Ashtanga Sangraha · Chapter 6.20

athātaḥ akṣipākapillapratiṣedhaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

śuṣkākṣipāke vātābhiṣyandavihitaṃ sarpiḥ pibet /
kulīrarasakṣīrasiddhaṃ vā //

dārvīprapauṇḍarīkayoḥ kvātha āścyotanamakṣipākaghnam /
mañjiṣṭhāmadhukakālānusārīsārivālodhralākṣāprapauṇḍarīkāṇāmakṣipākaraktarājīghnam /
mṛdvīkācandanakalkastaṇḍulāmbuparisruto madhumānaśrudāhaharaḥ /
lodhrakoraṇḍakapuṣpakvātho vedanāharaḥ //

aṇutailaṃ nasyam /
sārivāvidārībalāmadhukotpaladrākṣāṭarūṣakajīvakacandanairjāṅgalarasakṣīropetaṃ tailaṃ sādhitaṃ nāvanāt sarvordhvajatrujān gadān vātapittottarān nihanti //

sngidhāścātra tarpaṇapuṭapākāḥ /
vātapittānyatarodrekataśca yathāsvamabhiṣyandavidhiḥ //

ādarśamaṇḍale ghṛtāktakeśān ghṛṣṭvāntardhūmaṃ dahet sā maṣī ghṛtapiṣṭāyasabhājanasthitākṣipākamañjanā dapaharati //

mañjiṣṭhāphalatrikakaṭaṅkaṭerīniṣkvāthe lohasrotoñjanacūrṇamāpiṇḍībhāvāt pacet /
etaccūrṇāñjanamabhayaṃ dāhoṣārāgāśruharam //

tāmrarajassairyakapuṣpapuṇḍrāhvamadhukakālānusārīsārivāḥ chāgena payasā piṣṭāḥ piṇḍāñjanam //

ānūṣavasā śuṇṭhīsaindhavacūrṇānvitā snehāñjanam /
evamapyaśāntau madhukasiddhaḥ śatāhvācūrṇayukto ghṛtamaṇḍastathā payo vā bastiḥ //

saśophālpaśophayostu snigdhasvinnasyānu sirāvidhyet //

drākṣābhayākvāthastrivṛtkalkavān saghṛto virekaḥ /
viriktasya yathādoṣodayamāsthāpanam //

tataḥ piṇḍasvinnaśirasaḥ sarṣapatailena saindhavayutena vā sarpiṣā phaṇijjakayuktena vā aṇutailena śiṃrovirekaḥ /
viriktaśiraso 'nuvāsanaṃ kṣīrasarpiṣā dhūmapānaṃ ca //

śironetraṃ cāsya suniṣaṇṇakapattūrairaṇḍapatraiḥ kṣīrāmbusvinnaiḥ saṃsvedayet //

ghṛtabhṛṣṭaṃ lodhracūrṇaṃ sūkṣmavāsasthamuṣṇodakavimṛditamāścyotanam /
śuṣkākṣipākoktaṃ ca vedanāghnam //

evamaśāntavedanaṃ sandhāvairupakramet //

śaśaśiraḥkapālaṃ saindhavaṃ kāṃsye stanyaghṛṣṭaṃ sandhāvo vedanāghnaḥ /
tadvattāmraṃ ca lohe gomūtraghṛṣṭaṃ ghṛtadhūpitam //

śigrupallavarasaśca tāmraghṛṣṭo ghṛtadhūpitaḥ /
śaṅkhaṃ tāmre stanyena ghṛṣṭaṃ ghṛtābhyaktayavaśamīpatradhūpitaṃ gharṣavedanāghnam //

udumbaraphalaṃ lohe stanyaghṛṣṭaṃ ghṛtābhyaktaśamīpatradhūpitaṃ śūlarāgāśrugharṣaghnam /
dadhisaraḥ pippalīsaindhavayuktastāmre ghṛṣṭaśśophagharṣāśruvedanāghnaḥ //

mṛtkapālaṃ kāṃsye tilodakaghṛṣṭaṃ ghṛtāktanimbapatradhūpitaṃ śophakaṇḍūgharṣāśruśūlarāgaghnam //

sandhāvāñjitaṃ cākṣi stanyenānusiñcet /
triḥparaṃ ca tairnnāñjayet /
athāñjanāni //

madhukabṛhatītvaktāmrarajāṃsyajākṣīrapiṣṭāni śamyāmalakapatrairghṛtāplutairanekaśo dhūpitāni piṇḍāñjanaṃ śophavedanāghnam //

tālīsapatrapippalīloharrajoñjanakāsīsatagarajātīmukulasaindhavairgomūtrapiṣṭaistāmramāliptaṃ saptarātraṃ sthāpayitvā punastadvadevapiṣṭairguṭikāḥ kāryāstāḥ stanyaghṛṣṭāḥ stambhaśvayathuharṣagharṣāśrukaṇḍūghnyaḥ //

abaddhāsthisahakāramāṃsaṃ vigatatvacaṃ samatāmracūrṇamīṣat saindhavopetaṃ gavyena dadhnā piṣṭvā tāmramālepayet /
śuṣkaṃ śuṣkaṃ tathaiva ca piṣṭvā punarlepayet /
etat saptabhiḥ saptāhaiḥ piṇḍāñjanaṃ kṛtaṃ sarvākṣipākāśrugharṣaśopharāgavartmopacayaghnam /
aśmantakāmlavetasaparūṣakakoladāḍimaiḥ kṛtā rasakriyā saśophālpaśophapūyālasān nāśayati /
itthamapi śophānuvṛttau punarasrāvasekaḥ śirovirekaśca //

amloṣitaṃ pittābhiṣyandavadupācaret /
pillasādhanaṃ cekṣeta //

pittakapharaktanicayotkliṣṭavartmapothakībisākhyakukūṇakapakṣmoparodhapūyālasaśuṣkākṣipākālpaśophāmloṣitā vātavarjyāścasyandādhimanthā ityaṣṭādaśadīrghakālānubandhino rogāḥ pillasaṃjñāḥ //

eṣāṃ kriyā yathāsvamupadiṣṭaiva /
punaśca pillībhūtānāṃ sāmānyenopadiśyate //

atha pillākṣirogiṇaṃ snehayitvā vāmayet /
kṛtakramasya sirāvyadhastato virekaḥ /
kṛtavirekasya vartmanī likhet /
sakṛllekhanādaśuddhau punarlekhayet jalaukobhiśca grāhayet //

priyaṅgulodhrapadmakesaracandanamadhukakalkena samākṣikeṇa biḍālakaḥ /
tuvarikāphalatrikarocanākvāthena madhumatā sāyaṃ prātaḥ sadā prakṣālanamañjanānte ca kaṣāyavṛkṣapallavakaṣāyeṇa //

taireva ca patrairuṣṇāpriyatāyāmantarāntarā svedaḥ //

tutthakapalaṃ viṃśatiśca śvetamaricāni dhānyāmla piṣṭāni tatpalaistriṃśatā tāmrapātre samāloḍitāni bahuvarṇāmapi pillānāṃ paramamāścyotanam //

añjanaṃ cāsyāmradhātakīpuṣpatilaparṇīkalkena ca varttiḥ harītakyāḍhakīścāṣṭaguṇembhāsyaṣṭabhāgāvaśeṣaṃ kvāthayet punaśca parisrāvyādarvīpralepādrasakriyeyaṃ pillākṣiropaṇī /
palāśaśākhāsvarase kvāthyamāne bṛhatyuśīrarajodadyāt tatghanībhūtaṃ śītamañjanam /
surasārasapiṣṭairvā vacaladevadārubhiḥ /
gopittapiṣṭābhyāṃ vā vyoṣarasāñjanābhyām //

haritālasauvīrakāñjanasamāṃśaṃ vā tāmracūrṇamañjanam /
paripelavakāsīsaharidrādvayasarṣapapriyaṅgutagarapippalīkalkena tāmrabhājanamantarlepayitvā sauvīrakakumbhedhomukhaṃ saptāhaṃ vāsayet tato guṭikāścūrṇaṃ vā kuryāt //

tutthagairikacūrṇaṃ chagalīpayaḥpiṣṭaṃ guṭikā pratyañjanam /
cūrṇa eva vā divyodakabhāvitaḥ /
sa eva vā tadāpluto netrāścyotanamiti /
bhavati cātra //

vartmāvalekhaṃ bahuśastadvacchoṇitamokṣaṇam /
punaḥ punarvirekaṃ ca pillarogāturo bhajet //

pūyālasetvaśāntente dāhaḥ sūkṣmaśalākayā //

caturnavatirityakṣṇorhetulakṣaṇasādhanaiḥ /
parasparamasaṅkīrṇāḥkārtsnyena gaditā gadāḥ //

sarvadā ca niṣeveta svasthopi nayanapriyaḥ /
purāṇayavagodhūmaśāliṣaṣṭikakodravān //

mudgādīnkaphapittaghnān bhūrisarpiḥpariplutān /
śākaṃ caivaṃvidhaṃ māṃsaṃ jāṅgalaṃ dāḍimaṃ sitām //

saindhavaṃ triphalāṃ drākṣāṃ vāri pāne ca nābhasam /
ātapatraṃ padatrāṇaṃ vidhivaddoṣaśodhanam //

varjayedvegasaṃrodhamajīrṇādhyaśanāni ca /
krodhaśokadivāsvapnarātrijāgaraṇātapān /
vidāhaviṣṭambhakaraṃ yaccehāhārabheṣajam //

dve pādamadhye pṛthusanniveśe sire gate te bahudhā ca netre /
tāmraṅkṣaṇodvartanalepanādīn pādaprayuktān nayanaṃ nayanti //

maloṣṇasaṅghaṭṭanapīḍanādyaistā dūṣyante nayanāni duṣṭāḥ /
bhajet sadā dṛṣṭihitāni tasmādupānadabhyañjanadhāvanāni //