Ashtanga Sangraha · Chapter 6.45

athātaḥ pratyekalūtāpratiṣedhaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

ādaṃśe piṭakā tāmrā bhavet kapilayā sthirā /
lasīkā romakūpeṣu dāho 'kṣṇo mūrdhni gauravam //

pānanasyāñjanālepasekeṣvatra prayojayet /
niśāpadmakakuṣṭhailākarañjakakubhatvacaḥ //

sthirārkaparṇyapāmārgabrāhmījvalananākulīḥ /
athavā kuṣṭhapattaṅganakhajoṅgakakuṅkumam //

agnimukhyātiruksphoṭaḥ sambhavatyagnidagdhavat /
agnijvālāsamānena prasvidyati viṣoṣmaṇā //

tṛḍdāhakampamūrcchāvān pittāsramatisāryate /
yojayet pūrvavattatra pratyākhyāya tvarānvitaḥ //

kuṣṭhalāmajjakośīramadhūkaṃ madhukaṃ madhu /
lābhataḥ śītavīryāṇi tālīsaṃ gopakanyakām //

pītayā pītaviṇmūtradaṃśakledākṣidarśanam /
mūrcchācchardiṃśiroduḥkhajvarārocakaśūlavān //

tatreṣṭāḥ kaṭabhośīramuñjāvañjulapadmakāḥ /
vaṃśakāśārjunakuśāḥ śirīṣakiṇihītvacaḥ /
athavā vanyabālhīkakuṣṭhakesarajoṅgapham //

padmābhaḥ padmayā sphoṭo bhinno 'bhinnaḥ punarbhavet /
klidyatyāśu sravatyuṣṇaṃ kledaṃ sparśe 'tirukkaraḥ //

tatra padmotpalānnālo himavetasavañjulāḥ /
samṛṇālāḥ sakumudāḥ sakṣaudraghṛtaśarkarāḥ //

pūtirmūtraviṣādaṃśo visarpī kṛṣṇaśoṇitaḥ /
śvāsakāsajvaracchardiṃmūrchādāhabhramānvitaḥ //

manaśśilālamadhukamadhūkotpalacandanam /
kuṣṭhālāmajjakośīrapadmakaṃ tatra bheṣajam //

ādaṃśe śvetayā śvetā piṭakā bhṛśakaṇḍulā /
dāhamūrchājvararujāvisarpakledakāriṇī //

tatreṣṭāḥ śītarāsnailāhareṇunalavañjulāḥ /
kuṣṭhamāṃsīnatośīrakāntādhyāmakapadmakāḥ //

ādaṃśaḥ kṛṣṇayā kṛṣṇo viṅgandhiḥ kledaśophavān /
utthāpyate kṛṣṇamasṛgduṣṭaṃ tatra ca bheṣajam /
mahāsugandhā sarpakṣī vakrailā gandhanākulī //

śūnaḥ pāṇḍūrayā daṃśaḥ śopho vaktrasya gauravam /
jvaro vighūrṇanaṃ jṛmbhā śiroruk tatra bheṣajam /
mūlaṃ vāruṇapuṣpāyā rocanā gośakṛdrasaḥ //

āpāṇḍupiṭako daṃśaḥ śophavān raktapādayā /
asrasruttatra naladasevyodīcyahimaṃ madhu //

bhṛṅgābho bhṛṅgayā daṃśaḥ piṭakā dāharukkarī /
koṭhaiśca cīyate gātraṃ tatra śastaṃ bhiṣagjitam /
aṅkolasāraḥ phalinī gavāṃ pittaṃ misirgadaḥ //

piṅgayā vahnidagdhābho daṃśaḥ sphoṭo bahusrutiḥ /
tībraśophajvararujāhṛtpīḍādāhatṛṅyutaḥ //

tatrāgadaḥ sitā gundrā mallikā madhukotpalam /
jīvaṃkaḥ kṣīriṇāṃ śuṅgā dvihimaṃ nāgakesaram //

trimaṇḍalāyā bahalo daṃśaḥ kṛṣṇaṃ sravatyasṛk /
arucirnetrayordāhaḥ kaluṣasrutidṛṣṭitā //

vividhairmaṇḍalaiścāsya śarīramupacīyate /
tatrārkamūladviniśāsurālāpṛśniparṇikāḥ /
dadhitthanākulībrāhmījyotiṣmatyo hito 'gadaḥ //

ādaṃśaḥ pūtigandhāyā visarpakledadāhavān /
alajīsannibho rugvān vibaddhapiṭakācitaḥ //

bhārṅgīnidigdhikānimbapāṭalīsinduvārakam /
dūrvā haridre vāsā ca pūtigandhāviṣāpaham //

citramaṇḍalavān daṃśaḥ piṭakājālakāvṛtaḥ /
vīrāyā mūrdharuk śītajvarānnadveṣasaṃyutaḥ //

haridre naladaṃ kuṣṭhamelā surasamañjarī /
tagaraṃ ca śvapittena piṣṭaṃ vīrāviṣāpaham //

daṃśaḥ kumudayā dāhasphoṭasphuraṇatodavān /
picchilakledavisrāvī saśvāsassagalagrahaḥ /
pratyākhyāyātra kurvīta sāmānyoktaṃ kriyākramam //

bhavantyalaviṣādaṃśe pītalohitamaṇḍalāḥ /
piṭakāḥ sarṣapaprakhyāstāluśoṣo rujā jvaraḥ //

chardirdāhaḥ śiraḥkampastatra sevyaḥ samākṣikaḥ /
sakāsīsakahrīberaḥ sapippalivaṭāṅkuraḥ //

raktānto raktayā daṃśaḥ sapāṇḍupiṭakājvaraḥ /
śvetotisāraḥ śvasanaṃ dāhaḥ kledaḥ saśoṇitaḥ /
śastaṃ śelvarjunāmrātāttvaṅmūlaṃ sinduvārataḥ //

ādaṃśe citrayā raktā piṭakā visṛtā sthirā /
parvabhedaśirastāpajvaraśophā visarpiṇī //

bhinnā kṛṣṇatvamabhyeti pītāsrāvā mahāvraṇā /
tatreṣṭāḥ kuṣṭhanaladaśirīṣanalareṇukāḥ //

daṃśe ca santānikayā śūlamākulatāśruṇaḥ /
pradarākṣepakau tatra kesaraṃ kṣīriṇāṃ tvacaḥ /
āmrasya sinduvārasya mūlamaśmantakasya ca //

piṭakā mecakā daṃśamadhye jatukaṇopamā /
jvaraḥ śophotra vāruṇyāṃ rocanā rajanīdvayam //

rājīmān kasanādaṃśaḥ śiroruk śvāsakāsavān /
śītapicchilaraktasrudraktokaṃ tatra meṣajam //

pāṇḍurakto 'tirugdaṃśaḥ kākāṇḍyāḥ smṛtimoṣakṛt /
hidhmā śvasanatṛṇmūrcchā nidrākṣepakahṛdgadāḥ //

raktāntarstveṇapādāyā daṃśaḥ kṛṣṇatilākṛtiḥ /
dāhamohāgnivīsarpatṛṅvamiśvāsakāsavān //

pūtiḥ śyāvotiruk sāsṛgādaṃśo lājavarṇayā /
śītajvarasamutthāno dāhamūrchātisāravān //

agnidagdhanibho daṃśo vaidehyā bhṛśavedanaḥ /
gambhīraḥ sajvarastīkṣṇamoho hṛdayapīḍanam //

ūrdhvarājīcito daṃśo jālinyāstīvraśopharuk /
udīrṇatṛṅbhramaśvāsastambhamohavidīryate //

rakto mālāguṇādaṃśo dhūmagandhiḥ sapīvraruk /
dīryate pārśvatastaistaiḥ saṃrabdhairmaṇḍalairyutaḥ //

antardāho bahiḥ śaityamādhmānaṃ mūtrakṛcchratā /
mūrcchāpralāpātīsārajvarāḥ prāṇāntakāriṇaḥ //

dhmātaḥ sauvarṇikādaṃśaḥ syandate matsyagandhikaḥ /
śirokṣirugjvaraḥ kāsastṛṇā śopho vamirbhramaḥ //

āsādhyānāmapi hitaṃ pratyākhyāyāśu yojayet /
doṣocchrāyaviśeṣeṇa chedadāhādivarjitam //

kapilā tatra nāsāyāmagnirdaśati jatruṇi /
pītā tu gaṇḍayoḥ padmā dakṣiṇāṃsetha kakṣayoḥ //

lūtā mūtraviṣā śvetā cibuke kālikākṣiṇi /
pāṇḍurā dakṣiṇaskandhe karayo raktapādikā //

vāmapārśve daśet bhṛṅgā vāmāṃse piṅgalā daśet /
trimaṇḍalodare pūtiḥ pṛṣṭhe vīrā tu dakṣiṇe //

bāhau nābhyāṃ kumudikā vāmaskandhe 'lasaṃjñitā /
kaṇṭhe raktā lalāṭe tu citrā santānikauṣṭhayoḥ //

mecakā mūrdhni kasanāddhastayoḥ kakṣamūlayoḥ /
kākāṇḍyeṇī tu hṛdaye lājavarṇā stanāntare //

bāhusandhiṣu vaidehī lūtāpāṅge tu jālinī /
mālāguṇākhyā grīvāyāṃ sauvarṇī karṇamūlayoḥ //

iti kṣetrāṇi niyatānyatyudīrṇaviṣāḥ punaḥ /
parakṣetrepi vartante rājānotibalā iva //