Language

ENहिગુ
Scripture Library

Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Chapter 85

85.1

Uttarasthāna
bhūtaṃ jayed a-hiṃsecchaṃ japa-homa-bali-vrataiḥ |
tapaḥ-śīla-samādhāna-dāna-jñāna-dayādibhiḥ

85.2

5.1av bhūtaṃ jayed a-hiṃsotthaṃ 5.1cv tapaḥ-śīla-samādhyāna-
hiṅgu-vyoṣāla-nepālī-laśunārka-jaṭā-jaṭāḥ |
ajalomī sa-golomī bhūtakeśī vacā latā

85.3

5.2bv -laśunārka-jaṭāmayāḥ 5.2dv bhūtakeśī-vacā-latāḥ 5.2dv bhūtakeśī vacā
balā
kukkuṭī sarpagandhākhyā tilāḥ kāṇa-vikāṇike |
vajraproktā vayaḥsthā ca śṛṅgī mohanavally api

85.4

5.3bv tilāḥ kāla-vikāṇike 5.3bv tilāḥ kāṇa-viṣāṇike 5.3bv tathā
kāṇa-vikāṇike
5.3cv vajraproktā vayaḥsthā vā
sroto-jāñjana-rakṣoghnaṃ rakṣo-ghnaṃ cānyad auṣadham |
kharāśva-śvāvid-uṣṭrarkṣa-godhā-nakula-śalyakāt

85.5

5.4dv -godhā-nakula-matsyakāt
dvīpi-mārjāra-go-siṃha-vyāghra-sāmudra-sat-tvataḥ |
carma-pitta-dvi-ja-nakhā varge 'smin sādhayed ghṛtam

85.6

purāṇam atha-vā tailaṃ navaṃ tat pāna-nasyayoḥ |
abhyaṅge ca prayoktavyam eṣāṃ cūrṇaṃ ca dhūpane

85.7

ebhiś ca guṭikāṃ yuñjyād añjane sāvapīḍane |
pralepe kalkam eteṣāṃ kvāthaṃ ca pariṣecane

85.8

5.7bv añjane sāvapīḍake
prayogo 'yaṃ grahonmādān sāpasmārāñ chamaṃ nayet |
gajāhvā-pippalī-mūla-vyoṣāmalaka-sarṣapān

85.9

godhā-nakula-mārjāra-jhaṣa-pitta-prapeṣitān |
nāvanābhyaṅga-sekeṣu vidadhīta grahāpahān

85.10

5.9bv -śaśa-pitta-prapeṣitān 5.9bv -ṛkṣa-pitta-prapeṣitān
siddhārthaka-vacā-hiṅgu-priyaṅgu-rajanī-dvayam |
mañjiṣṭhā śveta-kaṭabhī varā śvetādrikarṇikā

85.11

5.10cv mañjiṣṭhā-śveta-kaṭabhī- 5.10dv -varā-śvetādrikarṇikāḥ
nimbasya pattraṃ bījaṃ tu naktamāla-śirīṣayoḥ |
surāhvaṃ try-ūṣaṇaṃ sarpir go-mūtre taiś catur-guṇe

85.12

5.11dv go-mūtre ca catur-guṇe
siddhaṃ siddhārthakaṃ nāma pāne nasye ca yojitam |
grahān sarvān nihanty āśu viśeṣād āsurān grahān

85.13

kṛtyā-lakṣmī-viṣonmāda-jvarāpasmāra-pāpma ca |
ebhir evauṣadhair basta-vāriṇā kalpito '-gadaḥ

85.14

5.13bv -jvarāpasmāra-pāpma-nut
pāna-nasyāñjanālepa-snānodgharṣaṇa-yojitaḥ |
guṇaiḥ pūrva-vad uddiṣṭo rāja-dvāre ca siddhi-kṛt

85.15

5.14cv sa guṇaiḥ pūrva-vad diṣṭo
siddhārthaka-vyoṣa-vacāśvagandhā niśā-dvayaṃ hiṅgu-palāṇḍu-kandaḥ |
bījaṃ karañjāt kusumaṃ śirīṣāt phalaṃ ca valkaṃ ca kapittha-vṛkṣāt

85.16

5.15bv niśā-dvayaṃ hiṅgu-palāṇḍu-kandam 5.15dv phalaṃ ca kalkaś ca
kapittha-vṛkṣāt
5.15dv phalaṃ ca puṣpaṃ ca kapittha-vṛkṣāt 5.15dv phalaṃ ca valkaś ca
kapittha-vṛkṣāt
sa-māṇimanthaṃ sa-nataṃ sa-kuṣṭhaṃ śyoṇāka-mūlaṃ kiṇihī sitā ca |
bastasya mūtreṇa su-bhāvitaṃ tat pittena gavyena guḍān vidadhyāt

85.17

duṣṭa-vraṇonmāda-tamo-niśāndhān udbandhakān vāri-nimagna-dehān |
digdhāhatān darpita-sarpa-daṣṭāṃs te sādhayanty añjana-nasya-lepaiḥ

85.21

5.17av duṣṭa-vraṇonmāda-tamo-niśāndhyam 5.17bv udbaddhakān
vāri-nimagna-dehān
5.17dv tān sādhayanty añjana-nasya-lepaiḥ 5.17dv te sādhayanty
añjana-pāna-lepaiḥ
kārpāsāsthi-mayūra-pattra-bṛhatī-nirmālya-piṇḍītaka- || 18a ||
5.18av kārpāsāsthi-mayūra-piccha-bṛhatī-nirmālya-piṇḍītaka-
-tvaṅ-māṃsī-vṛṣa-daṃśa-viṭ-tuṣa-vacā-keśāhi-nirmokakaiḥ || 18b ||
5.18bv -tvag-vāṃśī-vṛṣa-daṃśa-viṭ-tuṣa-vacā-keśāhi-nirmocanaiḥ
5.18bv -tvag-vāṃśī-vṛṣa-daṃśa-viṇ-nakha-vacā-keśāhi-nirmocanaiḥ
5.18bv -tvaṅ-māṃsī-vṛṣa-daṃśa-viṭ-tuṣa-vacā-keśāhi-nirmocanaiḥ
nāgendra-dvi-ja-śṛṅga-hiṅgu-maricais tulyaiḥ kṛtaṃ dhūpanaṃ || 18c ||
skandonmāda-piśāca-rākṣasa-surāveśa-jvara-ghnaṃ param || 18d ||
5.18dv skandonmāda-piśāca-rākṣasa-surāveśa-graha-ghnaṃ param
tri-kaṭuka-dala-kuṅkuma-granthika-kṣāra-siṃhī-niśā-dāru-siddhārtha-yugmāmbu-śakrāhv
ayaiḥ || 19a ||
sita-laśuna-phala-trayośīra-tiktā-vacā-tuttha-yaṣṭī-balā-lohitailā-śilā-padmakaiḥ || 19b ||
dadhi-tagara-madhūka-sāra-priyāhvā-viṣākhyā-viṣā-tārkṣya-śailaiḥ sa-cavyāmayaiḥ
kalkitaiḥ || 19c ||
ghṛtam a-navam a-śeṣa-mūtrāṃśa-siddhaṃ mataṃ bhūta-rāvāhvayaṃ pānatas tad
graha-ghnaṃ param || 19d ||
nata-madhuka-karañja-lākṣā-paṭolī-samaṅgā-vacā-pāṭalī-hiṅgu-siddhārtha-siṃhī-niśā-yug
-latā-rohiṇī- || 20a ||
5.20av
nata-madhuka-karañja-lākṣā-paṭolī-samaṅgā-vacā-pāṭalā-hiṅgu-siddhārtha-siṃhī-niśā-yug
-latā-rohiṇī-
-badara-kaṭu-phala-trikā-kāṇḍa-dāru-kṛmighnājagandhāmarāṅkolla-kośātakī-śigru-nimbā
mbu dendrāhvayaiḥ || 20b ||
5.20bv
-badara-kaṭu-phala-trikā-kāṇḍa-dāru-kṛmighnājagandhā-surāṅkolla-kośātakī-śigru-nimbā
mbudendrāhvayaiḥ
5.20bv
-madana-kaṭu-phala-trikā-kāṇḍa-dāru-kṛmighnājagandhāmarāṅkolla-kośātakī-śigru-nimbā
mbudendrāhvayaiḥ
5.20bv
madana-kaṭu-phala-trikā-kāṇḍa-dāru-kṛmighnājagandhā-surāṅkolla-kośātakī-śigru-nimbā
mbudendrāhvayaiḥ
5.20bv
-madana-kaṭu-phala-trikā-kāṇḍa-dāru-kṛmighnājagandhāmṛtā-kola-kośātakī-śigru-nimbā
mbudendrāhvayaiḥ
gada-śukataru-puṣpa-bījogra-yaṣṭy-adrikarṇī-nikumbhāgni-bilvaiḥ samaiḥ kalkitair
mūtra-vargeṇa siddhaṃ ghṛtaṃ || 20c ||
vidhi-vinihitam āśu sarvaiḥ kramair yojitaṃ hanti sarva-grahonmāda-kuṣṭha-jvarāṃs
tan mahā-bhūta- rāvaṃ smṛtam || 20d ||
5.20dv vidhi-van nihitam āśu sarvaiḥ kramair yojitaṃ hanti
sarva-grahonmāda-kuṣṭha-jvarāṃs tan mahā-bhūta- rāvaṃ smṛtam
5.20dv cira-vinihitam āśu sarvaiḥ kramair yojitaṃ hanti
sarva-grahonmāda-kuṣṭha-jvarāṃs tan mahā-bhūta-rāvaṃ smṛtam
grahā gṛhṇanti ye yeṣu teṣāṃ teṣu viśeṣataḥ |
dineṣu bali-homādīn prayuñjīta cikitsakaḥ

85.22

snāna-vastra-vasā-māṃsa-madya-kṣīra-guḍādi ca |
rocate yad yadā yebhyas tat teṣām āharet tadā

85.23

5.22av snānaṃ vastraṃ vasā māṃsaṃ 5.22bv madyaṃ kṣīra-guḍāni vā
ratnāni gandha-mālyāni bījāni madhu-sarpiṣī |
bhakṣyāś ca sarve sarveṣāṃ sāmānyo vidhir ity ayam

85.24

5.23av raktāni gandha-mālyāni 5.23cv bhakṣāś ca sarve sarveṣāṃ
surarṣi-guru-vṛddhebhyaḥ siddhebhyaś ca surālaye |
diśy uttarasyāṃ tatrāpi devāyopahared balim

85.25

paścimāyāṃ yathā-kālaṃ daitya-bhūtāya catvare |
gandharvāya gavāṃ mārge sa-vastrābharaṇaṃ balim

85.26

pitṛ-nāga-grahe nadyāṃ nāgebhyaḥ pūrva-dakṣiṇe |
yakṣāya yakṣāyatane saritor vā samāgame

85.27

5.26av pitṛ-nāma-grahe nadyāṃ
catuṣ-pathe rākṣasāya bhīmeṣu gahaneṣu ca |
rakṣasāṃ dakṣiṇasyāṃ tu pūrvasyāṃ brahma-rakṣasām

85.28

5.27bv bhīmeṣu gahaneṣu vā
śūnyālaye piśācāya paścimāṃ diśam āsthite |
śuci-śuklāni mālyāni gandhāḥ kṣaireyam odanam

85.29

5.28bv paścimāṃ diśam āśrite 5.28bv paścimāyāṃ diśi sthite
dadhi cchattraṃ ca dhavalaṃ devānāṃ balir iṣyate |
hiṅgu-sarṣapa-ṣaḍgranthā-vyoṣair ardha-palonmitaiḥ

85.30

catur-guṇe gavāṃ mūtre ghṛta-prasthaṃ vipācayet |
tat-pāna-nāvanābhyaṅgair deva-graha-vimokṣaṇam

85.31

nasyāñjanaṃ vacā-hiṅgu-laśunaṃ basta-vāriṇā |
daitye balir bahu-phalaḥ sośīra-kamalotpalaḥ

85.32

5.31av nasyāñjane vacā-hiṅgu-
nāgānāṃ sumano-lāja-guḍāpūpa-guḍaudanaiḥ |
paramānna-madhu-kṣīra-kṛṣṇa-mṛn-nāgakesaraiḥ

85.33

vacā-padma-purośīra-raktotpala-dalair baliḥ |
śvetapattraṃ ca lodhraṃ ca tagaraṃ nāga-sarṣapāḥ

85.34

5.33av vacā-pāṭhā-purośīra-
śītena vāriṇā piṣṭaṃ nāvanāñjanayor hitam |
yakṣāṇāṃ kṣīra-dadhy-ājya-miśrakaudana-guggulu

85.35

devadārūtpalaṃ padmaṃ uśīraṃ vastra-kāñcanam |
hiraṇyaṃ ca balir yojyo mūtrājya-kṣīram ekataḥ

85.36

5.35bv uśīraṃ vastra-candanam 5.35bv uśīraṃ vastra-kambalam
siddhaṃ samonmitaṃ pāna-nāvanābhyañjane hitam |
harītakī haridre dve laśuno maricaṃ vacā

85.37

5.36av siddhaṃ palonmitaṃ pāna-
nimba-pattraṃ ca bastāmbu-kalkitaṃ nāvanāñjanam |
brahma-rakṣo-baliḥ siddhaṃ yavānāṃ pūrṇam āḍhakam

85.38

5.37dv yavānāṃ cūrṇam āḍhakam
toyasya kumbhaḥ palalaṃ chattraṃ vastram vilepanam |
gāyatrī-viṃśati-pala-kvāthe 'rdha-palikaiḥ pacet

85.39

5.38av toya-kumbhaṃ ca palalaṃ
try-ūṣaṇa-tri-phalā-hiṅgu-ṣaḍgranthā-miśi-sarṣapaiḥ |
sa-nimba-pattra-laśunaiḥ kuḍavān sapta sarpiṣaḥ

85.40

go-mūtre tri-guṇe pāna-nasyābhyaṅgeṣu tad dhitam |
rakṣasāṃ palalaṃ śuklaṃ kusumaṃ miśrakaudanam

85.41

5.40av go-mūtre tri-guṇe siddhaṃ 5.40bv pānābhyaṅgeṣu tad dhitam 5.40dv
kusumaṃ miśrakaudanaḥ
baliḥ pakvāma-māṃsāni niṣpāvā rudhirokṣitāḥ |
naktamāla-śirīṣa-tvaṅ-mūla-puṣpa-phalāni ca

85.42

5.41dv -mūlaṃ puṣpaṃ phalāni ca 5.41dv -mūle puṣpaṃ phalāni ca
tad-vac ca kṛṣṇa-pāṭalyā bilva-mūlaṃ kaṭu-trikam |
hiṅgv-indrayava-siddhārtha-laśunāmalakī-phalam

85.43

nāvanāñjanayor yojyo basta-mūtra-yuto '-gadaḥ |
ebhir eva ghṛtaṃ siddhaṃ gavāṃ mūtre catur-guṇe

85.44

5.43bv basta-mūtra-hṛto '-gadaḥ 5.43bv basta-mūtra-druto '-gadaḥ
rakṣo-grahān vārayate pānābhyañjana-nāvanaiḥ |
piśācānāṃ baliḥ sīdhuḥ piṇyākaḥ palalaṃ dadhi

85.45

mūlakaṃ lavaṇaṃ sarpiḥ sa-bhūtaudana-yāvakam |
haridrā-dvaya-mañjiṣṭhā-miśi-saindhava-nāgaram

85.46

5.45bv prabhūtaudana-yāvakam 5.45bv prāg-bhūtaudana-yāvakam 5.45dv
-miśi-saindhava-nāgaraiḥ
hiṅgu-priyaṅgu-tri-kaṭu-laśuna-tri-phalā vacā |
pāṭalī-śveta-kaṭabhī-śirīṣa-kusumair ghṛtam

85.47

5.46bv -laśuna-tri-phalā-vacāḥ 5.46cv paṭolī-śveta-kaṭabhī- 5.46cv
pāṭalā-śveta-kaṭabhī-
go-mūtra-pādikaṃ siddhaṃ pānābhyañjanayor hitam |
bastāmbu-piṣṭais tair eva yojyam añjana-nāvanam

85.48

devarṣi-pitṛ-gandharve tīkṣṇaṃ nasyādi varjayet |
sarpiḥ-pānādi mṛdv asmin bhaiṣajyam avacārayet

85.49

ṛte piśācāt sarveṣu pratikūlaṃ ca nācaret |
sa-vaidyam āturaṃ ghnanti kruddhās te hi mahaujasaḥ

85.50

īśvaraṃ dvā-daśa-bhujaṃ nātham āryāvalokitam |
sarva-vyādhi-cikitsāṃ ca japan sarva-grahān jayet

85.51

5.50cv sarva-vyādhi-cikitsantaṃ 5.50cv sarva-vyādhi-cikitsaṃ ca 5.50cv
sarva-vyādhi-cikitsitaṃ
tathonmādān apasmārān anyaṃ vā citta-viplavam |
mahā-vidyāṃ ca māyūrīṃ śuciṃ taṃ śrāvayet sadā

85.52

5.51bv anyān vā citta-vibhramān 5.51dv śucis taṃ śrāvayet sadā
bhūteśaṃ pūjayet sthāṇuṃ pramathākhyāṃś ca tad-gaṇān |
japan siddhāṃś ca tan-mantrān grahān sarvān apohati

85.53

yac cān-antarayoḥ kiñ-cid vakṣyate 'dhyāyayor hitam |
yac coktam iha tat sarvaṃ prayuñjīta paras-param

Original text: Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Data entry R. P. Das R. E. Emmerick · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc