Ashtanga Sangraha · Chapter 1.28

athāto bastividhiṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

bastiranilapradhāneṣu doṣeṣu prayujyate /
bastinā dīyate bastiṃ vā pūrvamanvetyato bastiḥ //

sa ca sarvopakramāṇāṃ pradhānatamaḥ śīghraṃ bṛṃhaṇādikāritvādvikṛtāniloccheditvācca //

anilo hi doṣāṇāṃ netā /
sarvaśarīraceṣṭaikakāraṇam /
pañcātmatayā aṅgapratyaṅgavyāpī /
vidhātā vividhabāhyādhyātmikabhāvānāṃ sargasthitipralayānāṃ hetuḥ mārgatrayajānāmapi rogāṇāmiti //

sukhatvādeva ca bastirbālavṛddhakṛśasthūlakṣīṇadhātvindriyeṣu ca strīṣu cānilopasargādaprajāsu kṛcchraprajāsucopadiśyate /
tathāgnibalavarṇamedhāsvarāyuḥsukhaprado vayaḥsthāpanaḥ paṅgūrustambhabhagnasaṅkucitānilādhmānaśūlārocakodāvartaparikartikādiṣu hita iti //

sa tu bastistrividhaḥ /
āsthāpanamanuvāsanamuttarabastiśca /
tatrāsthāpanaṃ doṣadūṣyādyanusāreṇa nānādravyasaṃyogādinirvṛttam /
tasya bhedāḥ /
utkleśanaṃ saṃśodhanaṃ saṃśamanaṃ lekhanaṃ bṛṃhaṇaṃ vājīkaraṇaṃ picchābastirmādhutailikamityādayaḥ /
mādhutailikasya paryāyāḥ yāpano yuktaratho doṣaharaḥ snigdhabasatiriti /
teṣāṃ nāmabhireva svarūpamākhyātam //

tadvayaḥsthāpanāddoṣasthāpanādvāsthāpanamityucyate śarīrārohaṇāddoṣanirharaṇādacintyaprabhāvatayā yasminnūhāsambhavānnirūha iti //

anuvāsanaṃ yathārhauṣadhasiddhaḥ snehanārthaḥ snehaḥ snehavidhau sa caturdhābhihitaḥ /
tasya bhedo mātrābastiḥ /
sa peyasnehahrasvamātrātulyaḥ //

sevyaḥ sadā ca mādhutailikavat /
bālavṛddhādhvabhārayānavyāyāmacintāstrīnityastrīnṛpeśvarasukumāradurbalānilabhagnālpāgnibhirniṣparihāratayā sukho balyo varṇyaḥ sṛṣṭamalo doṣaghnaśca tathāpi tau nājīrṇe yojyau na ca divāsvapnaḥ sevyaḥ /
yataśca so 'nnamanuvasannapi na duṣyatyanuvāsaramapi vā dīyata ityanuvāsanam //

uttarabastirapi snehonuvāsanavacchodhanaṃ nirūhavadapi kecidāhuḥ sa nirūhāduttaramuttareṇa vā mārgeṇa dīyata ityuttarabastiḥ //

tatrāsthāpyā gulmaplīhānāhaśūlaśuddhātīsārajīrṇajvarapratiśyāyāḍhyarogahṛdayakukṣipārśvagrahaparvābhitāpapārśvayoniśūlāṅgasuptiśoṣakampagauravātilāghavāntrakūjanavātavarcomūtraśukrasaṅgāśmarīśarkarāvṛddhiśukrārtavastanyanāśarajaḥkṣayonmādaretodoṣakrimiṇakoṣṭhaviṣamāgnisaśabdālpālpogragandhotthānādayo doṣabhedīyoktāśca vātavyādhayo viśeṣeṇaite hi paraṃ bastinā nāśamupayānti mūlacchedena vṛkṣavat //

anāsthāpyāstvatisnigdhotkliṣṭadoṣakṣatoraskātikṛśā nirannāḥ kṛtavamanavirecananasyaprasaktacchardiniṣṭhīvikākāsaśvāsahikkārśobaddhacchidradakāderādhmānālasakaviṣūcikāmātīsārārocakālpāgnigudaśophakuṣṭhamadhumehārtāḥ /
garbhiṇī cāpravṛttāṣṭamamāsā /
tatrātisnigdhotkliṣṭadoṣayordoṣānukleśyodaraṃ mūrcchāṃ śvayathuṃ vā nirūho janayet /
kṣatoraskasyātikṛśasya ca kṣobhamāpannaḥ śarīramāśu pīḍayet /
anirannasya vakṣyate /
kṛtavamanavirekayostu riktaṃ dehaṃ kṣataṃ kṣāra iva dahet /
snehabastistu sadyo 'gnimavasādya śleṣmāmayāya syāt //

kṛtanasyasyāmyavibhraṃśaṃ viṛvtodhvasrotastayā kuryāt /
anuvāsanaṃ tu doṣotkleśam /
prasaktacchardyādīnāṃ vāyurnirūhamūrdhvaṃ nayet /
anuvāsanaṃ ca /
arśasasyāvṛtamārgatvādanāgacchanbastiḥ prāṇān hiṃsyāt /
snehaḥ punararśāṃsyabhiṣyandyādhmānāya syāt /
baddhodarādyādhmānāntānāṃ bhṛśataramādhmānānmṛtyuḥ /
alasakārtādīnāṃ cāmadoṣāt /
arocakārtādīnāṃ yathāsvamāmayavṛddhiḥ /
garbhiṇyāḥ pūrvokto doṣaḥ //

ya evāsthāpyāsta evānuvāsyāḥ /
rūksātidīptāgrayaḥ kevalānilārtāśca viśeṣeṇa /
ete paramanuvāsa nenāpyāyyante /
mūlasekena vṛkṣavat /
ya evānāsthāpyāsta evānanuvāsyāḥ /
tathā nirannanavajvarapāṇḍurogakāmalāpramehapratiśyāyaplīhakaphodarāḍhyavātavarcobhedārtapītaviṣagarapittakaphābhiṣyandagurukoṣṭhātisthūlaślīpadagalagaṇḍāpacīkrimiṇakoṣṭhāḥ /
tatrātisnigdhādīnāṃ yathāsvamuktāḥ pṛthagdoṣāḥ /
api ca //

abhukte riktakoṣṭhasya prayuktamanuvāsanam /
saradūragasūkṣmatvaiḥ kṣipramūrdhvaṃ prapadyate //

tena vāyorjayo na syādvātasthāne hyatiṣṭhatā /
kāyāgnerāśu nāśaśca viśeṣādanivartanāt //

snehaḥsadyośitāhāraruddhe tvāmāśaye 'nilam /
pakvasthaṃ hanti pakvasthaścyavate cānnapākataḥ //

nirūhaśca samīraśca tīkṣṇavegāvubhāvapi /
tāvannamūrcchitau tīkṣṇāvadho 'nnena sahāgatau //

ūrdhvaṃ vā śakṛtā sārddhaṃ saṃsthitau koṣṭha eva vā /
samalāhāraviṣṭabdhau haretāmāśu jīvitam //

bhuktavānanuvāsyo 'smānna nirūhyastu bhuktavān /
pāṇḍurogārtādīnāṃ doṣānutkleśya snehabastirudaraṃ janayet /
praiśyāyādimatāṃ bhūya eva doṣaṃ vardhayet //

tayostu netraṃ suvarṇādidhātumaṇiśaṅkhaśṛṅgadantāsthiveṇunalakhadirakadaratiniśatindukādidārusāramayamṛjvakakaśaṃ gopucchākṛtigulikāmukhamūnavarṣavārṣikasaptadvādaśaṣoḍaśavarṣāṇāṃ viṃśatiprabhṛtiṣu ca kramāt pañcaṣaṭsaptāṣṭanavadvādaśāṅgulapramāṇam /
mūle 'gre cāturāṅguṣṭhakaniṣṭhikāpariṇāhamardhāggulāt prabhṛtyardhāṅgulapravṛddhatryaṅgulaparyantapraveśamūlacchidram vanamudgamudgamāṣakalāyaklinnakalāyarkakandhuvāhyagracchidram mūlachidrapramāṇāṅgulairagre yathāsvaṃ sanniviṣṭakarṇikaṃ karṇikāntaḥpratibaddhasūtrāntargṛhītāgrapidhānaghanacailavarti /
mūle dvyaṅgulāntarāle karṇikādvayaṃ kārayet /
varṣāntareṣu ca vayobalaśarīrāṇyavekṣya netrapramāṇamutkarṣayet //

tatojāvivarāhahariṇagomahiṣānyatamajaṃ snehamudgavimṛditaṃ vigatacchidrasirāgranthiskandhaṃ nātivartulaṃ mṛdu dṛḍhaṃ kaṣāyaraktaṃ sukhasaṃsthāpyauṣadhapramāṇa nyubjaṃ vivṛtānanaṃ niveśya bastiṃ karṇakayordṛḍhena sūtreṇa ghanaṃ samaṃ ca badhvā parivarttya punaścānyadvastimukhabandhanārthaṃ sūtramupadhāyānuguptaṃ nidhāpayet //

bastyabhāve plavanīcchāgalāṅkapādamadhūcchiṣṭopadigdhaghanasūkṣmatāntavānyatamaṃ niveśayet //

āsthāpanamātrā tu prathame varṣe prakuñcaḥ /
tataḥ paraṃ prativarṣaṃ prakuñcamabhivardhayedāṣaṭprasṛtāt /
tataścordhvaṃ prasṛtābhivṛddhiḥ /
prāptānatītāṣṭādaśasaptatestu dvādaśa prasṛtāḥ /
paraṃ cāto daśaiva /
anye punardvādaśaprasṛtasyāpyaṣṭāvicchanti //

yathāsvamāsthāpanamātrā pādahīnā mādhutailike prayojyā /
anuvāsane svevamevāsthāpanasya pāda iti //

athāsthāpanīyamāturaṃ snehasvedopapannaṃ kṛtavamanavirekamāsevitapeyādisaṃsargakramamupajātabalamanuvāsanārhaṃ pūrvamevānuvāsayet /
śītavasantayordivā anyathā rātrāvavekṣya vā doṣādīn /
anyathā hi shehoktāmayaprādurbhāvaḥ //

dhanvantarīyāḥ punarāhaḥ /
na rātrau praṇayedbastiṃ snehotkleśo hi rātrijaḥ /
ahni sthānasthite doṣe vahnaucannarasānvite //

sphuṭasrotomukhaṃ dehaṃ sneho yat parisarpati /
alpapittakaphaṃ rūkṣaṃ bhṛśaṃ vātarujārditam //

bhuktaṃ jīrṇāśanaṃ kāmaṃ rātrāvapyanuvāsayet /
kevalānilanipīḍitaṃ tvaśuddhamapyanirūpitabalaṃ cāpyanuvāsayedātyayikatvāt vyādheḥ /
tasya vidhirvamanādadhikataraṃ kṛtamaṅgalamanusukhamabhyaktamuṣṇāmbusnātaṃ yuktasnehamucitāt pādahīnaṃ dravapūrvaṃ laghūṣṇaṃ sānupānamaśanamaśitavantaṃ kṛtacaṅkramaṇamutsṛṣṭaviṇmūtramaśanārdrahastamaśaṅkanīyaparicārakaṃ nivāte veśmani pratata śayane nātyucchrite svāstṛte īṣadunnamitapādadeśe vāmapāśvana prākśirasaṃ saṃveśayet /
atisnigdhāśino hyubhayamārgasaṃsargāt sneho madamūrcchāgnisādahṛllāsān janayati /
rūkṣāśino viṣṭambhaṃ balavarṇahāniṃ vā /
alpamātradravāśino visṛṣṭaviṇmūtrasya cānāvṛtena tadāvṛtāt vyāpadam /
ciramaśitavato vidāhābhimukhabhaktasya jvaraṃ kuryāt /
yataśca vāmapārśvāśrayāṇi vahnigrahaṇīgudavalāmukhāni tāni tatpārśvaśāyino nimnāni bhavantyatastadauṣadhamaskhalitamāpnoti praveśanirgamāviti /
saṃviṣṭaṃ cainamṛjusthitadehaṃ svabāhūpadhānaṃ prasāritavāmasakthimākuñcitetaraṃ tasyaiva copariprasāritadākṣaṇabāhuṃ kārayet //

pūrvameva tu vaidyo varttyā supihitāgracchidraṃ netraṃ bhājanasyopari kṛtvā dakṣiṇapādāṅguṣṭhāṅgulībhyāṃ karṇikāyā upariṣṭānniṣpīḍyāvibandhāya śatāhvāsaindhavacūrṇāvacūrṇitaṃ prageva netrasparśāt pūrvavadābhimantritaṃ yathārhaṃ yathārhauṣadhāvipakva sukhoṣṇaṃ bastau snehamāsicyāvalīkocchvāsaṃ nissāritavātabudbudamauṣadhānte sūtreṇa dvistrirvā bastimukhamāveṣṭya dakṣiṇapāṇau netramuparidhāya tiṣṭhet /
tato ghṛtābhyakte pāyau vāmahastapradeśinyābhyaktapraveśapradeśamapanītavartyuttānavāmahastāṅguṣṭhodarapihitāgraṃ madhyamāpradeśinyupagṛhītakarṇikamṛjvanupṛṣṭhavaṃśamanusukhamekamanā lāghavena niṣkampamadrutamavilambitaṃ netramākarṇikaṃ praveśayet /
āturo 'pi tadanulomayannavalambeta /
tataśca vaidyo bastimukhaṃ dakṣiṇahastāṅguṣṭhapradośinībhyāmamuñcannetramacālayan hastadvayenottānenaikagrahaṇenaivānilādhiṣṭhānabhūtaṃ kiñcidavaśeṣayan śanaiśśanairavegamanupīḍayet /
anyathā hi vyāpado bhavanti /
tāḥ sasādhanāḥ siddhiṣu vakṣyante //

anye tu triṃśanmātrāḥ pīḍanakālamāhuḥ /
na ca bastau dīyamāne kṣavakāsahāsajṛmbhāspandanānyācaret /
viṇmūtrānilavege tu netramākṛṣya vegānte śeṣaṃ praṇayet /
ante cottānasya sthijau pāṇitalena tricaturo vārāṃstāḍayet /
tathā tatpārṣṇibhyām /
pādataśca śayyāṃ trirutkṣipet /
sopadhānasya ca prasāritasarvāṅgasya pārṣṇike muṣṭinā hanyāt /
tathā pārṣṇyaṅgulipādatalapiṇḍikāḥ /
sarujaṃ cāṅgaṃ snehena pratilomaṃ vākśatamātraṃ śanairvimṛdnīyāt /
evamāśu sneho na nivartate /
samanugacchati cāsamantātsirāḥ /
tataḥ paraṃ tu snehoktamācārmanuvartate //

dīptāniṃ ca sāyaṃ laghvannaṃ bhojayet /
naiva cānāgatasnehaṃ dvitīye 'hani /
na ca tamanuvāsayet /
āgamanakālastu paro yāmatrayam /
tataḥ paramanāgacchantamahorātramupekṣeta /
tadāpyanivartamāne phalavartibhirlavaṇāranālaprāyairvā tīkṣṇabastibhiḥ śodhayet /
snehavyāpatsiddhiṃ cāvekṣeta /
atiraukṣyādanāgacchannacejjāḍyādyupadravāy syāt tathāpyupekṣyaḥ /
śīghranivṛtte tu vinā malena kevale sneha snehamanyaṃ punaryojayet /
na hyasāvatiṣṭhan kāryakaro bhavati /
sukhoṣitaṃ cainaṃ tathākṛtavamanavirekāsthāpanānyatamaṃ prāyaḥ śuṇṭhīdhānyakvāthamitaraccoṣṇodakaṃ vā snehaśeṣajaraṇāya vātakaphopaśāntaye ca pāyayet //

tato 'nnakāle yathoktamannamaśnīyāt /
na cānuvāsitaṃ peyāṃ pāyayet /
sā hi sasnehakoṣṭhamenamabhiṣyandayati /
punaśca tṛtīye 'hanyanuvāsayet pañcame vā /
yadā vā snehapaktiḥ syādataśca dāptāgnirūkṣavātolbaṇavyāyāmanityān pratyaham /
evamamunā krameṇa doṣādyanusāratastricaturaiḥ snehabastibhirupasnigdhaṃ śodhanenāsthāpanena srotoviśuddhyarthamāsthāpayet /
vātādhikyādasnigdhaṃ tu snehanena //

athainaṃ tṛtīye pañcame vāhani kiñcidāvṛtte mādhyāhne kṛtamaṅgalasvastyayanamabhyaktadehaṃ sveditamutsṛṣṭamalamanāśitaṃ nātikṣudhitamavekṣyāturamāryāvalokitaṃ nāthamāryatārāmātmabhuvaṃ dhātāramaśvināvindramātreyaṃ saptarṣīn kāśirājaṃ videhapatiprabhṛtīnagniveśādīṃśca tantrakārān dīpagandhaphalabalidhūrpairyajña iva prakalpitabhāgān kṛtvauṣadhīvṛddhavaidyadvijātīṃśca saṃpūjya tadvidyasahito doṣauṣadhādibalena yathārhamupakalpayedvastim //

tatra viṃśatimātrāṇi palānyauṣadhānāṃ madanaphalāṣṭakaṃ ca kvāthakalpena vipacet /
kvāthāccaturthāṃśāṃ snehamanile ṣaṣṭhāṃśaṃ pitte svasthavṛtte cāṣṭamāṃśaṃ tu kaphe /
sarvasya cāṣṭamāṃśaṃ kalkasya syādyāvatā nātyacchasāndratā bhevet /
guḍasya palaṃ yuktyā madhusaindhave yathāyogyaṃ ca śeṣāṇi kalpayet //

sarvāṇi caikadhyamuṣṇodakakumbhībāṣpābhitaptāni khajamathitāni bastau prakṣipyānuvāsanavannirūhaṃ praṇayet /
nātyuṣṇaśītaṃ nātimṛdutīkṣṇaṃ nātisnigdharūkṣaṃ nātitanusāndraṃ na hīnātimātraṃ nālavaṇātilavaṇaṃ nātyamlaṃ ca /
tatra bāṣpamātrānutāpādauṣadhasya vidāho na bhavati /
khajapramathanāttu kvāthasnehādayaḥ samyak samprayuktāḥ samyageva yogamārabhante /
anyathā punaḥ kvāthādīnāmulbaṇonyatamaṃ yathāsvaṃ doṣamīrayet /
atyuṣṇādīnāṃ tu pṛthagvyāpadaḥ sādhanāni ca siddhiṣūttarakālamupadekṣyante //

api ca /
tiryakpraṇīte hi na yāti dhārā gude vraṇaḥ syāccalite ca netre /
dattaḥ śanairnāśayameti bastiḥ kaṇṭhaṃ pradhāvedatipīḍitastu //

stambhaṃ vidhatte 'timṛdurhimaśca taptāmlatīkṣṇo bhramadāhamohān /
snigdho 'tijāḍyaṃ pavanaṃ tu rūkṣastanvalpamātrālavaṇastvayogam //

karoti mātrābhyadhiko 'tiyogaṃ kṣobha tu sāndraḥ sucireṇa caiti /
dāhātisārau lavaṇo 'ti kuryāttasmātsuyuktaṃ samameva dahyāt //

mātrāṃ tripalikāṃ kuryāt snehamākṣikayoḥ pṛthak /
karṣārdhaṃ māṇimanthasya svasthe kalkapaladvayam //

sarvadravāṇāṃ śeṣāṇāṃ palāni daśa kalpayet /
mākṣikaṃ lavaṇaṃ snehaṃ kalkaṃ kvāthamiti kramāt //

āvapeta nirūhāṇāmeṣa saṃyojane vidhiḥ //

dattamātre tūttānaḥ sopadhāno nirūhavīryeṇa dehavyāptaye tanmanāsthiṣṭhet /
udīrṇavegaścotkuṭiko visṛjet /
āgamanakālastu paro muhūrtaḥ /
tadā hyanāgacchannāśu mṛtyave syāt /
atastatrānulomikaṃ snehakṣāramūtrāmlaṃ snigdhatīkṣṇoṣṇamanyaṃ prayojayet /
phalavartisvedabhayottrāsādīṃśca /
bastivyāpatsiddhiṃ cāvekṣeta //

svayaṃ nivṛtte tu pūrvavad dvitīyaṃ tṛtīyaṃ caturthaṃ ca dadyādyāvadvā sunirūḍhaḥ syāt //

tatrādyo 'nilaṃ svamārgādapakarṣati /
dvitīyaḥ pittam /
tṛtīyaḥ śleṣmāṇamiti //

tasya hīnasamyagatiyogāstu viriktavat /
samyaṅnirūḍhaṃ tu koṣṇasalilāvasiktaṃ tanunā jāṅgalarasena bhojayet /
snātāśitasyāsya calā doṣaśeṣāḥ svasthānamāśrayante //

tataḥ punarvātārtamāturaṃ bṛṃhaṇīyamanyaṃ vā tadvidhamaśitānantaraṃ sāyaṃ vā punaralpalaghvaśitaṃ yathāsvamalilādiṣu daśamūlādisādhitena tailenānuvāsayet /
tasya hīnasamyagatiyogāḥ snehapītavat //

viśeṣastu samyaganuvāsite kiñcitkālaṃ sthitvā snehaḥ sapurīṣonilānugataḥ pravartata iti /
bhavati cātra //

evaṃ kaphe snehabastimekaṃ trīn vā prayojayet /
pñca vā sapta vā pitte navaikādaśa vānile //

punastatopyayugmāṃstu punarāsthāpanaṃ tataḥ /
kaphapittānileṣvannaṃ yūṣakṣīrarasaiḥ kramāt /

vātaghnauṣadhaniṣkvāthatrivṛtāsaindhavairyutaḥ /
bastireko 'nile snigdhaḥ svādvamloṣṇo rasānvitaḥ //

gyagrodhādigaṇakvāthapadmakādisitāyutau /
pitte svāduhimau sājyakṣīrekṣurasamākṣikau //

āragvadhādiniṣkvāthavatsakādiyutāstrayaḥ /
rūkṣāḥ sakṣaudragomūtrāstīkṣṇoṣṇakaṭukāḥ kaphe //

trayaśca sannipāte 'pi doṣān ghnanti yataḥ kramāt /
nācāryacarakasyāto bastistribhyaḥ paraṃ mataḥ /
na hi doṣaścaturtho 'sti punardīyeta yaṃ prati //

utkleśanaṃ śuddhikaraṃ doṣāṇāṃ śamanaṃ kramāt /
tridhaiva kalpayedbastimityanye 'pi pracakṣate /
doṣauṣadhādibalataḥ sarvametat pramāṇayet //

samyaṅnirūḍhaliṅgaṃ tu nāsaṃbhāvya nivartayet //

prāksneha ekaḥ pañcānte dvādaśāsthāpanāni ca /
sānvāsanāni karmaivaṃ bastayastriṃśadīritāḥ //

kālaḥ pañcadaśaikotra prāksneho 'nte trayastathā //

ṣaṭ pañca bastyantāratāḥ yogoṣṭau bastayo 'tra tu /
trayo nirūhāḥ snehāśca snehāvādyantayorumau //

snehabastiṃ nirūhaṃ vā naikamevātiśīlayet /
utkleśāgnivadhau snehānnirūhānmaruto bhayam //

tasmānnirūḍhaḥ snehyaḥ syānnirūhyaścānuvāsitaḥ /
snehaśodhanayuktyaivaṃ bastikarma tridoṣajit //

aṣṭādaśāṣṭādaśakān bastīnāṃ yo niṣevate /
vidhinā nā yathoktena sa bhavedajaro 'rujaḥ //

sahasrāyuḥ śrutadharo vītapāpmāmaraprabhaḥ /
vājisyado nāgabalaḥ sthirabuddhīndriyānalaḥ //

bastau rogeṣu nārīṇāṃ yonigarbhāśayeṣu ca /
dvitrāsthāpanaśuddhebhyo vidadhyādvastimuttaram //

āturāṅgulamānena tannetraṃ dvādaśāṅgulam /
vṛttaṃ gopucchavanmūlamadhyayoḥ kṛtakarṇikam //

siddhārthakarpaveśāgraṃ ślakṣṇaṃ hemādisambhavam /
kundāśvamārasumanaḥpuṣpavṛntopamaṃ dṛḍham //

tasya bastirmṛdulaghurmātrā śuktirvikalpya vā //

atha snātāśitasyāsya snehabstividhānataḥ /
ṛjoḥ sukhopaviṣṭasya pīṭhe jānusame mṛdau //

hṛṣṭe meḍhre sthite carjju śanaiḥ srotoviśuddhaye /
mālatīpuṣpavṛntāgrapariṇāhāṃ ghanāmṛjum //

ślakṣṇāṃ śalākāṃ praṇayettayā śuddhe 'nusīvanīm /
āmehanāntaṃ netraṃ ca niṣkampaṃ gudavattataḥ //

pīḍite 'nugate snehe snehabastikramo hitaḥ /
bastīnanena vidhinā dadyāt trīṃścaturo 'pi vā //

anuvāsanavaccheṣaṃ sarvamevāsya cintayet //

strīṇāmārtavakāle tu yonirgṛhṇātyapāvṛteḥ /
vidadhīta tadā tasmādanṛtāvapi cātyaye //

yonivibhraṃśaśūleṣu yonivyāpadyasṛgdare //

netraṃ daśāṅgulaṃ mudgapraveśaṃ caturaṅgulam /
apatyamārge yojyaṃ syāddvyaṅgulaṃ mūtravartmani //

mūtrakṛcchravikāreṣu bālānāṃ śuktireva tu //

uttānāyāḥ śayānāyāḥ samyak saṅkocya sakthinī /
ūrdhvajānvāstricaturānahorātreṇa yojayet //

bastīṃstrirāmatrevaṃ tu snehamātrāṃ vivardhayet /
tryahamevaṃ ca viśramya praṇidadhyāt punastryaham //

paksādvireko vamite tataḥ pakṣānnirūhaṇam /
sadyo nirūḍhaścānvāsyaḥ saptarātrādvirocitaḥ //

yathā kusumbhādiyutāttoyādrāgaṃ haret paṭaḥ /
tathā dravīkṛtāddehādbastirnirharate malān //