Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Chapter 84
3.60dv graha-vyāpady upadravān
bālāmaya-niṣedhokta-bheṣajaiḥ samupācaret || 60ū̆ab ||
3.60ū̆bv -bhaiṣajyaiḥ samupācaret
Uttarasthāna
lakṣayej jñāna-vijñāna-vāk-ceṣṭā-bala-pauruṣam |
puruṣe '-pauruṣaṃ yatra tatra bhūta-grahaṃ vadet
bhūtasya rūpa-prakṛti-bhāṣā-gaty-ādi-ceṣṭitaiḥ |
yasyānukāraṃ kurute tenāviṣṭaṃ tam ādiśet
so 'ṣṭā-daśa-vidho deva-dānavādi-vibhedataḥ |
hetus tad-anuṣaktau tu sadyaḥ pūrva-kṛto 'tha-vā
4.3dv sadyaḥ pūrvaṃ kṛto 'tha-vā
prajñāparādhaḥ su-tarāṃ tena kāmādi-janmanā |
lupta-dharma-vratācāraḥ pūjyān apy ativartate
4.4dv pūjyānām ativartanaiḥ
taṃ tathā bhinna-maryādaṃ pāpam ātmopaghātinam |
devādayo 'py anughnanti grahāś chidra-prahāriṇaḥ
chidraṃ pāpa-kriyārambhaḥ pāko 'n-iṣṭasya karmaṇaḥ |
ekasya śūnye 'vasthānaṃ śmaśānādiṣu vā niśi
dig-vāsas-tvaṃ guror nindā rater a-vidhi-sevanam |
a-śucer devatārcādi para-sūtaka-saṃkaraḥ
4.7cv a-śucer devatārāddhiḥ 4.7dv para-sūtaka-saṃkarāt
homa-mantra-balījyānāṃ vi-guṇaṃ parikarma ca |
samāsād dina-caryādi-proktācāra-vyatikramaḥ
4.8dv -proktānāṃ ca viparyayaḥ
gṛhṇanti śukla-pratipat-trayo-daśyoḥ surā naram |
śukla-trayo-daśī-kṛṣṇa-dvā-daśyor dānavā grahāḥ
4.9dv -dvā-daśyor dānava-grahāḥ
gandharvās tu catur-daśyāṃ dvā-daśyāṃ coragāḥ punaḥ |
pañcamyāṃ śukla-saptamy-ekā-daśyos tu dhaneśvarāḥ
4.10cv pañcamyāṃ śukla-saptamyām 4.10dv ekā-daśyāṃ dhaneśvarāḥ
śuklāṣṭa-pañcamī-paurṇamāsīṣu brahma-rākṣasāḥ |
kṛṣṇe rakṣaḥ-piśācādyā nava-dvā-daśa-parvasu
4.11av śuklāṣṭa-pañcamī-pūrṇa- 4.11bv -māsīṣu brahma-rākṣasāḥ
daśāmāvāsyayor aṣṭa-navamyoḥ pitaro 'pare |
guru-vṛddhādayaḥ prāyaḥ kālaṃ saṃdhyāsu lakṣayet
4.12av darśāmāvāsyayor aṣṭa- 4.12av daśāmāvāsyayoḥ ṣaṣṭhī-
phulla-padmopama-mukhaṃ saumya-dṛṣṭim a-kopanam |
alpa-vāk-sveda-viṇ-mūtraṃ bhojanān-abhilāṣiṇam
4.13cv sv-alpa-vāk-sveda-viṇ-mūtraṃ
deva-dvi-jāti-paramaṃ śuciṃ saṃskṛta-vādinam |
mīlayantaṃ cirān netre surabhiṃ vara-dāyinam
śukla-mālyāmbara-saric-chailocca-bhavana-priyam |
a-nidram a-pradhṛṣyaṃ ca vidyād deva-vaśī-kṛtam
4.15av śukla-mālyāmbara-dharaṃ 4.15bv śailocca-bhavana-priyam
jihma-dṛṣṭiṃ dur-ātmānaṃ guru-deva-dvi-ja-dviṣam |
nir-bhayaṃ māninaṃ śūraṃ krodhanaṃ vyavasāyinam
4.16cv nir-bhayaṃ māninaṃ krūraṃ
rudraḥ skando viśākho 'ham indro 'ham iti vādinam |
surā-māṃsa-ruciṃ vidyād daitya-graha-gṛhītakam
4.17av rudraḥ skandaḥ piśāco 'ham 4.17cv madya-māṃsa-ruciṃ vidyād 4.17dv
daitya-graha-vaśī-kṛtam
sv-ācāraṃ surabhiṃ hṛṣṭaṃ gīta-nartana-kāriṇam |
snānodyāna-ruciṃ rakta-vastra-mālyānulepanam
4.18av sv-ācāra-surabhi-śiṣṭa- 4.18av sve-caraṃ surabhiṃ hṛṣṭaṃ 4.18bv
-gīta-nartana-kāriṇam
4.18cv snānodyāna-rataṃ rakta-
śṛṅgāra-līlābhirataṃ gandharvādhyuṣitaṃ vadet |
raktākṣaṃ krodhanaṃ stabdha-dṛṣṭiṃ vakra-gatiṃ calam
4.19av śṛṅgāra-mālyābhirataṃ 4.19av śṛṅgāra-līlābhihitaṃ
śvasantam a-niśaṃ jihvā-lolinaṃ sṛkkiṇī-liham |
priya-dugdha-guḍa-snānam adho-vadana-śāyinam
uragādhiṣṭhitaṃ vidyāt trasyantaṃ cātapa-trataḥ |
vipluta-trasta-raktākṣaṃ śubha-gandhaṃ su-tejasam
priya-nṛtya-kathā-gīta-snāna-mālyānulepanam |
matsya-māṃsa-ruciṃ hṛṣṭaṃ tuṣṭaṃ balinam a-vyatham
4.22av priya-narta-kathā-gīta- 4.22cv matsya-māṃsa-ruciṃ hṛṣṭa- 4.22dv
-tuṣṭaṃ balinam a-vyatham
4.22dv tuṣṭaṃ balinam a-vyayam
calitāgra-karaṃ kasmai kiṃ dadāmīti vādinam |
rahasya-bhāṣiṇaṃ vaidya-dvi-jāti-paribhāvinam
4.23dv -dvi-jāti-parivādinam
alpa-roṣaṃ druta-gatiṃ vidyād yakṣa-gṛhītakam |
hāsya-nṛtya-priyaṃ raudra-ceṣṭaṃ chidra-prahāriṇam
4.24av alpa-roṣaṃ hṛta-gatiṃ 4.24cv hāsya-nṛtta-priyaṃ raudra- 4.24cv
hāsya-nṛtya-karaṃ raudra-
ākrośinaṃ śīghra-gatiṃ deva-dvi-ja-bhiṣag-dviṣam |
ātmānaṃ kāṣṭha-śastrādyair ghnantaṃ bhoḥ-śabda-vādinam
4.25dv ghnantaṃ go-śabda-vādinam
śāstra-veda-paṭhaṃ vidyād gṛhītaṃ brahma-rākṣasaiḥ |
sa-krodha-dṛṣṭiṃ bhrū-kuṭīm udvahantaṃ sa-saṃbhramaṃ
4.26bv gṛhītaṃ brahma-rākṣasā
praharantaṃ pradhāvantaṃ śabdantaṃ bhairavānanam |
annād vināpi balinaṃ naṣṭa-nidraṃ niśā-caram
4.27bv rudantaṃ bhairavānanam
nir-lajjam a-śuciṃ śūraṃ krūraṃ paruṣa-bhāṣiṇam |
roṣaṇaṃ rakta-mālya-strī-rakta-madyāmiṣa-priyam
4.28dv -megha-madyāmiṣa-priyam
dṛṣṭvā ca raktaṃ māṃsaṃ vālihānaṃ daśana-cchadau |
hasantam anna-kāle ca rākṣasādhiṣṭhitaṃ vadet
4.29av dṛṣṭvā ca rakta-māṃsāni 4.29bv lihānaṃ daśana-cchadau
a-svastha-cittaṃ naika-tra tiṣṭhantaṃ paridhāvinam |
ucchiṣṭa-nṛtya-gandharva-hāsa-madyāmiṣa-priyam
nirbhartsanād dīna-mukhaṃ rudantam a-nimittataḥ |
nakhair likhantam ātmānaṃ rūkṣa-dhvasta-vapuḥ-svaram
āvedayantam duḥkhādi saṃbaddhā-baddha-bhāṣiṇam |
naṣṭa-smṛtiṃ śūnya-ratiṃ lolaṃ nagnaṃ malīmasam
4.32av āvedayantam duḥkhāni
rathyā-caila-parīdhānaṃ tṛṇa-mālā-vibhūṣaṇam |
ārohantaṃ ca kāṣṭhāśvaṃ tathā saṃkara-kūṭakam
4.33cv ārohantaṃ ca kāṣṭhāśma- 4.33dv -rāśiṃ saṃkara-kūṭakam 4.33dv tathā
saṃkāra-kūṭakam
bahv-āśinaṃ piśācena vijānīyād adhiṣṭhitam |
pretākṛti-kriyā-gandhaṃ bhītam āhāra-vidviṣam
4.34dv bhīrum āhāra-vidviṣam
tṛṇa-cchidaṃ ca pretena gṛhītaṃ naram ādiśet |
bahu-pralāpaṃ kṛṣṇāsyaṃ pravilambita-yāyinam
śūna-pralamba-vṛṣaṇaṃ kūṣmāṇḍādhiṣṭhitaṃ vadet |
gṛhītvā kāṣṭha-loṣṭādi bhramantaṃ cīra-vāsasam
4.36cv gṛhītvā kāṣṭha-lohādi
nagnaṃ dhāvantam uttrasta-dṛṣṭiṃ tṛṇa-vibhūṣaṇam |
śmaśāna-śūnyāyatana-rathyaika-druma-sevinam
tilānna-madya-māṃseṣu satataṃ sakta-locanaṃ |
niṣādādhiṣṭhitaṃ vidyād vadantaṃ paruṣāṇi ca
4.38bv saṃsaktaṃ rakta-locanam 4.38bv satataṃ rakta-locanam 4.38bv
sa-raktaṃ rakta-locanam
4.38cv karkoṭādhiṣṭhitaṃ vindyād
yācantam udakaṃ cānnaṃ trasta-lohita-locanam |
ugra-vākyaṃ ca jānīyān naram aukiraṇārditam
4.39av dhāvantam udakaṃ nānnaṃ 4.39av yācantam udakaṃ nānnaṃ 4.39av
yācantam udakānnaṃ ca
4.39bv rakta-vitrasta-locanam 4.39dv naram autkiraṇārditam 4.39dv naraṃ
maukiraṇārditam
4.39dv naram uttaruṇārditam
gandha-mālya-ratiṃ satya-vādinaṃ parivepinam |
bahu-nidraṃ ca jānīyād vetālena vaśī-kṛtam
4.40av gandha-mālya-rataṃ satya- 4.40av gandha-mālya-ruciṃ satya- 4.40bv
-vādinaṃ parivedinam
4.40bv -vādinaṃ paridevinam 4.40dv vaitālena vaśī-kṛtam
a-prasanna-dṛśaṃ dīna-vadanaṃ śuṣka-tālukam |
calan-nayana-pakṣmāṇaṃ nidrāluṃ manda-pāvakam
apasavya-parīdhānaṃ tila-māṃsa-guḍa-priyam |
skhalad-vācaṃ ca jānīyāt pitṛ-graha-vaśī-kṛtam
4.42cv skhalad-vācaṃ vijānīyāt
guru-vṛddharṣi-siddhābhiśāpa-cintānurūpataḥ |
vyāhārāhāra-ceṣṭābhir yathā-svaṃ tad-grahaṃ vadet
4.43av guru-vṛddharṣi-siddhānāṃ 4.43bv śāpa-cintānurūpataḥ 4.43bv
ṃśāpa-cittānurūpataḥ
4.43bv śāpa-cittānurūpataḥ 4.43cv vihārāhāra-ceṣṭābhir 4.43dv yathā-svaṃ
taṃ grahaṃ vadet
kumāra-vṛndānugataṃ nagnam uddhata-mūrdha-jam |
a-svastha-manasaṃ dairghya-kālikaṃ sa-grahaṃ tyajet
Original text: Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Data entry R. P. Das R. E. Emmerick · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0