Ashtanga Sangraha · Chapter 6.11

athāto vartmarogavijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

sarvaroganidānoktairahitaiḥ kupitā malāḥ /
acakṣuṣyairviśeṣeṇa prāyaḥ pittānusāriṇaḥ //

sirābhirūrdhvaṃ prasṛtā netrāvayavamāśritāḥ /
vartmasandhiṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭiṃ vā sarvamakṣi vā //

rogān kuryuḥ calastatra prāpya vartmāśrayāḥ sirāḥ /
suptotthitasya kurute vartmastambhaṃ savedanam //

pāṃsupūrṇābhanetratvaṃ kṛcchronmīlanamaśru ca /
vimardanāt syācca śamaḥ kṛcchronmīlaṃ vadanti tamū //

cālayanvartmanī vāyurnimeṣonmeṣaṇaṃ muhuḥ /
karotyaruṅnimeṣo 'sau vartma yattu nimīlyate //

vimuktasandhi niśceṣṭaṃ hīnaṃ vātahataṃ hi tat //

kṛṣṇāḥ pittena bahvyontarvartma kumbhīkabījavat /
ādhmāyante punarbhinnāḥ piṭakāḥ kumbhisaṃjñikāḥ //

sadāhakledanistodaṃ raktābhaṃ sparśanākṣamam /
pittena jāyate vartma pittotkliṣṭamuśanti tat //

karoti kaṇḍūṃ dāhaṃ ca pittaṃ pakṣmāntamāśritam /
pakṣmaṇāṃ śatanaṃ cānu pakṣmaśātaṃ vadanti tam //

pothakyaḥ piṭakāḥ śvetāḥ sarṣapābhā ghanāḥ kkaphāt /
śophopadeharukkaṇḍūpicchilāsrasamanvitāḥ //

kaphotkliṣṭaṃ bhavedvartma stambhakledopadehavat //

granthiḥ pāṇḍurarukpākaḥ kaṇḍūmānkaṭhinaḥkaphāt /
kolamātraḥ sa lagaṇaḥ kiñcidalpastato 'thavā //

raktā raktena piṭakā tattulyapiṭakācitā /

utsaṅgākhyā tathotkliṣṭaṃ rājimat sparśanākṣamam //

arśo 'dhimāṃsaṃ vartmāntaḥ stabdhaṃ snigdhaṃ sadāharuk /
raktaṃ raktena tatsrāvi cchinnaṃ cchinnaṃ ca vardhate //

madhye vā vartmano 'nte vā kaṇḍūṣārugvatī sthirā /
mudgamātrāsṛjā tāmrā piṭAkāñjananāmikā //

doṣairvartma bahiḥ śūnaṃ yadantaḥ sūkṣmakhācitam /
sasrāvamantarudakaṃ bisābhaṃ bisavartma tat //

yadvartmotkliṣṭamutkliṣṭamakasmānmlānatāmiyāt /
raktadoṣatrayotkleśāt bhavatyutkliṣṭavartma tat //

śyāvavartma malaiḥ sāsraiḥ śyāvaṃ rukkledaśophavat //

śliṣṭākhyaṃ vartmanī śliṣṭe kaṇḍūśvayathurāgiṇī //

vartmāntaḥ piṭakā rūkṣāḥ karkaśāḥ sikatopamāḥ //

sikatāvartmakṛṣṇaṃ tu kardamaṃ kardamopamam //

bahalaṃ bahalairmāṃsaiḥ savarṇaiścīyate samaiḥ //

kukūṇakaḥ śiśoreva dantotpattinimittajaḥ /
syāttena śiśurucchūnatāmrākṣo vīkṣaṇākṣamaḥ /
savartmaśūlapaicchilyakarṇanāsākṣimardanaḥ //

pakṣmoparodhe saṅkoco vartmanorjāyate tataḥ /
kharatāntarmukhatvaṃ ca romṇāmanyāni vā punaḥ //

kaṇṭakairiva tīkṣṇāgrairghṛṣṭaṃ tairakṣi śūyate /
ūṣyate cānilādidviḍalpāhaṃ śāntiruddhṛtaiḥ //

kanīnake bahirvartma kaṭhino granthirunnataḥ /
tāmraḥ pakvosrapūyasrudalajyādhmāyate muhuḥ //

vartmāntarmāṃsapiṇḍābhaḥ śvayathurgrathito 'rujaḥ /
sāsraiḥ syādarbudo doṣairviṣamo bāhyataścalaḥ //

caturviṃśatirityete vyādhayo vartmasaṃśrayāḥ //

ādyo 'trabheṣajaiḥ sādhyo dvau tatorśaśca varjayet /
pakṣmoparodho yāpyaḥ syāccheṣāñchastrauṣadhairjayet //

kuṭṭayet pakṣmāśatanaṃ chindyātteṣvapi cārbudam /
bhindyāllagaṇakumbhīkābisotsaṅgāñjanālajīḥ //

pothakīśyāvasikatāśliṣṭotkliṣṭacatuṣṭayam /
sakardamaṃ sabahalaṃ vilikhet sukukūṇakam //