Language

ENहिગુ
Scripture Library

Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Chapter 67

67.1

ānāhādāv udāvarta-balāsa-ghnyo yathā-yatham || 129ū̆ab ||
Cikitsāsthāna
doṣāti-mātropacayāt sroto-mārga-nirodhanāt |
saṃbhavaty udaraṃ tasmān nityam enaṃ virecayet

67.2

15.1bv sroto-mārga-vighātanāt
pāyayet tailam airaṇḍaṃ sa-mūtraṃ sa-payo 'pi vā |
māsaṃ dvau vātha-vā gavyaṃ mūtraṃ māhiṣam eva vā

67.3

15.2cv māsaṃ dvau vā tathā gavyaṃ
pibed go-kṣīra-bhuk syād vā karabhī-kṣīra-vartanaḥ |
dāhānāhāti-tṛṇ-mūrchā-parītas tu viśeṣataḥ

67.4

rūkṣāṇāṃ bahu-vātānāṃ doṣa-saṃśuddhi-kāṅkṣiṇām |
snehanīyāni sarpīṃṣi jaṭhara-ghnāni yojayet

67.5

ṣaṭ-palaṃ daśa-mūlāmbu-mastu-dvy-āḍhaka-sādhitam |
nāgara-tri-palaṃ prasthaṃ ghṛta-tailāt tathāḍhakam

67.6

15.5cv nāgaraṃ tri-palaṃ prasthaṃ
mastunaḥ sādhayitvaitat pibet sarvodarāpaham |
kapha-māruta-saṃbhūte gulme ca paramaṃ hitam

67.7

catur-guṇe jale mūtre dvi-guṇe citrakāt pale |
kalke siddhaṃ ghṛta-prasthaṃ sa-kṣāraṃ jaṭharī pibet

67.8

yava-kola-kulatthānāṃ pañca-mūlasya cāmbhasā |
surā-sauvīrakābhyāṃ ca siddhaṃ vā pāyayed ghṛtam

67.9

ebhiḥ snigdhāya saṃjāte bale śānte ca mārute |
sraste doṣāśaye dadyāt kalpa-dṛṣṭaṃ virecanam

67.10

paṭola-mūlaṃ tri-phalāṃ niśāṃ vellaṃ ca kārṣikam |
kampilla-nīlinī-kumbha-bhāgān dvi-tri-catur-guṇān

67.11

pibet saṃcūrṇya mūtreṇa peyā-pūrvaṃ tato rasaiḥ |
virikto jāṅgalair adyāt tataḥ ṣaḍ-divasaṃ payaḥ

67.12

śṛtaṃ pibed vyoṣa-yutaṃ pītam evaṃ punaḥ punaḥ |
hanti sarvodarāṇy etac cūrṇaṃ jātodakāny api

67.13

gavākṣīṃ śaṅkhinīṃ dantīṃ tilvakasya tvacaṃ vacām |
pibet karkandhu-mṛdvīkā-kolāmbho-mūtra-sīdhubhiḥ

67.14

yavānī hapuṣā dhānyaṃ śatapuṣpopakuñcikā |
kāravī pippalī-mūlam ajagandhā śaṭhī vacā

67.15

citrako 'jājikaṃ vyoṣaṃ svarṇakṣīrī phala-trayam |
dvau kṣārau pauṣkaraṃ mūlaṃ kuṣṭhaṃ lavaṇa-pañcakam

67.16

viḍaṅgaṃ ca samāṃśāni dantyā bhāga-trayaṃ tathā |
trivṛd-viśāle dvi-guṇe sātalā ca catur-guṇā

67.17

eṣa nārāyaṇo nāma cūrṇo roga-gaṇāpahaḥ |
nainaṃ prāpyābhivardhante rogā viṣṇum ivāsurāḥ

67.18

15.17cv nainaṃ prāpyātivartante
takreṇodaribhiḥ peyo gulmibhir badarāmbunā |
ānāha-vāte surayā vāta-roge prasannayā

67.19

dadhi-maṇḍena viṭ-saṅge dāḍimāmbhobhir arśasaiḥ |
parikarte sa-vṛkṣāmlair uṣṇāmbubhir a-jīrṇake

67.20

bhagandare pāṇḍu-roge kāse śvāse gala-grahe |
hṛd-roge grahaṇī-doṣe kuṣṭhe mande 'nale jvare

67.21

daṃṣṭrā-viṣe mūla-viṣe sa-gare kṛtrime doṣe |
yathārhaṃ snigdha-koṣṭhena peyam etad virecanam

67.22

hapuṣāṃ kāñcanakṣīrīṃ tri-phalāṃ nīlinī-phalam |
trāyantīṃ rohiṇīṃ tiktāṃ sātalāṃ trivṛtāṃ vacām

67.23

saindhavaṃ kāla-lavaṇaṃ pippalīṃ ceti cūrṇayet |
dāḍima-tri-phalā-māṃsa-rasa-mūtra-sukhodakaiḥ

67.24

peyo 'yaṃ sarva-gulmeṣu plīhni sarvodareṣu ca |
śvitre kuṣṭheṣv a-jarake sadane viṣame 'nale

67.25

śophārśaḥ-pāṇḍu-rogeṣu kāmalāyāṃ halīmake |
vāta-pitta-kaphāṃś cāśu virekeṇa prasādhayet

67.26

nīlinīṃ niculaṃ vyoṣaṃ kṣārau lavaṇa-pañcakam |
citrakaṃ ca pibec cūrṇaṃ sarpiṣodara-gulma-nut

67.27

pūrva-vac ca pibed dugdhaṃ kṣāmaḥ śuddho 'ntarāntarā |
kārabhaṃ gavyam ājaṃ vā dadyād ātyayike gade

67.28

snehān eva virekārthe dur-balebhyo viśeṣataḥ |
harītakī-sūkṣma-rajaḥ-prastha-yuktaṃ ghṛtāḍhakam

67.29

15.28av sneham eva virekārthe
agnau vilāpya mathitaṃ khajena yava-pallake |
nidhāpayet tato māsād uddhṛtaṃ gālitaṃ pacet

67.30

harītakīnāṃ kvāthena dadhnā cāmlena saṃyutam |
udaraṃ garaṃ aṣṭhīlām ānāhaṃ gulma-vidradhī

67.31

hanty etat kuṣṭham unmādam apasmāraṃ ca pānataḥ |
snuk-kṣīra-yuktād go-kṣīrāc chṛta-śītāt khajāhatāt

67.32

yaj jātam ājyaṃ snuk-kṣīra-siddhaṃ tac ca tathā-guṇam |
kṣīra-droṇaṃ sudhā-kṣīra-prasthārdha-sahitaṃ dadhi

67.33

15.32dv -prasthārdhena yutaṃ dadhi
jātaṃ mathitvā tat-sarpis trivṛt-siddhaṃ ca tad-guṇam |
tathā siddhaṃ ghṛta-prasthaṃ payasy aṣṭa-guṇe pibet

67.34

15.33dv payasy aṣṭa-guṇe pacet
snuk-kṣīra-pala-kalkena trivṛtā-ṣaṭ-palena ca |
eṣāṃ cānu pibet peyāṃ rasaṃ svādu payo 'tha-vā

67.35

ghṛte jīrṇe viriktaś ca koṣṇaṃ nāgara-sādhitam |
pibed ambu tataḥ peyāṃ tato yūṣaṃ kulattha-jam

67.36

pibed rūkṣas try-ahaṃ tv evaṃ bhūyo vā pratibhojitaḥ |
punaḥ punaḥ pibet sarpir ānupūrvyānayaiva ca

67.37

ghṛtāny etāni siddhāni vidadhyāt kuśalo bhiṣak |
gulmānāṃ gara-doṣāṇām udarāṇāṃ ca śāntaye

67.38

pīlu-kalkopasiddhaṃ vā ghṛtam ānāha-bhedanam |
tailvakaṃ nīlinī-sarpiḥ snehaṃ vā miśrakaṃ pibet

67.39

hṛta-doṣaḥ kramād aśnan laghu-śāly-odana-prati |
upayuñjīta jaṭharī doṣa-śoṣa-nivṛttaye

67.40

harītakī-sahasraṃ vā go-mūtreṇa payo-'nupaḥ |
sahasraṃ pippalīnāṃ vā snuk-kṣīreṇa su-bhāvitam

67.41

pippalī-vardhamānaṃ vā kṣīrāśī vā śilā-jatu |
tad-vad vā gugguluṃ kṣīraṃ tulyārdraka-rasaṃ tathā

67.42

15.41av pippalīṃ vardhamānaṃ vā
citrakāmaradārubhyāṃ kalkaṃ kṣīreṇa vā pibet |
māsaṃ yuktas tathā hasti-pippalī-viśva-bheṣajam

67.43

viḍaṅgaṃ citrako dantī cavyaṃ vyoṣaṃ ca taiḥ payaḥ |
kalkaiḥ kola-samaiḥ pītvā pravṛddham udaraṃ jayet

67.44

bhojyaṃ bhuñjīta vā māsaṃ snuhī-kṣīra-ghṛtānvitam |
utkārikāṃ vā snuk-kṣīra-pīta-pathyā-kaṇā-kṛtām

67.45

pārśva-śūlam upastambhaṃ hṛd-grahaṃ ca samīraṇaḥ |
yadi kuryāt tatas tailaṃ bilva-kṣārānvitam pibet

67.46

pakvaṃ vā ṭuṇṭuka-balā-palāśa-tila-nāla-jaiḥ |
kṣāraiḥ kadaly-apāmārga-tarkārī-jaiḥ prṭhak-kṛtaiḥ

67.47

kaphe vātena pitte vā tābhyāṃ vāpy āvṛte 'nile |
balinaḥ svauṣadha-yutaṃ tailam eraṇḍa-jaṃ hitam

67.48

devadāru-palāśārka-hasti-pippali-śigrukaiḥ |
sāśvakarṇaiḥ sa-go-mūtraiḥ pradihyād udaraṃ bahiḥ

67.49

vṛścikālī-vacā-śuṇṭhī-pañca-mūla-punarnavāt |
varṣābhū-dhānya-kuṣṭhāc ca kvāthair mūtraiś ca secayet

67.50

virikta-mlānam udaraṃ sveditaṃ śālvaṇādibhiḥ |
vāsasā veṣṭayed evaṃ vāyur nādhmāpayet punaḥ

67.51

15.50bv sveditaṃ śālvalādibhiḥ
su-viriktasya yasya syād ādhmānaṃ punar eva tam |
su-snigdhair amla-lavaṇair nirūhaiḥ samupācaret

67.52

sopastambho 'pi vā vāyur ādhmāpayati yaṃ naram |
tīkṣṇāḥ sa-kṣāra-go-mūtrāḥ śasyante tasya vastayaḥ

67.53

iti sāmānyataḥ proktāḥ siddhā jaṭhariṇāṃ kriyāḥ |
vātodare 'tha balinaṃ vidāry-ādi-śṛtaṃ ghṛtam

67.54

15.53av iti sāmānyataḥ proktā 15.53bv siddhā jaṭhariṇāṃ kriyā
pāyayeta tataḥ snigdhaṃ sveditāṅgaṃ virecayet |
bahu-śas tailvakenainaṃ sarpiṣā miśrakeṇa vā

67.55

kṛte saṃsarjane kṣīraṃ balārtham avacārayet |
prāg utkleśān nivartyaṃ ca bale labdhe kramāt payaḥ

67.56

15.55cv prāg utkleśān nivarteta
yūṣai rasair vā mandāmla-lavaṇair edhitānalam |
sodāvartaṃ punaḥ snigdha-svinnam āsthāpayet tataḥ

67.57

tīkṣṇādho-bhāga-yuktena daśa-mūlika-vastinā |
tilorubūka-tailena vāta-ghnāmla-śṛtena ca

67.58

15.57bv daśa-mūlena vastinā
sphuraṇākṣepa-saṃdhy-asthi-pārśva-pṛṣṭha-trikārtiṣu |
rūkṣaṃ baddha-śakṛd-vātaṃ dīptāgnim anuvāsayet

67.59

a-virecyasya śamanā vasti-kṣīra-ghṛtādayaḥ |
balinaṃ svādu-siddhena paitte saṃsnehya sarpiṣā

67.60

śyāmā-tribhaṇḍī-tri-phalā-vipakvena virecayet |
sitā-madhu-ghṛtāḍhyena nirūho 'sya tato hitaḥ

67.61

nyagrodhādi-kaṣāyeṇa sneha-vastiś ca tac-chṛtaḥ |
dur-balaṃ tv anuvāsyādau śodhayet kṣīra-vastibhiḥ

67.62

jāte cāgni-bale snigdhaṃ bhūyo bhūyo virecayet |
kṣīreṇa sa-trivṛt-kalkenorubūka-śṛtena vā

67.63

15.62av jāte tv agni-bale snigdhaṃ 15.62dv ṃnorubūka-śṛtena tam
sātalā-trāyamāṇābhyāṃ śṛtenāragvadhena vā |
sa-kaphe vā sa-mūtreṇa sa-tiktājyena sānile

67.64

15.63av saptalā-trāyamāṇābhyāṃ
payasānya-tamenaiṣāṃ vidāry-ādi-śṛtena vā |
bhuñjīta jaṭharaṃ cāsya pāyasenopanāhayet

67.65

punaḥ kṣīraṃ punar vastiṃ punar eva virecanam |
krameṇa dhruvam ātiṣṭhan yattaḥ pittodaraṃ jayet

67.66

15.65dv yataḥ pittodaraṃ jayet
vatsakādi-vipakvena kaphe saṃsnehya sarpiṣā |
svinnaṃ snuk-kṣīra-siddhena bala-vantaṃ virecitam

67.67

saṃsarjayet kaṭu-kṣāra-yuktair annaiḥ kaphāpahaiḥ |
mūtra-try-ūṣaṇa-tailāḍhyo nirūho 'sya tato hitaḥ

67.68

muṣkakādi-kaṣāyeṇa sneha-vastiś ca tac-chṛtaḥ |
bhojanaṃ vyoṣa-dugdhena kaulatthena rasena vā

67.69

staimityā-ruci-hṛl-lāse mande 'gnau madya-pāya ca |
dadyād ariṣṭān kṣārāṃś ca kapha-styāna-sthirodare

67.70

15.69av staimityā-ruci-hṛl-lāsair 15.69dv kaphe styāne sthirodare
hiṅgūpakulye tri-phalāṃ devadāru niśā-dvayam |
bhallātakaṃ śigru-phalaṃ kaṭukāṃ tiktakaṃ vacāṃ

67.71

śuṇṭhīṃ mādrīṃ ghanaṃ kuṣṭhaṃ saralaṃ paṭu-pañcakam |
dāhayej jarjarī-kṛtya dadhi-sneha-catuṣka-vat

67.72

antar-dhūmaṃ tataḥ kṣārād biḍāla-padakaṃ pibet |
madirā-dadhi-maṇḍoṣṇa-jalāriṣṭa-surāsavaiḥ

67.73

15.72dv -jalāriṣṭa-sudhāsavaiḥ
udaraṃ gulmam aṣṭhīlāṃ tūṇyau śophaṃ viṣūcikām |
plīha-hṛd-roga-guda-jān udāvartaṃ ca nāśayet

67.74

jayed ariṣṭa-go-mūtra-cūrṇāyas-kṛti-pānataḥ |
sa-kṣāra-taila-pānaiś ca dur-balasya kaphodaram

67.75

upanāhyaṃ sa-siddhārtha-kiṇvair bījaiś ca mūlakāt |
kalkitair udaraṃ svedam abhīkṣṇaṃ cātra yojayet

67.76

15.75cv kalkitair udara-svedam
saṃnipātodare kuryān nāti-kṣīṇa-balānale |
doṣodrekānurodhena pratyākhyāya kriyām imām

67.77

dantī-dravantī-phala-jaṃ tailaṃ pāne ca śasyate |
kriyā-nivṛtte jaṭhare tri-doṣe tu viśeṣataḥ

67.78

dadyād āpṛcchya taj-jñātīn pātuṃ madyena kalkitam |
mūlaṃ kākādanī-guñjā-karavīraka-saṃbhavam

67.79

pāna-bhojana-saṃyuktaṃ dadyād vā sthāvaraṃ viṣam |
yasmin vā kupitaḥ sarpo vimuñcati phale viṣam

67.80

tenāsya doṣa-saṃghātaḥ sthiro līno vi-mārga-gaḥ |
bahiḥ pravartate bhinno viṣeṇāśu pramāthinā

67.81

tathā vrajaty a-gada-tāṃ śarīrāntaram eva vā |
hṛta-doṣaṃ tu śītāmbu-snātaṃ taṃ pāyayet payaḥ

67.82

peyāṃ vā trivṛtaḥ śākaṃ māṇḍūkyā vāstukasya vā |
kāla-śākaṃ yavākhyaṃ vā khādet sva-rasa-sādhitam

67.83

nir-amla-lavaṇa-snehaṃ svinnā-svinnam an-anna-bhuk |
māsam ekaṃ tataś caiva tṛṣitaḥ sva-rasaṃ pibet

67.84

15.83cv māsam ekaṃ tataś caivaṃ
evaṃ vinirhṛte śākair doṣe māsāt paraṃ tataḥ |
dur-balāya prayuñjīta prāṇa-bhṛt kārabhaṃ payaḥ

67.85

plīhodare yathā-doṣaṃ snigdhasya sveditasya ca |
sirāṃ bhukta-vato dadhnā vāma-bāhau vimokṣayet

67.86

labdhe bale ca bhūyo 'pi sneha-pītaṃ viśodhitam |
samudra-śukti-jaṃ kṣāraṃ payasā pāyayet tathā

67.87

amla-srutaṃ viḍa-kaṇā-cūrṇāḍhyaṃ naktamāla-jam |
śaubhāñjanasya vā kvāthaṃ saindhavāgni-kaṇānvitam

67.88

hiṅgv-ādi-cūrṇaṃ kṣārājyaṃ yuñjīta ca yathā-balam |
pippalī-nāgaraṃ dantī-samāṃśaṃ dvi-guṇābhayam

67.89

15.88dv -samāṃśaṃ dvi-guṇābhayā
viḍārdhāṃśa-yutaṃ cūrṇam idam uṣṇāmbunā pibet |
viḍaṅgaṃ citrakaṃ saktūn sa-ghṛtān saindhavaṃ vacām

67.90

dagdhvā kapāle payasā gulma-plīhāpahaṃ pibet |
tailonmiśrair badaraka-pattraiḥ saṃmarditaiḥ samupanaddhaḥ

67.91

musalena pīḍito 'nu ca yāti plīhā payo-bhujo nāśam |
rohītaka-latāḥ kḷptāḥ khaṇḍa-śaḥ sābhayā jale

67.92

mūtre vāsunuyāt tac ca sapta-rātra-sthitaṃ pibet |
kāmalā-plīha-gulmārśaḥ-kṛmi-mehodarāpaham

67.93

15.92av mūtre vāsunuyāt tat tu
rohītaka-tvacaḥ kṛtvā palānāṃ pañca-viṃśatim |
kola-dvi-prastha-saṃyuktaṃ kaṣāyam upakalpayet

67.94

pālikaiḥ pañca-kolais tu taiḥ samastaiś ca tulyayā |
rohītaka-tvacā piṣṭair ghṛta-prasthaṃ vipācayet

67.95

plīhābhivṛddhiṃ śamayaty etad āśu prayojitam |
kadalyās tila-nālānāṃ kṣāreṇa kṣurakasya ca

67.96

15.95av plīhābhivṛddhiṃ śamayed 15.95ac plīhāti-vṛddhiṃ śamayaty 15.95dv
kṣāreṇekṣurakasya ca
tailaṃ pakvaṃ jayet pānāt plīhānaṃ kapha-vāta-jam |
a-śāntau gulma-vidhinā yojayed agni-karma ca

67.97

a-prāpta-picchā-salile plīhni vāta-kapholbaṇe |
paittike jīvanīyāni sarpīṃṣi kṣīra-vastayaḥ

67.98

raktāvasekaḥ saṃśuddhiḥ kṣīra-pānaṃ ca śasyate |
yakṛti plīha-vat karma dakṣiṇe tu bhuje sirām

67.99

svinnāya baddhodariṇe mūtra-tīkṣṇauṣadhānvitam |
sa-taila-lavaṇaṃ dadyān nirūhaṃ sānuvāsanam

67.100

parisraṃsīni cānnāni tīkṣṇaṃ cāsmai virecanam |
udāvarta-haraṃ karma kāryaṃ yac cānilāpaham

67.101

chidrodaram ṛte svedāc chleṣmodara-vad ācaret |
jātaṃ jātaṃ jalaṃ srāvyam evaṃ tad yāpayed bhiṣak

67.102

apāṃ doṣa-harāṇy ādau yojayed udakodare |
mūtra-yuktāni tīkṣṇāni vividha-kṣāra-vanti ca

67.103

dīpanīyaiḥ kapha-ghnaiś ca tam āhārair upācaret |
kṣāraṃ chāga-karīṣāṇāṃ srutaṃ mūtre 'gninā pacet

67.104

ghanī-bhavati tasmiṃś ca karṣāṃśaṃ cūrṇitaṃ kṣipet |
pippalī pippalī-mūlaṃ śuṇṭhī lavaṇa-pañcakam

67.105

nikumbha-kumbha-tri-phalā-svarṇakṣīrī-viṣāṇikāḥ |
svarjikā-kṣāra-ṣaḍgranthā-sātalā-yava-śūka-jam

67.106

kolābhā guṭikāḥ kṛtvā tataḥ sauvīrakāplutāḥ |
pibed a-jarake śophe pravṛddhe codakodare

67.107

15.106dv pravṛddhe ca dakodare
ity auṣadhair a-praśame triṣu baddhodarādiṣu |
prayuñjīta bhiṣak śastram ārta-bandhu-nṛpārthitaḥ

67.108

snigdha-svinna-tanor nābher adho baddha-kṣatāntrayoḥ |
pāṭayed udaraṃ muktvā vāmataś catur-aṅgulāt

67.109

catur-aṅgula-mānaṃ tu niṣkāsyāntrāṇi tena ca |
nirīkṣyāpanayed vāla-mala-lepopalādikam

67.110

chidre tu śalyam uddhṛtya viśodhyāntra-parisravam |
markoṭair daṃśayec chidraṃ teṣu lagneṣu cāharet

67.111

15.110bv viśodhyāntraṃ parisravam
kāyaṃ mūrdhno 'nu cāntrāṇi yathā-sthānaṃ niveśayet |
aktāni madhu-sarpirbhyām atha sīvyed bahir vraṇam

67.112

15.111bv yathā-sthānaṃ viveśayet
tataḥ kṛṣṇa-mṛdālipya badhnīyād yaṣṭi-miśrayā |
nivāta-sthaḥ payo-vṛttiḥ sneha-droṇyāṃ vaset tataḥ

67.113

sa-jale jaṭhare tailair abhyaktasyānilāpahaiḥ |
svinnasyoṣṇāmbunā-kakṣam udare paṭṭa-veṣṭite

67.114

15.113dv udare pariveṣṭite
baddha-cchidrodita-sthāne vidhyed aṅgula-mātrakam |
nidhāya tasmin nāḍīṃ ca srāvayed ardham ambhasaḥ

67.115

athāsya nāḍīm ākṛṣya tailena lavaṇena ca |
vraṇam abhyajya baddhvā ca veṣṭayed vāsasodaram

67.116

tṛtīye 'hni caturthe vā yāvad ā-ṣo-ḍaśaṃ dinam |
tasya viśramya viśramya srāvayed alpa-śo jalam

67.117

15.116bv yāvad vā-dina-ṣo-ḍaśa
viveṣṭayed gāḍha-taraṃ jaṭharaṃ vāsasā ślatham |
niḥsrute laṅghitaḥ peyām a-sneha-lavaṇāṃ pibet

67.118

15.117bv jaṭharaṃ ca ślathā-ślatham
syāt kṣīra-vṛttiḥ ṣaṇ-māsāṃś trīn peyāṃ payasā pibet |
trīṃś cānyān payasaivādyāt phalāmlena rasena vā

67.119

alpa-śo '-sneha-lavaṇaṃ jīrṇaṃ śyāmāka-kodravam |
prayato vatsareṇaivaṃ vijayeta jalodaram

67.120

varjyeṣu yantrito diṣṭe nāty-a-diṣṭe jitendriyaḥ |
sarvam evodaraṃ prāyo doṣa-saṃghāta-jaṃ yataḥ

67.121

ato vātādi-śamanī kriyā sarva-tra śasyate |
vahnir manda-tvam āyāti doṣaiḥ kukṣau prapūrite

67.122

15.121bv kriyā sarvā praśasyate
tasmād bhojyāni bhojyāni dīpanāni laghūni ca |
sa-pañca-mūlāny alpāmla-paṭu-sneha-kaṭūni ca

67.123

bhāvitānāṃ gavāṃ mūtre ṣaṣṭikānāṃ ca taṇḍulaiḥ |
yavāgūṃ payasā siddhāṃ pra-kāmaṃ bhojayen naram

67.124

pibed ikṣu-rasaṃ cānu jaṭharāṇāṃ nivṛttaye |
svaṃ svaṃ sthānaṃ vrajanty eṣāṃ vāta-pitta-kaphās tathā

67.125

aty-arthoṣṇāmla-lavaṇaṃ rūkṣaṃ grāhi himaṃ guru |
guḍaṃ taila-kṛtaṃ śākaṃ vāri pānāvagāhayoḥ

67.126

15.125av aty-arthoṣṇāmbu-lavaṇaṃ
āyāsādhva-divā-svapna-yānāni ca parityajet |
nāty-accha-sāndra-madhuraṃ takraṃ pāne praśasyate

67.127

sa-kaṇā-lavaṇaṃ vāte pitte soṣaṇa-śarkaram |
yavānī-saindhavājājī-madhu-vyoṣaiḥ kaphodare

67.128

try-ūṣaṇa-kṣāra-lavaṇaiḥ saṃyutaṃ nicayodare |
madhu-taila-vacā-śuṇṭhī-śatāhvā-kuṣṭha-saindhavaiḥ

67.129

15.128cv madhu-taila-varā-śuṇṭhī- 15.128cv madhu-taila-vasā-śuṇṭhī-
plīhni baddhe tu hapuṣā-yavānī-paṭv-ajājibhiḥ |
sa-kṛṣṇā-mākṣikaṃ chidre vyoṣa-vat salilodare

67.130

gauravā-rocakānāha-manda-vahny-atisāriṇām |
takraṃ vāta-kaphārtānām amṛta-tvāya kalpate

67.131

prayogāṇāṃ ca sarveṣām anu kṣīraṃ prayojayet |
sthairya-kṛt sarva-dhātūnāṃ balyaṃ doṣānubandha-hṛt

Original text: Aṣṭāṅgahṛdayasūtra · Data entry R. P. Das R. E. Emmerick · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc