રાહ્મણમ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_42. સ્નાનવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_42,1.1) અથ સ્નાનવિધિં પુણ્યં વક્ષ્યમાણં નિબોધત । યેન સ્નાતા દિવં લોકં પ્રાપ્નુવન્તિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.2) સરિત્સુ વા તડાગે વા દેવખાતે હ્રદે ઽપિ વા । ગર્તપ્રસ્રવણે વાપિ પુણ્યં સ્નાનં સમાચરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.3) પારક્યે તુ તાડાગે હિ સ્નાનં નૈવ વિધીયતે । તડાગકર્તુર્ દુષ્કૃતૈર્ લિપ્યતે સ્નાનમ્ આચારન્ ॥

(અવ્પરિસ્_42,1.4) સરિતાં સરસાં ચૈવ અપ્રાપ્તૌ નિર્ઝરસ્ય ચ । ઉદ્ધૃત્ય ચતુરઃ પિણ્ડાન્ સ્નાયાત્ તુ પરખાતકે ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.5) અન્વીક્ષ્યમાણઃ પાર્શ્વાનિ કુશહસ્તઃ સમાહિતઃ । દ્વિજો મધ્યંદિનાદ્ અર્વાગ્ અરોગી સ્નાનમ્ આચરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.6) યત્ તે ભૂમ ઇતિ મૃદં સંગૃહ્ય ર્ચા સમાહિતઃ । યસ્ તે ગન્ધ ઇતિ ત્રિભિર્ મૃધિર્ આત્માનમ્ આલભેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.7) અઘદ્વિષ્ટેતિ સૂક્તેન દૂર્વાં શિરસિ વિન્યસેત્ । અગ્રમગ્રમ્ ઇત્ય્ એતયા ગોમયેનાનુલેપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.8) અગ્રમગ્રં ચરન્તીનામ્ ઓષધીનાં વનેવને । યન્ મે રોગં ચ શોકં ચ તન્ મે ત્વં નુદ ગોમય ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.9) પ્રણવાદ્યા વ્યાહૃતીસ્ તુ ગાયત્રીં ચ શિરોયુતામ્ । પઠેત્ ત્રિર્ અનવાનં હિ પ્રાણાયામઃ સ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_42,1.10) અમ્બયો યન્તીત્ય્ આદીનિ ત્રીણિ સૂક્તાનિ હિ ક્રમાત્ । હિરણ્યવર્ણા યદ્ અદો વાયોઃ પૂતઃ પુનન્તુ મા ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.1) વૈશ્વાનરો રશ્મિભિશ્ ચ તથાપ્સુ ત ઇતિ સ્મૃતમ્ । એતૈઃ સંપ્લાવયેત્ સૂક્તૈસ્ તતો ઽઘમર્ષણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.2) અપો દિવ્યાશ્ ચ સં માગ્ને ઇદમ્ આપઃ શિવેન મા । યદ્ આપો નક્તમ્ ઇતિ ચ એતત્ સ્યાદ્ અઘમર્ષણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.3) યદ્ આપો નક્તં મિથુનં ચકાર યદ્ વા દુદ્રોહ દુરિતં પુરાણમ્ । હિરણ્યવર્ણાસ્ તત ઉત્ પુનન્તુ પ્ર મા મુઞ્ચન્તુ વરુણસ્ય પાશાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.4) સરસ્વતીં ગયાં ગઙ્ગાં નૈમિષં પુષ્કરાણિ ચ । સ્મૃત્વા તીર્થાનિપુણ્યાત્નિ અવગાહેજ્ જલં તતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.5) ગચ્છતઃ સ્નાનકાર્યાય પિતરઃ સહ દૈવતૈઃ । પૃષ્ઠતઃ ત્વ્ અનુગચ્છન્તિ તત્સમીપં જલાર્થિનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.6) આશાં ત્યક્ત્વા નિવર્તન્તે વસ્ત્રનિષ્પીડનેન તુ । તસ્માન્ ન પીડયેદ્ વસ્ત્રમ્ અકૃત્વા પિતૃતર્પણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.7) ઉત્સાહં વરુણઃ સ્નાને અગ્નિર્ હોતુઃ શ્રિયં હરેત્ । આયુષ્યં ભુઞ્જતો મૃત્યુસ્ ત્રિષુ મૌનમ્ અતશ્ ચરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.8ચ્દ્) સ્નાનવસ્ત્રે મૃદસ્ તિસ્રઃ પ્રદદ્યાચ્ છુદ્ધિહેતુના । 8અબ્ । સ્નાત્વા પર્યુક્ષ્ય વાસો ઽન્યચ્ છોધ્યે જઙ્ઘે મૃદા પુનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.9) વસ્ત્રનિષ્પીડતોયેન અપવિત્રીકૃતે હિ તે । ઉત્તિર્ય વસ્ત્રં નિષ્પીડ્ય જપેદ્ આધ્યાત્મિકાનિ તુ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.10) અધ્યાત્મમ્ અસ્યવામીયં કૌત્સં કૌષ્માણ્ડિકં તથા । જપ્ત્વાથર્વશિરશ્ ચૈવ ભવાશર્વીયમ્ એવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.11) પ્રાણાશ્ ચ ભગવાન્ કાલઃ પુરુષો મન્યુર્ એવ ચ । ઉચ્છિષ્ટો રોહિતો વ્રાત્ય એતાન્ય્ આધ્યાત્મિકાનિ તુ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.12) સંવત્સરેણ યત્ પાપં કૃતં ઘોરમ્ અવિસ્તરમ્ । જપ્ત્વૈતાનિ તતઃ પાપાન્ મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_42,2.13) વિષાસહિં મનસા હિ જપ્ત્વા ગાયત્રીં ચ તથા ત્રિદિવં પ્રાયાતિ । પરિભ્રષ્ટસ્ ત્રિદિવાત્ તપઃક્ષયે જાતિસ્મરત્વં પુનર્ એવ વિન્દતે ॥
(પરિશિષ્ટ_43. તર્પણવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_43,1.1) ઓમ્ અથ તર્પણવિધિમ્ અનુક્રમિષ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,1.2) સ્નાતોપસ્પર્શનકાલે ઽવગાહ્ય દેવતાસ્ તર્પયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,1.3) વસૂનાં નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.4) બ્રહ્મણે નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.5) વૈશ્રવણાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.6) ધર્માય નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,1.7) કામાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.8) લોકાય અમો
(અવ્પરિસ્_43,1.9) દેવાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.10) વેદાય નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.11) ઋષિભ્યો નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.12) આર્ષેયેભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.13) અઙ્ગિરોભ્યો નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.14) આઙ્ગિરસેભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.15) અથર્વેભ્યો નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.16) આથર્વણેભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.17) મરુદ્ભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.18) મારુતેભ્યો અમો
(અવ્પરિસ્_43,1.19) વસુભ્યો નમો

(અવ્પરિસ્_43,1.20) રુદ્રેભ્યો નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.21) આદિત્યેભ્યો નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,1.22) સિદ્ધેભ્યો નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,1.23) સાધ્યેભ્યો નમ
(અવ્પરિસ્_43,1.24) આપ્યેભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.25) અશ્વિભ્યાં નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.26) ગુરુભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.27) ગુરુપત્નીભ્યો નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,1.28) પિતૃભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,1.29) માતૃભ્યો નમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.1) અગ્નિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.2) વાયુસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.3) સૂર્યસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.4) વિષ્ણુસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.5) પ્રજાપતિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.6) વિરૂપાક્ષસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.7) સહસ્રાક્ષસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.8) સોમસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.9) બ્રહ્મા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.10) દેવાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.11) વેદાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.12) ઋષયસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.13) આર્ષેયાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.14) સર્વાણિ છન્દાંસિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.15) ઓમ્કારવષટ્કારૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.16) મહાવ્યાહૃતયસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.17) સાવિત્રી તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.18) ગાયત્રી તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.19) દ્યાવાપૃથિવ્યૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.20) યજ્ઞાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.21) ગ્રહાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.22) નક્ષત્રાણિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.23) અન્તરિક્ષં તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.24) અહોરાત્રાણિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.25) સંખ્યાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.26) સંધ્યાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.27) સમુદ્રાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.28) નદ્યસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.29) ગિરયસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.30) કેષેત્રૌષધિવનસ્પતયસ્ તૃપ્યન્તુ ॥

(અવ્પરિસ્_43,2.31) ગન્ધર્વાપ્સરસસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.32) નાગાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.33) વયાંસિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.34) સિદ્ધાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.35) સાધ્યાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.36) વિપ્રાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.37) યક્ષાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.38) રક્ષાંસિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.39) મન્ત્રાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.40) ભૂતાન્ય્ એવમાદીનિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.41) શ્રુતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.42) સ્મૃતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.43) ધૃતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.44) રતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.45) ગતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.46) મતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.47) દિશં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.48) વિદિશં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.49) શ્રદ્ધામેધે તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.50) ધારણાં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.51) ગોબ્રાહ્મણાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.52) સ્થાવરજઙ્ગમાનિ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.53) સર્વાન્ દેવાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,2.54) સર્વભૂતાનિ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.1) યજ્ઞોપવીતં ગ્રીવાયામ્ અવલમ્બ્ય સનકાદિમનુષ્યાંસ્ તર્પયતિ ॥ સનકસ્ તૃપ્યતુ
(અવ્પરિસ્_43,3.2) સનન્દનસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.3) સનાતનસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.4) કપિલસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.5) વોઢસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.6) આસુરિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.7) પઞ્ચશિખસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.8) સનન્દનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.9) સસનકં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.10) વિદ્વાંસં સનાતનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.11) સનત્કુમારં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.12) સનકં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.13) સહદેવં સનાતનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.14) પ્લુતિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.15) પુલસ્ત્યં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.16) પુલહં તર્પયામિ ॥

(અવ્પરિસ્_43,3.17) ભૃગું તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.18) અઙ્ગિરસં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.19) મરીચિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.20) ક્રતું તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.21) દક્ષં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.22) અત્રિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.23) વસિષ્ઠં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.24) માનસાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,3.25) અઞ્જલી દ્વિર્દ્વિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.1) અથાપસવ્યં કૃત્વા પિત્ર્યાં દિશમ્ ઈક્ષમાણઃ શતર્ચિનાદ્યૃષીંસ્ તર્પયતિ ॥ શતર્ચિનસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.2) માધ્યમિકાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.3) ગૃત્સમદસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.4) વિશ્વામિત્રસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.5) અઘમર્ષણસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.6) વામદેવસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.7) અત્રિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.8) ભરદ્વાજસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.9) વસિષ્ઠસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.10) પ્રગાથાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.11) પાવમાન્યસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.12) ક્ષુદ્રસૂક્તમહાસુક્તૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.13) શુનસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.14) જૈમિનિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.15) વૈશમ્પાયનસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.16) પાણિનિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.17) પૈલસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.18) સુમન્તુસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.19) ભાષ્યગાર્ગ્યૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.20) બભ્રુબાભ્રવ્યૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.21) મણ્ડુમાણ્ડવ્યૌ તૃપ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.22) ગાર્ગી તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.23) વાચક્નવી તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.24) વડવા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.25) પ્રાતિથેયી તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.26) સુલભા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.27) મૈત્રેયી તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.28) કહોલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.29) કૌષીતકિં તર્પયામિ
(અવ્પરિસ્_43,4.30) મહાકૌષીતકિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.31) સુયજ્ઞં તર્પયામિ ॥

(અવ્પરિસ્_43,4.32) શાઙ્ખાયનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.33) મહાશાઙ્ખાયનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.34) આશ્વલાયનં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.35) ઐતરેયં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.36) મહૈતરેયં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.37) પૈઠીનસિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.38) મધુછન્દાંસિ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.39) ભારદ્વાજં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.40) જાતૂકર્ણ્યં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.41) પૈઙ્ગ્યં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.42) મહાપૈઙ્ગ્યં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.43) શાકલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.44) બાષ્કલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.45) ગાર્ગ્યં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.46) માણ્ડુકેયં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.47) પૈઙ્ગ્યસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.48) મહાપૈઙ્ગ્યસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.49) મદમિત્રં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.50) મહામદમિત્રં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.51) ઔદવાહં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.52) સૌયામિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.53) શૌનકિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.54) પૈઠીનસિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.55) મહાપૈઠીનસિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.56) શાકપૂણિં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.57) યે ચાન્ય આચાર્યાસ્ તાન્ સર્વાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.58) પ્રતિપુરુષં પિતરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.59) પિતૃવંશસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.60) માતૃવંશસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,4.61) અઞ્જલીં ત્રીંસ્ત્રીન્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.1) ધરસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.2) ધ્રુવસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.3) સોમસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.4) આપસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.5) અનલસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.6) અનિલસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.7) પ્રત્યૂષસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.8) પ્રભાસસ્ તૃપ્યતુ ॥ ઇતિ વસવઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.9) મૃગવ્યાધસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.10) સર્પસ્ તૃપ્યતુ ॥

(અવ્પરિસ્_43,5.11) નિરૃતિર્ મહાશયસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.12) અજ એકપાત્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.13) અહિર્ બુધ્ન્યસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.14) પિનાકી પરંતપસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.15) ભુવનસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.16) ઈશ્વરસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.17) કપાલી મહાદ્યુતિસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.18) સ્થાણુસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.19) ભવો ભગવાંસ્ તૃપ્યતુ ॥ ઇતિ રુદ્રાઃ
(અવ્પરિસ્_43,5.20) ભગસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.21) અંશસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.22) અર્યમા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.23) મિત્રસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.24) વરુણસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.25) સવિતા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.26) ધાતા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.27) ત્વષ્ટા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.28) પૂષા તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.29) વિવસ્વાન્ મહાબલસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.30) ઇન્દ્રસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.31) વિષ્ણુસ્ તૃપ્યતુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.32) કવ્યવાલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.33) અનલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.34) અનિલં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.35) સોમં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.36) યમં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.37) અર્યમણં તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.38) અગ્નિષ્વાત્તાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.39) સોમપાંસ્ તર્પયામિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.40) બર્હિષદસ્ તર્પયામિ ॥ ઇતિ દેવપિતરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.41) યમાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.42) ધર્મરાજાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.43) મૃત્યવે નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.44) અન્તકાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.45) વૈવસ્વતાય નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,5.46) કાલાય નમશ્
(અવ્પરિસ્_43,5.47) ચિત્રાય નમશ્
(અવ્પરિસ્_43,5.48) ચિત્રગુપ્તાય નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,5.49) સર્વભૂતક્ષયાય નમઃ
(અવ્પરિસ્_43,5.50) કૃતાય નમઃ

(અવ્પરિસ્_43,5.51) કૃતાન્તાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.52) મહોદરાય નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.53) ધાત્રે નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.54) વિધાત્રે નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.55) યમેભ્યો નમો
(અવ્પરિસ્_43,5.56) યમદૂતેભ્યો નમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.57) વિશ્વેશાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.58) સિકતાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.59) પૃશ્નિજાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.60) નીલાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.61) શૃઙ્ગિણસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.62) શ્વેતાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.63) કૃષ્ણાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_43,5.64) અજાસ્ તૃપ્યન્તુ ॥ ઇતિ યમદૂતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_43,6.1) યાં કાં ચિત્ સરિતં ગત્વા કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્ । એકૈકસ્ય તિલૈર્ મિશ્રાન્ દદ્યાત્ ત્રીન્ ઉદકાઞ્જલીન્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,6.2) આ યાતેતિ હિ તિસૃભિઃ પિતૄન્ આવાહયેત્ તતઃ । ઉદ્ ઈરતામ્ ઇતિ તિસૃભિઃ પિતૃભ્યો દદ્યાત્ તિલોદકમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_43,6.3) નાભિમાત્રે જલે સ્થિત્વા ચિન્તયેન્ મનસા પિતૄન્ । તથા માતામહેભ્યશ્ ચ શુચૌ દેશે ઽથ બર્હિષિ ॥
(અવ્પરિસ્_43,6.4) પરા યાતેત્ય્ એતયા પિતૄંસ્ તૃપ્તાન્ વિસર્જયેત્ । મનો ન્વ્ આ હ્વામહીત્ય્ એવં પઞ્ચભિર્ મન ઉપાહ્વયેત ॥
(અવ્પરિસ્_43,6.5) એતદ્દ્ હિ તર્પણં શ્રેષ્ઠં સ્વયમ્ ઉક્તં સ્વયંભુવા । શ્રદ્ધધાનઃ સમાચષ્ટે બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ ॥
(પરિશિષ્ટ_44. શ્રાદ્ધવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_44,1.1) ઓમ્ અથાતઃ શ્રાદ્ધવિધિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.2) ચતુષ્પ્રકારં શ્રાદ્ધં ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.3) નિત્યમ્ આભ્યુદયિકં કામ્યમ્ એકોદ્દિષ્ટં ચેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.4) તત્ર નિત્યમ્ અમાવાસ્યાયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.5) આભ્યુદયિકં માતૃપૂર્વકં પુંસવનાદિષુ સંસ્કારેષુ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.6) કામ્યં તિથિદ્રવ્યબ્રાહ્મણસંયોગે ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.7) એકોદ્દિષ્ટં સંચયનપ્રભૃત્ય્ આ સપિણ્ડીકરણાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.8) તત્ર નિત્યે યુગ્માન્ દૈવે બ્રાહ્મણાન્ ઉપામન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.9) આભ્યુદયિકે ઉભયત્ર યુગ્માન્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.10) યવૈસ્ તિલાર્થા ઋજવો દર્ભાઃ પ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.11) કામ્યં તુ નિત્યવત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.12) અથૈકોદ્દિષ્ટં તૂષ્ણીં યાવદ્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.13) નાગ્નેવં ન દૈવમ્ અયુગ્માન્બ્રાહ્મણાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,1.14) દક્ષિણામુખ ઉપવિશ્ય પિત્ર્યેણોપચર્યૈકં પવિત્રમ્ એકમ્ ઉદપાત્રમ્ અપ્રત્યાવૃત્તિમ્ આસનં નામગોત્રેણૈકં પિણ્ડમ્ એતત્ તે અન્નમ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.1) શ્વે ઽદ્યેતિ વા શ્રાદ્ધં કરિષ્યામીતિ બ્રાહ્મણાન્ ઉપામન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.2) ત્રીન્ પઞ્ચ સપ્ત વા ન પ્રસજ્યેત વિસ્તર ઇતિ વચનાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.3) પ્રાઙ્મુખાન્ વિશ્વેદેવાન્ ઉદઙ્મુખાન્ પિતૄન્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.4) વેદવેદાઙ્ગવિદઃ પઞ્ચાગ્નિર્ અનૂચાનો ઽવ્યવહારી શ્રોત્રિયસ્ ત્રિણાચિકેતસ્ ત્રિમધુસ્ ત્રિસુપર્ણી છન્દોગો જ્યેષ્ઠસામગો ઽથર્વશિરસો ઽધ્યેતા સંધ્યાસ્નાયી દેવપિતૃસદાહ્નિકો માતૃપિતૃશુશ્રૂષુર્ ભૃગ્વઙ્ગિરોવિદ્ ધર્મશાસ્ત્રવિદ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.5) પ્રયતો ઽપરાહ્ણે શુચિઃ શુક્લવાસાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.6) સ્વાગતેનાભ્યર્ચ્યાચમનીયં કૃત્વા દત્ત્વા બ્રાહ્મણાન્ ઉપસંગૃહ્યોપવેશયેદ્

(અવ્પરિસ્_44,2.7) દૈવે પિત્ર્યે ચ સદર્ભેષ્વ્ આસનેષુ
(અવ્પરિસ્_44,2.8) તતો ઽનુજ્ઞાપયેદ્ દેવાન્ પિતૄંશ્ ચાવાહયિષ્યામીતિ
(અવ્પરિસ્_44,2.9) આવાહય સૌમ્યાસ્ તે સન્ત્વ્ ઇત્ય્ અનુજ્ઞાતઃ પૂર્વં દેવાન્ આવાહયેદ્ વિશ્વે દેવાસ આ ગતેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.10) વિશ્વે દેવાસ આ ગત શૃણુતા મ ઇમં હવમ્ । એદં બર્હિર્ નિ ષીદત ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,2.11) આ યાતેતિ પિતૄન્ આવાહયેદ્ આચ્યા જાન્વ્ ઇત્ય્ ઉપવેશયેત્ સં વિશંત્વ્ ઇતિ સંવેશયેદ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,3.1) યજ્ઞોપવીતી સાવિત્ર્યોદપાત્રમ્ અભિમન્ત્ર્ય
(અવ્પરિસ્_44,3.2) વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ પાદયમ્ અર્ઘ્યમ્ આચમનીયમ્ ઇતિ બ્રાહ્મણહસ્તેષુ નિનયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,3.3) ત્રીણ્ય્ ઉદપાત્રાણિ કલ્પયેદ્ ગન્ધમાલ્યતિલૈર્ મિશ્રાણિ કૃત્વાઽ
(અવ્પરિસ્_44,3.4) ઽઉદ્ ઈરતામ્ ઇતિ તિસૃભિર્ ઉદપાત્રાણ્ય્ અન્વૃચં સપવિત્રેષુ બ્રાહ્મણહસ્તેષુ નિનયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,3.5) પ્રપિતામહેભ્યઃ પિતામહેભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ ચેતિ દત્ત્વા
(અવ્પરિસ્_44,3.6) ગન્ધમાલ્યધૂપાઞ્જનાદર્શપ્રદીપસ્યોપહરનમ્
(અવ્પરિસ્_44,3.7) સર્વાન્નપ્રકારમ્ આદાયાગ્નૌ કરિષ્યામીત્ય્ અનુજ્ઞાપ્ય કુરુષ્વેત્ય્ અનુજ્ઞાતો દર્ભૈર્ દક્ષિણાગ્રૈર્ અગ્નિં પરિસ્તીર્ય જુહુયાદ્ અગ્નયે કવ્યવાહનાયેતિ તિસૃભિર્
(અવ્પરિસ્_44,3.8) હુતશેષં બ્રાહ્મણેભ્યો દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_44,3.9) અઙ્ગુષ્ઠમ્ ઉપયમ્ય પ્રદક્ષિણં દૈવે પ્રસવ્યં પિત્ર્ય ઇદં વિષ્ણુર્ ઇતિ જપેજ્ જાનું નિષદ્ય ભૂમાવ્
(અવ્પરિસ્_44,3.10) અતસ્ તિલૈર્ માંસૈઃ શાકૈર્ યુષૈઃ કૃસરાપાયસાપૂપૈર્ લાજૈર્ ભક્ષૈર્ ઇક્ષુવિકારૈઃ પાનૈર્ મધુના ઘૃતેન દધ્ના પયસા ચૈવ પ્રભૂતમૃષ્ટતો ઽન્નં દદ્યાદ્ અનસૂયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.1) પવિત્રપાણિર્ ધર્ભેષ્વ્ આસીનો મધુ વાતા ઇતિ જપેત્
(અવ્પરિસ્_44,4.2) પવિત્રં ધર્મશાસ્ત્રમ્ અપ્રતિરથં પ્રાણસૂક્તં પુરુષસૂક્તમ્ ઉપનિષદમ્ અન્યદ્ વાધ્યાત્મિકં કિં ચિત્
(અવ્પરિસ્_44,4.3) તૃપ્તાઞ્ જ્ઞાત્વાન્નં પ્રકીર્ય દત્ત્વા ચાપઃ સકૃત્સકૃદ્ અન્નં યે ઽગ્નિદગ્ધા ઇતિ વિકિરમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.4) દર્ભિર્ આસ્તીર્ય દ્યુઔર્ દર્વિર્ અક્ષિતેતિ તિસૃભિઃ સર્વાન્નપ્રકારમ્ ઉદ્ધૃત્યાજ્યેન સંનીય ત્રીન્ પિણ્ડાન્ સંહતાન્ નિદધાત્ય્
(અવ્પરિસ્_44,4.5) એતત્ તે પ્રતતામહેતિ દક્ષિણતઃ પત્નીભ્ય ઇદં વઃ પત્ન્યા ઇતીદમ્ આશંસૂનામ્ ઇદમ્ આશંસમાનાનામ્ ઇત્ય્ અન્નેન પ્રસવ્યં પરિકિરનમ્ ॥ યે દસ્યવ ઇત્ય્ ઉલ્મુકેનાભિપરિહરણમ્
(અવ્પરિસ્_44,4.6) એકોદ્દિષ્ટે ત્વ્ એકં પિણ્ડમ્ એકમ્ ઉદપાત્રમ્ આચમ્યોપોત્થાય એતં ભાગમ્ એતં સધસ્થાઃ શ્યેનો નૃચક્ષા ઇતિ ચ શ્રાદ્ધં દત્ત્વાભિમન્ત્રયેચ્ છેષમ્
(અવ્પરિસ્_44,4.7) અનુજ્ઞાપ્યાચમનીયં દત્ત્વા પુણ્યાહં વાચયેદ્ દક્ષિણાં ચ દત્ત્વા યથાશક્ત્ય્ ઉદપાત્રશેષં સપવિત્રેષુ બ્રાહ્મણહસ્તેષુ નિનયેત્
(અવ્પરિસ્_44,4.8) પુત્રં પૌત્રમ્ ઇત્ય્ એકમ્ આપો અગ્નિમ્ ઇતિ દ્વિતીયં યુક્તાભ્યાં તૃતીયં પુત્રં પૌત્રમ્ ઇત્ય્ એકયોદપાત્રમ્ ઇતિ કૌશિકઃ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.9) પ્રપિતામહેભ્યઃ પિતામહેભ્યઃ પિતૃભ્યો માતુલમાતામહેભ્યો નિર્દિષ્ટં તેભ્યઃ સર્વેભ્યઃ સપત્નીકેભ્યઃ સ્વધાવદ્ અક્ષય્યમ્ અસ્ત્વ્ અક્ષય્યમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ વ્રાહ્મણવચનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.10) દાતારો નો ઽભિવર્ધન્તાં વેદાઃ સંતતિર્ એવ ચ । શ્રદ્ધા ચ નો મા વ્યગમદ્ બહુદેયં ચ નો ઽસ્ત્વ્ ઇત્ય્
(અવ્પરિસ્_44,4.11) એવં વરાન્ વાચયિત્વા નમો વઃ પિતર ઇત્ય્ એવમાદિ મનો ન્વ્ આ હ્વામહીત્ય્ એવમન્તં સમાનં પિણ્ડપિતૃયજ્ઞેન મધ્યમપિણ્ડપ્રદાનં ચેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.12) વાજેવાજે ઽવત વાજિનો નો ધનેષુ વિપ્રા અમૃતા ઋતજ્ઞાઃ । અસ્ય મધ્વઃ પિબત માદયધ્વં તૃપ્તા યાત પથિભિર્ દેવયાનૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.13) ઇતિ બ્રાહ્મણાન્ હસ્તેષુ ગૃહીત્વોત્થાપ્ય પ્રદક્ષિણં કુર્યાદ્
(અવ્પરિસ્_44,4.14) એષ શ્રાદ્ધવિધિર્ અનેન વિધિના પુત્રાન્ પશૂન્ ધાન્યં હિરણ્યમ્ આયુશ્ ચ લભતે ય એવં વેદેતિ ચ બ્રાહ્મણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_44,4.15) માહકિઃ કૌશિકાચ્ ચ માહકિઃ કૌશિકાચ્ ચેતિ ॥
(પરિશિષ્ટ_45. અગ્નિહોત્રહોમવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_45,1.1) ઓમ્ અગ્નિહોત્રમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.2) સાયમ્ આરમ્ભઃ પ્રાતર્ અપવર્ગઃ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.3) નાન્તરેણાન્યત્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.4) પ્રાતર્ આરમ્ભમિત્ય્ એકે ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.5) યજ્ઞપાત્રાણિ પ્રક્ષાલ્યાગ્નિહોત્રં શ્રપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.6) શ્રપ્યમાણં ચેદ્ વિષ્યન્દેત્ તદ્ અદ્ભિર્ ઉપનિનયેત્
(અવ્પરિસ્_45,1.7) તદ્ અનુમન્ત્રયતે પૃથિવીં તુરીયમ્ ઇત્ય્ એતાભિઃ
(અવ્પરિસ્_45,1.8) પ્રત્યાનીયોદગ્ ઉદ્વાસ્ય બર્હિર્ ઉદપાત્રમ્ ઉન્દયતિ પર્યુક્ષ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.9) ઋતં ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામીતિ હોષ્યન્ ॥

(અવ્પરિસ્_45,1.10) સત્યં ત્વ ર્તેનેતિ હુતે ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.11) ગાર્હપત્યાદ્ આહવનીયમ્ ઉદકધારાં નિનયતિ ॥ અમૃતમ્ અસ્ય્ અમૃતમ્ અમૃતેન સંધેહીતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.12) આહવનીયં પર્યુક્ષ્ય ગાર્હપત્યં પ્રાપ્યાઙ્ગારાન્ અવલોડ્ય ચરુસ્થાલ્યા સંસ્પર્શયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.13) નિરૂઢં જપત્ય્ ઉભયમ્ ઇતિ પ્રત્યૂઢમ્ ઇતિ પ્રતિનિનયતિ
(અવ્પરિસ્_45,1.14) સ્રુવં સ્રુચં ચ પ્રતિતપતિ નિષ્ટપ્તં રક્ષો નિષ્ટપ્તા અરાતયઃ પ્રત્યુષ્ટં રક્ષઃ પ્રત્યુષ્ટા અરાતય ઇત્ય્
(અવ્પરિસ્_45,1.15) અદ્ભિર્ અભ્યુક્ષ્ય ચરુસ્થાલ્યાં સ્રુવેણ સ્રુચિ ગૃહીતમ્ ઇતિ સમાનમ્
(અવ્પરિસ્_45,1.16) સ્રુચમ્ આદાય <મુખસંમિતામ્ ઉદ્> ગૃહ્યાહવનીયમ્ અભિક્રામતીદમ્ અહં યજમાનં સ્વર્ગં લોકમ્ ઉન્નયામીતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.17) બર્હિષિ સ્રુચં નિધાય સમિધમ્ આદધાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.18) અગ્નિજ્યોતિષં ત્વા વાયુમતીં પ્રાણવતીં સ્વર્ગ્યાં સ્વર્ગાયોપદધામિ ભાસ્વતીં સ્વાહેતિ <સાયમ્ ॥ સૂર્યજ્યોતિષમ્ ઇતિ પ્રાતઃ> ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.19) સમિધં પ્રદીપ્તામ્ અભિજુહોતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.20) સજૂર્ દેવેન સવિત્રા સજૂ રાત્ર્યેન્દ્રવત્યા જુષાણો અગ્નિર્ વેતુ સ્વાહેતિ સાયમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.21) સજૂર્ દેવેન સવિત્રા સજૂર્ ઉષસેન્દ્રવત્યા જુષાણઃ સૂર્યો વેતુ સ્વાહેતિ પ્રાતર્
(અવ્પરિસ્_45,1.22) આહુતિર્ ઉદયહોમે ઽગ્નેર્ એવ
(અવ્પરિસ્_45,1.23) જ્યોતિષ્માન્ ઉદેત્ય્ આયંતનતામ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,1.24) પ્રજાપતે ન ત્વદ્ એતાન્ય્ અન્ય ઇતિ મનસૈવોભયત્ર પ્રાજાપત્યોત્તરાભુતીર્ હુત્વા
(અવ્પરિસ્_45,1.25) સ્રુવં ત્રિર્ ઉદઞ્ચમ્ ઉન્નયતિ રુદ્રાન્ પ્રીણામીતિ
(અવ્પરિસ્_45,1.26) બર્હિષિ સ્રુવં નિધાયોન્મૃજ્ય
(અવ્પરિસ્_45,1.27) પિત્ર્યુપવીતં કૃત્વા દક્ષિણતઃ પિતૃભ્યઃ સ્વધાં કરોમીતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.1) હુતમ્ અગ્નિહોત્રં સર્વેષ્વ્ ઇત્ય્ એકે ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.2) ચરુસ્થાલ્યાઃ સ્રુવેણ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.3) ઇહ પુષ્ટિં પુષ્ટિપતિર્ દધાત્વ્ ઇહ પ્રજાં જનયતુ પ્રજાપતિઃ । અગ્નયે ગૃહપતયે રયિમતે પશુપતયે પુષ્ટિપતયે સ્વાહેતિ ગાર્હપત્યે ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.4) અગ્નયે ઽન્નાદાયાન્નપતયે સ્વાહેતિ દક્ષિણાગ્નૌ હુત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.5) મનસૈવોભયત્ર પ્રજાપતેશ્ ચરુસ્થાલી
(અવ્પરિસ્_45,2.6) સ્રુચં સ્રુવં બર્હિષ્ય્ આધાયોત્તરતો ઽગ્નેર્ ઉપવિશ્ય પ્રાશ્નાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.7) પ્રાણાન્ પ્રીણામીત્ય્ ઉપસ્પૃશ્ય ગર્ભાન્ પ્રીણામીતિ દ્વિતીયં વિશ્વાન્ દેવાન્ પ્રીણામીત્ય્ અન્તતઃ સર્વમ્
(અવ્પરિસ્_45,2.8) અપ્રક્ષાલિતયોદકં સ્રુચા નિનયતિ સર્પેતરજનાન્ પ્રીણામીતિ
(અવ્પરિસ્_45,2.9) બર્હિષા પ્રક્ષાલ્ય સર્પપુણ્યજનાન્ પ્રીણામીતિ દ્વિતીયમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.10) ગન્ધર્વાપ્સરસઃ પ્રીણામીતિ અપરેણાહવનીયમ્ ઉદકં તૃતીયમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.11) સપ્ત ર્ષીન્ પ્રીણામીતિ સ્રુચં સ્રુવં ચ પ્રતિતપતિ
(અવ્પરિસ્_45,2.12) દક્ષિણાન્ નયામીતિ રાત્રૌ સ્રુગ્દણ્ડમ્ અવમાર્ષ્ટિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.13) પ્રાતર્ ઉન્માર્ષ્ટિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.14) ઇત્ય્ ઉક્તં સમિદાધાનમ્
(અવ્પરિસ્_45,2.15) અગ્ન્યુપસ્થાનમ્ ॥ રાત્રિં રાત્રિમ્ અપ્રયાતં ભરન્ત ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.16) યથાકાલં સાયમ્સાયં ગૃહપતિર્ અયં નો અગ્નિર્ ઇતિ દ્વે
(અવ્પરિસ્_45,2.17) ગાર્હપત્યપશ્ચાદ્ દુગ્ધાન્નસ્યાગ્નિહોત્રશ્રપણી વિધીયતે ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.18) યજ્ઞ તે વેદ પૃષ્ઠમ્ ઇત્ય્ એતયાલભ્યાભિમન્ત્રયતે ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.19) ઉખાયં સ્રવન્ત્યાં સ મર્દકર્મભ્યો ઽન્યસ્યાં દૃઢતરાયાં પ્રત્યાસિચ્ય સુતા દેવેષ્વ્ ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયતે ॥
(અવ્પરિસ્_45,2.20) એવં સર્વાસૂખાસુ સોમકલશમહાવીરે વા
(અવ્પરિસ્_45,2.21) અથ યસ્યાગ્નિહોત્રધેન્વાદિ વ્યાપદ્યેત । તત્ર યથાદેવતં જુહુયાદ્ અપ્રતિભાવે વ્યાહૃતિભિઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_46. ઉત્તમપટલમ્)

(અવ્પરિસ્_46,1.1) અથ વેદવ્રતસ્યાદેશનવિધિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.2) સાંવત્સરિકં વેદવ્રતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.3) કલ્પાનાં ષાણ્માસિકમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.4) રોમનખાનિ ધારયેત્ ત્રિષવણં તુ સ્નાયાદ્ ધવિષ્યમ્ અશ્નીયાન્ ન તુ નક્તમ્ અણૂન્ માશાન્ મસૂરાંસ્ તુ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.5) દણ્ડમથિતમ્ ઉદ્ધૃતસ્નેહં નાશીયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.6) દણ્ડકમણ્ડલુધારણં વાસશ્ ચાથોર્ણમ્
(અવ્પરિસ્_46,1.7) શિરસ્વ્રતં ચ સાંવત્સરિકં વેદવ્રતેનૈવ વ્યાખ્યાતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,1.8) અથ પ્રમાણાનિ વક્ષ્યામો
(અવ્પરિસ્_46,1.9) યમાનાં મિત્રસ્ય મૃગાર્થસ્યાક્ષીરાક્ષારભોજનમ્ અયુગ્મમ્ આછાદનમ્ અનન્તર્હિતા શય્યા
(અવ્પરિસ્_46,1.10) મૃગાર્થેષ્વ્ અવિશેષેણ યમેષુ સર્વમ્ એવ શમીધાન્યં ન ભુઞ્જીતા
(અવ્પરિસ્_46,1.11) અથોપસમાદધાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,2.1) સમાસ્ ત્વાસ્મૈ ક્ષત્રાણ્ય્ એતમ્ ઇધ્મમ્ અગ્નિર્ ભૂમ્યામ્ ઇતિ તિસૃભિર્ મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ સર્વસૂક્તેનાયુષ્યૈર્ વર્ચસ્યૈઃ સ્વસ્ત્યયનૈર્ અભયૈર્ અપરાજિતૈઃ શર્મવર્મભિશ્ ચોપસમાદધાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,2.2) વ્રતં નિવેદ્ય વ્રાતપતીભિઃ સમિધો ઽભ્યાદધ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_46,2.3) આઙ્ગિરસાન્ સમાસાન્ હુત્વા ભાર્ગવૈર્ વિપર્યસ્તામ્ આઙ્ગિરસીમ્
(અવ્પરિસ્_46,2.4) વેદાદિભિર્ વેદોત્તમૈઃ વર્ગાદિભિર્ વર્ગોત્તમૈઃ પદાદિભિઃ પદોત્તમૈઃ કાણ્ડાદિભિઃ કાણ્ડોત્તમૈર્ અનુવાકાદિભિર્ અનુવાકોત્તમૈર્ મહત્કાણ્ડૈર્ વિશેષેણ સૂક્તાદિભિઃ સૂક્તોત્તમૈર્
(અવ્પરિસ્_46,2.5) અત્રૈતાન્ય્ અષ્ટર્ચપ્રભૃતીનિ વ્યાખ્યાતાનિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,2.6) બ્રહ્મજ્યેષ્ઠેતિ એકા કામોજજ્ઞે કામસ્ તદ્ ઇતિ હુત્વા
(અવ્પરિસ્_46,2.7) કલ્પવ્રતે વિશેષો વચનકર્મસુ બ્રાહ્મણં શ્રાવયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,2.8) કેશીબ્રાહ્મણં ચ
(અવ્પરિસ્_46,2.9) યેષુ વ્રતવિશેષઃ સ્યાન્ ન તાન્ મન્ત્રાન્ ઉદાહરેત્ સમાસવત્ સ હોતવ્યઃ પુરાણાર્થં વિજાનતા ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.1) અગ્નિમ્ ઈલે પુરોહિતં યજ્ઞસ્ય દેવમ્ ઋત્વિજમ્ । હોતારં રત્નધાતમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.2) તચ્ છં યોર્ આવૃણીમહે ગાતું યજ્ઞાય ગાતું યજ્ઞપતયે । દૈવી સ્વસ્તિર્ અસ્તુ નઃ સ્વસ્તિર્ માનુષેભ્યઃ । ઊર્ધ્વં જિગાતુ ભેષજં શં નો અસ્તુ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.3) ઇષે ત્વોર્જે ત્વા વાયવ સ્થોપાયવ સ્થ દેવો વઃ સવિતા પ્રાર્પયતુ શ્રેષ્ઠતમાય કર્મણ આપ્યાયધ્વમ્ અઘ્ન્યા ઇન્દ્રાય ભાગમ્ [ઊર્જસ્વતીઃ પયસ્વતીઃ] પ્રજાવતીર્ અનમીવા અયક્ષ્મા મા વ સ્તેન ઈશત માઘશંસો રુદ્રસ્ય હેતિઃ પરિ વો વૃણક્તુ ધ્રુવા અસ્મિન્ ગોપતૌ સ્યાત બહ્વીર્ યજમાનસ્ય પશૂન્ પાહિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.4) દધિક્રાવ્ણો અકારિષં જિષ્ણોર્ અશ્વસ્ય વાજિનઃ । સુરભિ નો મુખા કરત્ પ્ર ણ આયુમ્ષિ તારિષત્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.5) અગ્ન આ યાહિ વીતયે ગૃણાનો ગવ્યદાતયે । નિ હોતા સત્સિ બર્હિષિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,3.6) એષ સ્ય તે ધારયા સુતો ઽવ્યો વારેભિર્ યવને મદિતવ્યમ્ । ક્રીડન્ રશ્મિર્ અપાર્થિવઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,4.1) યે ત્રિષપ્તા વસ્યોભૂયાય યે ત્રિષપ્તા મર્માણિ તે વસ્યોભૂયાય યે ત્રિષપ્તા યે દિશાં મર્માણિ તે યાં દેવા વસ્યોભૂયાય યે ત્રિષપ્તાઃ સમાનાં માસામ્ આ તે નયત્વ્ આ અર્જન્યસ્ય યે દિશાં કૃત્યાકૃતં વલગિનમ્ અક્ષિતાસ્ તે મર્માણિ તે વિષમ્ એવેન્દ્રં મિત્રં વશાં દેવા યાં દેયાઃ સૂર્ય એનમ્ અન્નાદ્યેન યશસા પ્ર બુધ્યસ્વાહ્ના પ્રત્યગ્ વસ્યોભૂયાય ॥
(અવ્પરિસ્_46,5.1) યે ત્રિષપ્તાઃ શં ન આપો યથા વાતો યદિ નો ગાં હંસ્ય્ અપેન્દ્ર દ્વિષતઃ પુત્રમ્ અત્તુ સમાનાં વૃષાયમાણઃ સૂર્યમ્ ઋતં પરિપાણમ્ અસ્ય્ આ હરામિયે ક્રિમય
(અવ્પરિસ્_46,5.2) આ તે નયતુ પર્ણો ઽસીન્દ્રપુત્રે વિશ્વાહા તે ગોસનિં વ્ય્ અસ્મૈ મિત્રાવરુણાવ્ આ પર્જાન્યસ્ય સ્વપ્ન સ્વપ્નાભિકરએન દેવાનામ્ અસ્થિ મહાન્તં કોશં યો અન્તરિક્ષેણોપ શ્રેષ્ઠા અહમ્ એવ વાત ઇવાવ બાધે યે દિશામ્
(અવ્પરિસ્_46,5.3) અર્ધમ્ અર્ધેનૈવા મહાન્ અર્વાઞ્ચમ્ ઇન્દ્રં શીર્ષામયમ્ ઉપહત્યામ્ અશ્વસ્યાશ્ન ઇન્દ્રસ્ય વરૂથં હિરણ્યવર્ણા સુભગા અત્રૈનાન્ ઇન્દ્રોદ્ આયુર્ ઉદ્ બૃહતા મનો
(અવ્પરિસ્_46,5.4) દેવો દેવાય સદ્યો જાતસ્ તસ્તુવન્ન્ અગ્નિર્ ઇવૈતુ શતં ચ મે યદ્ય્ એકાદશો ઽસિ નાસ્ય ધેનુર્ ઇષુર્ ઇવ દિગ્ધા ન વર્ષમ્ અચ્યુતચ્યુદ્ એતા દેવસેના
(અવ્પરિસ્_46,5.5) ગન્ધારિભ્યઃ સર્વેષાં ચ ક્રિમીણાં તતસ્ તતામહાઃ પ્રજાપતે શ્રેષ્ઠેનાશ્વિના બ્રહ્મણાગ્ને સ્વાહા ઘૃતાદ્ ઉલ્લુપ્તં તાર્ષ્ટાઘીર્ અયં લોકઃ કૃત્યાક્ર્તં વલગિનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,6.1) દિવે ચક્ષુષે અયં નસ્ ત્રિંશદ્ ધામ મા નો હાસિષુર્ યત્ કિં ચેદમ્ અહં જજાન યાવદઙ્ગીનં યસ્ તે ઽઙ્કુશસ્ તાનૂષ્ ટે વાજિન્ન્ આઞ્જનસ્ય દ્વાદશધા
(અવ્પરિસ્_46,6.2) અભ્યઞ્જનમ્ અક્ષિતાસ્ તે યાવન્તો મા બ્રધ્નઃ સમીચીર્ યદિ વાસિ બૃહસ્પતિર્ નો યો નઃ શપાત્ સૂયવસાદ્ યં દેવા યથા શેપો નમસ્કૃત્ય મર્માણિ તે અગ્નેઃ શરીરમ્
(અવ્પરિસ્_46,6.3) પ્રતિ ચક્ષ્વાપ્રજાસ્ત્વમ્ ઇતો જય [યત્ પ્રત્યાહન્તિ] વિષમ્ એવ યાસ્ તે શિવા એતં વો યુવાનં જ્યોતિષ્મતો લોકાન્ સં તે શીર્ષ્ણ ઇન્દ્રં મિત્રં પ્રભ્રાજમાનામ્ આરે અભૂદ્
(અવ્પરિસ્_46,6.4) એતમ્ ઇધ્મમ્ અકામો ધીરો વશાં દેવા નમસ્ તે ઘોષિણીભ્યઃ પ્રાણ મા મદ્ યન્ માતલી અપ્સુ સ્તીમાસુ યાં દેવા ભૂમે માતઃ પ્રત્યઞ્ચમ્ અર્કમ્ ઊર્ધ્વાયૈ ત્વા યદિ હુતામ્
(અવ્પરિસ્_46,6.5) સૂર્ય એનં યો યજ્ઞસ્યાબોધ્ય્ અગ્નિઃ કૃષ્ણાયાઃ પુત્રો અન્નાદ્યેન યશસા બ્રહ્માપરં પ્ર બુધ્યસ્વૈનં શ્રદ્ધા અહ્ના પ્રત્યં શક્વરી સ્થ વસ્યોભૂયાય ॥
(અવ્પરિસ્_46,7.1) વ્રતૈર્ ભૃગ્વઙ્ગિરઃપ્રોક્તૈર્ આનુપૂર્વ્યાદ્ વિધાનતઃ । ઉપસન્ને ગુરુઃ કુર્યાદ્ વ્રતવિદ્ બ્રહ્મચારિણિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,7.2) ગ્રામાદ્ યથોક્તં બાહ્યેન સ્થણ્ડિલે ઽગ્નિં પ્રણીય તુ । નિત્યેનોપસમાધાય સંસ્કૃત્ય જુહુયાદ્દ્ હવિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,7.3) ઔપગવ્યા વ્યાહૃતયઃ સાવિત્રી શાન્તિર્ એવ ચ । વ્રાતપત્યઃ સમાસૌ ચ તન્મન્ત્રાંહોમુચૈઃ સહ ॥

(અવ્પરિસ્_46,7.4) કૂષ્માણ્ડ્યઃ કામસૂક્તં ચ બ્રહ્મવત્યો ઽથ દેવતાઃ । વ્રતાદેશે તથોત્સર્ગે હોમઃ ક્ષીરોદનઃ સ્મૃતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,7.5) ઉત્સર્ગે કામસૂક્તં ચ પૂર્વાં ચાહુતિમ્ ઉદ્ધરેત્ । નિવેદ્ય વ્રાતપત્યો ઽન્તે ઇદાવત્સર એવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_46,8.1) આવર્તનાન્તં સામાન્યં વ્યાહૃત્યાદ્ય્ ઉભયોર્ અપિ । એતત્ સામાસિકં પ્રોક્તમ્ આદેશોદ્દીક્ષણં બુધૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,8.2) વ્રતેષુ દક્ષિણા ધેનુઃ કલ્યાણી તરુણી ચ યા । અનડ્વાન્ વા ધુરંધરસ્ તત્સમં વાપિ કાઞ્ચનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,8.3) સાવિત્ર્યા અથ વેદસ્ય કલ્પાનાં તદનન્તરમ્ । મૈલં મૈલોત્તરં ચૈવ ષષ્ઠં સંમિતમ્ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_46,8.4) ષડ્વ્રતં બ્રાહ્મણં વિદ્યાત્ ત્રિવ્રતં ક્ષત્રિયં વિદુઃ । દ્વિવ્રતસ્ તુ ભવેદ્ વૈશ્ય એતદ્ આચાર્યશાસનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_46,8.5) વિષાસહિં સહમાનમ્ અગ્નિર્ મા ગોપ્તા ઓ ચિત્ સખાયમ્ ઇત એત ઉદારુહન્ ધનુર્ હસ્તાદ્ એતદ્ આ રોહ ચન્દ્રમા અપ્સ્વ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.1) ઓમ્ આઙ્ગિરસાનામ્ આદ્યૈઃ પઞ્ચાનુવાકૈઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.2) ષષ્ઠાય સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.3) સપ્તમાષ્ટમાભ્યાં સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.4) નીલનખેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.5) હરિતેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.6) ક્ષુદ્રેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.7) પર્યાયિકેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.8) પ્રથમેભ્યઃ શઙ્ખેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.9) દ્વિતીયેભ્યઃ શઙ્ખેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.10) તૃતીયેભ્યઃ શઙ્ખેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.11) ઉપોત્તમેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.12) ઉત્તમેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.13) ઉત્તરેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.14) ઋષિભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.15) શિખિભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.16) ગણેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.17) મહાગણેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.18) સર્વેભ્યો ઽઙ્ગિરોભ્યો વિદગણેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.19) પૃથક્ સહસ્રાભ્યાં સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.20) બ્રહ્મણે સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,9.21) બ્રહ્મજ્યેષ્ઠા સંભૃતા વીર્યાણિ બ્રહ્માગ્રે જ્યેષ્ઠં દિવમ્ આ તતાન । ભૂતાનાં બ્રહ્મા પ્રથમો ઽથ જજ્ઞે તેનાર્હતિ બ્રહ્મણા સ્પર્ધિતું કઃ ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.1) આથર્વણાનાં ચતુરૃચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.2) પઞ્ચર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.3) ષડર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.4) સપ્તર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.5) અષ્ટર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.6) નવર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.7) દશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.8) એકાદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.9) દ્વાદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.10) ત્રયોદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.11) ચતુર્દશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.12) પઞ્ચદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥

(અવ્પરિસ્_46,10.13) ષોડશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.14) સપ્તદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.15) અષ્ટાદશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.16) એકનવિંશર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.17) વિંશતિઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.18) મહત્કાણ્ડાય સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.19) તૃચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.20) એકર્ચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.21) ક્ષુદ્રેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.22) એકાનૃચેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.23) રોહિતેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.24) સૂર્યાભ્યાં સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.25) વ્રાત્યાભ્યાં સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.26) પ્રાજાપત્યાભ્યાં સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.27) વિષાસહ્યૈ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.28) મઙ્ગલિકેભ્યઃ સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.29) બ્રહ્મણે સ્વાહા ॥
(અવ્પરિસ્_46,10.30) બ્રહ્મજ્યેષ્ઠા સંભૃતા વીર્યાણિ બ્રહ્માગ્રે જ્યેષ્ઠં દિવમ્ આ તતાન । ભૂતાનાં બ્રહ્મા પ્રથમો ઽથ જજ્ઞે તેનાર્હતિ બ્રહ્મના સ્પર્ધિતું ક ઇતિ ॥
(પરિશિષ્ટ_47. વર્ણપટલમ્)
(અવ્પરિસ્_47,1.1) ઓં વર્ણાન્ પૂર્વં વ્યાખ્યાસ્યામઃ પ્રાકૃતા યે ચ વૈકૃતાઃ । શ્રુતિનિર્વચનાત્ સર્વે વિવદન્તે વિવૃત્તિષુ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.2) વૃત્તિઃ કરણં વર્ણાનાં કર્ણયોસ્ તુ શ્રુતિર્ યથા । શ્રુતિપ્રદેશાદ્ વિમતસ્ તદ્ યથા વર્ણ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.3) સમાનસંધ્યક્ષરાણિ સ્પર્શા અન્તઃસ્થા ઊષ્માણઃ । એતૈર્ અન્યે ન દૃશ્યન્તે એતાવાન્ વર્ણસંચયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.4) [યેષાં ચ શ્રુતિસંહિતાયાં વિભાગે અસદૃશી સ્યાત્ ॥ તાન્ એવ વર્નાન્ વિરુદ્રાદયે ચ પ્રદિસે કૃતઃ] ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.5) યે વર્ણાભ્યાં શ્રૂયન્તે ચ યેષાં નાસ્તિ વિભાગતઃ । માનસાંશ્ ચાપિ સંગ્રાહ્યાન્ ઉપદેશેન વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.6) ક્રાન્તાન્ બહિર્ નિધાનસ્ય યમાંશ્ ચાનનુનાસિકાન્ । સવ્યાક્ષેપં તતો વર્ણાન્ ઉપદેશેન વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.7) ઇતિ વર્ણાઃ સ્વરાઃ પ્રોક્તાસ્ તેષામ્ આદ્યાશ્ ચતુર્દશ । સમાનાક્ષરાણ્ય્ ઉચ્યન્તે શેષઃ સંધ્યક્ષરાણિ તુ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.8) અનવર્ણસ્વરો નામિ કાદયો વ્યઞ્જનં સ્મૃતમ્ । પઞ્ચવિંશતિર્ આદ્યૈષાં સ્પર્શા વર્ગાશ્ ચ પઞ્ચકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.9) ચત્વારો યાદયો ઽન્તઃસ્થાઃ શાદિર્ ઊષ્માષ્ટકો ગણઃ । અયોગવાહા વર્તન્તે તેષામ્ આદ્યાઃ પૃથગ્વિધાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.10) વિસર્જનીયો ઽનુસ્વારો જિગ્વામૂલીય [ઇત્ય્ અધઃ] । ઉપધ્માનીય ઇત્ય્ એતે ચત્વારો ઽથ પરે યમાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.11) નાસિક્યાભિનિધાનૌ ચ વિદ્યતે યેન પૂરણમ્ । પઞ્ચષષ્ટિર્ ઇયાન્ વાચો રાશિર્ યો વેદલોકયોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.12) મુખનાસિકે યે વર્ણા ઉચ્યન્તે તે ઽનુનાસિકાઃ । સમાનાસ્યપ્રયત્ના યે તે સવર્ણા ઇતિ સ્મૃતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.13) હ્રસ્વો ઽવર્ણપરસ્ તસ્ય સવર્ણસ્ય ચ વાચકઃ । હ્રસ્વોત્તરસ્ તુ દીર્ઘો ઽપિ તસ્માત્ તસ્માત્ તસ્યૈવ વાચકઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.14) વર્ગાન્તરસ્ તુ વર્ગાદિર્ વર્ગસ્ય ગ્રાહકો મતઃ । વર્ગાણાં ચ યથાસંખ્યં પ્રથમાદિત્વમ્ ઇષ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.15) અકારેણોચ્યતે ઽતસ્ તુ કારો યસ્માત્ પરો ભવેત્ । તસ્ય તદ્ ગ્રહણં બોધ્યં કકારો ઽત્ર નિદર્શનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.16) વ્યઞ્જનં ઘોષવત્સંજ્ઞમ્ અન્તઃસ્થા હઃ પરૌ યમૌ । ત્રયસ્ત્રયશ્ ચ વર્ગાન્ત્યા અગોષઃ શેષ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.17) શષસાશ્ ચ યમૌ દ્વૌ ચ દ્વિતીયાઃ પ્રથમાશ્ ચ યે । અઘોષા વ્યઞ્જનશેષં ઘોષવદ્ દૃશ્યતે બુધૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.18) અતઃ સ્થાનાનિ વર્ણાનાં કણ્ઠો ઽવર્ણહકારયોઃ । વોસર્જનીય ઐ ઔ ચ સ્વાદ્યયોર્ માત્રયોઃ સ્મૃતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.19) શેષસ્ તાલ્વોષ્ઠયોર્ બોધ્યઃ સ યથાસંખ્યમ્ ઇષ્યતે । દ્વિસ્થાનં યમયોશ્ ચાપિ વર્ગાન્ત્યાનાં ચ શિષ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_47,1.20) જિહ્વામૂલામ્ ઋવર્ણસ્ય કવર્ગસ્ય ચ ભાષ્યતે । યશ્ ચૈવ જિહ્વામૂલીય લ્વર્ણશ્ ચેતિ ચ સ્મૃતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.1) તાલ્વ્ એયશચવર્ગાણામ્ ઇવર્ણસ્ય ચ ભાષ્યતે । મૂર્ધા સ્થાનં ષકારસ્ય ટવર્ગસ્ય તથા મતઃ ॥

(અવ્પરિસ્_47,2.2) દન્તા લસતવર્ગાણામ્ ઉવર્ણસ્ ત્વ્ ઓષ્ઠ્ય ઉચ્યતે । ઉપધ્માનીય ઓકારો વઃ પવર્ગશ્ ચ તથા મતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.3) નાસિક્યે નાસિકા સ્થાનં તથાનુસ્વાર ઇષ્યતે । યમા વર્ગોત્તમાશ્ ચાપિ યથોક્તં ચૈવ તે મતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.4) રેફસ્ય દન્તમૂલાનિ પ્રત્યગ્ વા તેભ્ય ઇષ્યતે । ઇતિ સ્થાનાનિ વર્ણાનાં કીર્તિતાનિ યથાક્રમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.5) અપર આહ । હનુમૂલે તુ રેફઃ સ્યાદ્ દન્તમૂલેષુ વા પુનઃ । પ્રત્યગ્ વા દન્તમૂલેભ્યો મૂર્ધન્ય ઇતિ ચાપરે ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.6) ઉરઃસ્થો ઘોષો વિસૃષ્ટઃ કણ્ઠદેશે નિહન્યતે । તતો નાદો વિતિષ્ઠતે તસ્ય વિકૃતિર્ અક્ષરમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.7) પૂર્વાભિર્ અણુમાત્રાભિઃ કણ્ઠ્યં સંસેવ્યતે ઽક્ષરમ્ । ઉત્તરાભિસ્ તુ માત્રાભિર્ મુખવિકૃતિર્ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.8) અપિ પ્રયોગસ્ય હેતોઃ સંયોગઃ સહ ધાર્યતે । અવ્યવહિતો ઽક્ષરેણ નાનાવર્ણઃ સ્વરોદયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.9) દ્વિતીયેષુ તથોષ્મણાં તૃતીયેષુ ચ ઘોષાણામ્ । ચતુર્થેષુ ઘોષોષ્મણામ્ ઉપદેશેન વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,2.10) ઉત્તમેષુ તુ નાસિક્યમ્ અન્તઃસ્થેષુ ઘોષં સ્મૃતમ્ । હકારસ્ય ઘોષોષ્માણાવ્ ઉપદેશેન વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.1) ઋકારાક્ષરયો રેફમ્ અણુમાત્ર સર્વ... । સ્વરિતસ્ય દ્વૈધીભાવે ઉપદેશેન વર્તયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.2) ઋવર્ણદેશસંદેહો ઽસ્વરઃ સ્યાત્ સ્યાદ્ અનન્તરમ્ । પરો વા યદિ વા પૂર્વો રેફમ્ એવ તુ વિદ્ધિ તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.3) અકારશ્ ચ ઇકારશ્ ચ ઉકાર ઋકાર એવ ચ । હ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતાઃ સર્વે લ્વર્ણે નાસ્તિ દીર્ઘતા ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.4) એકારશ્ ચ તથાઇકાર ઓકાર ઔકાર એવ ચ । દીર્ઘમાત્રપ્લુતાસ્ તેષાં સંજ્જા સંધ્યક્ષરાણિ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.5) ઉદાત્તશ્ ચાનુદાત્તાશ્ ચ સ્વરિતાઃ કમ્પિતાશ્ ચ યે । અનુનાસિકાસ્ તથા શુદ્ધા દૃશ્યતે હ્રસ્વતા બુધૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_47,3.6) વર્ણાઃ પઞ્ચષષ્ટિઃ સ્વરા દ્વાવિંશતિઃ સમાનાક્ષરાણિ ચતુર્દશ અષ્ટૌ સંધ્યક્ષરાણ્ય્ એકોનવિંશતિર્ નામિનસ્ ત્રિચત્વારિંશદ્ વ્યઞ્જનાનિસ્પર્શાઃ પઞ્ચવિંશતિશ્ ચત્વારસ્ ત્વ્ અન્તઃસ્થાઃ ચત્વારો યમાશ્ ચાષ્ટાવ્ ઊષ્માણો ઽયોગવાહા દશાયોગવાહા દશ ॥
(પરિશિષ્ટ_48. કૌત્સવ્યનિરુક્તનિઘણ્ટુઃ)
(અવ્પરિસ્_48,1) ઓમ્ અથર્વણે નમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,2) [પચતિ । પચતે । અશનશિ । સિસ્રતે । ગમેઃ । વાયિ । ચાયિ ॥1 ॥ વ્યાપિ । ચક્રિ । દેવા ચષ્ટે । અવ ચાકશત્ । વ્યાનશે । ત્રિષિ નિષામયત્યોઃ । યોષ્ટિઃ સપ્તે ચ ॥2 ॥ રિઞ્જતિ] ।
(અવ્પરિસ્_48,3) વશ્મિ । વશ્મિ । ઉશ્મસિ । અવ વેતિ । વાઞ્છતિ । વેષ્ટિ । વનોતિ । જુષતે । હર્યતિ । આચકે । ઉશિક્ । મન્યતે । અછાન્ત્સુઃ ॥3 ॥ છન્ત્સત્ । ચાકનત્ । ચકમાનઃ । કનતિ । કાનિષત્ । કામે ॥
(અવ્પરિસ્_48,4) મિમેતિ ॥4 ॥ નર્દતિ । ધ્વનતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,5) ધ્વંસતે । [કૃણતિ । કિંશક્તે ॥]
(અવ્પરિસ્_48,6) વનતિ । ભનતિ । [સ્તર્ષતિ ।] સ્ફૂર્જતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,7) હ્લાદતે । [નિરૃતે ।] હ્લાદયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,8) શબ્દયતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,9) અર્ચતિ । અર્ચતિ । રેભતિ । ગાયતિ । જલ્પતિ । સ્તોભતિ । સ્તૌતિ । યૌતિ । રૌતિ । નૌતિ । ગદતિ । નદતિ । ભનતિ । ભનતે । [તત્રતે ।] પણતે । પણસ્યતિ । પણાયતે । ભન્દતે । [યત્રસ્યતે. કૃકૃમ્ધમ્પાત્] કૃપણ્યતિ । ધમતિ । સપતિ । પપૃક્ષાઃ । ગૂર્ધયતિ । વેદયતિ । વાદયતિ ॥5 ॥ વલ્ગૂયતિ । મહયતિ । મન્ત્રયતે । સેવતે । પૃચ્છતિ ॥6 ॥ છન્દતિ । શશમાનઃ । જરતે । [છરતિ ।] વેનતિ । વન્દતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,10) ઇરજતિ । ઇરજ્યતિ ॥7 ॥વિધેમ । દુવસ્યતિ । નમસ્યતિ । વિવાસતિ । ઋધ્નોતિ । ઋણદ્ધિ । ઋચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,11) પરિ સ્રવ । પરિસ્રવ ॥8 ॥ પવસ્વ । અભ્ય્ અર્ષ । આશિષઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,12) ઈમહે । ઈમહે । યામિ । મન્મહે । દદ્ધિ । પૂર્ધિ । શગ્ધિ । મિમીહિ । રિરીહિ । રિરિઢ્ઢિ । મિમિઢ્ઢિ । પીપરત્ । યન્તારઃ । ઇષુધ્યતિ । વનેમહિ । મનામહે । યાચતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,13) <દાસતિ ।> દાસતિ ॥9 ॥ દાશતિ । શિક્ષતિ । મહતે । પૃણાતિ । રાતિ । રાસતિ । પ્રાતિ । તુઞ્જતિ । [મત્સ્યતિ ।] દદાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,14) ય્ર્ય્ષ્યતિ । ઉરુષ્યતિ ॥10 ॥ પિપર્તિ । પારયતિ । પાતિ । પાસતિ । પ્રાતિ । તુઞ્જતિ । પૃણાતિ । રક્ષે ॥
(અવ્પરિસ્_48,15) <આ વયતિ ।> આ વયતિ । ભર્વતિ । બભસ્તિ । વેનતિ । વેતિ । વેવેષ્ટિ । અવિષ્યન્ । [પ્રગ] પ્સાતિ । બપ્સતિ । ભસથઃ । બબ્ધામ્ ।
(અવ્પરિસ્_48,16) [વદતિ । આદેતિ । તિરતિ । ત્વિષ્યતિ । હિનોતિ । વૃદ્ધેઃ ॥]
(અવ્પરિસ્_48,17) [ઉત્પપીતિ । ઉત્પપીતિ ॥11 ॥ તપતિ । પિપ્પહુ । સહોતિ । યુગ્ભિદી ભેદયોજનયોશ્ ચ ॥]
(અવ્પરિસ્_48,18) હેડતે । હેડતે ॥12 ॥ ભામતે । હૃણીયતે । ભ્રીણાતિ । ભ્રેષતે । દોધતિ । હેડઃ । હરઃ । હૃણિઃ । ત્યજઃ । ભામઃ । મન્યુઃ । ક્રોધે નામાનિ ચ ક્રોધસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,19) શ્નથતિ । શ્નથતિ ॥13 ॥ [દોવતિ । કુર્વતિ ।] તૂર્વતિ । [મનુષ્યતિ । ધનુષ્યતિ ।] શૃણાતિ । મૃણાતિ । ભૃજ્જતિ । અમતિ । તૃણેઢિ । દભ્નોતિ । [શૂષતિ ।] ધ્વરતિ । ધૂર્વતિ । કૃન્તતિ । શ્વસતિ । સ્નેહયતિ । મૃદ્નાતિ । [સ્રધ્નાતિ ।] દાસતિ । સ્તૃણુતે । સ્તરતે । [કૃણાતિ ।] નિ તોજતિ । નિ વપતિ । [અમતિ । રિતિ ।] યાતયતે । આખણ્ડલ । તડિત્ । હિંસાયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,20) ઇનદ્ધિ । ઇનદ્ધિ ॥14 ॥ સ્વરતિ । હૃષ્યતિ । પથતિ । સૃજતિ । જ્યોતતે । દ્યોતતે । [દ્યોપ્યતે ।] ભ્રાજતે । ભ્રાશતે । દીદયતિ । સાધતે । દ્યુમત્ । જમત્ । કલ્મલીકિનમ્ । મલ્મલાભવન્ । જઞ્જણાભવન્ । અર્ચિઃ । શોચિઃ । તપઃ । તેજઃ । હરઃ । સૃઙ્ગાણિ । જ્વલેજ્વલતશ્ ચ નામાનિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,21) <ઇરજ્યતિ ।> ઇરજ્યતિ ॥15 ॥ પત્યતે । ક્ષય્તિ । રાજતિ । ઈશ્વરે ॥
(અવ્પરિસ્_48,22) [સ્વસ્ત્યયલેપી । સ્વપે ॥]
(અવ્પરિસ્_48,23) સિષક્તિ । સેચતિ । સેચતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,24) [અબિભસ્તે ।] અભિ દાસતે । અભિ મન્યતે ॥

(અવ્પરિસ્_48,25) બિભર્તિ । દધતિ । ધારયતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,26) હૃણીયતે । ભૃણીયતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,27) વાદયતે । પુનાતિ । પણાયતિ । પૂજયતિ । વદતિ । [કુસી । હૂર્છિ । સાસુદ્યતિ ।] શ્લાઘાયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,28) સૂર્ક્ષતિ । [રાદલે । ચ્વ્યુચ્છતિ । ર પ્રસાદે । શરુલિપ્સાયામ્ । મુક્ષતિ ।] સાદરે । [વ્યુચ્છતિ । અપ્રમાદે । શરુલિપ્સાયામ્ । વ્યાખદિ । પૃથગ્ભાવે ઓષધિકિચ્છ્રજીવને । દશસ્યતિ । દ્રોહે । પીયતિ । સ્પર્ધાયામ્ । વક્ષતિ । નિવાસે । ઇષ્ટાતિ । સ્વાદને ॥]
(અવ્પરિસ્_48,29) પિબતિ । પાને ॥
(અવ્પરિસ્_48,30) ધિનોતિ । પ્રીતૌ ॥
(અવ્પરિસ્_48,31) જિન્વતિ । ઉભયત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_48,32) જિઘર્તિ । સેચને ॥
(અવ્પરિસ્_48,33) [વિસ્વતિ । વિસ્યાપ્યે ॥]
(અવ્પરિસ્_48,34) ગોપયતિ । ગોપને ॥
(અવ્પરિસ્_48,35) શુમ્ભતિ । શોભને ॥
(અવ્પરિસ્_48,36) મુઞ્ચતિ । શુદ્ધૌ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_48,37) શર્ધતિ । ધ્વંસને ॥
(અવ્પરિસ્_48,38) મૃદતિ । સુખને ॥
(અવ્પરિસ્_48,39) ચક્ષુર્ભિર્ માહતે । દૃશિહાને ॥
(અવ્પરિસ્_48,40) વિન્દતિ । લાભે ॥
(અવ્પરિસ્_48,41) પુષ્યતિ । વૃદ્ધૌ ॥
(અવ્પરિસ્_48,42) [કોભતિ] । ક્ષયે । દસ્યતિ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_48,43) [સ્રોશિત ચ । લિતગુતૌ ॥]
(અવ્પરિસ્_48,44) ઋઞ્જતિ । [પાર્જન્યઃ ।] ઋજુગમને ॥
(અવ્પરિસ્_48,45) [વાચૌષ્ટયતિ । વિલાસે ॥]
(અવ્પરિસ્_48,46) રદતિ । ખનને ॥
(અવ્પરિસ્_48,47) [સેવતિ । આ ક્રોશતિ । સ્પર્શે ॥
(અવ્પરિસ્_48,48) નસતિ । ર્નચતે ॥
(અવ્પરિસ્_48,49) જિઘર્તિ । ગ્રહણે । ગિરણે ચ ॥]
(અવ્પરિસ્_48,50) મન્દતિ । તૃપ્તૌ ॥
(અવ્પરિસ્_48,51) [અમનિ । ભાવને ॥]
(અવ્પરિસ્_48,52) ચક્રતિ । પ્રતિવેદને ॥
(અવ્પરિસ્_48,53) જક્ષતિ । ક્ષુત્સહને ॥
(અવ્પરિસ્_48,54) શ્લિષ્યતિ । આશ્લેષે ॥
(અવ્પરિસ્_48,55) ભજતિ । પ્રેપ્સાયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,56) સેવતિ । સેવાયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,57) હ્લાદયતિ । શીતીભાવને ॥
(અવ્પરિસ્_48,58) કાશતિ । પ્રકાશને ॥
(અવ્પરિસ્_48,59) [દાનપનુપરિવસ્યતે ॥]
(અવ્પરિસ્_48,60) રોદસી ॥16 ॥ રોદસી । રોધસી । ક્ષોણી । સ્વધે । પુરંધી । ઋતાવૃતૌ । પ્રપિત્વે । પ્રતિષ્ઠે । પ્રશસ્યે । ઉરૂચી । [સાન્તાપે] । રજસી । વિષાણે । ધિષ્ણ્યે । ગભીરે । ગમ્ભીરે ॥17 ॥ ઓણ્યૌ । ચંવૌ । નપ્ત્યૌ । નપ્ત્યૌ ॥18 ॥ પાર્શ્વૌ । દૂરે અન્તે । અનન્તે । દ્યાવાપૃથિવ્યોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,61) અપઃ । અપઃ ॥19 ॥ અપ્નઃ । દંસઃ । વેપઃ । [વેદઃ ।] વેષઃ । વિષ્ટ્વી । વ્રતમ્ । કર્વરમ્ । શક્મ । ક્રતુઃ । કરણાનિ । કરાંસિ । કરિક્રત્ । કરન્તી । ચક્રત્ । કર્તુમ્ । કર્તા । કર્તવે । [થલિત । હિંસાયામ્ । ઇનદ્ધિ ।] ધીઃ । સવઃ । શમી । શક્તિઃ । શિલ્પમ્ । કર્મણઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,62) અસ્રેમા । અસ્રેમા ॥20 ॥ અનેદ્યઃ । અનિન્દ્યઃ । અબભિશસ્તિઃ । અનવદ્યઃ । ઉક્થ્યઃ । સુનીથઃ । પાકઃ । પ્રશસ્યસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,63) આગઃ । આગઃ । એનઃ । અંહઃ । રિપુઃ । દુરિતમ્ । અશસ્તિઃ । શમલમ્ । વૃજિનમ્ । અઘસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,64) શિમ્બાતા । શિમ્બાતા ॥21 ॥ શતરા । શાતવન્તા । શિલ્પમ્ । શેવૃધમ્ । સ્યૂમકમ્ । મયઃ । દ્યોતનમ્ । સુદિનમ્ । શૂષમ્ । દ્યુમ્નમ્ । ઇન્દ્રિયમ્ । શેવમ્ । શિવમ્ । શુનમ્ । શમ્ । ભેષજમ્ । જલાષમ્ । સુખસ્ય ॥

(અવ્પરિસ્_48,65) નિરૃતિઃ । નિરૃતિઃ ॥22 ॥કૃચ્છ્રમ્ । તૃપ્રમ્ । દુઃખસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,66) <તુવિ> તુવિ । પુરુ । ભૂરિ । શશ્વત્ । વિશ્વમ્ । વ્યાનશિઃ । વ્યોમની । શતમ્ । સહસ્રમ્ । અયુતમ્ । નિયુતમ્ । પ્રયુતમ્ । અર્બુદમ્ । અત્યર્બુદમ્ । અસંખ્યેયમ્ । સરિરમ્ । બહોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,67) ઋહન્ । ઋહન્ । નિઘૃષ્વઃ । કૃશમઃ । માયુકઃ । પ્રતિષ્ઠા । કૃધુકઃ । દહરકઃ । વમ્રકઃ । અર્ભકઃ । [અથુરાણઃ] । હ્રસ્વસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,68) મહઃ । મહઃ । બ્રધ્નઃ । ઋષ્વઃ । ઉક્ષઃ । ગભીરઃ । અભ્વઃ । તવસઃ । ઋભુક્ષા । ઉક્ષા । [ઉક્ષિતા ।] વિહાયાઃ । યહ્વઃ । ઉરુ । બૃહત્ । અમ્ભૃણઃ । વિરપ્શી । અદ્ભુતઃ । [વવિષિપુઃ । વરિષીઃ] । મહતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,69) નવમ્ । નવમ્ ॥23 ॥ નૂતનમ્ । નૂતનમ્ । નવ્યમ્ । અધુના । ઇદાનીમ્ । નવસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,70) પ્રત્નમ્ ॥24 ॥ પ્રત્નમ્ । પ્રદિવઃ । પ્રવયાઃ । સનેમિ । [મોક્તઃ । માહુઃ । યતઃ ।] પુરાણસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,71) [અધાહ્યઃ] ॥25 ॥ સત્રા । બટ્ । ઋતમ્ । અદ્ધા । સત્યસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,72) ગૌઃ । ગૌઃ ॥26 ॥ ગ્મા । જ્મા । ક્ષ્મા । ક્ષા । ક્ષમા । ક્ષોણી । ક્ષિતિઃ । અવનિઃ । ઉર્વી । મહી । રિપઃ । અદિતિઃ । ઇડા । નિરૃતિઃ । ગાતુઃ । ભૂઃ । ભૂમિઃ । પૂષા । ગોત્રા । પૃથિવ્યાઃ । પરાણિ તદાયતનાનામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,73) <તડિત્ ।> તડિત્ । આસાત્ । અમ્બરમ્ । તુર્વશે । અસ્તમીલે । ઉપાકે । અર્વાકે । અન્તમાનામ્ । અવમે । ઉપમે । અન્તિકસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,74) <શ્યાવી ।> શ્યાવી । ક્ષપા । શર્વરી । અક્તુઃ । [ઉર્વી ।] ઊર્મ્યા । રમ્યા । નમ્યા । [ચોષા ।] દોષા । નક્તા । તમઃ । રજઃ । અસિક્ની । તમસ્વતી । [દમસ્વતી ।] મહસ્વતી । યશસ્વતી । ઘૃતાચી । શિરિણા । મોકી । શોકી । ઊધઃ । પયઃ । હિમા । વસ્વી । રાત્રેઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,75) અરણઃ । અરણઃ ॥27 ॥ ગરઃ । ક્ષોદઃ । ક્ષદ્મ । નભઃ । અમ્ભઃ । કબન્ધમ્ । સલિલમ્ । વાઃ । વનમ્ । ઘૃતમ્ । મધુ । પુરીષમ્ । પિપ્પલમ્ । ક્ષીરમ્ । વિષમ્ । રેતઃ । શકમ્ । જહ્મ । બૃબૂકમ્ । બુસમ્ । તુગ્ર્યાઃ । સુક્ષેમમ્ । વરુણઃ । સુરા । અરરિન્દ્રાનિ । ધ્વસ્મન્વત્ । જામિ । આયુધાનિ । ક્ષપઃ । અહિઃ । અક્ષરાઃ । તૃપ્તિઃ । રસઃ । સરઃ । પયઃ । ભેષજમ્ । સ્રવઃ । શવઃ । સહઃ । ઓજઃ । સુખમ્ । ક્ષત્રમ્ । આવયાઃ । શુભમ્ । યાદઃ । ભૂતમ્ । ભુવનમ્ । ભવિષ્યત્ । આપઃ । મહત્ । વ્યોમ । યશઃ । સર્ણીકમ્ । [સ્વર્ણીકરમ્ ।] ગહનમ્ । ગભીરમ્ । [ગમ્ભીરમ્ ।] ગહ્વરમ્ । કમ્ । અન્નમ્ । [સુ] હવિઃ । સદ્મ । સદનમ્ । ઋતમ્ । [ઋત] યોનિઃ । ઋતસ્ય યોનિઃ । સત્યમ્ । નીરમ્ । રયિઃ । સત્ । પૂર્ણમ્ । સર્વમ્ । અક્ષિતમ્ । સર્પિઃ । અપઃ । પવિત્રમ્ । અમૃતમ્ । ઇન્દુઃ । હેમ । સર્ગાઃ । શમ્બરમ્ । અભ્વમ્ । વપુઃ । અમ્બુ । તોયમ્ । તૂયમ્ । કૃપીટમ્ । અક્ષરમ્ । ક્ષરાઃ । વારિ । જલમ્ । [ચૂર્ણાઃ । સંસ્ત્યાનાઃ । ધાનાપ્યમ્ ।] વિસ્રુતમ્ । જલાષમ્ ॥28 ॥ કર્બુરમ્ । કાષ્ઠાઃ । [ઇદમ્] ઇદમ્ । શુક્રમ્ । મેધ્યમ્ । પાવકમ્ । પાવનમ્ । હ્રાદનમ્ । હ્લાદનમ્ । [પાર્વમ્ ।] અમ્ભઃ । [ભૂરી ।] ઉદકસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,76) અવનયઃ । અવનયઃ ॥29 ॥ યહ્વ્યઃ । ખાઃ । સીરાઃ । સ્રોત્યાઃ । એન્યઃ । ધુનયઃ । રુજાનાઃ । વક્ષણાઃ । ખાદો અર્ણાઃ । રોધચક્રાઃ । હરિતઃ । યોષિતઃ । સ્વસૃતઃ । અર્ણવાઃ । સિન્ધવઃ । કુલ્યાઃ । વહાઃ । ઉર્વ્યઃ । ઇરાવત્યઃ । પાર્વત્યઃ । ઓજસ્વત્યઃ । સરસ્વત્યઃ । હરસ્વત્યઃ । અજિરાઃ । માતરઃ । નદીનામ્ ॥ [મધુઃ । વથઃ]
(અવ્પરિસ્_48,77) કાટઃ । કાટઃ । ખાતઃ । અવતઃ । અવટઃ । ક્રિવિઃ । સૂદઃ । ઉત્સઃ । ઋશ્યદઃ । કારોતરઃ । કુશયઃ । કેવતઃ । [ત્રપુઃ] કૂપસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,78) નરાઃ । નરાઃ ॥30 ॥ જન્તવઃ । વિશઃ । ક્ષિતયઃ । કૃષ્ટયઃ । ચર્ષણયઃ । નહુષઃ । અરયઃ । અર્યાઃ । મર્યાઃ । મર્તાઃ । વ્રાતાઃ । પૂર્વાઃ । તુર્વશાઃ । દ્રુહ્યવઃ । આયવઃ । યદવઃ । અનવઃ । પૂરવઃ । જગતઃ । તસ્થુષઃ । પઞ્ચજનાઃ । વિવસ્વન્તઃ । માનવઃ । મનુષ્યાણામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,79) નિર્ણિક્ । નિર્ણિક્ ॥31 ॥ વવ્રિઃ । વર્પઃ । વપુઃ । અમતિઃ । અપ્સઃ । રપ્સુ । પિષ્ટમ્ । શષ્યમ્ । કૃશનમ્ । પેશઃ । મરુત્ । રૂપસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,80) જઠરમ્ ॥32 ॥ જઠરમ્ । [પરીસાનમ્ । જગૃતમ્ । ગર્દનમ્ ।] કૃદરમ્ । ઉદરમ્ । [દર્દુરમ્ ।] ઉદરસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,81) આયતી । આયતી । ચ્યવાના । અભીશૂ । અપ્નવાના । વિનઙ્ગૃસૌ । ગભસ્તી । બાહૂ । ભુરિજૌ । શક્વરી । ભરિત્રે । બાહ્વોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,82) <અગ્રુવઃ ।> અગ્રુવઃ ॥33 ॥ અણ્વ્યઃ । વ્રિશઃ । શર્યાઃ । રશનાઃ । ધીતયઃ । અથર્યઃ । વિપઃ । કક્ષ્યાઃ । હરિતઃ । સ્વસારઃ । જામયઃ । યોક્ત્રાણિ । યોજનાનિ । ધુરઃ । શાખાઃ । અભીશવઃ । દીધિતયઃ । અઙ્ગુલીનામ્ ॥34 ॥
(અવ્પરિસ્_48,83) [વ્રજિઃ । ધુનિઃ । તર્થાઃ ।] તક્વા । <રિપુહ્> । રિભ્વા । રિક્વા । રિહ્વા । તાયુઃ । તસ્કરઃ । વનર્ગુઃ । મલિમ્લુચઃ । અઘશંસઃ । વૃકઃ । સ્તેનસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,84) ધીઃ । ધીઃ । મેધા । કેતુઃ । ચેતઃ । ચિત્તમ્ । ક્રતુઃ । અસુઃ । શચી । વયુનમ્ । માયા । બુદ્ધેઃ ॥35 ॥
(અવ્પરિસ્_48,85) વિપ્રઃ । વિપ્રઃ । વિગ્રઃ । ગૃત્સઃ । ધીરઃ । [રેનુઃ ।] વેનઃ । મેધાઃ । કણ્વઃ । ઋભુઃ । નવેદાઃ । કવિઃ । મનીષી । મન્ધાતા । મનશ્ચિત્ । આકેનિપાસઃ । ઉશિજઃ । કીસ્તાસઃ । અદ્ધાતયઃ । મતયઃ । મતુથાઃ । મેધાવિનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,86) મેના । મેના । ગ્ના । યોષા । નના । અઙ્ગના । રતયઃ । સ્ત્રીણામ્ ॥36 ॥
(અવ્પરિસ્_48,87) તુક્ । તુક્ । તોકમ્ । તનયમ્ । તક્મ । શેષઃ । પ્રજા । બીજમ્ । અપ્નઃ । ગયઃ । [ઋષઃ] જાઃ । યહુઃ । સૂનુઃ । નપાત્ । અપત્યસ્ય ॥37 ॥
(અવ્પરિસ્_48,88) [કઙ્કમ્ ।] અન્ધઃ । [ઘા] સિનમ્ । શ્રવઃ । [શવઃ । શાહઃ । વનઃ ।] અન્નમ્ । વાજઃ । પયઃ । પૃક્ષઃ । પિતુઃ । સુતમ્ । ક્ષુ । ધાસિઃ । ઇડા । ઇષમ્ । ઊર્જઃ । રસઃ । સ્વધા । અર્કઃ । નેમઃ । સસમ્ । નમઃ । વયઃ । સૂનૃતા । બ્રહ્મ । કીલાલમ્ । અન્નસ્ય ॥38 ॥
(અવ્પરિસ્_48,89) ..... ગર્તઃ । હર્મ્યમ્ । નીરમ્ । પસ્ત્યમ્ । દુરોણમ્ । દુર્યાઃ । સ્વસરાણિ । અમા । દમઃ । કૃત્તિઃ । યોનિઃ । વર્મ । શર્મ । શરણમ્ । વરૂથમ્ । ક્ષયા । છન્દઃ । છદિઃ । છર્દિઃ । છાયા । વેશ્મ । અજ્મઃ । કુલાયમ્ । તુકઃ । ગૃહસ્ય ॥39 ॥
(અવ્પરિસ્_48,90) મઘમ્ । મઘમ્ । રેક્ણઃ । રિક્થમ્ । વેદઃ । શ્વાત્રમ્ । રત્નમ્ । રયિઃ । ક્ષત્રમ્ । ક્ષેત્રમ્ । ભગઃ । મીઢમ્ । દ્યુમ્નમ્ । ઇન્દ્રિયમ્ । વસુ । રાયઃ । રાધઃ । દાનઃ । વૃત્રમ્ । દાનમ્ । વૃતમ્ । વામમ્ । ધનસ્ય ॥40 ॥
(અવ્પરિસ્_48,91) હેમ । હેમ । ચન્દ્રમ્ । રુક્મમ્ । અરઃ । પેશઃ । કૃશનમ્ । લોહમ્ । કનકમ્ । કાઞ્ચનમ્ । હરિતમ્ । ભર્ગઃ । અમૃતમ્ । મરુત્ । દત્રમ્ । જાતરૂપમ્ । હિરણ્યમ્ । સુવર્ણસ્ય ॥41 ॥
(અવ્પરિસ્_48,92) અઘ્ન્યા । અઘ્ન્યા । ઉસ્રા । ઉસ્રિયા । સ્ત્રી । મહી । અદિતિઃ । ઇડા । નિરૃતિઃ । ગોઃ ॥42 ॥

(અવ્પરિસ્_48,93) અત્યઃ । અત્યઃ । હયઃ । અર્વા । વાજી । સપ્તિઃ । વહ્નિઃ । દધિક્રાઃ । દધિક્રાવા । એતગ્વઃ । એતશઃ । પૈદ્વઃ । દૌર્ગહઃ । ઉચ્ચૈહ્શ્રવસઃ । તાર્ક્ષ્યઃ । આશુઃ । બ્રધ્નઃ । અરુષઃ । માંશ્ચત્વઃ । અવ્યથયઃ । શ્યેનાસઃ । સુપર્ણાઃ । નરાઃ । વાર્યાણામ્ । હંસાસઃ । અશ્વાનામ્ ॥43 ॥
(અવ્પરિસ્_48,94) રોહિતઃ । રોહિતો ઽગ્નેઃ । નિયુતો વાયોઃ । હરી ઇન્દ્રસ્ય । વિશ્વરૂપા બૃહસ્પતેઃ । પૃષત્યો મરુતામ્ । રાસભાવ્ અશ્વિનોઃ । અરુણ્યો ગાવ ઉષસામ્ । હરય આદિત્યસ્ય । હરિતઃ સૂર્યસ્ય । શ્યાવાઃ સવિતુઃ । અજાઃ પૂષ્ણઃ ॥44 ॥
(અવ્પરિસ્_48,95) અધ્વરઃ । અધ્વરઃ । વેષઃ । વેદઃ । [વેપઃ । ભાયી ।] વિદથઃ । સવનમ્ । હોત્રા । ઇષ્ટિઃ । દેવતાતા । મખઃ । વિષ્ણુઃ । ઇન્દુઃ । પ્રજાપતિઃ । ઘર્મઃ । ક્રતુઃ । કર્મ । યજ્ઞસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,96) <ભરતાઃ ।> ભરતાઃ ॥45 ॥ કુરવઃ । વાઘતઃ । વૃક્તવર્હિષઃ । સબાધઃ । યતસ્રુચઃ । વૃકઃ । મરુતઃ ॥46 ॥ દેવયવઃ । ઋત્વિજઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,97) <રેભઃ ।> રેભઃ । જરિતા । કારુઃ । કીરિઃ । સૂરિઃ । નદઃ । નાદઃ । છન્દસ્યઃ । [ક્વોસનઃ ।] રુદ્રઃ । કૃપણ્યુઃ । સ્તામુઃ । <સ્તોતુહ્> ॥47 ॥
(અવ્પરિસ્_48,98) <અમ્બરમ્ ।> અમ્બરહ્મ્ । વિયત્ । વ્યોમ । બર્હિઃ । સ્વઃ । આકાશમ્ । આપઃ । પૃથિવી । ભૂઃ । સ્વયંભૂઃ । અધ્વા । બ્રધ્નઃ । [પીરિઠમ્ । પીઠમ્ ।] સગરઃ । સલિલમ્ । સમુદ્રઃ । અન્તરિક્ષસ્ય । પરાણિ તદાયતનાનામ્ ॥48 ॥
(અવ્પરિસ્_48,99) <આતાઃ ।> આતાઃ । આશાઃ । આષ્ઠાઃ । ઉપરાઃ । કાષ્ઠાઃ । વ્યોમ । કકુભઃ । દિશામ્ ॥49 ॥
(અવ્પરિસ્_48,100) સસ્નિઃ । સસ્નિઃ । અલાતૃણઃ । ક્વણન્ કુણારુઃ । દાનવઃ । ઉદધિઃ । [સિરિઃ ।] વૃત્રઃ । પર્વતઃ । ચમસઃ । અહિઃ । અભ્રમ્ । બલાહકઃ । દૃતિઃ । ઓદનઃ । વૃષન્ધિઃ । વૃત્રઃ । કોશઃ । અસુરઃ । મેઘસ્ય ॥50 ॥
(અવ્પરિસ્_48,101) <અદ્રિઃ ।> અદ્રિઃ । ગ્રાવા । ગોત્રઃ । વલઃ । અશ્નઃ । પુરુભોજાઃ । વલિશાનઃ । અશ્મા । ગિરિઃ । વ્રજઃ । ચરુઃ । વરાહઃ । શમ્બરઃ । રૌહિણઃ । રૈવતઃ । પરિઘઃ । [પાણિઘઃ ।] ઉપરઃ । ઉપલઃ । સાનૌ । રુદ્રઃ । પર્વતસ્ય ॥51 ॥
(અવ્પરિસ્_48,102) ગૌઃ । ગૌઃ । ગૌરી । ગાન્ધર્વી । ગભીરા । ગમ્ભીરા મન્દ્રા । મન્દ્રાજની । [વાણીઃ] । વાશી । વાણી । વાણીચી । વાણઃ । પવિઃ । ભારતી । ધમનિઃ । મેડિઃ । સૂર્યા । સરસ્વતી । નિવિત્ । સ્વાહા । વગ્નુઃ । ઉપબ્દિઃ । કાકુઃ । માયુઃ । જિહ્વા । ઘોષઃ । શ્લોકઃ । શબ્દઃ । સ્વરઃ । સ્વનઃ । ઋક્ । હોત્રા । ગીઃ । ગાથા । ગણઃ । ધેના । ગ્નાઃ । વિપા । નના । કશા । ધિષણા । નૌઃ । અક્ષરમ્ । મહી । અદિતિઃ । શચી । [ત્સઘીઃ ।] અનુષ્ટુપ્ । [શબ્દઃ ।] રસઃ । [વસા । મધુ । કશા ।] વિરાટ્ । વાચઃ ॥52 ॥
(અવ્પરિસ્_48,103) ઓજઃ । ઓજઃ । પાજઃ । શવઃ । શર્ધઃ । ત્વક્ષઃ । બાધઃ । નૃમ્ણમ્ । તરઃ । તવિષી । શુષ્મમ્ । શુષ્ણમ્ । દક્ષઃ । વીડુ [તુ] । ચ્યૌત્નમ્ । દ્યુમ્નમ્ । ઇન્દ્રિયમ્ । સહઃ । વયઃ । વધઃ । વર્ગઃ । મજ્મના । પૌંસ્યાનિ । ધર્ણસિ । સ્યન્દ્રાસઃ । દ્રવિણમ્ । બલસ્ય ॥53 ॥
(અવ્પરિસ્_48,104) વિદ્યુત્ । વિદ્યુત્ । નેમિઃ । પવિઃ । વજ્રઃ । સૃકઃ । [યતઃ ।] વધઃ । અર્કઃ । શમ્બઃ । કુલિશઃ । કુત્સઃ । સાયકઃ । ત્રપુષી । વજ્રસ્ય ॥54 ॥

(અવ્પરિસ્_48,105) રણઃ । રણઃ । વિવાક્ । વદનુઃ । વિખાદઃ । ભરે । ક્રન્દઃ । આહાવઃ । સમ્[અન્]ઈકે । મમસત્યમ્ । નેમધિતિઃ । સઙ્કા । સમનમ્ । સ્પૃધઃ । પૃત્સુ । સમત્સુ । સમરણે । સમોહે । સંખ્યે । વૃત્રતૂર્યે । સમર્યે । આણૌ । પ્રતરણે । [મંતસા ।] સમનીકે । [ખાય । સેને ।] ખલે । ખજે । પૌંસ્યે । મહાધને । પૃતના । જ્યેષ્ઠઃ । સંગ્રામસ્ય ॥55 ॥
(અવ્પરિસ્_48,106) [ખરે । સ્વારમ્ । સુષ્ટિ ।] નુ । નુ । મક્ષુ । દ્રવત્ । ઓષમ્ । જીરાઃ । જૂર્ણિઃ । શૂર્તાઃ । શૂઘનાઃ । શીભમ્ । તૃષુ । તૂયમ્ । તૂર્ણિઃ । અજિરમ્ । ભુરણ્યુઃ । આશુ । પ્રાશુ । તૂતુજાનઃ । તૂતુજિઃ । તુજ્યમાનાસઃ । અજ્રાઃ । સાચીવિત્ । દ્યુગત્ । તાજત્ । તરણિઃ । વાતરંહા । ક્ષિપ્રસ્ય ॥56 ॥
(અવ્પરિસ્_48,107) નિણ્યમ્ । નિણ્યમ્ । અપીચ્યમ્ । સસ્વઃ । <હિરુક્ ।> [તત્ર । તત્તન્ત । તાયતમ્ ।] અન્તર્હિતસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,108) <સ્વઃ ।> સ્વઃ । પૃશ્નિઃ । નાકઃ । ગૌઃ । વિષ્ટપ્ । ઇષ્ટમ્ । નભઃ । દિવઃ । અન્તરિક્ષસ્ય ચ । પરાણિ તદાયતનાનામ્ ॥57 ॥
(અવ્પરિસ્_48,109) [હિરુક્ । હિરુક્ ।] આકે । પરાચૈઃ । આરે । પરાવતે । ઇતિ દૂરસ્ય ॥58 ॥
(અવ્પરિસ્_48,110) વિભાવરી । વિભાવરિ । સૂનરી । [ભાવતી । સુનરી] ભાસ્વરી । અહના । દ્યોતના । શ્વેત્યા । અરુષી । સૂનૃતાવરી । ઉષસઃ ॥59 ॥
(અવ્પરિસ્_48,111) વસ્તોઃ । વસ્તોઃ । ભાનુઃ । વાસરમ્ । સ્વસરાણિ । ઘ્રંસઃ । ઘર્મઃ । ઘૃણિઃ । દિવા । દિનમ્ । દિવે<દિવે> । દ્યવિદ્યવિ । અહ્નઃ ॥60 ॥
(અવ્પરિસ્_48,112) દીધિતયઃ । ગભસ્તયઃ । વનમ્ । ઉસ્રાઃ । વસવઃ । મરીચયઃ । સપ્ત ઋષયઃ । સાધ્યાસઃ । સુપર્ણાસઃ । મયૂખાઃ । રશ્મીનામ્ ॥61 ॥
(અવ્પરિસ્_48,113) ખેદયઃ । ખેદયઃ । કિરણાઃ । ગાવઃ । અભીશવઃ । [રશ્મીન્ ।] રશ્મીનાં ચ ॥62 ॥
(અવ્પરિસ્_48,114) આર્યઃ । આર્યઃ । રાષ્ટ્રી । નિયુત્વાન્ । ઇનઃ । ઈશ્વરસ્ય ॥63 ॥
(અવ્પરિસ્_48,115) સંયોગઃ । સંયોગઃ । આશુશુક્ષણિઃ । જહા । શિતામ । મેહના । મૂષઃ । મન્દૂ । ઈર્માન્તાસઃ । [વાજરાન્ધ્યમ્ ।] કાયમાનઃ । વિદ્રધે । તુગ્વનિ । [નોધાત્ । નદઃ ।] ચ્યવનઃ । કશ્યપઃ । નૂ ચિત્ । અકૂપારસ્ય । અપ્રાયુવઃ । રજઃ । જુહુરે । ક્રાણા । વિષુણઃ । જામિઃ । જસુરિઃ । ચયસે । અન્ધઃ । દુગ્ધમ્ । આહનઃ । નદઃ । અર્કઃ । સચા । ચિત્ । પવિત્રમ્ । પૃથુજ્રયાઃ । કાણુકા । અધ્રિગુઃ । આઙ્ગૂષઃ । આપાન્તમન્યુઃ । શ્મશા । વાજગન્ધ્યમ્ । [જરાધ્ય ।] પાકસ્થામા કૌરયાણઃ । વ્રન્દી । નિષ્ષપી । ક્ષુમ્પમ્ । નિચુમ્પુણઃ । [મજાયેમ । ધૃરુઃ ।] જોષવાકમ્ । કુટસ્ય । કેપયઃ । સલલૂકમ્ । અસ્કૃધોયુઃ । નિશૃમ્ભાઃ । [ધ્રુવદ્રક્ષમ્ ।] ઉપલપ્રક્ષિણી । ઉપસિ । સવીમનિ । વિદથાનિ । શ્રાયન્ત ઇવ । અમૂરઃ । વિજામાતુઃ । અમવાન્ । અમીવા । અમતિઃ । રિશાદસઃ । આનુષક્ । ગિર્વણાઃ । અમ્યક્ । યાદૃશ્મિન્ । શુરુધઃ । અપ્રતિષ્કુતઃ । દ્વિબર્હાઃ । ઉરાણઃ । જવારુ । તતનુષ્ટિમ્ । ઇલીબિશઃ । [ઇરાવિણઃ ।] કિયેધાઃ । તુરીપમ્ । પ્રતદ્વસૂ । દિવિષ્ટિષુ । દૂતઃ । ઋચીષમઃ । અનર્શરાતિમ્ ॥64 ॥ અનર્વા । [અનર્વા । ચાણ્ડા । વાલ્હા] જઢવઃ । બકુરઃ । [વક્તારઃ] બેકનાટાન્ । અભિ ધેતન । સદાન્વે । પરાશરઃ । કરૂડતી । દનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,116) ઇક્ષુણા । કીલાલમ્ । વિજામ્નિ । દોષા । [અષ્ટમર્ત્યઃ] ॥65 ॥ જ્યેષ્ઠમ્ । [જ્યેષ્ઠમ્ । અસિપક્વ ।] વિશ્વાહા । વિવસવાન્ । વાતે । [તન્યન્તઃ । વ્રાલ્મ । કામ્પીવકંસમ્ । જસ્યત્યમ્ । જલાલી ।] અન્ધઃ । વિપશ્યન્ । અયા ચિષ્ઠા । [આંસા । રન્તુ । તમાયીવયઃ ।] શમોપ્યાત્ । ગુલ્ફઃ । બિષ્કલે ખર્ગલા । પ્રતોદઃ । વેદઃ । [યત્રાસ્મન્નતઃ । રધ્રઃ । ચિક્રિઃ । નુલુઃ ।] પુચ્છધૌ । [સુનિઃ ।] અપાષ્ઠઃ । મેદી । [જ્યેના ।] મર્યઃ । [સપ્તઘ્નેતઃ ।] વાલિનિ । યાતારમ્ । [રુષંકિઃ । સિક્તઃ ।] સગણાઃ । [મુડિમ્નાના । લિઙ્ગકાઃ । નાદિના ।] મલ્વઃ । અમ્નઃ । [જુગુઃ ।] નીલાગલસાલા । ઐલબઃ । [દરિદ્રઃ ।] નીલલોહિતઃ । શ્વાપદઃ । કુનખી । કુરીરમ્ । [ઉપસઃ ।] તાદુરિ । [કમથ । રુમથા । સર્વર્તેભ્યઃ । ઇદમ્ । અધ્વર્યુઃ । દ્યુમ્ની । કુવિતઃ । દમ્નના ।] દુરોણે । [પરેક્તૌતિ] । તિતૌ । [ઉત્પવાધત ।] કિમીદી । વામસ્ય । એકચક્રમ્ । અમતિઃ । સુમતિઃ । [દયતે । દયન્તિ । વ્રીહિ । વૃત્તે] ॥66 ॥ ઈડે । ઈડે । ક્ષયતિ । તપતિ । રજતિ । અનેકાર્થાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,117) પ્રપિત્વે । અભીકે । પ્રાપ્તસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,118) તિરઃ । સતઃ । અપ્રાપ્તસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,119) ત્વઃ । નેમઃ । અર્ધસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,120) ઋક્ષાઃ । સ્તૃભિઃ । ઇતિ નક્ષત્રાણામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,121) વમ્રીભિઃ । ઉપજિહ્વિકા । સીમિકાનામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_48,122) રમ્ભઃ । [રથઃ ।] પિનાકમ્ । ઇતિ દણ્ડસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,123) શેપઃ । વૈતસઃ । ઇતિ પુંસ્પ્રજનનસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,124) [પરંગતિવિલીકે] । ઇતિ સ્ત્રીપ્રજનનસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,125) અનેન । અનયા । [પનસ્ય]]
(અવ્પરિસ્_48,126) મકિ । હ્વકિર્] । ઇતિ પ્રતિષેધસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,127) વરૂથમ્ । [અસગ્રમ્] । ચર્મણો ઽરુત્સાહસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,128) પણિઃ પ્રકલવિદ્ વણિજઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,129) શ્વઘ્ની । કિતવસ્ય । અક્ષધૂર્તસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,130) [મૃણ્યઃ] । સીમિકસ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_48,131) કુટસ્ય । કુલિશઃ ॥
(અવ્પરિસ્_48,132) અગ્નિઃ । જાતવેદાઃ । વૈશ્વાનરઃ । દ્રવિણોદાઃ । વનસ્પતિર્ ઇતિ સૂક્તભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,133) ઇધ્મઃ । [વિષ્ણુઃ ।] તનૂનપાત્ । નરાશંસઃ । દેવીર્ દ્વારઃ । ઉષાસાનક્તા । દૈવ્યા હોતારા । તિસ્રો દેવીઃ । ત્વષ્ટા । વનસ્પતિઃ । સ્વાહાકૃતય ઇતિ નિપાતભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,134) ઇન્દ્રઃ । વિષ્ણુઃ । સોમઃ । પર્જન્યઃ । ઋતુઃ । અગ્નાયી । પૃથિવી । ઇડા । ભૃગવઃ । અથર્વાણ ઇતિ સંસ્તવિકાસ્ તસ્યૈકવદ્ બહુવત્ સ્ત્રીવચ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_48,135) વહનમ્ <ચ હવિષામ્ આવાહનં ચ> દેવાનાં યચ્ ચ દાએષ્ટિવિષયિકં તદ્ અસ્ય કર્મ ॥
(અવ્પરિસ્_48,136) અયં લોકઃ । વસન્તઃ । પ્રાતઃસવનમ્ । ગાયત્રી ત્રિવૃદ્ રથંતરમ્ ઇતિ તદ્ભક્તીનિ ॥67 ॥
(અવ્પરિસ્_48,137) વાયુઃ । વરુણઃ । ઇન્દ્રઃ । રુદ્રઃ । પર્જન્યઃ । બૃહસ્પતિઃ । બ્રહ્મણસ્પતિઃ । વાસ્તોષ્પતિઃ । ક્ષેત્રસ્ય પતિઃ । કઃ । યમઃ । અપાં નપાત્ । મિત્રઃ । વિશ્વકર્મા । મન્યુઃ । તાર્ક્ષ્યઃ । દધિક્રાઃ । સરસ્વાન્ । અગ્નિઃ । અસુનીતિઃ । વાજઃ । કુતઃ । વાતઃ । ઋતઃ । મૃત્યુઃ । ધાતા । વિધાતા । પુરૂરવાઃ । ગન્ધર્વાઃ । અનડ્વાન્ । પ્રાણાઃ । સ્તમ્ભઃ । વ્રાત્ય ઇતિ સૂક્તભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,138) પ્રજાપતિઃ । ચન્દ્રમાઃ । સોમઃ । ઇન્દુઃ । અદિતિઃ । ધેનવઃ । અહિર્ બુધ્ન્ય ઇતિ નિપાતભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,139) સરસ્વતી । વાક્ । અદિતિઃ । ઉર્વશી । ગૌઃ । ધેનુઃ । સરમા । ઉષા । ઇન્દ્રાણી । પૃથિવી । દસ્ય । ગોધુકસા । વિરાટ્ । અઘ્ન્યા । સિનીવાલી । કુહૂઃ । અનુમતિઃ । રાકા । યમી । સરણ્યૂઃ । પથ્યા । રોદસી । દેવપત્ન્યઃ । મરુતઃ । રુદ્રાઃ । ઋભવઃ । અઙ્ગિરસઃ । ભૃગવઃ । અથર્વાણ ઇતિ સંસ્તવિકાસ્ તસ્યૈકવદ્ બહુવત્ સ્ત્રીવચ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_48,140) સ્નેહાનુપ્રદાનં વૃત્રવધો યા ચકા ચ બલકૃતિસ્ તદ્ અસ્ય કર્મ ॥

(અવ્પરિસ્_48,141) અન્તરિક્ષલોકઃ । ગ્રીષ્મઃ । મધ્યંદિનં સવનમ્ । ત્રિષ્ટુપ્ પઞ્ચદશઃ । બૃહદ્ ઇતિ તદ્ભક્તીનિ ॥68 ॥
(અવ્પરિસ્_48,142) આદિત્યઃ । સવિતા । ભગઃ । સૂર્યઃ । પૂષા । વિષ્ણુઃ । કેશી । વિશ્વાનરઃ । વૃષાકપિઃ । કાલઃ । બ્રહ્મચારી । રોહિત ઇતિ સૂક્તભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,143) દધ્યઙ્ । અથર્વા । યમઃ । અજ એકપાત્ । મનુઃ । વિવસ્વાન્ । દક્ષઃ । અર્યમા । વૈશ્વાનરઃ । સુપર્ણ ઇતિ નિપાતભાઞ્જિ ॥
(અવ્પરિસ્_48,144) ઉષાઃ । સૂર્યા । વૃષાકપાયી । સાધ્યાઃ । વસવઃ । આદિત્યા । સપ્ત ઋષયઃ । વાજિનઃ । વિશ્વે દેવા ઇતિ સંસ્તવિકાસ્ તસ્યૈકવદ્ બહુવત્ સ્ત્રીવચ્ ચ ॥