Language

ENहिગુ
Scripture Library

Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Chapter 88

88.1

Uttarasthāna
sarva-roga-nidānoktair a-hitaiḥ kupitā malāḥ |
a-cakṣuṣyair viśeṣeṇa prāyaḥ pittānusāriṇaḥ

88.2

sirābhir ūrdhvaṃ prasṛtā netrāvayavam āśritāḥ |
vartma saṃdhiṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭiṃ vā sarvam akṣi vā

88.3

rogān kuryuś calas tatra prāpya vartmāśrayāḥ sirāḥ |
suptotthitasya kurute vartma-stambhaṃ sa-vedanam

88.4

pāṃsu-pūrṇābha-netra-tvaṃ kṛcchronmīlanam aśru ca |
vimardanāt syāc ca śamaḥ kṛcchronmūlaṃ vadanti tat

88.5

cālayan vartmanī vāyur nimeṣonmeṣaṇaṃ muhuḥ |
karoty a-ruṅ nimeṣo 'sau vartma yat tu nimīlyate

88.6

vimukta-saṃdhi niś-ceṣṭaṃ hīnaṃ vāta-hataṃ hi tat |
kṛṣṇāḥ pittena bahvyo 'ntar-vartma kumbhīka-bīja-vat

88.7

8.6cv pittena vartmano 'ntar-jā 8.6dv bahvyaḥ kumbhīka-bīja-vat
ādhmāyante punar bhinnāḥ piṭikāḥ kumbhi-saṃjñitāḥ |
sa-dāha-kleda-nistodaṃ raktābhaṃ sparśanā-kṣamam

88.8

8.7bv piṭikāḥ kumbhi-saṃjñakāḥ
pittena jāyate vartma pittotkliṣṭam uśanti tat |
karoti kaṇḍūṃ dāhaṃ ca pittaṃ pakṣṃāntam āsthitam

88.9

8.8dv pittaṃ pakṣṃāntam āśritam
pakṣmaṇāṃ śātanaṃ cānu pakṣma-śātaṃ vadanti tam |
pothakyaḥ piṭikāḥ śvetāḥ sarṣapābhā ghanāḥ kaphāt

88.10

8.9av pakṣmaṇāṃ śatanaṃ cānu 8.9av pakṣmaṇāṃ sadanaṃ cānu
śophopadeha-ruk-kaṇḍū-picchilāśru-samanvitāḥ |
kaphotkliṣṭaṃ bhaved vartma stambha-kledopadeha-vat

88.11

granthiḥ pāṇḍura-ruk-pākaḥ kaṇḍū-mān kaṭhinaḥ kaphāt |
kola-mātraḥ sa lagaṇaḥ kiñ-cid alpas tato 'tha-vā

88.12

8.11dv kiñ-cid alpas tato 'pi vā
raktā raktena piṭikā tat-tulya-piṭikācitā |
utsaṅgākhyā tathotkliṣṭaṃ rājī-mat sparśanā-kṣamam

88.13

8.12av raktā raktena piṭikās 8.12bv tat-tulya-piṭikācitāḥ 8.12cv utsaṅgākhyās
tathotkliṣṭaṃ
arśo 'dhi-māṃsaṃ vartmāntaḥ stabdhaṃ snigdhaṃ sa-dāha-ruk |
raktaṃ raktena tat-srāvi cchinnaṃ chinnaṃ ca vardhate

88.14

madhye vā vartmano 'nte vā kaṇḍūṣā-rug-vatī sthirā |
mudga-mātrāsṛjā tāmrā piṭikāñjana-nāmikā

88.15

doṣair vartma bahiḥ śūnaṃ yad antaḥ sūkṣma-khācitam |
sa-srāvam antar-udakaṃ bisābhaṃ bisa-vartma tat

88.16

yad vartmotkliṣṭam utkliṣṭam a-kasmān mlāna-tām iyāt |
rakta-doṣa-trayotkleśād bhavaty utkliṣṭa-vartma tat

88.17

8.16dv vadanty utkliṣṭa-vartma tat
śyāva-vartma malaiḥ sāsraiḥ śyāvaṃ ruk-kleda-śopha-vat |
śliṣṭākhyaṃ vartmanī śliṣṭe kaṇḍū-śvayathu-rāgiṇī

88.18

vartmano 'ntaḥ kharā rūkṣāḥ piṭikāḥ sikatopamāḥ |
sikatā-vartma kṛṣṇaṃ tu kardamaṃ kardamopamam

88.19

bahalaṃ bahalair māṃsaiḥ sa-varṇaiś cīyate samaiḥ |
kukūṇakaḥ śiśor eva dantotpatti-nimitta-jaḥ

88.20

syāt tena śiśur ucchūna-tāmrākṣo vīkṣaṇā-kṣamaḥ |
sa-vartma-śūla-paicchilyaḥ karṇa-nāsākṣi-mardanaḥ

88.21

8.20bv -tāmrākṣo vīkṣaṇe '-kṣamaḥ
pakṣmoparodhe saṃkoco vartmanāṃ jāyate tathā |
khara-tāntar-mukha-tvaṃ ca romṇām anyāni vā punaḥ

88.22

8.21bv vartmano jāyate tathā
kaṇṭakair iva tīkṣṇāgrair ghṛṣṭaṃ tair akṣi śūyate |
uṣyate cānilādi-dviḍ alpāhaḥ śāntir uddhṛtaiḥ

88.23

8.22bv ghṛṣṭaṃ tair akṣi sūyate 8.22cv uṣyate vānilādi-dviḍ 8.22cv uṣyate
cānilādyaiś ca
8.22dv alpāhaṃ śāntir uddhṛtaiḥ
kanīnake bahir-vartma kaṭhino granthir unnataḥ |
tāmraḥ pakvo 'sra-pūya-srud alajy ādhmāyate muhuḥ

88.24

vartmāntar māṃsa-piṇḍābhaḥ śvayathur grathito '-rujaḥ |
sāsraiḥ syād arbudo doṣair viṣamo bāhyataś calaḥ

88.25

catur-viṃśatir ity ete vyādhayo vartma-saṃśrayāḥ |
ādyo 'tra bheṣajaiḥ sādhyo dvau tato 'rśaś ca varyajet

88.26

pakṣmoparodho yāpyaḥ syāc cheṣāñ chastreṇa sādhayet |
kuṭṭayet pakṣma-sadanaṃ chindyāt teṣv api cārbudam

88.27

8.26cv kuṭṭayet pakṣma-śadanaṃ
bhindyāl lagaṇa-kumbhīkā-bisotsaṅgāñjanālajīḥ |
pothakī-śyāva-sikatā-śliṣṭotkliṣṭa-catuṣṭayam

Original text: Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Data entry R. P. Das R. E. Emmerick · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc