Atharvavedapariśiṣṭas · Part 6180
(AVParis_48,145) <rasādānam> raśmibhiś ca rasādhāraṇaṃ yac ca <pravalhitam> tad asta karma ||
(AVParis_48,146) asya lokaḥ | varaṣās | tṛtīyasavanam | jagatī | saptadaśaḥ | vairūpām iti tadbhaktīni ||
(AVParis_48,147) eteṣām eva lokānām ṛtuchandaḥstomapṛṣṭhānām ānupūrveṇa bhaktiśeṣo 'nukalpo
(AVParis_48,148) devatādvandve ca pūrvasyāparaḥ saṃstavikaḥ || pūrvasyāparaḥ saṃstavikaḥ ||69 ||
(Pariśiṣṭa_49. caraṇavyūhaḥ)
(AVParis_49,1.1) om athātaś caraṇavyūhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_49,1.2) tatra catvāro vedā bhavanti | ṛgvedo yajurvedaḥ sāmavedo brahmavedaś ceti ||
(AVParis_49,1.3) tatra ṛgvedasyārthaśāstram upavedaḥ | yajurvedasya dhanurvedopavedaḥ | sāmavedasya gāndharvavedopavedaḥ | brahmavedasyāyurvedopavedaḥ | abhicārakārthaśāstram ity ucyate ||
(AVParis_49,1.4) ṛgveda ātreyasagotro 'gnir devatā | yajurvedaḥ kāśyapasagotro vāyur devatā | sāmavedo bhāradvājasagotro viṣṇur devatā | brahmavedo vaitāyanasagotro brahmā devatā ||
(AVParis_49,1.5) athāta ṛgvedaḥ pītavarṇaḥ padmapattrākṣaḥ suvibhaktagrīvaḥ kuñcitakeśaśmaśruḥ supratiṣṭhitajānujaṅghaḥ | pramāṇena sa vitastayaḥ pañca ||
(AVParis_49,1.6) tatra ṛgvedasya sapta śākhā bhavanti | tad yathā | āśvalāyanāḥ | śāṅkhāyanāḥ | sādhyāyanāḥ | śākalāḥ | bāṣkalāḥ | audumbarāḥ | māṇḍūkāś ceti ||
(AVParis_49,1.7) teṣām adhyayanam | ṛcāṃ daśa sahasrāṇi ṛcāṃ pañca śatāni ca | ṛcām aśītiḥ pādaś ca etat pāraṇam ucyate ||
(AVParis_49,2.1) tatra yajurvedasya caturviṃśatir bhedā bhavanti || tad yathā | kāṇvāḥ | mādhyaṃdināḥ | jābālāḥ | śāpeyāḥ | śvetāḥ | śvetatarāḥ | tāmrāyaṇīyāḥ | paurṇavatsāḥ | āvaṭikāḥ | paramāvaṭikāḥ | hauṣyāḥ | dhauṣyāḥ | khāḍikāḥ | āhvarakāḥ | carakāḥ maitrāḥ | maitrāyaṇīyāḥ | hāritakarṇāḥ | śālāyanīyāḥ | marcakaṭhāḥ | prācyakaṭhāḥ | kapiṣṭhalakaṭhāḥ | upalāḥ | taittirīyāś ceti ||
(AVParis_49,2.2) teṣām adhyayanam | dve sahasre śate nyūne vede vājasaneyake | sakalaṃ parisaṃkhyātaṃ brāhmaṇaṃ tu caturguṇam ||
(AVParis_49,2.3) aṣṭādaśa śatāni bhavanti | tāny eva triguṇam adhītya kramapāro bhavati | saptasu vīrāś ceti ||
(AVParis_49,2.4) śākhās tisro bhavanti | tad yathā | vārcikam arthādhyayanīyāḥ | pāraścaryāḥ | pāraśramaṇīyāḥ | pārakramavaṭaḥ | kramapāraś ceti ||
(AVParis_49,2.5) ṣaḍ aṅgāny adhītya ṣaḍaṅgavid bhavati | śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣam iti ṣaḍ aṅgāni ||
(AVParis_49,2.6) atha yajurvedaḥ prāṃśuḥ pralambajaṭharaḥ sthūlagalakapālo rakto varṇena prādeśāḥ ṣaḍ dīrghatvena yajurvedasyaitad rūpaṃ bhavati ||
(AVParis_49,3.1) tatra sāmavedasya śākhāsahasram āsīd anadhyāyeṣv adhīyānāḥ sarve te śakreṇa vinihatāḥ | [pravilīnās]
(AVParis_49,3.2) tatra ke cid avaśiṣṭāḥ pracaranti | tad yathā | rāṇāyanīyāḥ | sādyamugrāḥ | kālapāḥ | mahākālapāḥ | kauthumāḥ | lāṅgalikāś ceti ||
(AVParis_49,3.3) kauthumānāṃ ṣaḍ bhedā bhavanti | tad yathā | sārāyaṇīyāḥ | vātarāyaṇīyāḥ | vaitadhṛtāḥ | prācīnās tejasāḥ | aniṣṭakāś ceti ||
(AVParis_49,3.4) teṣām adhyayanam | aṣṭau sāmasahasrāṇi sāmāni ca caturdaśa | sohyāni sarahasyāni etat sāmagaṇaṃ smṛtam ||
(AVParis_49,3.5) atha sāmavedaḥ suvarcāḥ sugandhis tejasvī mṛduvaktā brahmaṇyaḥ pralambabāhur duścarmī kṛṣṇo varṇena kātaraḥ svareṇeti ||
(AVParis_49,3.6) ṣaḍaratniḥ pramāṇena ca smṛtaḥ | stuvanty ṛṣayo brahmā sāmāni tiṣṭhati saṃnidhau sa bhagavān sāmavedo maheśvarabhaktaḥ ||
(AVParis_49,4.1) tatra brahmavedasya nava bhedā bhavanti | tad yathā | paippalādāḥ | staudāḥ | maudāḥ | śaunakīyāḥ | jājalāḥ | jaladāḥ | brahmavadāḥ | devadarśāḥ | cāraṇavaidyāś ceti |
(AVParis_49,4.2) teṣām adhyayanam | ṛcāṃ dvādaśa sahasrāṇy aśītis triśatāni ca | paryāyikaṃ dvisahasrāṇy anyāṃs caivārcikān bahūn ity
(AVParis_49,4.3) etadgrāmyāraṇyakāni ṣaṭ sahasrāṇi bhavanti ||
(AVParis_49,4.4) tatra brahmavedasyāṣṭāviṃśatir upaniṣado bhavanti | muṇḍakā praśnakā brahmavidyā kṣurikā cūlikā atharvaśiro atharvaśikhā garbhopaniṣan mahopaniṣad brahmopaniṣat prāṇāgnihotraṃ māṇḍukyaṃ nādabindu brahmabindu amṛtabindu dhyānabindu tejobindu yogaśikhā yogatattvaṃ nīlarudraḥ pañcatāpinī ekadaṇḍī saṃnyāsavidhiḥ aruṇiḥ haṃsaḥ paramahaṃsaḥ nārāyaṇopaniṣad vaitathyaṃ ceti ||
(AVParis_49,4.5) tatra gopathaḥ śataprapāṭhakaṃ brāhmaṇam āsīt tasyāvaśiṣṭe dve brāhmaṇe pūrvam uttaraṃ ceti ||
(AVParis_49,4.6) tatra ṣaḍ aṅgāny adhītya ṣaḍaṅgavid bhavati ṣaḍ aṅgāni bhavanti, śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣam iti ||
(AVParis_49,4.7) paKca kalpā bhavanti | nakṣatrakalpo vaitānakalpas tṛtīyaḥ saṃhitāvidhiḥ | caturtha āṅgirasaḥ kalpaḥ śāntikalpas tu pañcamaḥ ||
(AVParis_49,4.8) lakṣaṇagranthā bhavanti | caturādhyāyikā prātiśākhyaṃ pañcapaṭalikā dantyoṣṭhavidhir bṛhatsarvānukramaṇī ceti ||
(AVParis_49,4.9) tatra dvāsaptatiḥ pariśiṣṭāni bhavanti kauśikoktāni | kṛttikārohiṇī | rāṣṭrasaṃvargaḥ | rājaprathamābhiṣekaḥ | purohitakarmāṇi | puṣyābhiṣekaḥ | piṣṭarātryāḥ kalpaḥ | ārātrikam | ghṛtāvekṣaṇam | tiladhenuḥ | bhūmidānam | tulāpuruṣaḥ | ādityamaṇḍakaḥ | hiraṇyagarbhaḥ | hastirathaḥ | aśvarathaḥ | gosahasradānam | hastidīkṣā | aśvadīkṣā | vṛṣotsargaḥ | indrotsavaḥ | brahmayāgaḥ | skandayāgāḥ | saṃbhāralakṣaṇam | araṇilakṣaṇam | yajñapātralakṣaṇam | vedilakṣaṇam | kuṇḍalakṣaṇam | samillakṣaṇam | sruvalakṣaṇam | hastalakṣaṇam | jvālālakṣaṇam | lakṣahomaḥ | kāṅkāyanokto bṛhallakṣahomaḥ | koṭihomaḥ | gaṇamālā | ghṛtakambalam | anulomakalpaḥ | āsurīkalpaḥ | ucchuṣmakalpaḥ | samuccayaprāyaścittāni | brahmakūrcavidhiḥ | paiṭhīnasitaḍāgavidhiḥ | pāśupatavratavidhiḥ | saṃdhyopāsanavidhiḥ | snānavidhiḥ | tarpaṇavidhiḥ | śrāddhavidhiḥ | agnihotravidhiḥ | uttamapaṭalam | varṇapaṭalam | nighaṇtuḥ | caraṇavyūhaḥ | candraprātipadikam | grahayuddham | grahasaṃgrahaḥ | rāhucāraḥ | ketucāraḥ | ṛtuketulakṣaṇam | kūrmavibhāgaḥ | maṇḍalāni | digdāhalakṣaṇam | ulkālakṣaṇam | vidyullakṣaṇam | nirghātalakṣaṇam | pariveṣalakṣaṇam | bhūmikampalakṣaṇam | nakṣatragrahotpātalakṣaṇam | utpātalakṣaṇam | sadyovṛṣṭilakṣaṇam | gośāntiḥ | adbhutaśāntiḥ | svapnādhyāyaḥ | atharvahṛdayam | bhārgavīyagārgyabārhaspatyośanasādbhutāni | mahādbhutāni bṛhatsarvānukramaṇī ceti ||
(AVParis_49,4.10) tatra pañcadaśopaniṣado bhavanti | muṇḍakā | praśnakā | brahmavidyā | kṣurikā | cūlikā | atharvaśiraḥ | atharvaśikhā | garbhopaniṣat | mahopaniṣat | brahmopaniṣat | prāṇāgnihotram | māṇḍūkyam | vaitathyam | advaitam | alātaśāntiś ceti ||
(AVParis_49,4.11) tatra brahmavede 'ṣṭādaśa vratāni cariṣyan sāvitrīvratam | vedavratam | vedottaravratam | mailavratam | mailottaravratam | mṛgāravratam | rohitavratam | viṣāsahivratam | yamavratam | śāntivratam | śikhivratam | gaṇavratam | śirovratam | śikhāvratam | marudvratam | adhivratam | aṅgirovratam | pāśupatavrataṃ caret ||
(AVParis_49,4.12) kṛcchram | taptakṛcchram | atikṛcchram | sarvakṛcchram | maundabhāyaḥ | tulāpuruṣaḥ | sāṃtapanam | mahāsāṃtapanaṃ ceti ||
(AVParis_49,5.1) yo vai brahmavedeṣūpanītaḥ sa sarvavedeṣūpanito
(AVParis_49,5.2) yo vai brahmavedeṣv anupanītaḥ sa sarvavedeṣv anupanītaḥ ||
(AVParis_49,5.3) anyavede dvijo yo brahmavedam adhītukāmaḥ sa punar upaneyo
(AVParis_49,5.4) devāś ca ṛṣayaś ca brahmāṇam ūcuḥ ||
(AVParis_49,5.5) ko no [smo] jyeṣṭhaḥ | ka upanetā | ka ācāryaḥ | ko brahmatvaṃ ceti ||
(AVParis_49,5.6) tān brahmābravīt ||
(AVParis_49,5.7) atharvā vo jyeṣṭho 'tharvopanetātharvācāryo 'tharvā brahmatvaṃ ceti ||
(AVParis_49,5.8) tad apy etad ṛcoktam | brahmajyeṣṭheti etayā |
(AVParis_49,5.9) iti tasyārhaṃ brahmavedaś caturṇāṃ vedānāṃ sāṅgopāṅgānām [tam] savākovākyānāṃ setihāsapurāṇānām ||
(AVParis_49,5.10) athāto brahmavedaḥ kapilo varṇena tīkṣṇaḥ pracaṇḍaḥ kāmarūpī viśvātmā jitendriyaḥ | sa tasmin bhagavati durvārajvālaḥ |
(AVParis_49,5.11) kṣudrakarmā sa ca bhagavān brahmavedaś caturmukho dvipakṣo dānto dharmī balavān prājñaḥ kṛtotthāpanīyaḥ krūraḥ ṣaḍrātrāṇi vimṛśī [ṣaḍrātrāṇi ṣaḍ] vaitāyano gotreṇa
(AVParis_49,5.12) ya ekaikasmin vedānāṃ nāmavarṇagotrarūpapramāṇaṃ ca kīrtayed yo vidvān jātismaro bhavati mṛtaḥ sa brahmalokaṃ gacchati ||
(Pariśiṣṭa_50. candraprātipadikam)
(AVParis_50,1.1) oṃ vṛttaṃ prātar amāvāsyāṃ paścād dṛśyeta candramāḥ | tasya varṇaṃ gatiṃ rūpaṃ sthānaṃ caivoccanīcatām ||
(AVParis_50,1.2) hrāsavṛddhiṃ ca śṛṅgāṇāṃ nakṣatraṃ yac ca yojayet | tāni lakṣeta somasya varṣāvarṣaṃ bhayābhayam ||
(AVParis_50,1.3) prathame darśane tv indoḥ samāsādya yadā graham | uttaraṃ vardhate śṛṅgaṃ nīcībhavati dakṣiṇam ||
(AVParis_50,1.4) evam eva śraviṣṭhābhyas teṣām ante ca candramāḥ | udyacched dakṣiṇaṃ śṛṅgaṃ nīcībhavati cottaram ||
(AVParis_50,1.5) anupaśyeta rāṣṭraṃ ca antargirimahāgirim | vidarbhān madrakāṃś caiva bharatāṃś cāpi sarvataḥ ||
(AVParis_50,2.1) sārāṇāṃ vijarāṇāṃ ca samudre ye ca dakṣiṇe | etāñ janapadān hanti yadā syād uttaronnataḥ ||
(AVParis_50,2.2) kāśmīrān daradān darvāñ śūrasenān yayāvarān | śālvānāṃ ca virājānāṃ samudre ye ca paścime ||
(AVParis_50,2.3) etāj janapadān hanti yadā syād dakṣinonnataḥ | puruṣaḥ strīnṛpaṃ hanti aparānto vinaśyati ||
(AVParis_50,2.4) bālhikān yavanakāmbojāñ śālvān madrān uśīnarān | godhāṃś ca bhadrakāṃś caiva madhyaṃ ca kurubhiḥ saha ||
(AVParis_50,2.5) saurāṣṭrān sindhusauvīrān vāneyāṃś cāpi siṃsakān | kṣudrakān mālavān matsyān mlecchān saha pulindakaiḥ ||
(AVParis_50,2.6) śastropajījikuḍyāṃś ca brāhmaṇā yodhinaś ca ye | etāñ janapadān hanti somaḥ puruṣalakṣaṇaḥ ||
(AVParis_50,3.1) lakṣaṇād vā bhavet sthūlaḥ kāye śṛṅge ca hīyate | alpe śarīre durbhikṣaṃ bhayaṃ rogaṃ vinirdiśet ||
(AVParis_50,3.2) yadā pratipadaś candraḥ prakṛtyā vikṛto bhavet | anudbhinno vilūno vā rājamṛtyuṃ vinirdiśet ||
(AVParis_50,3.3) ṣaṣṭhyāṃ madhyaṃ yadā gacched rājā vadhyeta pārthivaḥ | avantīnāṃ ca pūrvārdhaṃ māgadhāś ca viśeṣataḥ ||
(AVParis_50,3.4) paraṃ kumāreṣv aṣṭamyāṃ rājānaṃ daśamī param | evaṃ ca pakṣāpacaye madhye dṛśyeta dvādaśī ||
(AVParis_50,3.5) hanti pañcanadaṃ tatra rājānaṃ sumahadbalam | sarvāṃś ca kuryād rājñas tu tasminn utpātadarśane ||
(AVParis_50,4.1) adbhutāni ca dṛśyante tasminn utpātadarśane | vaiśvānarapathaṃ prāptaḥ samudram api śoṣayet ||
(AVParis_50,4.2) kṛttikānāṃ maghānāṃ ca rohiṇyāś ca viśākhayoḥ | eteṣām uttaro mārgo rājavīthīti tāṃ viduḥ ||
(AVParis_50,4.3) yadīmaṃ mārgam āsthāya candramā vinivartate | nāvarṣā uttamā jñeyā yogakṣemaṃ tathaiva ca ||
(AVParis_50,4.4) gajavīthīṃ nāgavīthīṃ yadi gacchati candramāḥ | ..... govīthīti tadāpy āhur gargasya vacanaṃ yathā ||
(AVParis_50,4.5) aṣṭau sthānāni candrasya kroṣṭukir yāni veda vai | nausthāyī lāṅgalī caiva tṛtīyaś cottaronnataḥ ||
(AVParis_50,4.6) daṇḍasthāyī caturthas tu daṇḍaśāyī tu pañcamaḥ | ṣaṣthas tu yūpasthāyī syāt pārśvaśāyī tu saptamaḥ ||
(AVParis_50,4.7) aṣṭamo 'vāṅśirāś caiva phalam asya nibodhata | rājānaḥ sveṣu rāṣṭreṣu yuktadaṇḍāḥ praśāsati ||
(AVParis_50,5.1) lāṅgalī grasate lokān yugāntaṃ pratipādayet | mārīṃ samadhikām āhur yadā syād uttaronnataḥ ||
(AVParis_50,5.2) daṇḍasthāyī tv amātyānāṃ bhayaṃ rogaṃ vinirdiśet | śaktichedā granthichedā gostenāḥ pāradārikāḥ ||
(AVParis_50,5.3) ete deśān vilumpanti daṇḍasthāyī yadā bhavet | daṇḍaśāyī tu viprāṇāṃ bhayaṃ tatra vinirdiśet ||
(AVParis_50,5.4) yūpasthāyī tu dhānyānāṃ bhayaṃ tatra vinirdiśet | harite śarīre somasya paśūnāṃ vadham ādiśet ||
(AVParis_50,5.5) kṛṣṇe śarīre somasya śūdrāṇāṃ vadham ādiśet | pīte śarīre somasya vaiśyānāṃ vadham ādiśet
(AVParis_50,5.6) rakte śarīre somasya rājñāṃ tu vadham ādiśet | śukle śarīre somasya brahmavṛddhiṃ vinirdiśet ||
(AVParis_50,6.1) snigdhaḥ pītaḥ suvarṇābhaḥ pakṣādau yadi candramāḥ | gosthāyī saṃpradṛśyeta vipravṛddhiṃ vinirdiśet ||
(AVParis_50,6.2) uccasthāne yadā pītaḥ samaśṛṅgaḥ śaśī bhavet | nāgavīthīgataḥ snigdhaḥ sa sarvaguṇapūjitaḥ ||
(AVParis_50,6.3) dhūmrābho lāṅgalasthāyī śrīmān salakṣmamaṇḍalaḥ | pakṣādau yadi dṛśyeta brahmakṣatrasukhāvaḥ ||
(AVParis_50,6.4) rājavīthīṃ tu saṃprāpta ugradaṇḍī yadā bhavet | haridrākuṅkumābhaś ca śmaśānam avalokayet ||
(AVParis_50,6.5) mṛtyuṃ saṃyojayet somo bālākṛtir avāṅchirāḥ | lākṣārudhirasaṃkāśo dhanuḥsthāyī yadā bhavet ||
(AVParis_50,7.1) saṃgrāmaṃ yojayet somo loke tu tumulaṃ bhayam | dvicandraṃ gaganaṃ dṛṣṭvā brūyād brahmavadho mahān ||
(AVParis_50,7.2) dvau sūryau vā yadā syātāṃ tadā kṣatravadho mahān | dṛṣṭvā tu caturaḥ sūryān uditān sarvatodiśam ||
(AVParis_50,7.3) śastreṇa janamāreṇa tad yugāntasya lakṣaṇam | āditye pāṇḍuraṃ chattraṃ saṃdhyāvelāṃ yadā bhavet ||
(AVParis_50,7.4) deśasya vidravaṃ sūryo rājamṛtyuṃ vinirdiśet | ādityasya rathaḥ śvetaḥ saṃdhyāvelāṃ yadā bhavet ||
(AVParis_50,7.5) pratyāsannaṃ bhayaṃ vidyāt tasminn utpātadarśane ||
(AVParis_50,8.1) ādityaḥ sarvataś chinno dvaidhībhutaḥ pradṛśyate. deśasya vidravaṃ sūryo rājamṛtyuṃ vinirdiśet ||
(AVParis_50,9.1) kṣemaṃ vikukṣile brūyāt sthālīpiṭharasaṃsthite | saṃkṣipte kṣīyate loko durbhikṣaṃ vajrasaṃsthite ||
(AVParis_50,9.2) divā hy asmin pataty ulkā satataṃ kampate mahī | aparvāśaninirghoṣāḥ saṃdhyā ca jvalanacchavā ||
(AVParis_50,9.3) nakṣatrapātasyotpattir dhūmasya rajaso 'pi vā | śṛṅgaṃ bhavaty ādityasya tṛṇakāṣṭhaṃ ca śuṣyati ||
(AVParis_50,9.4) rājāno hy aśivās tatra citraṃ varṣati mādhavaḥ | dvādaśānāṃ tu māsānāṃ madhye naśyati pārthivaḥ ||
(AVParis_50,9.5) kārttikyāṃ śuklapakṣasya bahulasya trayodaśīm | vidyāt tu svātisaṃpātaṃ divasān ekaviṃśatim ||
(AVParis_50,9.6) saptāhaṃ tu bhaved goṣu saptāhaṃ mṛgapakṣiṣu | mānuṣeṣu ca saptāhaṃ tataḥ śreyas tu kalpayet ||
(Pariśiṣṭa_51. grahayuddham)
(AVParis_51,1.1) oṃ ke cid grahā nārarān āśrayante ke cid grahā [jyotiṣi] saṃgrahe ca | graho graheṇaiva hataḥ kathaṃ syād vijñāya tattvaṃ bhagavān bravītu ||
(AVParis_51,1.2) evaṃ sa pṛṣṭo munibhir mahātmā provāca gargo grahayuddhatantram | parājayaṃ caiva jayaṃ ca teṣāṃ śubhāsubham(aśubhamñ) caiva jagaddhitāya ||
(AVParis_51,1.3) arko jātaḥ kaliṅgeṣu yavaneṣu ca candramāḥ | aṅgārakas tv avantyāyāṃ magadhāyāṃ budhas tathā ||
(AVParis_51,1.4) bṛhaspatiḥ saindhaveṣu mahārāṣṭre tu bhārgavaḥ | śanaiścaraḥ surāṣṭrāyāṃ rāhus tu giriśṛṅgajaḥ | ketur malayake jāta ity etad grahajātakam ||
(AVParis_51,1.5) yasmin deśe tu yo jātaḥ sa grahaḥ pīḍyate yadā taṃ deśaṃ ghātitaṃ vidyād durbhikṣeṇa bhayena vā ||
(AVParis_51,2.1) divākaraś caiva śanaiścaras tathā bṛhaspatiś caiva budhaś ca nāgarāḥ | prajāpatiḥ ketur athāpi candramās tathaiva rāhūśanasau ca yāyinaḥ ||
(AVParis_51,2.2) yadā graho nagara eva nāgaraṃ vijeṣyate yāyy atha vāpi yāyinam | tadā nṛpo nāgara eva nāgaraṃ vijeṣyate vāyy atha vāpi yāyinam ||
(AVParis_51,2.3) ārohaṇaṃ ca bhedaś ca lekhanaṃ savyadakṣiṇam | raśmisaṃsarjanaṃ caiva grahayuddhaṃ caturvidham ||
(AVParis_51,2.4) prasavye vigrahaṃ brūyāt saṃgrāmaṃ raśmisaṃgame | lekhane 'mātyapūḍā syād bhedane tu janakṣayaḥ ||
(AVParis_51,2.5) sarveṣāṃ nabhasi samāgame grahāṇām uktṛṣṭo bhavati tathaiva raśmivān yaḥ | snigdhatvaṃ bhavati tu yasya [sa graho graheṇa] saṃyukto bhavati [tu yaḥ] parājayeta śeṣaḥ ||
(AVParis_51,3.1) śyāmo vā vyapagataraśmimaṇḍalo vā rūkṣo vā vyapagataraśmivān kṛśo vā | ākrānto vinipatitas tato 'pasavyo vijñeyo hata iti sa graho graheṇa ||
(AVParis_51,3.2) budhaś ca bhaumaḥ śanibhārgavāṅgirāḥ pradakṣiṇaṃ yāti yadā niśākaram | anamayatvaṃ triṣu saukhyam uttamaṃ viparyaye cāpi mahāñ janakṣayaḥ ||
(AVParis_51,3.3) dhanakanakarajatasaṃcayāś ca sarve śamadamamantraparāś caye manuṣyāḥ | śakayavanatukhārabālhikāś ca kṣayam upayānti divākarasya ghāte ||
(AVParis_51,3.4) atha some hate vidyād dhrvaṃ rājño viparyayaḥ | saṃharanti ca bhūtāni bhūmipālāḥ pṛthakpṛthak ||
(AVParis_51,3.5) parasparaṃ virudhyante kṣudbhayaṃ cāpi dāruṇām | anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ vidyāt somaviparyaye ||
(AVParis_51,4.1) traigartāḥ kṣitipatayaḥ sayodhamukhyāḥ pīḍyante girinilayāgnijīvinaś ca | saṃgrāmāḥ sarudhirapāṃsuvarṣamiśrā durbhikṣaṃ bhavati dharāsutasya ghāte ||
(AVParis_51,4.2) sāgaranilayāḥ paurāḥ kṣayam upayānti narā vaṇikpradhānāḥ | bhavati tu [rājā] vijayī prayāyī budhabandhane prapatanti cātra sobhyāḥ ||
(AVParis_51,4.3) daivajñās tapasi ciraṃ suniścitārthāḥ syur dāntā nṛpatigaṇaḥ purohitāś ca | āgantur jayati vadhaś ca nāgarāṇāṃ trailokyam <ca> bhayam upaiti guros tu ghāte ||
(AVParis_51,4.4) yo rājā prathitaparākramaḥ pṛthivyāṃ vaṅgāṅgādiṣu madadhāḥ saśūrasenāḥ | ye yodhāḥ samaraṇabhumilabdhaśabdās te sainyaiḥ kṣayam upayānti śukraghāte ||
(AVParis_51,4.5) mahiṣakavṛṣabhāḥ sabhasmapauṇḍrāḥ kṛṣipaśupālyaratāś ca ye manuṣyāḥ | vividhabhayasamāhitās tu sarve kṣayam upayānti śanaiścarasya ghāte ||
(AVParis_51,5.1) ye ke cin nṛpatiṣu dāmbhikāḥ piśācāḥ kāryāṇāṃ vrataniyameṣu channapāpāḥ | ye cānye śabarapulindacedigādhā bādhyante yadi bhavate 'tra rāhughātaḥ ||
(AVParis_51,5.2) ākrāntaṃ samanubhavanti yāyisaṃghā vadhyante yadi bhavate [paras] paro 'highātaḥ | saṃgrāmāḥ sarudhirapāṃsuvarṣamiśra durbhikṣaṃ bhavati tu ketupīḍanena ||
(AVParis_51,5.3) yat kiṃ cid divigatam antarikṣajaṃ vā bhaumaṃ vā bhavati nimittam apraśastam | tat savaṃ stanitamahābhrabidyudvarṣaiḥ śāntaṃ syād bhavati sadakṣiṇaiś ca homaiḥ ||
(AVParis_51,5.4) ye deśā grahagaṇabhinnabhūmikampā yeṣāṃ vā graha upayātacandrasūryaḥ | tān deśān [grahagaṇabhinnabhumikampān] parjanyaḥ śamayati saptarātravṛṣṭyā ||
(AVParis_51,5.5) prasavyas triṣu māseṣu saṃsargo māsikaḥ smṛtaḥ | lekhane pakṣa ity āhur bhedane saptarātrikam ||
(AVParis_51,5.6) āgneyā vāsavāś caiva vāyavyā vāruṇās tathā | sarva eva śubhā jñeyā gargasya vacanaṃ yathā ||
(Pariśiṣṭa_52. grahasaṃgrahaḥ)
(AVParis_52,1.1) om atharvāṇaṃ namaskṛtya uvāca bhagavān ṛṣiḥ | kīdṛśā grahaputrāś ca kiyanto vā vadasva me ||
(AVParis_52,1.2) pṛṣṭaha sa śaunakenātha brāhmaṇānāṃ hitāya vai | saṃkhyām uvāca bhagavān padmayonimataṃ yathā ||
(AVParis_52,1.3) dikcāriṇo divicarā bhūcarā vyomacāriṇaḥ | divācarā rātricarā divārātricarāś caye ||
(AVParis_52,1.4) pṛthikcarāś ca ye tatra te ca syuḥ saṃghacāriṇaḥ | caranty aparavīthīṣu ye ca vibhrāntamaṇḍalāḥ ||
(AVParis_52,1.5) te grahāḥ saṃgraheṇāhaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ | anekavidhasaṃsthānaṃ pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ ||
(AVParis_52,2.1) gokṣīrakumudaprakhyās tīvreṇa vapuṣānvitāḥ | caranty antaravīthīṣu snigdhā vipulatejasaḥ ||
(AVParis_52,2.2) ete visarpakā nāma arciṣmanto mahāprabhāḥ | vijñeyāś caturaśītiḥ śukraputrā mahāgrahāḥ ||
(AVParis_52,2.3) śuklā nikarāḥ saurābhās tyajanta iva cārciṣaḥ | sphuranta iva cākāśe bimbakā raśmibhir vṛtāḥ ||
(AVParis_52,2.4) prāyaśo dakṣiṇe mārge nīcair vibhrāntamaṇḍalāḥ | vikacāḥ pañcaṣaṣṭis te bṛhaspatisutāḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_52,2.5) ye śvetāḥ kiṃcid ākṛṣṇā viśikhāḥ syur vitārakāḥ | te ṣaṣṭiḥ kanakā nāma śanaiścarasutā grahāḥ ||
(AVParis_52,3.1) ekapaKcāśato jñeyās taskarāḥ sūkṣmaraśmayaḥ | baudhāḥ kamalagarbhābhāḥ kiṃcit pāṇḍuratejasaḥ ||
(AVParis_52,3.2) kauṅkumā lohitāṅgasya putrā vidrumatejasaḥ | triśikhā vā tribhāgā vā ṣaṣṭir ity uttare pathi ||
(AVParis_52,3.3) nānādhūmanibhā rūkṣā dhūmavyākularaśmayaḥ | śatam ekādhikaṃ mṛtyoḥ putrāḥ syur dhūmaketavaḥ ||
(AVParis_52,3.4) kṛṣṇābhāḥ kṛṣṇaparyantāḥ kaluṣākṛtiraśmayaḥ | rāhoḥ putrās trayas triṃśad grahās tāmasakīlakāḥ ||
(AVParis_52,3.5) nānāvarṇāgnisaṃkāśā jvālāmālā visarpiṇaḥ | viśvarūpāḥ sutā agner grahā viṃśaṃ śataṃ smṛtam ||
(AVParis_52,4.1) aruṇās tu sutā vāyor dāruṇāḥ saptasaptatiḥ | vāteritā bhramantīva rūkṣā vikīrṇaraśmayaḥ ||
(AVParis_52,4.2) tārāpuñjapratīkāśās tārāmaṇḍalasaṃvṛtāḥ | prājāpatyā grahās tv aṣṭau gaṇakā nāmanāmataḥ ||
(AVParis_52,4.3) catvāras tārajā yuktāḥ sūkṣmāṇo rūparaśmayaḥ | brahmasaṃtānakā nāma dve śate caturuttare ||
(AVParis_52,4.4) vaṃśagulmapratīkāśā [vaṃśagulmasaraśmayaḥ] | kākatuṇḍanibhābhiś ca raśmibhiḥ kiṃcid āvṛtāḥ ||
(AVParis_52,4.5) udakaṃ cotsṛjantīva snigdhatvāt saumyadarśanāḥ | ete nāmnā smṛtāḥ kaṅkās triṃśad dvau vāruṇā grahāḥ ||
(AVParis_52,5.1) muṇḍatārāḥ kabandhābhā rukmakeśāś ca raśmayaḥ | kālaputrāḥ kabandhās te smṛtāḥ ṣaṇṇavatir grahāḥ ||
(AVParis_52,5.2) arciṣmāṃś ca prabhāsaś ca romaśo viṣamāṃs tathā | asnigdhāś cātikāyāś ca kiṃśuko rājasāyakaḥ ||
(AVParis_52,5.3) ṛṣakaiś caiva rādhātaḥ kumudaḥ phanako ghanaḥ | eṣām aśveti vijñeyā ārās tu parisarpakāḥ ||
(AVParis_52,5.4) nakṣatracāriṇo hy ete bhṛguputrā mahābalāḥ | pāṇḍurābhiḥ sudīrghābhiḥ śikhābhiḥ śītaraśmayaḥ ||
(AVParis_52,5.5) atisaṃtānakāś tv anye ṣaṣṭir vāyoḥ sutā grahāḥ | vikesarāḥ prakāśante kṛṣṇalohitaraśmayaḥ ||
(AVParis_52,6.1) miśrībhūtās tu te jñeyā guṇṭhitā iva reṇunā | dhūmaketoḥ sutā jñeyāḥ śatam ekādhikaṃ ca tat ||
(AVParis_52,6.2) atyarthaṃ kanakās tv anye prataptakanakaprabhāḥ | antakaputrakāḥ ṣaṣṭir asnigdhā madhyacāriṇaḥ ||
(AVParis_52,6.3) ye tu nakṣatravaṃśasya bhāgam uttaram āśritāḥ | ekatārā vapuṣmanto mahākāyāḥ prabhānvitāḥ ||
(AVParis_52,6.4) vyālakasya tu ye putrāḥ saptaṣaṣṭiḥ samantataḥ | nāmato 'dhikacā nāma tattvajñaiḥ parikīrtitāḥ ||
(AVParis_52,6.5) saṃtānakanibhā ye tu dṛśyante sūkṣmaraśmayaḥ | ekatārā dvitārā vā atha vā pañcatārakaḥ ||
(AVParis_52,7.1) brahmarāśes tu te putrā grahāḥ saṃtānasaṃsthitāḥ | saṃcaranti nabhaḥ sarvam utpanne puruṣakṣaye ||
(AVParis_52,7.2) aṇavo lohitās tv anye prakāśante 'dhikeśakāḥ | pañcaṣaṣṭis tu te jñeyāḥ prājāpatyā grahāḥ smṛtāḥ ||
(AVParis_52,7.3) pariveṣeṣu jāteṣu grahāṇāṃ maṇḍaleṣu ca | dṛśyante kārmukā nāma saptatyekā samāḥ smṛtāḥ ||
(AVParis_52,7.4) adharmasaṃbhavās tv anye caturdaśa parikramāḥ | adhaḥśikhāḥ prakāśante vivarṇā ghoratārakāḥ ||
(AVParis_52,7.5) karṇachidraprātīkāśāḥ kṛṣṇās te tārakākṛtau | kīlakā rāhuputrās tu candrasūryatalāśrayāḥ ||
(AVParis_52,8.1) vajraḥ kavandhas triśirāḥ śaṅkhabhedī śikhāvataḥ | daṇḍāś ca rāhuputrāḥ syur nāmabhis tulyavarcasaḥ ||
(AVParis_52,8.2) yathā somārkayor jyoter maṇḍalābhyāśasevinaḥ | rājanyatvāt pradṛśyante prajānāṃ saṃkṣayāvahāḥ ||
(AVParis_52,8.3) tatra mandaphalā jñeyāḥ śaśāṅkatalasevinaḥ | divākaratalābhyāśaṃ sevino bhṛśadāruṇāḥ ||
(AVParis_52,8.4) pannagās tu caturviṃśat kṛṣṇā dvātriṃśatir grahāḥ | dakṣiṇādyāsu vīkṣyante nīcair vibhrāntamaṇḍalāḥ ||
(AVParis_52,8.5) kevalaṃ tārakākārā dṛśyante niḥprabhaprabhāḥ | pītaraktā grahāḥ pañca pūrvadakṣiṇataḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_52,9.1) dakṣiṇāparataś cāpi pītaraktau grahau smṛtau | uttarāparatas tv ekaḥ pītarakto grahaḥ smṛtaḥ ||
(AVParis_52,9.2) aiśānyāṃ śvetaraktābha ekas tiṣṭhati sūryakaḥ | yaḥ saṃdhivelāsv arkābho dikṣu sarvāsu dṛśyate ||
(AVParis_52,9.3) nātidūre raveḥ snigdhaḥ sa varṣāyābhayāya ca | yavakrītoṣaraibhyāś ca nāradaḥ sarvatas tathā ||
(AVParis_52,9.4) karṇaś ca raibhyasya putrau cārvāvasuparāvasū | saptaite sthāvarā jñeyāḥ saha sūryeṇa sarpiṇaḥ ||
(AVParis_52,9.5) sthāvarāṇāṃ narendrāṇāṃ prācyānāṃ pakṣam āśritāḥ | svastyātreyo mṛgavyādha ṛmucuḥ pramṛcus tathā ||
(AVParis_52,10.1) prabhāsaś candrabhāsaś ca tathāgastyaḥ pratāpavān | dṛḍhavratas triśaṅkuś ca ajau vaiśvānare mṛḍaḥ ||
(AVParis_52,10.2) aruṇaś ca danuś caiva yāmyāyāṃ sthāvarāḥ smṛtāḥ | gautamo 'trir vasiṣṭhaś ca viśvāmitras tu kaśyapaḥ ||
(AVParis_52,10.3) ṛcīkaputraś ca tathā bharadvājaś ca vīryavān | ete sapta mahātmāna udīcyāṃ sthāvarāḥ smṛtāḥ ||
(AVParis_52,10.4) śiśumāreṇa sahitā dhruveṇa ca mahātmanā | pulastyaḥ pulahaḥ somo bhṛgur aṅgirasā saha ||
(AVParis_52,10.5) hāhāhūhū ca vijñeyau viṣṇoś ca padam uttamam | madhyāntasthāvarāṇāṃ tu niyatāv iti buddhimān ||
(AVParis_52,11.1) kūṭasthānāni sarvāṇi dikṣv etāny upadhārayet | prabhānvitāni śvetāni snigdhāni vimalāni ca ||
(AVParis_52,11.2) arciṣmanti prasannāni tāni kuryuḥ prajāhitam | niḥprabhāṇi vivarṇāni nirarcīmṣy amalāni ca ||
(AVParis_52,11.3) hrasvāny asnehayuktāni na bhāvāya bhavanti hi | yat kiṃcit sthāvaraṃ loke tat prasanneṣu vardhate ||
(AVParis_52,11.4) kūṭastheṣv aprasanneṣu sthāvaraṃ parihīyate | ādityaś caiva śukraś ca lohitāṅgas tathaiva ca ||
(AVParis_52,11.5) rāhuḥ somaḥ śanaiścaro bṛhaspatibudhau tathā | aindra āgneyo yāmyaś ca nairṛto vāruṇas tathā ||
(AVParis_52,12.1) vāyavyaś caiva saumyaś ca brāhmaś caivāṣṭamo grahaḥ | navamaś caiva vijñeyo dhūmaketur mahāgrahaḥ ||
(AVParis_52,12.2) yugagrahā na cānye te tatrāṣṭau diggrahāḥ smṛtāḥ | sanakṣatreṣu mārgeṣu dṛśyante tu yugagrahāḥ ||
(AVParis_52,12.3) vibhrāntamaṇḍalāḥ śeṣā dṛśyante khacarā grahaḥ | mṛtyor niśvāsajāś cānye jñeyāḥ ṣoḍaśa ketavaḥ ||
(AVParis_52,12.4) kūṣmāṇḍavad visaṃchannas triṇavā dakṣiṇe pathi | ekādaśaiva vijñeyā dvādaśādityasaṃbhavāḥ ||
(AVParis_52,12.5) sūryavarcanirīkṣās te tejodhātumayā grahāḥ | dakṣayajñe tu rudrasya krodhād anye tu niḥsṛtāḥ ||
(AVParis_52,13.1) bhīmarūpā daśaikaś ca jvalāṅkuśadharā grahāḥ | sapta paitāmahās tv anye tiryaggā jarjaragrahāḥ ||
(AVParis_52,13.2) śikhāḥ sṛjanto vitatās tantuśuklapaṭopamāḥ | śvetaketava ity anye vyākhyātā daśa pañca ca ||
(AVParis_52,13.3) uddālakarṣiputrās te nīcair vibhrāntamaṇḍalāḥ | te syuḥ śvetaśikhāḥ sarve saumyāḥ kāntās tanuprabhāḥ ||
(AVParis_52,13.4) aṣṭādaśendunā sārdhaṃ mathyamāne purāmṛte | ketavaḥ kundapuṣpābhāḥ kṣīrodanabhasi smṛtāḥ ||
(AVParis_52,13.5) viraśmayaś ca viśikhā mahākāyā nirarciṣaḥ | raupyakumbhanibhāḥ saumyā grahāḥ syuḥ śītatejasaḥ ||
(AVParis_52,14.1) brahmakopamayas tv eko viśvātmā sarvato grahaḥ | caturyugānte lokānām udayas tasya vidyate ||
(AVParis_52,14.2) nakṣatrapatham utsṛjya nabhoaṃśāḥ pārśvacāriṇaḥ | pūrvato 'bhyuditā vā syur nīcair uttaratas tathā ||
(AVParis_52,14.3) bhūmyām abhyuditā vā syur hrasvasnehapariplutāḥ | sarva eva tu vijñeyā grahā mandaphalodayāḥ ||
(AVParis_52,14.4) sarveṣāṃ paitṛkaṃ karma prajābhāgyodbhavaṃ mahat | sarve te sarvato hanyur aśubhaṃ yad vadanti ca ||
(AVParis_52,14.5) tatkarmajanmamāhātmyaṃ śīlābhijanam eva ca | tadrūpāṃs tadguṇāṃś cāpi tanmayāṃs tatparigrahān ||
(AVParis_52,15.1) sarva eva rogapradā mṛtyuśastrāgnitaskaraiḥ | paśusasyopaghātaiś ca hanyur anyaiś ca kāraṇaiḥ ||
(AVParis_52,15.2) dhūpanāt sparśanāt sthānād udayāstamasaṃbhavāt | hanyuḥ pañcavidhaṃ sarve ketavo nātra saṃśayaḥ ||
(AVParis_52,15.3) mṛdudhruvograkṣipreṣu sādhāraṇacareṣu ca | dāruṇeṣu ca ṛkṣeṣu sādhāraṇacareṣu ca | dāruṇeṣu ca ṛkṣeṣu vidyāt tatsadṛśaṃ phalam ||
(AVParis_52,15.4) yathādiṣṭaṃ yathāvarṇaṃ yathāvargaparigraham | sarva evoditā hanyuḥ sarva eva mahāgrahāḥ ||
(AVParis_52,15.5) mṛtyoḥ kālasya sūryasya brahmaṇas tryambakasya ca | bhaumasya rāhor agneś ca prajātā ye sudāruṇāḥ ||
(AVParis_52,16.1) prajāpateś ca dharmasya somasya varuṇasya ca | pītādyāś ca diśāṃ putrā vijñeyā mṛdudāruṇāḥ ||
(AVParis_52,16.2) kaśyapasya ca marīcer uddālakaṛṣes tathā | putrā mandaphalā jñeyās teṣām amṛtasaṃbhavāḥ ||
(AVParis_52,16.3) śukrādīnāṃ ca ye putrā grahāṇāṃ parikīrtitāḥ | teṣāṃ vīryāṇi jāniyāt pitṛbhyaḥ sādhikāni tu ||
(AVParis_52,16.4) nāradātreyagargāṇāṃ guror uśanasas tathā | grahāṇāṃ saṃgraho hy evam eṣa kārtsnyena kīrtitaḥ ||
(AVParis_52,16.5) anekaśatasāhasra anekaśatalakṣaṇaḥ | devalabdhavarākāśe prāha sarvān pṛthakpṛthak ||
(AVParis_52,16.6) etadutthe tu sarvasmin bhaye 'tha samupasthite | mahāśāntiṃ prakurvīta rājā rāṣṭrasya rakṣaṇe ||
(AVParis_52,16.7) tat prayāti śamaṃ sarvaṃ prajānāṃ tu sukhaṃ bhavet | rājāno muditās tatra pālayanti vasuṃdharām ||
(Pariśiṣṭa_53. rāhucāraḥ)
(AVParis_53,1.1) om upetya yaś candramasaṃ raviṃ vā gṛhṇāti sūnor asurasya putraḥ | nibodhataitasya śubhāśubhāni grahasya mṛtyoḥ praticeṣṭitāni ||
(AVParis_53,1.2) yadā tu rāhuḥ śaśino raver <vā> [grahe] grahītukāmo bhavati prasahya | tadā karoty adbhutadarśanāni yair jñāyate rāhur upaiṣyatīti ||
(AVParis_53,1.3) udvepate tadā candro yadā rāhuḥ pradṛśyate || pāṇḍur vā jāyate klībaḥ śaśo vāsya vivardhate ||
(AVParis_53,1.4) rekhāntarāpurārāṇi kalmaṣāṇi divākare | vadanti ca bhaṛśaṃ śvāno vānti vātāś ca bhīṣaṇāḥ ||
(AVParis_53,1.5) saṃdhyayor ubhayoś colkā gavāṃ prakṣīyate payaḥ | kṣīriṇām aiva vṛkṣāṇāṃ tad ahar naśyate payaḥ ||
(AVParis_53,2.1) apsu snigdhāni dṛśyante kākābadhnanti maṇḍalam | ūrdhvaṃ vadati gomāyur yadā rāhuḥ pradṛśyate ||
(AVParis_53,2.2) candragrahanimittāni śuklapakśāṣṭamīparam | ā paurṇamāsyā dṛśyeran sūryasya ca tathobhayoḥ ||
(AVParis_53,2.3) udito gṛhyamāṇas tu hanti vedavido janān | bālāṃś ca jaṭilān hanti ye ca kāṣāyavāsasaḥ ||
(AVParis_53,2.4) yauvanasthāṃś ca pūrvāhṇe hanti yajñavido janān | audakāni ca sarvāṇi nāgendrāś cātra duḥkhitāḥ ||
(AVParis_53,2.5) atha madhyapathaṃ prāptaḥ śūdrān hanti ca taskarān | parivṛkto nṛpaṃ hanti candraś caraṇacāraṇān ||
(AVParis_53,3.1) pralambaḥ pramadān hanti kṣatraṃ rāṣṭraṃ ca sarvaśaḥ | traigartāś cātra pīḍyante ye ca daṇḍabhṛto janāḥ ||
(AVParis_53,3.2) uparakto yadodeti yadā vā pratitiṣṭhati | ayogakṣemam ādiśyet triṣu lokeṣu dāruṇam ||
(AVParis_53,3.3) śāradaṃ trīṇi varṣāṇi sasyaṃ jātaṃ na pacyate | naidāghenātra jīvanti prajā mūlaphalena vā ||
(AVParis_53,3.4) sarvaṃ saṃgrasate jyotiś ciram antardadhāti vā | hanti sphītāni rāṣṭrāṇi pradhānaṃ ca mahīpatim ||
(AVParis_53,3.5) yadi <tu> rāhur ubhau śaśibhāskarau grasati pakṣam anantaram antataḥ | puruṣaśoṇitakardamavāhinī bhavati bhūr na ca varṣati mādhavaḥ ||
(AVParis_53,4.1) gṛhītvā bhāskaraṃ pūrvaṃ gṛhṇāti śaśinaṃ yadi | taṃ tu somottaraṃ nāśas tatra rdhyante hi devatāḥ ||
(AVParis_53,4.2) vayasāṃ maraṇaṃ chidre prakīrṇe rakṣasāṃ vadhaḥ | nāgānāṃ tu mahānāge chidre devo na varṣati ||
(AVParis_53,4.3) śveto varṇo brāhmaṇānāṃ kṣatriyāṇāṃ tu lohitaḥ | vaiśyānāṃ pītako varṇaḥ śūdrāṇāṃ kṛṣṇa ucyate ||
(AVParis_53,4.4) eteṣāṃ yena varṇena rāhuś carati bhāskare | yā jātis tasya varṇasya tāṃ sa pīḍayate grahaḥ ||
(AVParis_53,4.5) śyāmo bhavati vātāya draukṣo bhavati vṛṣṭaye | haridraḥ sarvadhānyānāṃ kopaṃ sṛjati dāruṇam ||
(AVParis_53,5.1) tāmro bhavati śastrāya śastrāya rūkṣo bhavati mṛtyave | bahvākāras tu bhūtānāṃ ghoraṃ janayate jvaram ||
(AVParis_53,5.2) dhūmavarṇo 'gnivarṇo vā grāmeṣu nagareṣu vā | agnyutpātān gṛhasthānāṃ karotīha mahāgrahaḥ ||
(AVParis_53,5.3) nīlalohitaparyanto rāhuś carati bhāskare | amātyo hanti rājānaṃ rājā vāmātyam ātmaha ||
(AVParis_53,5.4) yasya rājñaś ca nakṣatre svarbhānur uparajyati | rājyabhraṃśaṃ suhṛnnāśaṃ maraṇaṃ cātra nirdiśet ||
(AVParis_53,6.1) snigdhavarṇo yadārciṣmān parvasthaḥ snehavān grahaḥ | kṣipraṃ vāpy uditaṃ brūhi sarvabhūtabhayāya vai ||
(AVParis_53,6.2) pradakṣiṇe tu somasya apasavye tu vigrahaḥ | raśmibhede bhayaṃ ghoram ullekhe mantriṇāṃ vadhaḥ ||
(AVParis_53,6.3) darśayitvā tu rūpāṇi yadā rāhur na dṛśyate | śastradurbhikṣasaṃpātair bhayaṃ ghoraṃ vinirdiśet ||
(AVParis_53,6.4) gṛhītāstamitayos tu na bhuñjīran dvijātayaḥ | ā punardarśanāt tābhyāṃ japahomau vivartayet ||
(AVParis_53,6.5) candrasūryagrahe nādyād adyāt snātvā tu muktayoḥ | amuktayor astaṃgayor adyāt snātvā pare 'hani ||
(AVParis_53,6.6) tataḥ ṣaṭsu tataḥ ṣaṭsu tato 'dhyardheṣū vā punaḥ | ardhavarṣeṣu māseṣu ādityasya tato grahaḥ ||
(AVParis_53,6.7) tataḥ ṣaṭsu tataḥ ṣaṭsu triṣu varṣeṣu vā punaḥ | etāvad eva rāhos tu cāram āhur manīṣiṇaḥ ||
(Pariśiṣṭa_54. ketucārāḥ)
(AVParis_54,1.1) oṃ bhārgavas tu purovāca maharṣīn bhagavān ṛṣiḥ | ketusaṃcāraṃ śṛṇuta utthānaṃ caiva yādṛśam ||
(AVParis_54,1.2) nimittani ca vakṣyāmitasyoktāni hi yāni tu | tāni sarvāṇi jāniyād utpātajñānakovidaḥ ||
(AVParis_54,1.3) viprāñ śvetākṛtir hanti kṣatriyān hanti lohitaḥ | vaiśyāṃs tu pītako hanti śūdrān hanti tathāsitaḥ ||
(AVParis_54,1.4) itarān pīḍayet ketur anyavarṇo yadā bhavet | ṣaṇmāsābhyantare rājño maraṇaṃ ca tadādiśet ||
(AVParis_54,1.5) śvetaḥ śastrākulaṃ kuryāl lohitas tv agnito bhayam. kṣudbhayaṃ pītakaḥ kuryāt kṛṣṇo rogam atholbaṇam ||
(AVParis_54,2.1) yasmin deśe śiras tasya sa deśaḥ pīḍyate bhṛśam | madhye tu madhyamā pīḍā yato pucchaṃ tato jayaḥ ||
(AVParis_54,2.2) śaktyākāro 'tināśāya duḥkhāya musalākṛtiḥ | dīrghaḥ sūkṣmaḥ sukhāyaiva hrasvaḥ sthūlo vināśakṛt ||
(AVParis_54,2.3) utthānaṃ caiva ketūnāṃ vināśāyaiva hi smṛtam | tasmād ātharvaṇair mantraiḥ śamanam ārayed budhaḥ ||
(AVParis_54,2.4) māhendrūn anṛtān raydrūn vauśvadevīm athāpi vā | utpāteṣu mahāśāntiṃ kārayed bahudakṣiṇām ||
(AVParis_54,2.5) ārādhitāḥ śamaṃ yānti tadutpātā na saṃśayaḥ | homair japyaiś ca vividhair dānaiś cabahurūpakaiḥ ||
(AVParis_54,2.6) tasya yatra śiro deśe tata utthāya vāvrajet | dhanaṃ vā sarvam utsṛjya mṛtyor mucyetā vā na vā ||
(AVParis_54,2.7) dattvā vā pṛthivīṃ sarvāṃ rājā śāntiṃ niyacchati ||
(Pariśiṣṭa_55. ṛtuketulakṣaṇam)
(AVParis_55,1.1) om ṛtuketūn pravakṣyāmi yathāvad anupūrvaśaḥ | yāvanto yasya putrāḥ syuḥ kuryur yac coditā divi ||
(AVParis_55,1.2) sarve te dharaṇījātā māsā ye devanirmitāḥ | ādityaraśmibhir baddhāḥ saure tiṣṭhanti maṇḍale ||
(AVParis_55,1.3) daśa vai vāruṇās tatra sūryaputrās tu viṃśatiḥ | caturviṃśatir āgneyā yamaputrā nava smṛtāḥ ||
(AVParis_55,1.4) aṣṭādaśa ca kauberā vāyuputrās tu viṃśatiḥ | eṣā saṃkhyā tu ketūnāṃ śatam ekottaraṃ smṛtam ||
(AVParis_55,1.5) śrāvaṇaprauṣṭhapadayor vāruṇāṃs tu vinirdiśet ||
(AVParis_55,1.6) [ārādhitāḥ śamaṃ yānti tadutpātā na saṃśayaḥ | homair jāpaiś ca vividhair dānaiś ca bahurūpakaiḥ ||]
(AVParis_55,1.7) āvāhayet tato meghān pūrṇāṃ kuryād vasuṃdharām | unmattāḥ sarito yānti jalavegasamāhitāḥ ||
(AVParis_55,1.8) dhānyaṃ samarghatāṃ yāti ītayo na bhavanti hi udaye vāruṇānāṃ tu etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,2.1) aśvayuji kārttike ca sūryaputrān vinirdiśet | teṣāṃ caiva tu karmāṇi lakṣaṇaiḥ śṛṇu yādṛśaiḥ ||
(AVParis_55,2.2) tato dahati dīptāṃśuḥ sarvānnāni divākaraḥ | mriyante ca tathā gāvaḥ śvāpadāś ca viśeṣataḥ ||
(AVParis_55,2.3) viṣaṃ ca prabalaṃ tatra sarvadamṣṭriṣu dāruṇam | udaye sūryaputrāṇām etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,3.1) mārgaśīrṣe ca pauṣe ca agniputrān vinirdiśet | teṣāṃ caiva tu karmāṇi lakṣaṇaiḥ śṛṇu yādṛśaiḥ ||
(AVParis_55,3.2) agnir dahati rāṣṭrāṇi haritāni vanāni ca vidravanti tato deśāḥ samantād bhayapīḍitāḥ ||
(AVParis_55,3.3) kasmiṃś cij jāyate kṣemaṃ kasmiṃś cij jāyate bhayam | udaye hy agniputrāṇām etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,4.1) māghaphālbunayor madhye yamaputrān vinirdiśet | teṣāṃ caiva tu karmāṇi lakṣaṇaiḥ śṛṇu yādṛśaiḥ ||
(AVParis_55,4.2) śīghraṃ bhavati durbhikṣaṃ hāhābhūtam acetanam | chardijvarātisārāś ca glāniś caivākṣivedanā ||
(AVParis_55,4.3) udaye yamaputrāṇām etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,5.1) caitravaiśākhayor madhye kauberāṃs tu vinirdiśet | teṣāṃ caiva tu karmāṇi lakṣaṇaiḥ śṛṇu yādṛśaiḥ ||
(AVParis_55,5.2) ucchritair dhvajavedībhir ucchritair dhvajatoraṇaiḥ | havirdhūmākulā tatra dṛśyate vasudhā tadā ||
(AVParis_55,5.3) triviṣṭapaṃ samāpannas tadā śakro mahīpatiḥ | evaṃ prajñās tu manyante kubere graham āgate ||
(AVParis_55,5.4) udaye tu kuberāṇām etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,6.1) jyaiṣṭhe caiva tathāṣāḍhe vāyuputrān vinirdiśet | teṣāṃ caiva tu karmāṇi lakṣaṇaiḥ śṛṇu yādṛśaiḥ ||
(AVParis_55,6.2) vāyanti ca mahāvātā mahāyuddhaṃ mahābhayam | bhajyante ca mahāvṛkṣās toraṇāṭṭālakāni ca ||
(AVParis_55,6.3) gṛhāṇi rāmaṇīyāni kṣayaṃ yānti jalāni ca | udaye vāyuputrāṇām etad bhavati lakṣaṇam ||
(AVParis_55,6.4) ṛtugatam udayanam eṣāṃ mahaujasāṃ vāruṇādiketūnām | jānāti yaḥ phalaṃ ca protkṛṣṭāḥ saṃpadas tasya ||
(Pariśiṣṭa_56. kūrmavibhāgaḥ)
(AVParis_56,1.1) oṃ kṛttikārohiṇīsaumyaṃ madhyaṃ kūrmasya nirdiśet || śeṣān ṛkṣavibhāge tu trikaṃ prati vinirdiśet ||
(AVParis_56,1.2) sāketamithile mekalālayāv ahichattranāgapuraṃ kāśipāriyātrakurupāñcālāḥ || atha kosalakauśāmbītīraṃ pāṭaliputraṃ kaliṅgapurapṛthivīmaṇḍalamadhye 'bhihate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.3) aṅgavaṅgakaliṅgamāgadhamahendragavasam ambaṣṭhāḥ || bhāgāḥ pūrvasamudrāḥ śirasy abhihate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.4) khaśabhadrā samataṭasamavardhamānakavaidehā gāndhārāḥ || kosalatosalaveṇātaṭasajjapurā mādreyatāmaliptā dakṣiṇapūrve hate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.5) āvantyakā vidarbhā matsyā cakorabhīma[gam]rathā yavanavalayakāntīsiṃhalalaṅkuṇanāsikyakarmaṇoyāmimahi^narmadabhṛgukacchā dakṣiṇapaścād dhate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.6) sahyagirivaijayantī kuṇkuṇanāsikyakarmaṇoyāmimahinarmadabhṛgukacchā dakṣiṇapaścād dhate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.7) saurāṣṭrasindhusauvīramālavā rāmarāṣṭrakānvītān || ānartagacchayantrān pucche 'bhihate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.8) sārasvatāṃs trigartān matsyān nānvārabālhikān || mathurāpuraṃgadeśān uttarabhāge hate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.9) brahmāvartaṃ śatadruhimavantaṃ parvataṃ ca mainākaṃ kāśmīraṃ caiva tathā uttarapārśve hate 'bhihanyāt ||
(AVParis_56,1.10) nepālakāmarūpaṃ ca videhodumbaraṃ tathā || tathāvantyaḥ kaikayaś ca uttarapūrve hate 'bhihanyāt ||
(Pariśiṣṭa_57. maṇḍalāni)
(AVParis_57,1.1) viśākhe kṛttikāḥ puṣyaḥ pūrvau proṣṭhapadau tathā | bharaṇyaś ca maghāś caiva phalgunyau prathame tathā ||
(AVParis_57,1.2) yady atra calate bhūmir nirghātolkāsta eva vā | aśarīrāś ca nardante kampante daivatāni ca ||
(AVParis_57,1.3) ādityo vātra gṛhyeta somo vāpy uparajyate | āgneyaṃ tad vijānīyād durbhikṣaṃ cātra nirdiśet ||
(AVParis_57,1.4) alpakṣīrās tathā gāvo agner vyādhiś ca jāyate | purāṇi deśā grāmāś ca pīḍyante hy agninā tadā ||
(AVParis_57,1.5) pīḍyante cāgnikarmāṇo agniveśāś ca ye narāḥ | pittajvaras tathā śvāsaha prajāḥ pīḍayate tadā ||
(AVParis_57,1.6) akṣirogās tathā ghorāḥ puruṣāṇāṃ viśeṣataḥ | āpagāś cātra śuṣyanti na ca sasyavatī mahī ||
(AVParis_57,1.7) tapyate ca tadā bhūmir na ca devo 'bhivarṣati | nīlalohitaparyaktā aphalāḥ pādapās tathā ||
(AVParis_57,1.8) durbhikṣaṃ marako vyādhiḥ paracakrabhayaṃ tathā | etai rūpais tu vijñeyam āgneyaṃ caladarśanam ||
(AVParis_57,2.1) hasto 'śvinyau tathā citrā ṛkṣam aryamadaivatam | brāhmaṃ mṛgaśiraḥ svātir vāyavyaṃ maṇḍalaṃ smṛtam ||
(AVParis_57,2.2) yady atra calate bhūmir nirghātolkāsta eva vā | aśarīrāś ca nardante kampante daivatāni ca ||
(AVParis_57,2.3) ādityo vātra gṛhyeta somo vāpy uparajyate | vāyavyaṃ tad vijānīyād akṣemaṃ cātra nirdiśet ||
(AVParis_57,2.4) pāṃsuvarṣaṃ tadā ghoraṃ kṣīre sarpir na vidyate | prāsādatoraṇādīni prapatanti mahītale ||
(AVParis_57,2.5) madrakā yavanāś caiva śakāḥ kāmbojabālhikāḥ | gandhārāś ca vinaśyanti etaiḥ sārdhaṃ tathā kila ||
(AVParis_57,2.6) gajā vājina uṣṭrāś ca vṛkā nakulaceṭakāḥ | pīḍyante vyādhinā sarve ye ca śastropajīvinaḥ ||
(AVParis_57,2.7) pure śreṣṭhā vinaśyanti gaṇeṣu guṇasaṃmitāḥ | gṛhāṇi ramaṇīyāni viśīryante ca sarvaśaḥ ||
(AVParis_57,2.8) āyāsaś colbaṇas tatra śastrabhrāmaḥ samantataḥ | etai rūpais tu vijñeyaṃ vāyavyaṃ caladarśanam ||
(AVParis_57,3.1) ārdrāśleṣās tathā mūlan pūrvāṣāḍhās tathaiva ca | vāruṇaṃ revatī caiva sūryadaivatyam eva ca ||
(AVParis_57,3.2) yady atra calate bhūmir nirghātolkāsta eva vā | aśarīrāś ca nardante kampante daivatāni ca ||
(AVParis_57,3.3) ādityo vātra gṛhyeta somo vāpy uparajyate | vāruṇaṃ tad vijānīyāt subhikṣaṃ cātra nirdiśet ||
(AVParis_57,3.4) bahukṣīrās tathā gāvo nāgāś ca phalinas tathā | śāntārayaḥ prajāḥ sarvā gomino jaṅgalaṃ payaḥ ||
(AVParis_57,3.5) jalopajīvinaḥ sarve prāpnuvanty ṛddhim uttamām | khecarāś cātra dṛśyante snigdhavarṇāḥ samantataḥ ||
(AVParis_57,3.6) nyastaśastrāś ca rājāno brahmakṣatraṃ ca vardhate | etai rūpais tu vijñeyaṃ vāruṇaṃ caladarśanam ||
(AVParis_57,4.1) jyeṣṭhānurādhā śravaṇaḥ śraviṣṭhāś ca punarvasū | prājāpatyam āṣāḍhāś ca māhendraṃ maṇḍalaṃ smṛtam ||
(AVParis_57,4.2) yady atra calate bhūmir nirghātolkāsta eva vā | aśarīrāś ca nardante kampante daivatāni ca ||
(AVParis_57,4.3) ādityo vātra gṛhyeta somo vāpy uparajyate | māhendraṃ tad vijānīyāt sukṣemaṃ cātra nirdiśet ||
(AVParis_57,4.4) gāvaḥ samagravatsāś ca striyaḥ putrasamanvitāḥ | kīṭā vyālā mriyante ca ye cānye svedajantavaḥ ||
(AVParis_57,4.5) vedādhyayanayajñeṣu brāhmaṇā niratāḥ sadā | viṭkṣatriyāḥ svakarmāṇaḥ śūdrāḥ śuśrūṣakārakāḥ ||
(AVParis_57,4.6) viṃśatiśataṃ tv āgneyaṃ vāyavyaṃ navatiṃ calet | aśītiṃ calate tv aindraṃ vāruṇaṃ saptatiṃ calet ||
(AVParis_57,4.7) āgneyo bhūmikampo yaḥ sa dvimāsād vipacyate | vāruṇas tu phalaṃ sadyo vāyavyas tu trimāsikaḥ || māhendrasya phalaṃ vidyān māsam ardhaṃ tathaiva ca ||
(Pariśiṣṭa_58. digdāhalakṣaṇam)
(AVParis_58,1.1) om ata ūrdhvaṃ ca digdāhān kīrtyamānān nibodhata | yathā diśaḥ pradahyante tāsāṃ dāhaphalaṃ ca yat ||
(AVParis_58,1.2) indro 'gnir marutaś caiva pradahanti diśo daśa | śubhāśubhāya lokānāṃ kṛtāntenābhicoditāḥ ||
(AVParis_58,1.3) yadāstamita āditye vahner jvālā pradṛśyate. diśāṃ dāhaṃ tu tad vidyād bhārgavasya vaco yathā ||
(AVParis_58,1.4) nānārāgasamutthānāṃ nānāvidhaphalodayāḥ | pāṃśuneva ca saṃchannā digdāhāyogam āśritāḥ ||
(AVParis_58,1.5) diśaḥ sarvāḥ pradahyante akṣemāya phalāya ca | avadāhād ṛte dāhaṃ yadi snigdhāḥ pradarśanāḥ ||
(AVParis_58,1.6) tamodhūmarajaskā ye dīptadvijamṛgāvṛtāḥ | pradīptalakṣaṇāḥ satyāḥ sarva evāhitāvahāḥ ||
(AVParis_58,1.7) tathā kanakakiṃjalkataḍitkalpāḥ śivāś ca ye | rūkṣāḥ kṛṣṇātha māñjiṣṭhā bandhujīvakavac ca ye ||
(AVParis_58,1.8) śvetā raktāś ca pītāś ca dāhāḥ kṛṣṇāś ca varṇataḥ | brahmakṣatriyaviṭśūdravināśāya prakīrtitāḥ ||
(AVParis_58,1.9) raktāḥ śastrabhayaṃ kuryur pītā vyādhiprakopanāḥ | agnivarṇās tathā kuryur agniśastrabhayaṃ mahat ||
(AVParis_58,1.10) sapītaparuṣaśyāmā ye ca vāruṇasaṃnibhāḥ | sarva eva kṣudhārogamṛtyuśastrāgnikopanāḥ ||
(AVParis_58,1.11) ṛtau tu varṣaṃ tīvraṃ syāt sainyavidravam eva ca | bhṛśam uddyotanī saṃdhyā kurute vā grahāgamam ||
(AVParis_58,1.12) dikṣu dagdhāsu pīḍyante yathādig deśabhaktayaḥ | śakunajñānanirdiṣṭā ye ca tatrādhikārakāḥ ||
(AVParis_58,1.13) yathoktā tu mahāśāntir yathoktavidhinā kṛtā | sarvaṃ digdāhajaṃ ghoraṃ śamayet sā sadakṣiṇā ||
(Pariśiṣṭa_58b. ulkālakṣaṇam)
(AVParis_58b,1.1) om ulkādayo hi nirdiṣṭā nirghātās tu purātra ye | teṣām idānīṃ vakṣyāmi viśeṣāṃs tu pṛthakpṛthak ||
(AVParis_58b,1.2) aṅgānām āntarikṣāṇāṃ yad aṅgam abhipūjitam | tad ulkālakṣaṇaṃ śrīmad aṅgaṃ kārtsnyena vakṣyate ||
(AVParis_58b,1.3) apradhṛṣyāṇi yāni syuḥ śarīrāṇīndriyair dṛḍhaiḥ | kṣamāvanti viśuddhāni satyavratarātāni ca ||
(AVParis_58b,1.4) tāny etāni prakāśante bhābhir vitimiraṃ nabhaḥ | samantāj jvalayantīha yasmād asukaraṃ nabhaḥ ||
(AVParis_58b,1.5) tāni bhāvakṣayād bhūyaḥ pracyutāni nabhastalāt | kṣitau salakṣaṇāny eva nipatantīha bhārgava
(AVParis_58b,1.6) teṣāṃ nipatatāṃ tatra yatrayatropalakṣyate | tatratatraiva vividhaṃ prajānāṃ jāyate bhayam ||
(AVParis_58b,1.7) rūpavarṇaprabhāsnehapramaṇākṛtisaṃgamaiḥ | teṣāṃ balābalaṃ jñātvā guṇadoṣaḥ pravakṣyate ||
(AVParis_58b,1.8) tārā dhiṣṇyās tatholkāś ca vidyuto 'śanayas tathā | vikalpāḥ pañcadhā caiṣāṃ parasparabalottarāḥ ||
(AVParis_58b,1.9) tatra śabdenba mahatā visvareṇa vikarṣiṇā | mahācakram ivāgacchad āyatākṣā nabhastalāt ||
(AVParis_58b,1.10) manuṣyamṛgahastyaśvavṛkṣāśmapathaveśmasu | patanty aśanayo dīptāḥ sphoṭayantyo dharātalam ||
(AVParis_58b,2.1) sahasaivopapanneṣu bhṛśaṃ tadanuyāyinā | sattvavibhraṃśinātyarthaṃ śabdenodvegakāriṇā ||
(AVParis_58b,2.2) jvālābhāravisarpiṇyaḥ prakṛtyā duḥkhadarśanāḥ | vidyuto nipatanty āśu jīveṣu vanarāśiṣu ||
(AVParis_58b,2.3) tīkṣṇaśūlaviśālāgrā patantī cāpi vardhate | prakṛtyā pauruṣī tūlkā tasyā bhedān nibodhata ||
(AVParis_58b,2.4) kṛśā nārīva dīptā syāc chikhā sāṅgāravarṣiṇī | uddyotayantī gaganaṃ kāñcanenaiva varmaṇā ||
(AVParis_58b,2.5) pītena pāṇḍunā vāpi dhūmadhūmāruṇena vā | viśīryatā mahābhreṇa mahatā cānuṣaṅgiṇā ||
(AVParis_58b,2.6) vaṃśagulmanibhāś cāpi kāś cid indradhvajopamāḥ | kāś cid indrāyudhaprakhyāḥ kāś cin maṇḍalasaṃsthitāḥ ||
(AVParis_58b,2.7) chattravac cāpu dṛśyante cakravan nipatanti ca | daṇḍavac cāpi tiṣṭhanti pradhāvanti ca sarpavat ||
(AVParis_58b,2.8) prakīrṇena kalāpena khe gacchantīva barhiṇaḥ | abhyucchritena pucchena yāti kā cid dharātalam ||
(AVParis_58b,2.9) tejāṃsi vikiranty anyāḥ pradhāvanti ca golavat ||
(AVParis_58b,3.1) pranṛttapretamārjātavarāhānugatās tathā | sasvanā niḥsvanāś cāpi patanti dharaṇītale ||
(AVParis_58b,3.2) etāsāṃ phalam ulkānāṃ pravakṣyāmi pṛthakpṛthak | tantunaiva hi saṃbaddhā uhyamāneva vāyunā ||
(AVParis_58b,3.3) patantī dṛśyate kā cit kā cid bhramati cāmbare | ulkāsaṃghaiḥ parivṛtā kā cid yāti dharātalam ||
(AVParis_58b,3.4) sāmānyaṃ tu phalaṃ tāsāṃ tat samāsena vakṣyate | varāhapretaśārdūlasiṃhamārjāravārāiḥ ||
(AVParis_58b,3.5) tulyā bhayāvahā ulkā nikṛṣṭāhinibhā ca yā | śūlapaṭṭiśaśaktyṛṣṭimudgarāsiparaśvadhaiḥ ||
(AVParis_58b,3.6) vṛṣṭyākāreṇa tulyāś ca vṛkṣābhāś ca vigarhitāḥ | padmaśaṅkhenduvajrāhimatsyadhvajanibhāḥ śubhāḥ ||
(AVParis_58b,3.7) śrīvṛkṣasvastikāvārtahaṃsadviradavarcasaḥ | jvalitāṅgārasaṃkāśā jihmagā atha śīghragāḥ ||
(AVParis_58b,3.8) vinā pucchāvakāśena hrasvenātikṛśena vā | daśāntarāṇi dhanuṣaḥ pucchaṃ cāpi pradṛśyate ||
(AVParis_58b,3.9) ulkāvikāro boddhavyo dhiṣṇya ity abhisaṃjñitaḥ | yas tu śuklena varṇena vapuṣā pelavena vā ||
(AVParis_58b,3.10) padmatantunikāśena dhūmarājīnibhena vā | ulkāvikāraḥ so 'py uktas tārakā nāmanāmataḥ ||
(AVParis_58b,3.11) evaṃ pañcavidhā hy etāḥ śaunakena prakīrtitāḥ | svargacyutānāṃ patatāṃ lakṣaṇaṃ puṇyakarmaṇām ||
(AVParis_58b,4.1) etāsām indraśirasi patanaṃ nṛpater bhayam | devatārcāsu patane rājarāṣṭrabhayaṃ bhavet ||
(AVParis_58b,4.2) puradvare purakṣobha indrakīle janakṣayaḥ | brahmāyatanaghāteṣu brāhmaṇānām upadravaḥ ||
(AVParis_58b,4.3) caityavṛkṣābhighāteṣu satkṛtyānāṃ mahad bhayam | dvāre cāyuḥkṣayaṃ vidyād gṛhe tu svāmino bhayam ||
(AVParis_58b,4.4) goṣṭheṣu gomināṃ vidyāt karṣakāṇāṃ khaleṣu ca | gṛheṣu rājñāṃ jānīyād bheṣu tadbhaktināṃ bhayam ||
(AVParis_58b,4.5) āśāgrahopaghāteṣu taddeśyānāṃ tapasvinām | adhomukhīnṛpaṃ hanyād brāhmaṇān ūrdhvagāminī ||
(AVParis_58b,4.6) tiryaggā rājapatnīṃ ca śreṣṭhinaḥ pratilomanī | vaṃśagulmanibhā rāṣṭraṃ nṛpam indradhvajopamā ||
(AVParis_58b,4.7) gajam indrāyudhaprakhyā puraṃ maṇḍalasaṃsthitā | mantriṇaś cakrasaṃsthānā chattrākārā purodhasam ||
(AVParis_58b,4.8) mayūrapucchānugatā kuryād ulkā jalakṣayam | vilīyamānā nabhasi pibaty ulkā payodharān ||
(AVParis_58b,4.9) sphuliṅgān visṛjantyo yāḥ pradhāvanti samantataḥ | golavac ca pradhāvanti tāsu rāṣṭrabhayaṃ bhavet ||
(AVParis_58b,4.10) ulkāsaṃghaiḥ parivṛtā yāḥ patanti nabhastalāt | anusāriṇya ulkās tā rājarāṣṭrabhayāvahāḥ ||
(AVParis_58b,4.11) pretānugatamārgāś ca varāhānugatāś ca yāḥ | kravyāgnivyālarūpāś ca tā janakṣayakārikāḥ ||
(AVParis_58b,4.12) kṣeveḍitāsphoṭitotkruṣṭā gītavāditranisvanāḥ | ulkāpāteṣu boddhavyā rājarāṣṭrabhayāvahāḥ ||
(AVParis_58b,4.13) sasvanā dāruṇāḥ saṃdhyāvāyoś ca pratilomagāḥ | nabho madhyaṃ ca yā yānti yāś ca kuryur gatāgatam ||
(AVParis_58b,4.14) hinasti śuklā śirasā madhyena kṣatajaprabhā | pārśvābhyāṃ pītakā hanti kṛṣṇolkā pucchayoginī ||
(AVParis_58b,4.15) śuklā devanṛpān hanyāt kṣatriyān kṣatajaprabhā | pītā vaiśyopaghātāya śūdrān hanyāt sitetarā ||
(AVParis_58b,4.16) patantyo nopalakṣyante karma tāsāṃ prakāśate | kṣitāv aśanayo yatra tatra nāsti bhayāgamaḥ ||
(AVParis_58b,4.17) satārā nipatanty anyā mārutapratilomagāḥ | bhavanti vidyuto neṣṭā iṣṭāś ca syur ato 'nyathā ||
(AVParis_58b,4.18) tārā dhiṣṇyāś ca boddhavyāś cirān mṛduphalodayāḥ | tāsām api ca bhūyiṣṭhaṃ patanaṃ doṣakārakam ||
(AVParis_58b,4.19) yatoyato vikārāḥ syur nipatanty atimātraśaḥ | tatastato nṛpo yāyād daivo mārgaḥ sa ucyate ||
(AVParis_58b,4.20) nimitteṣu mahāśāntim ulkāyāṃ ca viśeṣataḥ | kṛtvā siddhim avāpnoti ulkādoṣāc ca mucyate ||
(Pariśiṣṭa_59. vidyullakṣaṇam)
(AVParis_59,1.1) ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi vidyullakṣaṇam uttamam | varṇarūpavikārāṃś ca deśabhāgāñ śubhāśubhān ||
(AVParis_59,1.2) caturthīṃ pañcamīṃ caiva pratīkṣeta sadā śuciḥ | āṣāḍhaśuddhe niyataṃ vidyuddarśanam adbhutam ||
(AVParis_59,1.3) ativṛṣṭim anāvṛṣṭiṃ bhāvābhāvau tathaiva ca | sarvasasyeṣu niṣpattir vidyuto darśane naraḥ ||
(AVParis_59,1.4) aindryāṃ cet syandate vidyud aindrasthaś cāpi mārutaḥ | subhikṣaṃ kṣemam ārogyaṃ nirītiṃ ca vinirdiśet ||
(AVParis_59,1.5) āgneyyāṃ ced ubhau syātāṃ bhayaṃ śastrāgnivṛṣṭihtaḥ | yāmyāyāṃ viṣamāriś ca vyādhimṛtyubhayaṃ tathā ||
(AVParis_59,1.6) kanīyasī tu nairṛtyāṃ tathā bahvītikā samā | madhyamā sasyasaṃpattir vāruṇyāṃ vyādhisaṃkulā ||
(AVParis_59,1.7) pataṃgadaṃśamaśakā vāyavyāṃ madhyasapadaḥ | ativāribhayaṃ vidyāt saumyāyāṃ bhūrisaṃpadaḥ ||
(AVParis_59,1.8) nirītiḥ sasyasaṃpat tu pradhānāiśyāṃ manoramā | pratilomeṣu vāteṣu ītibāhulyam ādiśet ||
(AVParis_59,1.9) anulomeṣu vāteṣu nirītiṃ tu samādiśet | śubhāyāṃ syandamānāyām aniṣṭā syandate yadi ||
(AVParis_59,1.10) saṃpadyate mahāsasyān mahāṃś cet syād avagrahaḥ | aśubhā syandate pūrvaṃ yadi paścāc ca śobhanā ||
(AVParis_59,1.11) suvṛṣṭim eva tatrāhur na ca sasyaṃ samṛdhyati | yadā tu sarvāḥ syandante viṣamāṃ vṛṣṭim ādiśet ||
(AVParis_59,1.12) bahulāyāṃ vidyuti tu bahuvāribhayaṃ bhavet | savidyutaḥ sastanito darśayanti yadā śubhām ||
(AVParis_59,1.13) pūrvottarāṃ diśaṃ meghāḥ suvṛṣṭiṃ tāṃ vijānate | pūrvataḥ pūrvavarṣeṣu dṛśyante yadi toyadāḥ ||
(AVParis_59,1.14) pradakṣiṇāvartaśubhāḥ suvṛṣṭim iti nirdiśet | āgneyeṣv ativṛṣṭiḥ syāt sasyaṃ cāpi vipadyate ||
(AVParis_59,1.15) viṣamā vṛṣṭir yāmyeṣu vyādhiṃ mṛtyuṃ ca nirdiśet | bahvītikā nairṛteṣu samūlaphaladāyinī ||
(AVParis_59,1.16) vāruṇeṣu payodeṣu madhyamaṃ sasyam ādiśet | vāyavyāṃ prathamaṃ varṣaṃ yatra varṣati vāsavaḥ ||
(AVParis_59,1.17) tatrātivṛṣṭir bhavati svalpabījāni vāpayet | varṇasnebhopapannās tu pūrvavṛṣṭyāṃ payodharāḥ ||
(AVParis_59,1.18) saumyāṃ yatra pravarṣeyus tatra sarvavṛṣṭyāṃ payodharāḥ ||
(AVParis_59,1.19) ity etat pūrvavarṣeṣu lakṣaṇaṃ vidyutāṃ sphuṭam | varṣārāvagataṃ sarvaṃ yathāvat parikīrtitam ||
(AVParis_59,1.20) śubheṣv api mahāśāntir avighātāya vocyate | aśubheṣu samarghāya tasmāt sarveṣu śāntikam iti ||
(Pariśiṣṭa_60. nirghātalakṣaṇam)
(AVParis_60,1.1) aṣṭau bhavanti nirghātās teṣām indraḥ praśasyate | pūrveṇa vṛṣṭiṃ sasyaṃ ca rājavṛddhiṃ ca nirdiśet ||
(AVParis_60,1.2) pūrvottare subhikṣaṃ tu bhūmilābhas tathottare | aparottare caurabhayaṃ vājināṃ cāpy upadravaḥ ||
(AVParis_60,1.3) paścimāyāṃ bhayaṃ rājño jalajātiś ca pīḍyate | nairṛte sasyagostrīṇāṃ gaṇānāṃ ca mahad bhayam ||
(AVParis_60,1.4) dakṣiṇe rājapīḍā syād āyuś cātra vinirdiśet | ānartasya bhayaṃ vidyād yadi syāt pūrvadakṣiṇaḥ ||
(AVParis_60,1.5) sa yojanaparaḥ śabdo nirghātasya viśāmyati | sarvatra ca bhayaṃ vidyāt tatra yatra viśāmyati ||
(AVParis_60,1.6) bhaye raudrīṃ prakurvīta abhayāṃ vābhayapradām | tayā śāmyanti cotpātāḥ sukhaṃ cātyantikaṃ bhavet ||
(Pariśiṣṭa_61. pariveṣalakṣaṇam)
(AVParis_61,1.1) om athātaḥ pariveṣāṇāṃ lakṣaṇaṃ caiva vakṣyate | vṛddhagargo yathā pūrvam uvāca mama suvrata ||
(AVParis_61,1.2) svāyaṃbhuvaniyogena vikāraṃ kurute 'malaḥ ||
(AVParis_61,1.3) śvetaḥ śyāmo hariḥ kṛṣṇa iti varṇā vyavasthitāḥ | proktā megheṣu catvāro vyaktāḥ snigdhāḥ supūjitāḥ ||
(AVParis_61,1.4) snigdheṣu pariveṣeṣu vaturṣv eteṣu nārada | saṃdhyāyām atra varṇeṣu vṛṣṭiṃ teṣv abhinirdiśet ||
(AVParis_61,1.5) kācanīlāñjanāriṣṭāśanisarpanibheṣu ca | raupyadravasamābheṣu meghas triṣv api varṣati ||
(AVParis_61,1.6) nimagnā tu yadā saṃdhyā bhavaty etat suvṛṣṭaye | ebhyaś ca viparītā ye te 'vṛṣṭibhayadā ghanāḥ ||
(AVParis_61,1.7) varāhair makarair uṣṭrair vṛkaiḥ kaṅkais tathā kharaiḥ | śaśakākṛtayaḥ kuryuḥ saṃdhyāyāṃ jaladā bhayam ||
(AVParis_61,1.8) hemapāvakavarṇāś ca vipulaṃ ca janakṣayam | śabdaṃ śvakharagomāyugṛdhravāyasasaṃsthitāḥ ||
(AVParis_61,1.9) pūrvāparāsu saṃdhyāsu saṃgrāmaṃ prāhur unmukhāḥ | aśvasthā vāraṇasthāś ca yeṣu yodhā narā iva ||
(AVParis_61,1.10) megheṣu saṃpradṛśyante ye pāśāṅkuśasaṃnibhāḥ | tathā savāraṇāś caiva vinighnantaḥ parasparam ||
(AVParis_61,1.11) kravyādbhir bhakṣyamāṇāś ca gṛdhragomāyuvāyasaiḥ | udyudhyante yadā yuktā rāñjaḥ saṃśayakārakāḥ ||
(AVParis_61,1.12) mayūrāṭṭālapadmendukāśanīlanibhāni tu | saṃdhyāsv abhrāṇi dṛśyante tīvraṃ varṣam upasthitam ||
(AVParis_61,1.13) savidyut sadhanuṣkaś ca saghoṣaḥ śikhisaṃnibhaḥ | saṃdhyāsv abhrāṇi dṛśyante tīvraṃ varṣam upasthitam ||
(AVParis_61,1.14) nīlalohitaparyantaṃ kṛṣṇagrīvaṃ savidyutam | vivarṇaṃ parighaṃ dṛṣṭvā vidyād udakavāhakam ||
(AVParis_61,1.15) trivarṇe parighe vāpi trivarṇair vā balāhakaiḥ | udayāstamayam iyād yadi sūryaḥ kadā cana ||
(AVParis_61,1.16) pṛthivyāṃ rājavaṃśyānāṃ mahad bhayam upasthitam | lokakṣayakaraṃ vidyād yadi devo na varṣati ||
(AVParis_61,1.17) matsyarūpī sādṛśyena yady uttiṣṭheta bhāskaraḥ | sphuṭaraśmis tadādityaḥ sa nirdahati medinīm ||
(AVParis_61,1.18) etad dṛṣṭvā mahad rūpam āditye samupasthite | vispaṣṭaṃ jyotir vispaṣṭaṃ sadyovarṣasya lakṣaṇam ||
(AVParis_61,1.19) grahasaṃchādanaṃ cāpi garjanaṃ pratigarjanam | paraspareṇa kurvanti meghā vegasamīritāḥ ||
(AVParis_61,1.20) tasmiṃś caturvidhe yuddhe meghānāṃ vyomacārinām | utpadyante trayo bhāvās tan me nigadataḥ śṛṇu ||
(AVParis_61,1.21) garjamāneṣu megheṣu vāraṇaḥ pratigarjati | tāṃ diśaṃ yojayet snenāṃ garjanaṃ yatra mīyate ||
(AVParis_61,1.22) vidyuto 'bhravikāreṣu śakrāyudhanibhāyudhāḥ | sphoṭitāśanighaṇṭāś ca yāṃ diśaṃ meghavāraṇāḥ ||
(AVParis_61,1.23) saṃghaṭṭeṣu samudbhutāḥ parasparajighāṃsavaḥ | tāṃ diśaṃ yojayet senāṃ rājā jayati tāṃ diśam ||
(AVParis_61,1.24) grahaṇāchādane caiva garjane pratigarjane | evam eva vidhir jñeyaḥ sarvaś caiva viniścayaḥ ||
(AVParis_61,1.25) parimāṇaṃ na śakyaṃ tat samīritum aśeṣataḥ | aparābhravikārāṇāṃ ratnānām iva sāgare ||
(AVParis_61,1.26) saṃdhyā yojanabhāk proktā stanitaṃ tu dviyojanam | parighaḥ pañcayojanyaḥ pratyādityas triyojanaḥ ||
(AVParis_61,1.27) nirghātaḥ ṣaṭ tathā vidyut pariveṣo dviṣaḍyataḥ | dāhaṃ yojanakaṃ cāpi ulkā tv amitabhāginī ||
(AVParis_61,1.28) daśasaṃsthā samāptāni śāyāṅgāni pramāṇataḥ | aṅgāni tv āntarikṣāṇi vijñeyāni samāsataḥ ||
(Pariśiṣṭa_62. bhūmikampalakṣaṇam)
(AVParis_62,1.1) oṃ catvāro bhumikampās tu gargaḥ provāca buddhimān | agnir vāyus tathāpaś ca caturthas tv indra ucyate ||
(AVParis_62,1.2) teṣāṃ rūpaṃ vikārāṃś ca vyākhyāsyāmo 'nupūrvaśaḥ | yaj jñātvā buddhimān dhīro nirdiśed vividhaṃ phalam ||
(AVParis_62,1.3) prakampitāyāṃ bhūmau cet saptāhābhyantareṇā tu | [bhaveyur atra saṃgrāmā rājñāṃ mṛtyubhayapradāḥ ||
(AVParis_62,1.4) rājñāṃ virodho bhavati maraṇāni bhavanti ca |] tāmraḥ sūryaś ca candraś ca pītāś ca mṛgapakṣiṇaḥ ||
(AVParis_62,1.5) diśaḥ sarvā bhaveyuś ca sūryodayasamaprabhāḥ | yad etallakṣaṇopetaṃ vidyād agniprakampitam ||
(AVParis_62,1.6) tasmin bhavati nirdeśaḥ śaunakasya vaco yathā | hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca yac cānyad vidyate gṛhe ||
(AVParis_62,1.7) sarvam etat parityajya kartavyo dhānyasaṃgrahaḥ | rāṣṭrāṇi saṃdahed agnir grāmāṃś ca nagarāṇi ca
(AVParis_62,1.8) saṃgrāmāś cātra vartante māṃsaśoṇitakardamāḥ | rājānaś ca virudhyante devaś cātra na varṣati ||
(AVParis_62,1.9) evam etatprakampānāṃ garhitam agnikampitam ||
(AVParis_62,2.1) prakampitāyāṃ bhūmau ced iti ||
(AVParis_62,2.2) atipracaṇḍo bahulo vāyur bhavati dāruṇaḥ | śarkarākarṣaṇaś cāpi dikṣu caiva vidikṣu ca ||
(AVParis_62,2.3) tad etallakṣaṇopetaṃ vidyād vāyuprakampitam | śastrair āvaraṇaṃkuryāt prākāraṃ parikhāṃ tathā ||
(AVParis_62,2.4) na tadā pravased grāmaṃ jñātvātmānaṃ tu gopayet | saṃgrāmāś cātra vardhante māṃsaśoṇitakardamāḥ ||
(AVParis_62,2.5) virudhyante ca rājāno maraṇāni bhavanti hi | rājaputrasahastrāṇāṃ bhūmiḥ pibati śoṇitam ||
(AVParis_62,2.6) māsaṃ viṃśatirātraṃ vā devas tatra na varṣati | dvābhyāṃ gatābhyāṃ māsābhyāṃ paraṃ syād bahulaṃ jalam ||
(AVParis_62,2.7) daṣṭaṃ dūṣayate cātra kṣatabaddhāni cādhikam | eṣām eva tu kampānāṃ garhitaṃ vāyukampitam ||
(AVParis_62,3.1) prakampitāyāṃ bhūmau ||
(AVParis_62,3.2) varṣantas tu samāyānti mahāmeghāḥ samantataḥ | nakrāś ca śiśumārāś ca kūrmā makarasaṃsthitāḥ ||
(AVParis_62,3.3) abhrākṛtiṣu dṛśyante grasantaś candrabhāskarau | tad etallakṣaṇopetaṃ vidyād ambuprakampitam ||
(AVParis_62,3.4) parvateṣu vaped bījam ūṣare jāṅgale tathā | tatroptaṃ nandate bījam anyatra bhuvi naśyati ||
(AVParis_62,3.5) udajāni tu puṣpāṇi mūlāni ca phalāni ca | gacchanti tatra vṛddhiṃ ca sattvāny udakajāni ca ||
(AVParis_62,3.6) [kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ suvṛṣṭiṃ cātra nirdiśet] ||
(AVParis_62,4.1) prakampitāyāṃ bhūmau ||
(AVParis_62,4.2) gambhīraṃ garjamānas tu megha āyāti pārthivaḥ | snigdho hy añjanasaṃkāśaḥ sumahatparvatopamaḥ ||
(AVParis_62,4.3) vitrāsayan diśaḥ sarvā drutaṃ cāpi pravarṣati | indrāyudhaṃ bhavec cātra vidyut stanitam eva ca ||
(AVParis_62,4.4) suvṛṣṭiṃ kṣemam ārogyaṃ subhikṣaṃ paramā mudaḥ | yajñodbhavais tu modante ānandair moditāḥ prajāḥ ||
(AVParis_62,4.5) eteṣāṃ bhūmikampānāṃ praśastaṃ hīndrakampanam | jānīyāl lakṣaṇair etaiḥ sarvam eva śubhāśubham ||
(AVParis_62,4.6) eteṣu triṣu kampeṣu atharvā śāstrakovidaḥ | māhendrīm amṛtāṃ vāpi kuryāc chāntiṃ sadakṣiṇām ||
(AVParis_62,4.7) indrakampe tu vidhivad aindrair mantrair vidhānavit | tatohalasya pradhānārthaṃ juhuyāc ca japet tathā ||
(Pariśiṣṭa_63. nakṣatragrahotpātalakṣaṇam)
(AVParis_63,1.1) om atha paraṃ pravakṣyāmi vakṣatreṣu graheṣu ca | pariveṣān bahuvidhān nānāvidhaphalodayān ||
(AVParis_63,1.2) aindravāruṇakauberān raktapāṇḍuramecakān | pāṇḍūn babhrūṃś ca pītāṃś cānīlānalayamātmanaḥ ||
(AVParis_63,1.3) prājāpatyāṃś ca raudrāṃś ca nairṛtyāṃś cāpi bhārgava | hariśabalakāpotān pariveṣān uvāca ha ||
(AVParis_63,1.4) navaite pariveṣāṇāṃ varṇā daivatayonayaḥ | bahutvam ete gacchanti anyonyaguṇasaṃśrayāt ||
(AVParis_63,1.5) gṛhītvābhrarajaḥ sūkṣmaṃ varṇayog saṃnipatya ca | pitāmahaniyogena māturo maṇḍalīkṛtaḥ ||
(AVParis_63,1.6) śubhāśubhārthaṃ lokānāṃ jyotīmṣy avaruṇaddhi saḥ | tasya rūpaṃ guṇaṃ jñātvā guṇadoṣaḥ pracakṣyate ||
(AVParis_63,1.7) nakṣatratārakāṇāṃ ca parato viṣayasya ca niviṣṭo bhāva āgantuṃ pariveṣa iti smṛtaḥ ||
(AVParis_63,1.8) dhṛtatīkṣṇārkakiraṇe prasannā mṛdumaṇḍale | prasnigdhe caikavarṇe ca māṃsale vyaktalakṣaṇe ||
(AVParis_63,1.9) lohitākṣau kṣurakrānte saraśmau pītamaṇḍale | ā pradoṣād vimadhyāhnād ā nakṣatrāntagāmini ||
(AVParis_63,1.10) sahābhrabhārastanite pariveṣe prakāśini | anṛtāv api jānīyān mahad bhayam upasthitam ||
(AVParis_63,2.1) kṛṣṇanīhāratimire prakṛtyākrāntamaṇḍale | vikārair nābhasaiḥ kīrṇe sphuliṅgopacite 'śubhe ||
(AVParis_63,2.2) viṣame vigatasnehe vidhvastakaluṣābhrake | triṣu saṃdhiṣu bhūyiṣṭhaṃ darśanaṃ copagacchati ||
(AVParis_63,2.3) dvitrinakṣatrage vāpi nakṣatrārdhagate 'pi vā | pradīptair vā rasadbhiś ca vīkṣyamāṇe mṛgadvijaiḥ ||
(AVParis_63,2.4) pariveṣe vijānīyān nṛpādyānām upasthitam | saptarātrād bhayaṃ ghoraṃ cauraśastrāgnimṛtyubhiḥ ||
(AVParis_63,2.5) dhūmakarburamāñjiṣṭharaktapītāsitākṛtiḥ | bhavaty ekatare pārśve rūpeṇāvilamaṇḍalaḥ ||
(AVParis_63,2.6) tanunā cātra jālena samantāt pariveṣṭitaḥ | muhurmuhuś ca vilayaṃ saṃsthānaṃ cāpi gacchati ||
(AVParis_63,2.7) so 'pi vāyvātmako jñeyo mṛdumandadivākaraḥ | pariveṣo 'lpaphalado vātavṛṣṭiḥ pravṛṃhate ||
(AVParis_63,2.8) atha ced vātavṛṣṭis tu trirātrān nāpajāyate | jalajvalanacaurāṇāṃ prādurbhāvaḥ prajāyate ||
(AVParis_63,2.9) pariveṣagato 'lkā syād dvimaṇḍalaparigrahe | dvābhyāṃ senāpatibhayaṃ yuvarājabhayaṃ tribhiḥ ||
(AVParis_63,3.1) maṇḍalaiḥ purarodhaḥ syāt tribhir abhyadhikair dhryvan | trāṇi yatrāvarudhyante nakṣatragrahacandramāḥ ||
(AVParis_63,3.2) tryahād varṣaṃ samācaṣṭe sa māsād vigrahaṃ vadet | senāpatikumārāṇāṃ senāyāś cāpi vidravaḥ ||
(AVParis_63,3.3) lohitāṅgapariveṣe śastrāgnyutpāta eva ca | sthāvarāḥ karṣakāś cāpi kṣudradhānyaṃ ca pīḍyate ||
(AVParis_63,3.4) vātavṛṣṭiṃ ca janayet pariviṣṭaḥ śanaiścaraḥ | rājyam eva hi garbhāṃś ca rāhuḥ pīḍayate dhruvam ||
(AVParis_63,3.5) vyādhīṃś caiva prajanayet pariviṣṭaś ca candramāḥ | kṣucśvāsāgnibhayaṃ ghoraṃ rājato mṛtyutas tathā ||
(AVParis_63,3.6) pariviṣṭo 'mbare ketuḥ śikhinaś ca hinasti saha | dvayoḥ saṃgrāmam ācaṣṭe grahayoḥ pariviṣṭayoḥ ||
(AVParis_63,3.7) kṣudbhayaṃ triṣu vijñeyaṃ varṣanigraha eva ca | caturbhir mriyate rājā sāmātyaḥ sapurohitaḥ ||
(AVParis_63,3.8) yugānta iva jānīyāt patriviṣṭeṣu pañcasu | brahmakṣatriyaviṭśūdrān hanyāt pratipadādiṣu ||
(AVParis_63,3.9) grāmān puraṃ ca kośaṃ ca pañcamyādiṣv atas triṣu | aṣṭamyāṃ yuvarājānāṃ camūpālān hinasti saha ||
(AVParis_63,3.10) navamyāṃ ca daśamyāṃ ca ekādaśyāṃ ca pārthivān | trayodaśyāṃ balakṣobho dvādaśyāṃ rudhyate puram ||
(AVParis_63,4.1) rājapatnīṃ caturdaśyāṃ pajcadaśyāṃ nṛpasya ca | purohitāmātyanṛpā hanyur anyonyam eva tu ||
(AVParis_63,4.2) purarodhaṃ vijānīyāt pariviṣṭe bṛhaspatau | mantriṇo lekhakāś cāpi rudhyante sthāvarāṇi ca ||
(AVParis_63,4.3) vṛṣṭiṃ cāpi vijānīyāt pariviṣṭe budhe grahe | yāyinaḥ kṣatriyāś cāpi rājapakṣaś ca pīḍyate ||
(AVParis_63,4.4) dhānyārghaṃ ca priyaṃ kuryāt pariviṣṭo bhṛgoḥ sutaḥ | tārāgrahapariveṣā nakṣatrāṇāṃ ca kevalam ||
(AVParis_63,4.5) mahāgrahodayaṃ kuryān maraṇaṃ vā mahīpateḥ | rakte pīte 'site tāmre kṛṣṇe ca harite 'ruṇe ||
(AVParis_63,4.6) kṣucśastravyādhivarṣāgnimṛtyusasyānilānayoḥ | varṇānāṃ ca bhayaṃ jñeyaṃ yathā varṇaparigrahaḥ ||
(AVParis_63,4.7) kāpotaḥ śabalaś cāpi tiryagyonibhayāvahau | mayūragalaśaṅkhendumuktāgokṣīrapāṇḍurāḥ ||
(AVParis_63,4.8) madhūkaghṛtamaṇḍābhā dūrvāśyāmāś ca vṛṣṭaye | vimuktāriṣṭakākārās tailāmalakasaṃnibhāḥ ||
(AVParis_63,4.9) snigdhāmalajalaprakhyā darpaṇābhās ca pūjitāḥ | babhravaḥ paruṣā rukṣā haridrāruṇasaṃnibhāḥ | vichinnā lohitā hrasvā vivarṇāś ca śubhāvahāḥ ||
(AVParis_63,4.10) yāyināṃ sthāvarāṇāṃ ca tathaivākrandasāriṇām | pariveṣān vijānīyād bāhyābhyantaramadhyataḥ ||
(AVParis_63,5.1) saṃraktaśyāmakaluṣo yeṣāṃ bhāgo hataprabhaḥ | teṣāṃ parājayaṃ vidyāt snigdhe śvete ca vai jayaḥ ||
(AVParis_63,5.2) yenayenābhravarṇena yoyo bhāgo 'nurajyate | tattat teṣāṃ phalaṃ vidyāt tad bhūtyādiṣu kīrtitam ||
(AVParis_63,5.3) chidrāṇy etāny ataś cāhur mahānti vimalāni ca | tair dvāraiḥ pārthivo yāyāt panthānas te vikaṇṭakāḥ ||
(AVParis_63,5.4) kālāmbudaparisrāvair grahodayanimittakam | ityarthaṃ janma sarveṣāṃ śeṣam utpātalakṣaṇam ||
(AVParis_63,5.5) raudrī sadakṣiṇā śāntir utpāteṣu prakīrtitā | samuccaye tu vijñeyā vaiśvadevy abhayā tathā ||
(AVParis_63,5.6) atharvotpātahṛdayaṃ jñātvā svayam anāturaḥ | prayuñjīta mahāśāntiṃ sarvakalmaṣanāśinīm ||
(Pariśiṣṭa_64. utpātalakṣaṇam)
(AVParis_64,1.1) oṃ yān provācāṅgirāḥ pūrvaṃ yāṃśca vedo 'śanāḥ kaviḥ | tān ahaṃ saṃpravakṣyāmi utpātāṃs trividhān api ||
(AVParis_64,1.2) prakṛter anyathābhavo yatrayatropajāyate | tatratatra vijānīyāt sarvam utpātalakṣaṇam ||
(AVParis_64,1.3) pārthivaṃ cāntarikṣaṃ ca divyaṃ cotpātalakṣaṇam | nakṣatropadraveṣūktaṃ yathāvidhi tathaiva tat ||
(AVParis_64,1.4) teṣūtpātagaṇeṣu āhū rasātalasamudbhavān | nirghātān bhūmikampāṃś ca kīrtyamānān nibodhata ||
(AVParis_64,1.5) vāruṇāgneyavāyavyāḥ kampayanti vasuṃdharām | śubhāśubhārthaṃ lokānāṃ rātrau ahani cakravat ||
(AVParis_64,1.6) teṣāṃ vakṣyāmi kampānāṃ lakṣaṇāni phalāni ca | yatrovācāuśanāḥ khyātān nāradāya sma pṛcchate ||
(AVParis_64,1.7) saptāhābhyantare kampe bhaved vajradharātmake | sasvanair āptaparyantaṃ svastikābhraghanair nabhaḥ ||
(AVParis_64,1.8) saindracāpāyudhā kampād vidyudgaṇagavākṣakaiḥ | pāśorminagarākārair naganāganibhair ghanaiḥ ||
(AVParis_64,1.9) nabhaso 'ntaṃ ca sevinyo vidyutaḥ svārkasaṃnibhāḥ | prānte susaṃvṛtāś cāpi śītāśītāś ca mārutāḥ ||
(AVParis_64,1.10) dhārāṅkuraparisrāvair nīlotpaladalaprabhaiḥ | svanadbhiś chādyate vyoma kampayed varuṇaḥ svayam ||
(AVParis_64,2.1) tārāpātair diśaṃ dāhair ulkāpātaiś ca sasvanaiḥ | hāhākṛtam ivābhūti pradīpitapathaṃ nabhaḥ ||
(AVParis_64,2.2) saptāhābhyantare vāpi kṣitau vahniḥ prakupyate | sa āgneyo bhavet kampo rājarāṣtrabhayāvahaḥ ||
(AVParis_64,2.3) niḥprakāśam ivākāśe bhāskaro nātibhāskaraḥ | diśas tu na prakāśante duḥkhāṛtā iva yoṣitaḥ ||
(AVParis_64,2.4) saghoṣā mārutā rūkṣā vānti śarkarakarṣiṇaḥ | saptāhābhyantare kampe mārute 'tibhayāvahe ||
(AVParis_64,2.5) subhikṣakṣemadau kampau vijñeyāv aindravāruṇau | vāyavyāgneyajau kampau rājarāṣtrabhayāvahau ||
(AVParis_64,2.6) yasyāṃ yasyāṃ diśi dharā virauti vikṛtasvarā | tasyāṃ tasyāṃ diśi bhayṃ sārdhaṃ syād adhikāridbhiḥ ||
(AVParis_64,2.7) nirghātā bhūmikampāś ca sasamāsam udāhṛtāḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śeṣam utpātalakṣaṇam ||
(AVParis_64,2.8) prāgyāmyāparasaumyānāṃ gandharvanagaraṃ tathā | raktapītāśitaiś caiva varṇair dikṣu pradṛśyate ||
(AVParis_64,2.9) rājñaḥ senāpateś cāpi yuvarājapurodhasām | vyasanaṃ maraṇaṃ vāpi vijñeyam anupūrvaśaḥ ||
(AVParis_64,2.10) varuṇāmāṇ ca bhayaṃ jñeyaṃ yathāvarṇaparigrahāt | vidikṣu ca vivarṇāsu pīḍā jñeyā vivarṇinām ||
(AVParis_64,3.1) satataṃ dṛśyamāne ca rājarāṣṭrabhayāvaham | āśādhikārikāṇāṃ ca pīḍā jñeyā yathāvidhi ||
(AVParis_64,3.2) viruddhayonigamanam anyasattvaprasūtayaḥ | hastapādākṣiśirasām adhikānāṃ pradarśanam ||
(AVParis_64,3.3) abhyaṅgatā ca saṃyoge gatihīnaṃ ca ceṣṭitam | viruddhānāṃ ca sattvānām anyonyapratisaṃgamam ||
(AVParis_64,3.4) calatvam acalānāṃ ca calānām acalakṛyā | bhāṣitaṃ cāpi abhāṣāṇām aśabdānāṃ ca bhāṣaṇam ||
(AVParis_64,3.5) anagnau darśanaṃ cāgneḥ śītoṣṇasya viparyayaḥ | lohādīnāṃ plavaś cāpsu nodake cāmbhasāṃ sravaḥ ||
(AVParis_64,3.6) akālapuṣpaprasavaḥ sasyāḥ pañcacaturguṇāha | saṃyogo lāṅgalānāṃ ca prabhānāṃ ceṣṭitāni ca ||
(AVParis_64,3.7) vicitrair devatāsadbhir vṛkṣaprasravaṇāni ca | diśo dhūmāndhakārāś ca dīptāś ca mṛgapakṣiṇaḥ ||
(AVParis_64,3.8) rajastamāśritaṃ vyoma kaluṣau candrabhāskarau | vastramāṃsāmbhasāṃ dīptirāgaprajvalitāni ca ||
(AVParis_64,3.9) akasmād gopurāṭṭālaśailaprasādaveśmanām | daraṇaṃ jvalanaṃ vāpi kampo dhūmapravartanam ||
(AVParis_64,3.10) abhīkṣṇā mārutāś caṇḍā vānti śarkarakarṣiṇaḥ | saṃhitā maṇḍalānāṃ ca nīlalohitapītakāḥ ||
(AVParis_64,4.1) dhvajastambhendrakīlānāṃ śuṣkacaityādibhiḥ saha | chinne bhinne drumāṇāṃ ca skandhaśākhāṅkurodbhavaḥ ||
(AVParis_64,4.2) gītānāṃ ca mṛdaṅgānāṃ vāditrāṇāṃ nisvanāḥ | bhaveyur ākāśapathe sagandharvapurogamāḥ ||
(AVParis_64,4.3) chāyādarśanam adravye virātre virutāni ca | divārātricarāṇāṃ ca viparītapracāratā ||
(AVParis_64,4.4) nirabhravṛṣṭayaś caiva nirabhrastanitāni ca | sasvanānām adhūmānām ulkānāṃ patanaṃ divā ||
(AVParis_64,4.5) indor arkasya vā cāpi pāṃsvaśmādiṣu darśanam | abhīkṣṇapariveṣāśca kaluśā ravisomayoḥ ||
(AVParis_64,4.6) mayūrakokilādīnāṃ madāvāptir anārtavā | vanānāṃ ca nagānāṃ ca devatānāṃ ca nirgamāḥ ||
(AVParis_64,4.7) āraṇyānāṃ ca sattvānāṃ puragrāmaniveśanam | abhūtānāṃ pravṛtiśca pravṛttānāṃ ca nāśanam ||
(AVParis_64,4.8) etad utpātajaṃ rājño yasyā deśe abhyudīryate | tasya deśo vinaśyeta kṣīyate ca sapārthivaḥ ||
(AVParis_64,4.9) tyajanti vāpi yaṃ deśaṃ pāṣaṇḍā dvijadevatāḥ | vidveṣaṃ vāpi gacchanti so 'pi deśo vinaśyati ||
(AVParis_64,4.10) nartanaṃ ca kuśūlānāṃ dhānyarāśeśca kampanam | ulūkhālānāṃ saṃsarpo musalānāṃ praveśanam ||
(AVParis_64,5.1) ceṣṭitaṃ rājadarvīṇāṃ mṛdbhāṇḍānāṃ tathaiva ca | dahanaṃ caiva śītānām [śabdā hy uttarāṇi ca] ||
(AVParis_64,5.2) purīṣabhakṣaṇaṃcaiva dīnānāṃ mṛgapakṣiṇām | grāmyāṇāṃ dīnavapuṣāṃ pradhānyastanitāni ca ||
(AVParis_64,5.3) vālukāṅgāradhānyānāṃ bhakṣaṇaṃ vāpi vṛṣṭayaḥ | puradvāre ca bakavad vāyasānāṃ ca ceṣṭitam ||
(AVParis_64,5.4) biḍālamatsyamajjānāṃ jantūnāṃ kṣudrasaṃjñinām | anyonyabhakṣaṇāni syur ekasaṃsthāśca rātrayaḥ ||
(AVParis_64,5.5) māṃsasasyānnavidveṣaḥ kriyāvyuparamas tathā | yasmin deśe pradṛśyante tasmin kṣudbhayam ādiśet ||
(AVParis_64,5.6) śastrajvalanasaṃsarpaḥ sthūṇīsaraṇapūraṇam | chattravastradhvajānāṃ ca valmīkeṣu pradarśanam ||
(AVParis_64,5.7) arke abhraparighādīnāṃ pariveṣo arkacandrayoḥ | lākṣālohitavarṇatvaṃ sarveṣāṃ ca vicāraṇam ||
(AVParis_64,5.8) tvacmāṃsarudhirāsthīnāṃ medomajjāsthivṛṣṭayaḥ | nirabhravṛṣṭayaścāsya rajatakṣatasaprabham ||
(AVParis_64,5.9) praghātākampanirghātāvidyutā cābhrapātanam | bhavecca devatādīnāṃ śiroabhiṣṭhānavarjanam ||
(AVParis_64,5.10) strīṇāṃ nṛṇāṃ ca prasavaṃ tṛṇādīnāṃ ca mānuṣam | amānuṣāṇāṃ sattvānāṃ bhāṣitāni manuṣyavat ||
(AVParis_64,6.1) vasāśoṇitagandhatvaṃ gajadaivatavājinām | yasmin deśe bhavet tasmin śastrakopabhayaṃ mahat ||
(AVParis_64,6.2) śoṇitāśruparisrāvāḥ prahāsodvīkṣaṇakriyā | nṛtyavāditragītāni sākrośābhāṣitāni ca ||
(AVParis_64,6.3) prakampanaṃ devatānāṃ tathaiva jvalanāni ca | apāṃ śoṣavikārāśca ceṣṭitaṃ ca manuṣyavat ||
(AVParis_64,6.4) daraṇaṃ rasanaṃ rājño vaikṛtyodvartanāni ca | kṣiteḥ kampaprahāsāśca rodanotkrośāani ca ||
(AVParis_64,6.5) pīṭhikāvyañjanaṃ chattra[m]śasatrakīlakamaṇḍalau | nīlāṅgalohitatalau udye arkaniśāakarau ||
(AVParis_64,6.6) candrārkolkāprabhedāśca bhāskarendudvayaṃ tathā | pratisrotavahā nadya iṣavaḥ pratikomagāḥ ||
(AVParis_64,6.7) dantabhaṅgāḥ sakūrmāśca naravarṇavājinām | chattrabhaṅgāḥ sakūrmāśca naravāraṇavājinām ||
(AVParis_64,6.8) māṃsatailavipākaśca caityatailaparisravāḥ | śakradhvajapatākānāṃ bhaṅgakravyadasvanam ||
(AVParis_64,6.9) biḍalolūkyor yuddhaṃ nṛpaprāsādasaṃnidhau | pāṃsunā cāvṛtaṃ vyoma rajasā tamasāpi vā ||
(AVParis_64,6.10) lohitāgniprabhākāśaṃ dīptā dvijamṛgas tathā | vātāvartās tusaṃdhyāsu prasphuranto apasavyagāḥ ||
(AVParis_64,7.1) maṇḍalāni samājāśca sarvato mṛgapakṣiṇām | kravyādair ārasadbhiśca vyākulāḥ sarvato diśaḥ ||
(AVParis_64,7.2) trirātrād aparaṃ vṛṣṭiḥ pranaṣṭendudivākarau | anṛtau cāpi dṛśyeta ghorastanitadīrghatā ||
(AVParis_64,7.3) vajrādayo rāhuputrā vṛkṣāḥ śakunayas tathā | maṇḍalābhyantarasthāśca bhavanti ravisomayoḥ ||
(AVParis_64,7.4) ākāśe vā pradṛśyante prakampanti va parvatāḥ | viṣyeta ravisomau ca ābhīkṣaṃ tārakās tathā ||
(AVParis_64,7.5) naradanaṃ ca biḍālāṇāṃ kṣīravṛkṣaniṣevaṇam | kharair dīptair ulūkaiśca rasadbhiḥ saha vigrahaḥ ||
(AVParis_64,7.6) siṃhāsanāni chattrāṇi bhṛṅgārāḥ śayanās tathā | kampanti akasmād bhajyante saṃsarpanti ārasanti ca ||
(AVParis_64,7.7) rājñāṃ bhayakaraṃ sarvam etad utpātalakṣaṇam | deśasya ca vijānīyād gargasya vacanaṃ yathā ||
(AVParis_64,7.8) saṃdhyādaṇḍapariveṣā rajoarkaparighādayaḥ | maṇḍalānāṃ samūhāśca dikṣu pītāruṇaprabhāḥ ||
(AVParis_64,7.9) kravyādā vānarā dvāri visphūrjanti ārasanti ca | tuṇḍaiśca vāyasā bhūmiṃ kuṭṭayanto ramanti ca ||
(AVParis_64,7.10) mlāyate mālyam atyarthaṃ gandhāḥ kuṇapagandhinaḥ | vastreṣu bhakṣabhojyeṣu bhavati utpātalakṣaṇam ||
(AVParis_64,8.1) kṣaudraṃ ghṛtaṃ ca dadhi ca prasravet prathitā drumāḥ | sārameyāḥ śmaśāneṣu rudanti viruvanti ca ||
(AVParis_64,8.2) etad autpātikaṃ grāme yasmiṃś ca dṛśyate pure | tasmin grāme pure vāpi vidyād atibhayaṃ mahat ||
(AVParis_64,8.3) aśvatthodumbaraplakṣanyagrodhe kusumodbhavaḥ | śvetalohitapītāni kṛṣṇānīndrāyudhāni ca ||
(AVParis_64,8.4) evaṃ varṇaduṇānāṃ ca patanaṃ devaveśmanām | brahmakṣatriyaviṭśūdravināśo rājasaṃvṛtām ||
(AVParis_64,8.5) rūkṣasrāvā citivṛkṣe tadbhayaṃ sumahad bhavet | ghṛtakṣīraphalāśrāve ghṛtakṣīrāmbhasāṃ kṣayaḥ ||
(AVParis_64,8.6) surāśrāve mithobhedo rudhire rāṣṭravidravaḥ | rudhire goviṣāṇācca srute gobrāhmaṇakṣayaḥ ||
(AVParis_64,8.7) phale phalaṃ yadā paśyet puṣpe puṣpaṃ samāvṛtam | garbhāḥ sravanti nārīṇāṃ yuddhaṃ rājavadho api vā ||
(AVParis_64,8.8) phaṇābhṛto mahatsarpān maṇḍūlā atha vṛścikāḥ | maṇḍūkā grasate yatra tatra rājāvahanyate ||
(AVParis_64,8.9) himapātānilotpātā vikṛtādbhutadarśanam | kṛṣṇāñjanābhram ākāśaṃ tārolkāpātapiṅgalam ||
(AVParis_64,8.10) citrā garbhodbhavāḥ strīṣu goajāśvamṛgapakṣiṣu | pattrāṅkuralatānāṃ ca vikārāḥ śiśire śubhāḥ ||
(AVParis_64,9.1) vajrāśanimahīkampāḥ saṃdhyānirghātanisvanāḥ | pariveṣarajodhūmā raktārkāstamanodayāḥ ||
(AVParis_64,9.2) drumebhyo annarasasnehamadhupuṣpaphalodgamāḥ | gopakṣiśabdavṛddhiśca śivāni madhumādhave ||
(AVParis_64,9.3) tārolkāpātakaluṣaṃ kapilārkendumaṇḍalam | anagnijvalanasphoṭadhūmareṇvanilāhatam ||
(AVParis_64,9.4) raktapītāruṇāṃ saṃdhyāṃ nabhaḥ saṃkṣubhītārṇavam | saritāṃ cāmbusaṃśoṣaṃ dṛṣṭvā grīṣme śubhaṃ vadet ||
(AVParis_64,9.5) śakrāyudhaparīveṣavidyutśuṣkavirohaṇam | akasmād varṇavaikṛtyaṃ rasanaṃ daraṇaṃ kṣiteḥ ||
(AVParis_64,9.6) saronadyudapānānāṃ vṛddhir vā uttaraṇaplavāḥ | taraṇaṃ cārdravegānāṃ varṣāsu na bhayāvaham ||
(AVParis_64,9.7) divyastrīgītagandharvavimānādbhutanisvanāḥ | grahanakṣatratārāṇāṃ darśanaṃ ca divāmbare ||
(AVParis_64,9.8) gītavāditranirghoṣo vanaparvatasānuṣu | sasyavṛddhī rasotpattir na pāpāḥ śaradi smṛtāḥ ||
(AVParis_64,9.9) śītānilatuṣāratvaṃ nardanaṃ mṛgapakṣiṇām | rakṣoyakṣādisattvānāṃ darśanaṃ vāg amānuṣī ||
(AVParis_64,9.10) dīptadhūmarajasdhvastā diṅnāgā vanaparvatāḥ | uccais toyadasomārkā hemante śobhanāḥ smṛtāḥ ||
(AVParis_64,10.1) ṛtusvabhāvā ete hi dṛṣṭāḥ svartau śubhapradāḥ | ṛtau anyatra ca utpātā dṛṣṭāḥ svartau śubhapradāḥ ||
(AVParis_64,10.2) unmattānāṃ ca yā gāthā bālānāṃ ceṣṭitaṃ ca yat | striyaśca yat prabhāṣante tatra nāsti vyatikramaḥ ||
(AVParis_64,10.3) pūrvaṃ vadati deveṣu paścād gacchati mānuṣe | nācoditā āg vadati satyā hi eṣā sarasvatī ||
(AVParis_64,10.4) utpātāḥ sarva eva ete kadācid rājamṛtyave | jñeyā deśavināśāya rāhor āgamanāyā vā ||
(AVParis_64,10.5) kālāmbudaparisrāvā grahāṇām udayāya vā | svacakraparacakrebhyo bhaye vā samupasthite ||
(AVParis_64,10.6) rāṣṭre senāpatau putre pure vātha purodhasi | amātye vāhane dāre nṛpatau vā palanti ca ||
(AVParis_64,10.7) etān samutthitāṃ jñātvā rājā sabalavāhanaḥ | praṇipatya guruṃ brūyād bhagavan śamayasva me ||
(AVParis_64,10.8) bhayam utpātajaṃ sarvaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te | iti uktaḥ śraddadhānena rājñā svahitam icchatā ||
(AVParis_64,10.9) nimittāni samālokya kṛtvā pāvanam āditaḥ | mahāśāntiṃ prayuñjīta sarvopadravanāśinīm ||
(AVParis_64,10.10) sarvarogapraśamanīm utpātaphalanāśinīm | raudrīṃ kuryān mahāśāntiṃ śraddhayā bahudakṣiṇāṃ śraddhayā bahudakṣiṇām ||
(Pariśiṣṭa_65. sadyovṛṣṭilakṣaṇam)
(AVParis_65,1.1) om atha ato lakṣaṇopāṅge sadyovṛṣṭilakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
(AVParis_65,1.2) snigdhavimalataladarśane 'rciṣmaty atitejasi sthūlaraśmau harijvalanasaṃnibhe savitari sadyo varṣati parjanyo viśuddhāsu ca dikṣu kākāṇḍavarṇeṣu giriṣv atirajaskandheṣu hradamagneṣu vimalavipulasnigdhaprasannahṛṣṭapradarśaneṣu nīcair iva jyotirgaṇeṣv anukūleṣu śive śite nīce mārute bhavati cātra ślokaḥ ||
(AVParis_65,1.3) pūrvo 'bhrajanamo vāyur itaro 'bhravināśanaḥ | udag janayate vṛṣṭiṃ varṣaty eva ca dakṣiṇaḥ ||
(AVParis_65,1.4) abhreṣu timiramakaranaganāganakragrāhaśiṃśumāraśaṅkhadrumakūrmormijhaṣamahiṣavarāhadigdviradanavakumudakhaṇḍākṛtinalakalaśakuḍmalāpīḍatoraṇāvartasvastikavardhamānaravauhvarajatamadrāṇipatākāśvatātyāsthānavividhajalacarapakṣivirutacatuṣpadākāreṣu naktanīlotpalakamalapalāśakomaleṣu ||
(AVParis_65,1.5) [muktā]sphaṭikarajatavaiḍuryāñjanabhramarasarpasaṃnikāśeṣu | kṣaudrakṣīrapalāśadhūma[dūrvā]rajatakanakavidrumaprabheṣ ||
(AVParis_65,1.6) dviguṇatriguṇadarśaneṣu mūlavatsu viśikhareṣu mahāvarteṣu taralarathanemighoṣeṣu udadhijalanirghoṣasaṃhrādeṣu kṣubdhadundubhininādeṣu kiñjalkāravindasaṃnibheṣu vā kumudamayūragalakālakeṣu cābhrajālāvanādeṣu chinnābhreṣu vā chinnamūleṣu kāleṣu kāñcanamanahśiloupameṣu suvarṇapūrṇeṣu jaleṣv asmin na cābhyantarato deśaśobhiteṣu dakṣiṇamāruteritaparitate grahāntargatastanitagambhīranisvaneṣu ardhāntareṣu sadyovarṣam ādiśet || atra ślokau ||
(AVParis_65,1.7) udayāstamaye meghā garbhabhūtā divākare | pradīptā iva citrāsu viṣamāsu khakoṭiṣu ||
(AVParis_65,1.8) pañca mārutaparyaṅkā maṇayaḥ kāñcanā iva | yatrayatropalakṣyante tatratatra pravarṣati ||
(AVParis_65,1.9) ghananicayaṃ virohaṇe vādhirohaṇāstagamane vā savitur dṛṣṭvā ca varṣad udadhijīvarādrariṣṭakavaiḍūryotpalakamalapalāśadhūmaśevālavadhrajabakasaṃnikāśasnigdhaghoṣagambhīragabhastividvanbhaiḥ pravṛddhaiḥ samārutān vañcibhiḥ pravṛddhaskandhaśākhānvitapāvanitalaruhān sadyovarṣam ādiśet || atra ślokau ||
(AVParis_65,1.10) antarājitadīptāgnikāñcanāmalasaṃnibhaiḥ | abhraiś cotpalavaidūryaprabhāvāñjanasaṃnibhaiḥ ||
(AVParis_65,1.11) nīlarśmiprarohantaḥ śākhāvanta iva drumāḥ | yatrayatra pradṛśyante dhruvaṃ tara pravarṣati ||
(AVParis_65,2.1) saṃdhyā ca jvalanaravīndīvarakaraṇdatapanīyārkodayaharitālanīlotpalaghṛtamadhubandhujīvakajapāpuṣpakiṃśukarāśisaṃnikāśā tathā drutakanakavidrumasphaṭikavaiḍūryavarṇam uddyotayanti diśaḥ śāntamṛgaśakuniviśeṣāḥ ||
(AVParis_65,2.2) kiṃtanā snigdhā ghanā gabhastimālini saṃprati saṃdhyāṃ dṛṣṭvā nīcair nirmalasnigdhaparidhipariveṣābhravṛkṣapratisūryakā lohitākṣapakṣiptā sārdhaṃ pañcakāvaliptaiś ca mahiṣavṛṣavarāhādidviradajalagaṇair ivācaritaviṣayā atra ślokaḥ ||
(AVParis_65,2.3) sāṃdhyaiś ca pariveṣaiś ca pratighaiḥ pratisūryakaiḥ | jalajaiś cāvṛtānindyaiḥ sadyaḥ saṃdhyā pravarṣati ||
(AVParis_65,2.4) yathālakṣaṇaṃ śastrakāṃsyatāmrāyasānāṃ kledavatāṃ khadyotāni || tatra svedanti kāmahurdhunināś ca uttaṭaprākāragopuragṛhāgādhirohaṇapāṃsusnānam aṇḍajānām
(AVParis_65,2.5) pracaraṇe taḍāgakūpān setubandhākrītāś ca śiśūnāṃ dṛṣṭvā prasaṃkhyāyāś ca citrāviśākhāsvātibahulāṣāḍhāhirbudhnyayāmyasya saṃgrahasaṃpāteṣu mahadvarṣasaṃvṛte ca tryahād ūrdhvaṃ cātra ślokau ||
(AVParis_65,2.6) ākrīḍāś caiva matsyānāṃ gavāṃ dṛṣṭvāgamo gṛham | prācuryadaṃśamaśakair dhiṣṇyānāṃ cātha mokṣeṇe ||
(AVParis_65,2.7) jalājalajasaṃtānān ekatra bilavāsinām | pipīlikāṇḍasaṃkrāntir athoṣṇaṃ cāmbu vṛṣṭaye ||
(AVParis_65,2.8) satkṛtya ca daivajñaṃ palvalakūpataḍāganadītīre || sāddālagṛheṣu deśeṣv ārdravāsārdrapāṇiḥ prṛcchet || sadyovarṣam adiśet ||
(AVParis_65,2.9) diśy aiśānyāṃ vā madhurasvarariṣṭavyāharaṇaṃ jalagotrasābhūtaṃ talliṅgānām antarālaṃ bālānāṃ śrutvā dṛṣṭvā varṣatīti brūyāt ||
(AVParis_65,2.10) rātristanito divā vidyudbhir vādyamākṣetre varṇaḥ snigdho dviguṇendracāpa darśane vyomni nirabhre paśuvirāvābhradaṇḍābhasvalpāñ cābhrarājiprādurbhāvaiḥ sadyovṛṣṭir atra ślokāḥ ||
(AVParis_65,2.11) pratisūryako bhaved yas tu raver uttarato yadā | toyaṃ nivārayen nityaṃ dakṣiṇe salilād bhayam ||
(AVParis_65,2.12) tridhā nimittasaṃpannā vṛṣṭir bhavati pārthivī | nimitte tāvad ekasmin pañcayojanikaṃ bhavet ||
(AVParis_65,2.13) yeṣuyeṣu nimitteṣu nakṣatreṣu ca vartmani | praśastam iti teṣv eva prādurbhūteṣu varṣati ||
(AVParis_65,3.1) viparyayanimittāni pratibandhakarāṇi tu | teṣu śāntiṃ prakurvīta atharvā śamanāya vai ||
(AVParis_65,3.2) sam ut patantu sūktena pra nabhasveti cāpare | vaitasyaḥ samidho 'nye tu śamīmayyo 'pare viduḥ ||
(AVParis_65,3.3) [samidhāṃ vaitasīnāṃ tu agnāv arkendhanāhute | ahorātrikahomaḥ syāt parjanyo bahuvarṣadaḥ ||
(AVParis_65,3.4) sam ut patantu sūktena maruto yajate pākayajñavidhānena yathā varuṇaṃ vṛṣṭikāmaḥ || pra nabhasvety ṛcau dve maruto yajate vṛṣṭikāmo yathā varuṇaṃ juhoti ||]
(AVParis_65,3.5) ādadhyāt samidhaḥ plākṣīḥ sakṣīrā ghṛtasaṃyutāḥ | tatas tac chamam āyāti kṛtsnam utpātalakṣaṇam ||
(AVParis_65,3.6) aindrīṃ vā vāruṇīṃ vāpi mahāśāntiṃ vidhānataḥ | varṣādau tu prayuñjīta avṛṣṭes tu vināśanīm ||
(AVParis_65,3.7) vṛṣṭer yāni nimittāni tāny apratihatāni tu | bhavanti vṛṣṭidāyīni sasyavṛddhikarāṇi tu ||
(AVParis_65,3.8) vaitasānāṃ tu pattrāṇāṃ lakṣaṃ kṣīrasamāyutam | vratānte bhārgavo juhvad avarṣāsv api varṣayed iti ||
(Pariśiṣṭa_66. gośāntiḥ)
(AVParis_66,1.1) oṃ bhagavan devadeveśa surāsuranamaskṛta | gavāṃ sarveṣu rogeṣu pratijñāteṣu vai prabho ||
(AVParis_66,1.2) kathaṃ śāntiṃ dvijaḥ kuryāt kena mantreṇa prokṣaṇam | homamantrāś ca ke proktāḥ kasmiṃs tantre prayojayet ||
(AVParis_66,1.3) uvāca paripṛṣṭaḥ san brahmā sarvajagatpatiḥ | śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve gośāntiṃ mahaduttamām ||
(AVParis_66,1.4) atharvavihitāṃ samyak sarvarogavināśanīm | yāṃ śrutvā savarogās tu vidravanti sahasraśaḥ ||
(AVParis_66,1.5) goṣṭhamadhye gṛhe vāpi govāṭe gokulāntile | ācāryas tu śucir bhūtvā kārayen maṇḍalaṃ śubham ||
(AVParis_66,2.1) snātaś cāhatavāsāś ca ahorātroṣitaḥ śuciḥ | caturaśraṃ caturdvāram ālikhet tatra maṇḍalam ||
(AVParis_66,2.2) tasya madhye tu deveśaṃ gomayena nidhāpayet | tataḥ kṣīraṃ ghṛtaṃ caiva gugguluṃ candanāgurum ||
(AVParis_66,2.3) puṣpāṇi ca sugandhīni tathā vai sarṣapāṃs tilān | lājāś ca samidhaś caiva samāhṛtya vicakṣaṇaḥ ||
(AVParis_66,2.4) prāṇāṃs tu tarpayet tatra dadhikṣīraghṛtādibhiḥ | tataḥ śāntiṃ prayuñjita namaskṛtvā svayaṃbhuvam ||
(AVParis_66,2.5) ājyabhāgāntājyatantram abhyātānāni caiva hi ||
(AVParis_66,2.6) namojñāya sureśāya namas te viśvatomukha | namaḥ kālāya tīkṣṇāya [jaṭilāya] sarvabhūtahitāya ca ||
(AVParis_66,3.1) tataḥ sarṣapatilalājā ūrdhvāḥ samidhaś ca dadhimadhughṛtāktā juhuyāt ||
(AVParis_66,3.2) yajāmi || kālāya svāhā || piṅgalāya tīkṣṇāya jaṭilāya babhrave oṃ bhūr oṃ bhuva oṃ svar oṃ bhūr bhuvaḥ svar jayavijayāya jayādhipataye kapardine karālāya vikaṭāya kaṭiramāṭarāyāṅgirasabārhaspatyakakapilamaṇḍalamuṇḍajaṭilakapāleśvarādhipataye kapardine svāheti ||
(AVParis_66,3.3) eṣa karmasu tu gośānteḥ saṃsṛṣṭa ṛṣibhiḥ purā | proktā svayaṃbhuvā caiṣā gośāntis tu hitāya vai ||
(AVParis_66,3.4) yo vipraḥ paṭhatīmāṃ hi gokule cāpi hitāya vai | gāvas tasya pravardhante mahatīṃ cāśnute śriyam ||
(Pariśiṣṭa_67. adbhutaśāntiḥ)
(AVParis_67,1.1) oṃ puruṣas putradāraṃ vā dhanadhānyam atha api vā | nimittair yair vinaśyeta śāntiṃ tatra nibodhata ||
(AVParis_67,1.2) indrāyudhaṃ bhavet rātrau dṛśyate yasya kasya cit | darvī kare vā bhidyeta maṇis kumbhas tathā eva ca ||
(AVParis_67,1.3) chattraṃ śayyā āsanaṃ ca eva anyat vā api svayaṃ kva cit | strī hanyāt ca striyaṃ vā api gaur avaghret ulūkhalam ||
(AVParis_67,1.4) śvā pidet gām anaḍvāhaṃ kalis saṃpadyate kule | gajavājino mriyante vivādo rājakīyakas ||
(AVParis_67,1.5) kuṭumbam aśubhaṃ sarvam aindrāṇi etāni nirdiśet | śāmyanti yena sarvāṇi nirvapet pāyasaṃ carum ||
(AVParis_67,1.6) samāvaoya ghṛtaṃ tatra āhutiṃ jihuyāt imām | indram id devatātaye sthālīpākasya homayet ||
(AVParis_67,1.7) indras śacīpatis śakro vajrapāṇis sureāśvaras | sarvādbhutānāṃ śamano mahāvyāhṛtayas tathā ||
(AVParis_67,1.8) hutvā sviṣṭakṛtaṃ ca eva carutantraṃ samāpayet | vimuktotpātadoṣas tu jīvet tu śaradas śatam ||
(AVParis_67,2.1) uddīpikā gṛhe yasya valmīkā madhujālakam | abjānāṃ maṇike śabde tailaṃ sthīyata eva vā ||
(AVParis_67,2.2) aśubhā vikṛtir dadhnāṃ dugdhānāṃ vā yadā bhavet | akasmāt ca praroheyur bījāni kṛmayas tathā ||
(AVParis_67,2.3) kāryo varuṇayāgas tu vāruṇīvidhipūrvakas | ud uttamaṃ pradhānaṃ syāt pañcājyāhutayas tathā ||
(AVParis_67,2.4) varuṇas pāśapāṇis ca yadāsāṃ patir eva ca | śe.aṃ tu pūrvavat ca eva carutantraṃ samāpayet ||
(AVParis_67,2.5) vimuktotpātadoṣas tu jīvet tu śaradas śatam ||
(AVParis_67,3.1) gṛhe yasya patet gṛdhra ulūko vā kathaṃ cana | kapotas praviśet ca eva jīvā vā araṇyasaṃbhavās ||
(AVParis_67,3.2) dhuryau ca patato yuktau gostrījanma ca vaikṛtam | jāyante yamalāni eva ghoras svapnas ca dṛśyate ||
(AVParis_67,3.3) abhidravanti rakṣāṃsi yatra ca eva kumārakān | unnidrako atunidro vā atyalpam atibhojanam ||
(AVParis_67,3.4) ālasya ca evam eteṣāṃ devatā yama ucyate | nāke suparṇam iti etat sthālīpākasya homayet ||
(AVParis_67,3.5) yamas pretapatis ca eva daṇḍapāṇis tathā īśvaras | śamanaḥ sarvādbhutānām... ||
(AVParis_67,4.1) anagnir utthito yasya dhūmo vā api gṛhe kva cit | āmaṃ vā jvalate māṃsaṃ bhaveyur visphuliṅgakās ||
(AVParis_67,4.2) chattradhvajapatākās ca jvalante toraṇāni ca || āsanaṃ ca eva ;ayyā ca vastrāṇi kusumāni ca ||
(AVParis_67,4.3) hastyaśvānāṃ ca pucchāni varṣatyaṅgāravarṣaṇam | akāle ca diśāṃ dāha oṣadhīnāṃ ca pācanam ||
(AVParis_67,4.4) hastinyas ca eva madyante agnirūpaṃ tad adbhutam | agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe sthālīpākasya homayet ||
(AVParis_67,4.5) agnir hiraṇyapatis ca arciṣpāṇis tathā īśvaras | śamanas sarvādbhutānām... ||
(AVParis_67,5.1) suvarṇaṃ rajataṃ vajraṃ vaiḍūryaṃ mauktikāni ca | pravālavastranāśas ca mitrāṇāṃ ca viparyayas ||
(AVParis_67,5.2) ārambhās ca vipadyante na soddhis karmaṇām api | carur vaiśravaṇas tatra abhi tyaṃ devam ṛk smṛtā ||
(AVParis_67,5.3) vaiśravaṇo yakṣapatis arthapāṇis tathā īśvaras | śamanas sarvādbhutānām... ||
(AVParis_67,6.1) atha yasya svanakṣatre ulkā nirghāta eva vā | rāhur grasati candrārkau kabandhaṃ darpaṇe bhavet ||
(AVParis_67,6.2) patet svayaṃ vā musalaṃ devatā vā kathaṃ cana | unmīlate ca eva yadā tathā ca api nimīlate ||
(AVParis_67,6.3) prachidyate ca yadi vā tathā vā api prakampate | prayāto vā api dṛśyeta pratisroto nadī vahet ||
(AVParis_67,6.4) vimale na eva arkachāyā pratīpā vā api tu sāyakās | pariveṣas tu anabhreṣu dṛśyate candrasūryayos ||
(AVParis_67,6.5) kośāt khaḍgā nirgirante tūṇāt ca eva tu sāyakās | anāhatāni vādyante nadante śabdam āturam ||
(AVParis_67,6.6) caruṇā vaiṣṇavena eṣāṃ yāgas kartavyas eva tu | idaṃ viṣṇus pradhānaṃ syāt pañcājyāhutayas tathā ||
(AVParis_67,6.7) sarvabhūtapatis viṣnus cakrapāṇis tathā īśvaras | śamanas sarvādbhutānām... ||
(AVParis_67,7.1) ativāto yatra bhavet rūpaṃ vā yatra vaikṛtam | kharakarabhamahiṣā varāhā vyāghrasiṃhakās ||
(AVParis_67,7.2) gṛdhrās ca tathā gomāyus kṛkalāsā vadanti ca | māṃsapeśaṃ ca rudhiraṃ pāṃsuvṛṣṭis tathā eva ca ||
(AVParis_67,7.3) vāyurūpam idaṃ sarvam adbhutaṃ parikīrtitam | vāta ā vātu bheṣajaṃ vāyau ā yāhi darśata iti sthālīpākasya homayet ||
(AVParis_67,7.4) vāyur mahān nabhapatir vajrapāṇis tathā īśvaras | śamanas sarvādbhutānāṃ mahāvyāhṛtayas tathā ||
(AVParis_67,7.5) hutvā sviṣṭakṛtaṃ ca eva carutantraṃ samāpayet | vimuktotpātadoṣas tu jīvet tu śaradas śatam ||
(AVParis_67,8.1) atha ced anyaśākhasu kartā bhavati vedavit | japtvā sa ṛgyajuḥsāmnaṃ śatamātraṃ samāhitas ||
(AVParis_67,8.2) gāyatryaṣṭaśataṃ japtvā yayajamānas samāhitas | vācayet tam upādhyāyaṃ vastreṇa kanakena vā ||
(AVParis_67,8.3) dṛṣṭāṃ ca eva adbhutaṃ yasmins tat ca api pratipādayet | etās tu dakṣiṇās sarvās śaktiyukto na hāpayet ||
(AVParis_67,8.4) yajamānas tatsuto vā yas svayaṃ kartum arhati | brāhmaṇāya viśeṣeṇa dadyāt tāṃ dakṣiṇāṃ śubhām ||
(AVParis_67,8.5) japtvā atharvaśiras ca eva kuryāt vipreṣu pūjanam | śaktyā atha bhojanaṃ ca eva kuryāt vipreṣu pūjanam ||
(AVParis_67,8.6) etad evaṃ samākhyātam adbhutānāṃ viśodhanam | caturṇām api varṇānāṃ yas kuryāt śraddhayā anvitas ||
(AVParis_67,8.7) maraṇaṃ na bhavet tasya na duḥkhaṃ na daridratā | sidhyanti sarvakāryāṇi dharme ca asya matir bhavet ||
(AVParis_67,8.8) etat puṇyaṃ paritraṃ ca devatāyāgapūjanam | sarvaśāntikaṃ ca eva pratipuruṣaṃ nibodhata || pratipuruṣaṃ nibodhata iti ||
(Pariśiṣṭa_68. svapnādhyāyaḥ)
(AVParis_68,1.1) om athātaḥ saṃpravakṣyāmi yad uktaṃ padmayoninā | upāṅgaṃ śukracārasta śubhāśubhanivedakam ||
(AVParis_68,1.2) svapnādhyāyaṃ pravakṣyāmi kroṣṭuker vacanaṃ yathā | śaśaṃsire purā yaṃ hi śaunakāya mahātmane ||
(AVParis_68,1.3) nimittajñānakuśalāḥ sarvaṃ tasya tu pṛcchataḥ | grahā bhārgavabhaumārkāḥ paittikā dīptitejasaḥ ||
(AVParis_68,1.4) kaphaprakṛtayo madhyā bṛhaspatibudhendavaḥ | vātaprakṛtayaḥ krūrā rāhuketuśanaiścarāḥ ||
(AVParis_68,1.5) teṣāṃ tathā phalaṃ vidyāt saṃnipāte yathākramam | ete nava grahā jñeyā vātapittakaphātmakāḥ ||
(AVParis_68,1.6) eṣāṃ prakṛtitulyānāṃ niṣiktānāṃ tu teṣu vai | saṃyogeṣu ca jātānāṃ tulya prakṛtitā bhavet ||
(AVParis_68,1.7) arkenduprabhavā deham upatiṣṭhanti dehinaḥ | tasmān niṣicyamāneṣu vātapittakapheṣu yaḥ ||
(AVParis_68,1.8) eṣām anyatamo deho yātiriktaḥ prakāśate | pracakṣate sā prakṛtiḥ prakṛtijñānakovidāḥ ||
(AVParis_68,1.9) tatra ye mānisvāṅgāni ṛjavaḥ kalahapriyāḥ | uṣṇāḥ kapilaromāṇāaḥ svedanā anavekṣaṇāḥ ||
(AVParis_68,1.10) bahvāśidurbhagāś caiva mṛdvaṅgāḥ śiśirapriyāḥ | lālanāḥ śithilāṅgāś ca priyāś ca priyāś ca lavaṇās tathā ||
(AVParis_68,1.11) tanutvaṅnakharomāṇas tv ācāryās tīkṣṇa eva ca | valīpalitabhūyiṣṭhās tathā khalatino narāḥ ||
(AVParis_68,1.12) glayate śuṣyate caiṣām āśu mālyānulepanam | dāhātmikāḥ śaśāṅke 'pi pittaprakṛtayas tu te ||
(AVParis_68,1.13) svapne caiva prapaśyanti diśaḥ kanakapiṅgalāḥ | maṇḍalāni samūhāṃś ca dikṣu pītāruṇaprabhān ||
(AVParis_68,1.14) śṛṅgārimadirān deśāñ śuṣkāṃ malajalāṃ mahīm | śuṣkagulmadrumalatā dahyamānaṃ mahad vanam ||
(AVParis_68,1.15) viśuṣkāṇi ca vastrāṇi rudhirāṅgāṃs tathaiva ca | dahanādīṃś ca devāṃś ca raktam induṃ sugandhikān ||
(AVParis_68,1.16) palāśāni ca puṣpāṇi karṇikāravanāni ca | digdāhavidyucchulkāś ca dīpyamānaṃ ca pāvakam ||
(AVParis_68,1.17) bhūyiṣṭhaṃ bhūṣitāś cāpi pibanti subahūdakam | saritsaravanānteṣu kūpaprasravaṇeṣu ca ||
(AVParis_68,1.18) uṣṇārtāḥ śītakāmās tu nimajjanti pibanti ca | kalahaṃ caiva kurvanti duḥkhāny anubhavanti ca ||
(AVParis_68,1.19) strībhiś caiva vimānyante kṣayante klāmayanti ca | ity evaṃ paittikā jñeyāḥ prakṛtisvapnalakṣaṇe ||
(AVParis_68,1.20) prakṛtisvapnabhāvaiś ca śleṣmikāṇy api me śṛṇu | snigdhakeśanakhaśmaśrutatatvagroma[bhāṣiṇaḥ] ||
(AVParis_68,1.21) mahodarabhojoraskadīrghakeśanakha[dvijāñ] | vaiḍūryopalabaddhe tu saṃnibhair niyamaiḥ śubhaiḥ ||
(AVParis_68,1.22) sthiropacitasarvāṅgā bhavanti sukhabhāginaḥ | śirodarakaṭiskandhapakṣayor vimalekṣaṇāḥ ||
(AVParis_68,1.23) priyāḥ priyamvadāḥ śūrāḥ kṛtajñā dṛḍhabhaktayaḥ | cirād gṛhṇanti suciraṃ gṛhītaṃ dhārayanti ca ||
(AVParis_68,1.24) na krudhyanti cirāt kruddhāḥ saṃbhavanty antakopamāḥ | pūjābhir vipulāṃ bhūmim āvahanti kulasya ca ||
(AVParis_68,1.25) khyāpayanti ca sarvatra guṇaiś ca vipulair yaśaḥ | māṃśoṣṇatātimadhurapayohārātha suprajāḥ ||
(AVParis_68,1.26) na cirāc chuṣyate caiṣāṃ toyamālyānulepanam | nimīlitāsyanayanā niḥśabdā niḥprakampinaḥ ||
(AVParis_68,1.27) svapanty ekena pārśvena ciraṃ sukhanibodhanāḥ | nātiduḥkhena jīvanti votpadyante sukhena tu ||
(AVParis_68,1.28) śyāmāḥ śyāmāvadātāś ca śrīmanto 'dṛḍharogiṇaḥ | alpāśidīrghakāmās tu bhavanty arthasahiṣṇavaḥ ||
(AVParis_68,1.29) kṣutpipāsāsahāś cāpi kaphaprakṛtayo narāḥ | svapneṣu caiva paśyanti ramyaṃ candanakānanam ||
(AVParis_68,1.30) vikuḍmalapalāśāni pauṇḍarīkavanāni ca | śubhāś ca śiśiraprāyā nadyaḥ śubhajalāvahāḥ ||
(AVParis_68,1.31) tuṣāreṇāvṛtāś cāpi himavāghapaṭalāni ca | muktāmaṇisuvāśṛṅgā mṛṇālaphalakāni ca ||
(AVParis_68,1.32) varāhakhaḍgamahiṣā mṛgāś ca rathakuñjarāḥ | spaṣṭatāraṃ tu haṃsāś ca vyopoḍhanti nabhastalam ||
(AVParis_68,1.33) kundagokṣīragaurābhir indoḥ kīrṇagabhastiṣu | protphullakumudākārā vyomni sudhāmbusaprabhaiḥ ||
(AVParis_68,1.34) rājahaṃsapratīkāśaṃ śaśāṅkaṃ cāmaladyutim | śubhrāṇi ca vimānāni phalāni madhurāṇi ca ||
(AVParis_68,1.35) kṛtapuṣpopahārāṇi mahānti bhavanāni ca | brāhmaṇān yajñavādāṃś ca dadhikṣīrāmṛtāni ca ||
(AVParis_68,1.36) striyaś ca paramodāktāḥ suveṣāḥ svabhyalaṃkṛtāḥ | madhuraśvetapītāni prāyaśaś ciram eva tu ||
(AVParis_68,1.37) svapneṣu caivaṃ paśyanti kaphaprakṛtayo narāḥ | prakṛtisvapnabhāveṣu vātikāny api lakṣayet ||
(AVParis_68,1.38) calāś ca calavikrāntāḥ kṣipramkṣipraṃ pralāpinaḥ | suptāḥ pralāpinas tv anye kaṣāyakaṭukapriyāḥ ||
(AVParis_68,1.39) tvagromanakhadantoṣṭhapāṇipādatalādiṣu | rūkṣasphuṭitadurdarśā durbalā duḥkhabhāginaḥ ||
(AVParis_68,1.40) kaṭhinopacitāṅgāś ca bhrāntacittāphutekṣaṇāḥ | lāpino mṛdavaḥ krūrā vidyād asthirabuddhayaḥ ||
(AVParis_68,1.41) nṛtyagītakathāśīla jambhino duḥkhabhāginaḥ | hrasvalomāḥ suvapuṣo durbalā dhamanās tathā ||
(AVParis_68,1.42) kṣāmā bhinnāḥ sadoṣāś ca satataṃ vānavasthitāḥ | hastanakhatvagoṣṭhānāṃ pādānāṃ ca vikāriṇaḥ ||
(AVParis_68,1.43) akasmāt kopanāś cāpi rodanā dhamānās tathā | paraprakṛtiśīlāś ca valganāsphoṭanapriyāḥ ||
(AVParis_68,1.44) durbalāḥ śiśirāś cāpi vātaprakṛtayo naraḥ | svapneṣu caiva paśyanti vātābhravimalā diśaḥ ||
(AVParis_68,1.45) mārutavegatuṅgāni bhuvanāni vānāni ca | śyāmatārāgrahagaṇaṃ vidhvastārkendumaṇḍalam ||
(AVParis_68,1.46) dhārācaradbhir viśvābhaiḥ saṃkulaṃ gaganaṃ ghanaiḥ | bhramantaḥ pakṣisaṃghāś ca mṛgāś codbhrāntayūthapāḥ ||
(AVParis_68,1.47) anyāś cāpu śambarāś ca girigahvarakānanāḥ | bhramanti ghnanti dhāvanti ūrdhvebhyaḥ prapatanti ca ||
(AVParis_68,1.48) svapneṣv etāni paśyanti vātaprakṛtayo narāḥ | miśrasvapnasvabhāveṣu saṃnipātātmakāḥ viduḥ ||
(AVParis_68,1.49) etās tisraḥ prakṛtayaḥ saṃsṛṣṭāś ca sarvaśaḥ ||
(AVParis_68,1.50) samyak karaṇavijñānaṃ tathā svapnād bhavet phalam | śubhaṃ vāpi aśubhaṃ vāpi nirdeṣṭavyam aśeṣataḥ ||
(AVParis_68,1.51) yenayenendriyārthena viddhaḥ svapiti mānavaḥ | tasyatasyendriyārthasya suptaḥ karmāṇi paśyati ||
(AVParis_68,1.52) prakṛtyākṛtasaṃkalpasaṃbhavā devatāsv api | svapnamālāṃ tu yaḥ paśyed yāṃ tu dṛṣṭvā na tu smaret ||
(AVParis_68,1.53) naite phalaṃ prayacchanti gargasya vacanaṃ yathā | prakṛtyānūkajān āhur eke śubhaphalodayān ||
(AVParis_68,1.54) sārasvataṃ yathānūkaṃ saṃghātasaṃśrayaṃ śṛṇu | dṛṣṭvā bhogam asuptavyaṃ tataḥ prāpya śubhaṃ phalam ||
(AVParis_68,1.55) svapnaprakṛtibhāvaṃ tu jñātvā tattvaṃ samādiśet ||
(AVParis_68,2.1) gṛhṇīta samudgendvindravāyvagnyarkanadīṃ kṣitim | samudraṃ vāhinīṃ dvīpaṃ laṅghayed vā vasuṃdharām ||
(AVParis_68,2.2) vāhinīṃ caturaṅgāṃ ca jīvachattrapatākinīm | dorbhyāṃ ca pratigṛhṇīyāt tathāketuvasuṃdharām ||
(AVParis_68,2.3) ekapuṣkariṇīparṇe sauvarṇe bhāhane 'pi vā | sarpiṣā pāyasaṃ bhuṅkte gāṃ duhan yaś ca budhyati ||
(AVParis_68,2.4) pariveṣaḥ svayaṃ candre yo 'navastravasuṃdharām | parvatāgraṃ samāruhya kṣitiṃ yaś cāvalokayet ||
(AVParis_68,2.5) ā kaṇṭhaṃ majjate yo hi mānavaḥ śoṇitārṇave | rathena siṃhayuktena parvataṃ cādhirohati ||
(AVParis_68,2.6) mahīṃ vā kampayed yas tu cālayed vā punar girīm | śvetam aśvam athāruhya pāṇḍuraṃ vāpu yo gajam ||
(AVParis_68,2.7) bhuṅkte puṣkariṇīparṇe pāyasaṃ vāpi sarpiṣā | aṅgavṛddhiṃ śirovṛddhiṃ prāpnuyād yas tu mānavaḥ ||
(AVParis_68,2.8) brāhmaṇo vāpi rājā vā svapne yad abhiṣecayet | rājā tu pārthivo jñeyaḥ kroṣṭuker vacanaṃ yathā ||
(AVParis_68,2.9) śiro vā chidyate yasya vimānaṃ śoṇitaṃ tathā | senāpatyaṃ mahac cāyur arthalābhaṃ tathaiva ca ||
(AVParis_68,2.10) vibhūṣaṇaṃ ca vidyāṃ ca karṇachedam avāpnuyāt | hastachede labhet putraṃ bāhuchede dhanāgamam ||
(AVParis_68,2.11) uraḥ sahasralābhaḥ syāt pādachede tathaiva ca | uraḥprajananachede atyantaṃ sukhaṃ dedhate ||
(AVParis_68,2.12) chatrādarśaphaloṣṇīṣaśuklamālyāgame tathā | matsyamāṃsadadhikṣīrarudhirāgama eva ca ||
(AVParis_68,2.13) śaktyaṅkuśapatākānāṃ chattrāsidhanuṣāṃ tathā | vimalānāṃ jalānāṃ ca pūrvoktaṃ tu nidarśanam ||
(AVParis_68,2.14) sūkarakharavāhyānāṃ vadhaś caikapaśor api | narayuktasya yānasya nikṣiptasya gavasya ca ||
(AVParis_68,2.15) darśanaṃ cāpy adṛṣṭānām agamyāgamanaṃ tathā | kṣīriṇāṃ phalamvṛkṣāṇāṃ darśanārohaṇāni ca ||
(AVParis_68,2.16) viṣadarśanadaṃsparśo dhānyenotsaṅgapūraṇam | dasyubhir hanyamānasya rudataḥ pratibodhanam ||
(AVParis_68,2.17) dvijebhyo dadhimāṃsasya lābhaḥ piśitabhakṣane | abhakṣyabhakṣaṇe cāpu śvetamālyānulepanam ||
(AVParis_68,2.18) ghātanaṃ śvāpadānāṃ ca pāṇau ca rudhirāgamaḥ | arthalābhāya boddhavyaḥ suhṛnmitrasamāgamaḥ ||
(AVParis_68,2.19) labhate nātra saṃdeho bhārgavasya vaco tathā | śuklāḥ sumanasaḥ kanyā dadhi gobrāhmaṇaṃ vṛṣam ||
(AVParis_68,2.20) daivatāni nṛpādhyakṣāḥ pāṇḍurāṇi gṛhāṇi ca | suhṛdaḥ saphalā vṛkṣā nakṣatrāṇy amalaṃ jalam ||
(AVParis_68,2.21) iṣṭakalyāṇaśabdāś ca śuklāmbaradharāḥ striyaḥ | nabho vimalanakṣatraṃ pāvakaṃ viṣamārciṣam ||
(AVParis_68,2.22) dṛṣṭvā yas tatkṣaṇaṃ budhyet tasya kalyāṇam ādiśet | vṛkṣān gulmāṃś ca vallīś ca svagṛhe puṣpitā naraḥ ||
(AVParis_68,2.23) śuklavāsāḥ striyaś cāpi yaḥ paśyec chrīs tu taṃ bhajet | viṣaśoṇitadigdhāṅgaḥ prītīm āpnoti mānavaḥ ||
(AVParis_68,2.24) dīptāṅgo labhate bhūmiṃ vardhamānāṅga eva ca | parivāryābhirudito bāndhavaiḥ karuṇaṃ naraḥ ||
(AVParis_68,2.25) śokārto labhate tuṣṭiṃ mṛtaś cāyur avāpnuyāt | śuklamālyāmbaradharo dahyamānaḥ pralīyate ||
(AVParis_68,2.26) yaḥ svapne saṃbhayed ugraṃ pārakyaṃ so 'rtham āpnuyāt | nāgadantakamudrāṃ ca vīṇāṃ mālāñjanaṃ tathā ||
(AVParis_68,2.27) kāñcanaṃ paśyate yas tu tathā strīṃ labhate naraḥ | uḍḍīyamānān vihagān tathā puṣkariṇīgatān ||
(AVParis_68,2.28) mattaṃ kareṇum āruhya parastrīṃ labhate naraḥ | kumārīṃ labhate nārīm āyasair nigaḍair naraḥ ||
(AVParis_68,2.29) baddhvā navāṃ tu yo mālām utpālānāṃ vibudhyate | kavāṭale ca saṃyukte tathaivotpalahastake ||
(AVParis_68,2.30) bhṛṅgāro darpaṇo vāpi labdhvā putrāgamaṃ vadet | taḍāgārāmakūpānāṃ purārañjanayor api ||
(AVParis_68,2.31) pūrṇakumbhasya cādeśyaṃ varṣam uttaraṇād bhruvam | cipiṭaḥ kālako nagnaḥ śravaṇo mehate yadi ||
(AVParis_68,2.32) vidikthaḥ sravate cārmiḥ svapne varṣaṃ samādiśet | sūkarīṃ mahiṣīṃ vāpi hastinīṃ śakunīṃ tathā ||
Original text: Atharvavedapariśiṣṭas · Edition: George Melville Bolling and Julius von Negelein: "The Pariśiṣṭas of the Atharvaveda", Vol. 1, parts 1 and 2 (all published), Leipzig : Harrassowitz 1909-1910. · Data entry Yuri Ishii · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0