Ashtanga Sangraha · Chapter 6.34

athāto granthyarbudaślīpadāpacīnāḍīvijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

kaphapradhānāḥ kurvanti medomāṃsāsragāmalāḥ /
vṛttonnataṃ yaṃ śvayathuṃ sa granthirgrathanāt smṛtaḥ //

doṣāsṛṅmāṃsamedosthisirāvraṇabhavā nava /
tatravātādāyāmatodabhedānvito 'sitaḥ //

sthānāt sthānāntaragatirakasmāddhānivṛddhimān /
mṛdurbastirivānaddho vibhinnocchaṃ sravatyasṛk //

pittāt sadāhapītābho rakto vā pacyate drutam /
bhinno 'sramuṣṇaṃ sravati śleṣmaṇā nīrujo ghanaḥ /
śītaḥ savarṇaḥ kaṇḍūmān pakvaḥ pūyaṃ sravet ghanam //

doṣairduṣṭesṛji granthirbhavenmūrcchatsu jantuṣu /
sirāmāṃsaṃ ca saṃśritya sasvāpaḥ paittalakṣaṇaḥ //

māṃsalairdūṣitaṃ māṃsamāhārairgranthimāvahet /
snigdhaṃ mahāntaṃ kaṭhinaṃ sirānaddhaṃ kaphākṛtim //

pravṛddhaṃ sedurairmedo nītaṃ māṃse 'tha vā tvaci /
vāyunā kurute granthiṃ bhṛśaṃ snigdhaṃ mṛduṃ calam //

śleṣmatulyākṛtiṃ dehakṣayavṛddhikṣayodayam /
sa vibhinno ghanaṃ medastāmrāsitasitaṃ sravet //

āsthibhaṅgābhighātābhyāmunnatāvanataṃ tu yat /
sosthigranthiḥ padātestu sahasāmbhovagāhanāt //

vyāyāmādvā pratāntasya sirājālaṃ saśoṇitam /
vāyuḥ sampīḍya saṅkocya vakrīkṛtya viśoṣya ca /
nisphuraṃ nīrujaṃ granthiṃ kurute sa sirāhvayaḥ //

arūḍhe rūḍhamātre vā vraṇe sarvarasāśinaḥ /
sārdre vā bandharahite gātre 'śmābhihate 'tha vā //

vāto 'sramasrutaṃ duṣṭaṃ saṃśoṣya grathitaṃ vraṇam /
kuryāt sadāhaḥ kaṇḍūmān vraṇagranthirayaṃ smṛtaḥ //

sādhyā doṣāsramedojā na tu sthūlakharāścalāḥ /
marmakaṇṭhodarasthāśca mahattugranthitorbudam //

tallakṣaṇaṃ ca medontaiḥ ṣoḍhā doṣādibhistu tat /
prāyo medaḥkaphāḍhyatvāt sthiratvācca na pacyate //

sirāsthaṃ śoṇitaṃ doṣaḥ saṅkocyānuprapīḍya ca /
pācayecca tadānaddhaṃ sāsrāvaṃ māṃsapiṇḍitam //

māṃsāṅkkuraiścitaṃ yāti vṛddhiṃ cāśu sravettataḥ /
ajasraṃ duṣṭarudhiraṃ bhūri tacchoṇitarbudam //

teṣvasṛṅmāṃsaje varjye catvāryanyāni sādhayet //

prasthitā vaṅkṣaṇorvādimadhaḥkāyaṃ kapholbaṇāḥ /
doṣā māṃsāsragāḥ pādau kālenāśritya kurvate /
śanaiḥ śanairghanaṃ śophaṃ ślīpadaṃ taṃ pracakṣate //

paripoṭayutaṃ kṛṣṇamanimittarujaṃ kharam /
rūkṣaṃ ca vātāt pittāttu pītaṃ dāhajvarānvitam //

kaphāt gurusnigdhamarukcitaṃ māṃsāṅkurairbṛhat //

tattyaje dvatsarātītaṃ sumahatsaparisruti //

pāṇināsauṣṭhakarṇeṣu vadantyanye tu pādavat /
ślīpadaṃ jāyate tacca deśe 'nūpe bhṛśaṃ bhramāt //

medasthāḥ kaṇṭhamanyākṣakakṣavaṅkṣaṇagā malāḥ /
savarṇān kaṭhinān snigdhān vārtākāmalakākṛtīn //

avagāḍhān bahūn gaṇḍāṃścirapākāṃśca kurvate /
pacyantelparujastenye sravantyanyetikaṇḍurāḥ /
naśyantyanye bhavantyanye dīrghakālānubandhinaḥ //

gaṇḍamālāpacī ceyaṃ dūrveva kṣayavṛddhibhāk /
tāṃ tyajet sajvaracchardipārśvarukkāsapīnasām //

abhedāt pakvaśophasya vraṇe cāpathyasevinaḥ /
anupraviśya māṃsādīn dūraṃ pūyobhidhāvati //

gatiḥ sā dūragamanānnāḍī nāḍīva saṃsruteḥ /
nāḍyekānṛjuranyeṣāṃ saivānekagatirgatiḥ //

sā doṣaiḥpṛthagekasthaiḥ śalyahetuśca pañcamī //

vātāt saruksūkṣmamukhī vivarṇā phenilodvamā /
sravatyabhyadhikaṃ rātrau pittāttṛṅjvaradāhakṛt /
pītoṣṇapūtipūyasrugdivā cāti niṣiñcati //

ghanapicchilasaṃsrāvā kaṇḍūlā kaṭhinā kaphāt /
niśi cābhyadhikakledā sarvaiḥ sarvākṛtiṃ tyajet //

antaḥsthitaṃ śalyamanāhṛtaṃ tu karoti nāḍīṃ vahate ca sāsya /
phenānuviddhaṃ tanumalpamuṣṇaṃ sāsra ca pūyaṃ sarujaṃ ca nityam //