Ashtanga Sangraha · Chapter 4.22

athātaḥ śvitrakṛmicikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

kuṣṭhādapi bībhatsaṃ yacchīghrataraṃ ca yātyasādhyatvam /
śvitramatastaśchāntyai yateta dīpte yathā bhavane //

madayantyāḥ savāyasyāḥ surabhyāragvadhasya ca /
śataṃ palānāṃ pratyekaṃ varāyāstvāḍhakatrayam //

vyāghrīvahnikapotāvatsakakhadirārkamūladantyaindryaḥ /
saniśādvayā daśapalā kvāthe 'mīṣāṃ kṣipet piṣṭvā //

bījaṃ karañjeṅgudaśigrunimbānnīlīṃ sanīlotpalacandralekhām /
śyāmāṃ kirātaṃ kaṭukatrayaṃ ca pañcāḍhakaṃ tatra ca pañcagavyāt //

śamayatyacireṇa ghṛtaṃ mṛduhutavahasādhitaṃ mahānīlam /
na kilāsameva kevalamapacīkṛmikāsakuṣṭhamabhyastam //

unmādāpasmārāvarśovidradhiśirorogān /
galagaṇḍagulmagaṇḍānarbudaśophapramehagalarogān //

savisarpaśoṣapavanavyādhīnviṣamajvarān hanyāt //

saṃśodhanaṃ viśeṣāt pītasnehasya yojayedanu ca /
śvitre sraṃsanamagryaṃ malayūrasa iṣyate saguḍaḥ //

taṃ pītvābhyaktatanuryathābalaṃ sūryapādasantāpam /
seveta viriktaśca tryahaṃ pipāsuḥ pibet peyām //

śvitre 'ṅge ye sphoṭā jāyante kaṇṭakena tān bhindyāt /
sphoṭeṣu nissṛteṣu prātaḥ prātaḥ pibet pakṣam //

malayūmasanaṃ priyaṅguṃ śatapuṣpāṃ cāmbhasā samutkvāthya /
pālāśaṃ vā kṣāraṃ yathābalaṃ phāṇitopetam //

vituṣāvalgujabajāccūrṇaṃ govāribhāvitādvahuśaḥ /
mūlakvāhena pibet kalitarukṛtamālamadanaphalgūnām //

pīte kilāsī tilatailadigdho dine dine syādravipādasevī /
jīrṇe ca takrāplutakodravāśī sphoṭodbhavāyaiṣa vidhistrirātram //

vidhvānyedyuḥ sphoṭakān kaṇṭakaistān bastāmbhobhirghṛṣṭayā śuktavartyā /
limpet kāmaṃ lepanādvedanāyāṃ lepo yojyaḥ śaṅkhanābhirjalena //

vyoṣasarṣapaniśāgṛhadhūmairyāvaśūkapaṭucitrakayuktaiḥ /
kolatulyaguṭikārdhaviṣāṃśā śvitrakuṣṭhaśamano varalepaḥ //

gavyaṃ mūtraṃ citrakavyoṣayuktaṃ sarpiḥkumbhe saṃsthitaṃ kṣaudramiśram /
pakṣādūrdhvaṃ śvitraṇā peyametat kāryaṃ cāsmai kuṣṭhadṛṣṭaṃ vidhānam //

mārkavamathavā khāded bhṛṣṭaṃ tailena lohapātrastham /
bījakaśṛtaṃ ca dugdhaṃ tadanupibecśvitranāśāya //

pūtīkārkavyādhighātasnuhīnā mūtraiḥ piṣṭāḥ pallavā jātijāśca /
ghnantyālepācśvitradurnāmadadrūn pāmākoṭhān duṣṭanāḍīvraṇāṃśca //

dvaipyaṃ dagdhaṃ carma mātaṅgajaṃ vā śvitre lepastailayukto variṣṭhaḥ /
pūtīkīṭo rājavṛkṣodbhavena kṣāreṇāktaḥ śvitrameko 'pi hanti //

rātrau gomūtre vāsitān jarjarāṅgānahnicchāyāyāṃ śoṣayet sphoṭahetūn /
evaṃ vārāṃstrīn bhāvayecślakṣṇapiṣṭaiḥ snuhyāḥ kṣīreṇa śvitranāśāya lepaḥ //

akṣatailadrutālepaḥ kṛṣṇasarpodbhavāmaṣī /
śikhipittaṃ tathā dagdhaṃ drīberaṃ vā tadāplutam //

upoṣitāyānnakālāṃstrīn śvetakṛkavākave /
yaṣṭyāhvakuṣṭhaiḍagajabījacūrṇaṃ ghṛtānvitam //

dadyāttasya purīṣeṇa śvitramuddālya lepayet /
māsaṃ hantyāśu tacśvitraṃ viśeṣādguhyasaṃśrayam //

lepaḥ paṭuvellaśilā kāsīsaṃ rocanā kanakapuṣpī /
gopittayuktamathavā capalāñjanayugmaloharajaḥ //

kākodumbarikā vā sāvalgujacitrakā sagomūtrā /
kadalīkṣārayutaṃ vā kharāsthi dagdhaṃ sagorudhiram //

nīlotpalaṃ sakuṣṭhaṃ sasaindhavaṃ hastimūtrapiṣṭaṃ vā /
hastimadādhyuṣito vā mālatyāḥ kṣārakakṣāraḥ //

siddhārthakābṛhatyau karañjakośātakīphalaṃ guñjā /
śukanāsā sagavākṣī svarṇakṣīrīnikumbhaśca //

lāṅgalikī hayamārastilvakabhallātakāśvamūtrī ca /
mustā snuhī sahiṃsrā suvarṇaśakalā phalopetā //

mūlakabījaṃ vyoṣaṃ pīluviḍaṅgāni karṇikāraśca /
picumandajātīkisalayabākucikātutthakuṣṭhāni //

kaṭurohiṇīmanohvātriphalā ca sukalkitā gavāṃ mṛtre /
gajahayakharamūtrāṇāṃ pātratritayaṃ snugarkadugdhābhyām //

dvau kuḍavāviha dadyāt sarṣapatailācca cāturthīm /
darvīlepaṃ siddhā rasakriyā mūtrikā nāma //

śvitraṃ ghṛṣṭaṃ liptaṃ trīnālepāṃstayā na laṅghayati /
maśatilakacarmakīlagranthyarbudasarvakuṣṭhaghnī //

kuḍavo 'valgujabījāddharitālacaturthabhāgasammiśraḥ /
mūtreṇa gavāṃ piṣṭaḥ savarṇakaraṇaḥ paraṃ śvitre //

kṣāre sudagdhe gajaliṇḍaje vā gajasya mūtreṇa parisrute ca /
droṇapramāṇe daśabhāgayuktaṃ datvā pacedbījamavalgujānām //

śvitraṃ jayeccikkaṇatāṃ gatena tena praliptaṃ bahuśaḥ praghṛṣṭam /
kuṣṭhaṃ maśaṃ vā tilakālakaṃ vā yadvā vraṇe syādadhimāṃsajātam //

bhallātakadvīpisudhārkamūlaguñjāphalatryūṣaṇaśaṅkhacūrṇam /
tutthaṃ sakuṣṭhaṃ lavaṇāni pañca kṣāradvayaṃ lāṅgalikāṃ ca paktvā //

snugarkadugdhe tadvidadhīta lepam /
kuṣṭhe kilāse tilakālakeṣu maśeṣu durnāmasu carmakīle //

śudhyā śoṇitamokṣairvirūkṣaṇairbhakṣaṇaiśca saktūnām /
śvitraṃ kasyacideva praśāmyati kṣīṇapāpasya //

kṛmicikitsitam /
snigdhasvinne guḍakṣīramatsyādyaiḥ kṛmiṇodare /
utkleśitakrimikaphe śarbarīṃ tāṃ sukhoṣite //

surasādigaṇaṃ mūtre kvāthayitvārdhavāriṇi /
taṃ kaṣāyaṃ kaṇāgālākṛmijitkalkayojitam /
satailasvarjikākṣāraṃ yuñjyādbastiṃ tato 'hani //

tasminneva nirūḍhaṃ taṃ pāyayeta virecanam /
trivṛtkalkaṃ phalakaṇākaṣāyāloḍitaṃ tataḥ /
ūrdhvādhaḥśodhite kuryāt pañcakolayutaṃ kramam //

kaṭutiktakaṣāyāṇāṃ kaṣāyaiḥ pariṣecanam /
kāle viḍaṅgatailena tatastamanuvāsayet //

śiroroganiṣedhoktamācarenmūrdhageṣvanu /
udriktatiktakaṭukamalpasnehaṃ ca bhojanam //

viḍaṅgakṛṣṇāmaricapippalīmūlaśigrubhiḥ /
pibet sasvarjikākṣārairyavāgūṃ takrasādhitām //

rasaṃ śirīṣakiṇihīpāribhadrakakembukāt /
palāśabījapattūrapūtīkādvā pṛthak pibet /
sakṣaudraṃ surasādīn vā lihyāt kṣaudrayutān pṛthak //

śatakṛtvo 'śvaviṭcūrṇaṃ viḍaṅgakvāthabhāvitam /
kṛmimānmadhunā lihyāt bhāvitaṃ vā varārasaiḥ /
śirogateṣu krimiṣu cūrṇaṃ pradhamanaṃ ca tat //

ākhukarṇīkisalayaiḥ supiṣṭaiḥ piṣṭamiśritaiḥ /
paktvā pūpalikāṃ khādet dhānyāmlaṃ ca pibedanu //

sapañcakolalavaṇamasāndraṃ takrameva vā /
nīpamārkavanirguṇḍīpallaveṣvapyayaṃ vidhiḥ //

viḍaṅgacūrṇamiśrairvā piṣṭairbhakṣyān prakalpayet /
viḍaṅgataṇḍulairyuktamardhāṃśairātape sthitam //

dinamāruṣkaraṃ tailaṃ pāne bastau ca yojayet /
surāhvasaralasnehaṃ pṛthagevaṃ ca kalpayet //

tilvakoddālakapale trivṛcchyāme tadardhataḥ /
dantīdravantyāvardhena tadardhe cavyacitrakau //

piṣṭvā viḍaṅgayūṣeṇa tena bhāvitapīḍitāt /
tailaprasthaṃ tilātsādhyaṃ krimighnadviguṇe rase /
tacchodhanaṃ pibet kāle vidadhyāccānuvāsanam //

kośātakīkarañjomāsarṣapasnehakalpanam /
kṛtvā tenaiva vidhinā pāyayedudarakrimim //

purīṣajeṣu sutarāṃ dadyādbastivirecane /
śirovirekaṃ vamanaṃ śamanaṃ kaphajanmasu //

raktajānāṃ pratīkāraṃ kuryāt kuṣṭhacikitsitam /
indraluptavidhiścātra vidheyo romabhojiṣu //

kṣīrāṇi māṃsāni ghṛtaṃ guḍaṃ ca dadhīni śākāni ca parṇavanti /
samāsato 'mlānmadhurānrasāṃśca krimīn jighāṃsuḥ parivarjayecca //