Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Chapter 97

16.67av taloṣṇa-saṃghaṭṭana-pīḍanādyais 16.67av
mṛl-loṣṭa-saṃghaṭṭana-pīḍanādyais
Uttarasthāna
pratiśyāya-jala-krīḍā-karṇa-kaṇḍūyanair marut |
mithyā-yogena śabdasya kupito 'nyaiś ca kopanaiḥ

prāpya śrotra-sirāḥ kuryāc chūlaṃ srotasi vega-vat |
ardhāvabhedakaṃ stambhaṃ śiśirān-abhinandanam

cirāc ca pākaṃ pakvaṃ tu lasīkām alpa-śaḥ sravet |
śrotraṃ śūnyam a-kasmāc ca syāt saṃcāra-vicāra-vat

śūlaṃ pittāt sa-dāhoṣā-śītecchā-śvayathu-jvaram |
āśu-pākaṃ prapakvaṃ ca sa-pīta-lasikā-sruti

17.4bv -śītecchā-śvayathur jvaraḥ
sā lasīkā spṛśed yad yat tat tat pākam upaiti ca |
kaphāc chiro-hanu-grīvā-gauravaṃ manda-tā rujaḥ

kaṇḍūḥ śvayathur uṣṇecchā pākāc chveta-ghana-srutiḥ |
karoti śravaṇe śūlam abhighātādi-dūṣitam

17.6bv pākāc chveta-ghanā srutiḥ
raktaṃ pitta-samānārti kiñ-cid vādhika-lakṣaṇam |
śūlaṃ samuditair doṣaiḥ sa-śopha-jvara-tīvra-ruk

paryāyād uṣṇa-śītecchāṃ jāyate śruti-jāḍya-vat |
pakvaṃ sitāsitā-rakta-ghana-pūya-pravāhi ca

śabda-vāhi-sirā-saṃsthe śṛṇoti pavane muhuḥ |
nādān a-kasmād vividhān karṇa-nādaṃ vadanti tam

śleṣmaṇānugato vāyur nādo vā samupekṣitaḥ |
uccaiḥ kṛcchrāc chrutiṃ kuryād badhira-tvaṃ krameṇa ca

17.10dv badhira-tvaṃ krameṇa vā
vātena śoṣitaḥ śleṣmā śroto limpet tato bhavet |
rug-gauravaṃ pidhānaṃ ca sa pratīnāha-saṃjñitaḥ

kaṇḍū-śophau kaphāc chrotre sthirau tat-saṃjñayā smṛtau |
kapho vidagdhaḥ pittena sa-rujaṃ nī-rujaṃ tv api

17.12bv sthirau tat-saṃjñitau smṛtau 17.12dv sa-rujaṃ nī-rujaṃ tv atha
ghana-pūti-bahu-kledaṃ kurute pūti-karṇakam |
vātādi-dūṣitaṃ śrotraṃ māṃsāsṛk-kleda-jā rujam

17.13dv māṃsāsṛk-kleda-jāṃ rujam
khādanto jantavaḥ kuryus tīvrāṃ sa kṛmi-karṇakaḥ |
śrotra-kaṇḍūyanāj jāte kṣate syāt pūrva-lakṣaṇaḥ

17.14cv śrotaḥ-kaṇḍūyanāj jāte
vidradhiḥ pūrva-vac cānyaḥ śopho 'rśo 'rbudam īritam |
teṣu ruk pūti-karṇa-tvaṃ badhira-tvaṃ ca bādhate

17.15bv ṣo-ḍhārśo 'rbudam īritam 17.15dv badhira-tvaṃ ca jāyate
garbhe 'nilāt saṃkucitā śaṣkulī kuci-karṇakaḥ |
eko nī-rug aneko vā garbhe māṃsāṅkuraḥ sthiraḥ

17.16bv śaṣkulī kuñci-karṇakaḥ 17.16bv śaṣkulī kūci-karṇakaḥ 17.16dv
garbhe māṃsāṅkuraḥ sthitaḥ
pippalī pippalī-mānaḥ saṃnipātād vidārikā |
sa-varṇaḥ sa-rujaḥ stabdhaḥ śvayathuḥ sa upekṣitaḥ

kaṭu-taila-nibhaṃ pakvaḥ sravet kṛcchreṇa rohati |
saṃkocayati rūḍhā ca sā dhruvaṃ karṇa-śaṣkulīm

17.18bv sravan kṛcchreṇa rohati
sirā-sthaḥ kurute vāyuḥ pālī-śoṣaṃ tad-āhvayam |
kṛśā dṛḍhā ca tantrī-vat pālī vātena tantrikā

su-kumāre cirotsargāt sahasaiva pravardhite |
karṇe śophaḥ sa-ruk pālyām aruṇaḥ paripoṭa-vān

paripoṭaḥ sa pavanād utpātaḥ pitta-śoṇitāt |
gurv-ābharaṇa-bhārādyaiḥ śyāvo rug-dāha-pāka-vān

śvayathuḥ sphoṭa-piṭikā-rāgoṣā-kleda-saṃyutaḥ |
pālyāṃ śopho 'nila-kaphāt sarvato nir-vyathaḥ sthiraḥ

stabdhaḥ sa-varṇaḥ kaṇḍū-mān unmantho galliraś ca saḥ |
dur-viddhe vardhite karṇe sa-kaṇḍū-dāha-pāka-ruk

17.23bv unmantho gallikaś ca saḥ
śvayathuḥ saṃnipātotthaḥ sa nāmnā duḥkha-vardhanaḥ |
kaphāsṛk-kṛmi-jāḥ sūkṣmāḥ sa-kaṇḍū-kleda-vedanāḥ

lihyuḥ pālīm upekṣitāḥ lehyākhyāḥ piṭikās tā hi |
pippalī sarva-jaṃ śūlaṃ vidārī kuci-karṇakaḥ

17.25av lihyākhyāḥ piṭikās tā hi 17.25dv vidārī kūci-karṇakaḥ
eṣām a-sādhyā yāpyaikā tantrikānyāṃs tu sādhayet |
pañca-viṃśatir ity uktāḥ karṇa-rogā vibhāgataḥ