Ashtanga Sangraha · Chapter 1.16

athāto vividhadravyagaṇasaṅgrahamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

vidāripañcāḍgulavṛścikālīvṛścīvadevāhvayaśūrpaparṇyaḥ /
kaṇḍūkarī jīvanahrasvasaṃjñe dve pañcake gopasutā tripādī //

vidāryādirayaṃ hṛdyo bṛṃhaṇo vātapittahā /
śoṣagulmāṅgamardordhvaśvāsakāsaharo gaṇaḥ //

sārivośīrakāśmaryamadhūkaśiśiradvayam /
yaṣṭīparūṣakaṃ hanti dāhapittāsratṛḍjvarān //

padmakapuṇḍrau vṛddhitugardhyaḥ śṛṅgyamṛtā daśa jīvanasaṃjñāḥ /
stanyakarā ghnantīraṇapittaṃ prīṇanabṛṃhaṇajīvanavṛṣyāḥ //

parūṣakaṃ varā drākṣā kaṭphalaṃ katakāt phalam /
rājāhvaṃ dāḍimaṃ śākaṃ tṛṇmūtrāmayavātajit /
añjanaṃ phalinī māṃsī padmotpalarasāñjanam /
sailāmadhukanāgāhvaṃ viṣāntardāhapittanut //

paṭolakaṭurohiṇīcandanaṃ madhusravaguḍūcipāṭhānvitam /
nihanti kaphapittakuṣṭhajvarān viṣaṃ vamimarocakaṃ kāmalām //

guḍūcīpadmakāriṣṭadhānakā raktacandanam /
pittaśleṣmajvaracchardidāhatṛṣṇāghnamagnikṛt //

āragvadhendrayavapāṭalikākatiktānimbāmṛtāmadhurasāsruvavṛkṣapāṭhāḥ /
bhūnimbasairyakapaṭolakarañjayugmasaptacchadāgnisuṣavīphalabāṇaghoṇṭāḥ //

āragvadhādirjayati chardikuṣṭhaviṣajvarān /
kaphaṃ kaṇḍūṃ pramehaṃ ca duṣṭavraṇaviśodhanaḥ //

asanatiniśabhūrjaśvetavāhaprakīryāḥ khadirakadarabhaṇḍīśiṃśapāmeṣaśṛṅgyaḥ /
trihimanatapalāśājoṅgakaḥ śākasālau dhavakabukakaliṅgacchāgakarṇāśvakarṇāḥ //

asanādirvijayate śvitrakuṣṭhakaphakrimīn /
pāṇḍurogaṃ pramehaṃ ca medodoṣanibarhaṇaḥ //

varaṇasairyakayugmaśatāvarīdahanamoraṭabilvaviṣāṇikāḥ /
dvibṛhatīdvikarañjajayādvayaṃ bahalapallavadarbharujākarāḥ //

varaṇādiḥ kaphaṃ medo mandāgnitvaṃ niyacchati /
āḍhyavātaṃ śiraśśūlaṃ gulmaṃ cāntaḥ savidradhim //

ūṣakastutthakaṃ hiṅgukāsīsadvayasaindhavam /
saśilājatu kṛcchrāśmagulmamedaḥ kaphāpaham //

bhavanti cātra
vīratarāraṇikau nagagucchau moraṭaṭuṇṭukasairyakayugmam /
mustakamañjarikarkaśapārthā mūtravirekakaro daśakaśca //

vargo vīratarādyo 'yaṃ hanti vātakṛtān gadān /
aśmarīśarkarāmūtrakṛcchrāghātarujāpahaḥ //

lodhraśābarakalodhrapalāśājiṅgiṇīsaralakaṭphalayuktāḥ /
kutsitāmbakadalīgataśokāḥ selavāluparipelavamocāḥ //

eṣa lodhrādiko nāma medaḥkaphaharogaṇaḥ /
yonidoṣaharaḥ stambhī varṇyo viṣavināśanaḥ //

arkālarkau nāgadantī viśalyā bhārṅgī rāsnā vṛścikālī prakīryā /
pratyakpuṣpī pītatailodakīryāḥ śvetāyugmaṃ tāpasānāṃ ca vṛkṣaḥ //

ayamarkādiko vargaḥ kaphamedoviṣāpahaḥ /
kṛmikuṣṭhapraśamano viśeṣāt vraṇaśodhanaḥ //

surasayugaphaṇijjaṃ kālamālā viḍaṅgaṃ kharabukavṛṣakarṇīkaṭphalaṃ kāsamardaḥ /
kṣavakasarasibhārṅgīkārmukāḥ kākamācī kulahalaviṣamuṣṭī bhūstṛṇo bhūtakeśī //

surasādirgaṇaḥ śleṣmamedaḥkriminiṣūdanaḥ /
pratiśyāyāruciśvāsakāsaghno vraṇaśodhanaḥ //

muṣkakasnugvarādvīpīpalāśadhavaśiṃśapāḥ /
gulmamehāśmarīpāṇḍumedo 'rśaḥkaphaśukrajit //

vatsako madhurasā truṭirvacā dīrghavṛntaphalavellasarṣapāḥ /
rohiṇīsthapanihiṃgubhārṅgayaḥ śūlaghāti daśakaṃ ghuṇapriyā //

vatsakādyo 'nilaśleṣmamedo 'rocakapīnasān /
śūlārśojvaragulmāṃśca hanti dīpanapācanaḥ //

vacājaladadevāhvanāgarātiviṣābhayāḥ /
haridrādvayayaṣṭyāhvakalaśīkuṭajodbhavāḥ //

vacāharidrādigaṇāvāmātīsāranāśanau /
medaḥkaphāḍhyapavanastanyadoṣanibarhaṇau //

priyaṅgupuṣpāñjanayugmapadmāḥ padmādrajo yojanavalyanantā /
sāladrumo mocarasaḥ samaṅgā punnāgaśītaṃ madanīyahetuḥ //

ambaṣṭhāmadhukanamaskarīnandīvṛkṣapalāśakacchurāḥ /
lodhraṃ ghātakivilvapeśikā vaṭavaṅgaḥ kamalodbhavaṃ rajaḥ //

gaṇau priyaṅgvambaṣṭhādī pakvatīsāranāśanau /
sandhānīyau hitau pitte vraṇānāmapi ropaṇau //

mustāvacāgnidviniśādvitiktābhallātapāṭhātriphalāviṣākhyāḥ /
kuṣṭhaṃ truṭī haimavatī ca yonistanyāmayaghnā malapācanāśca //

nyagrodhapippalasadāphalalodhrayugmajambūdvayārjunakapītanasomavalkāḥ /
plakṣāsravañjulapriyālapalāśanandīkolīkadambaviralāmadhukaṃ madhūkam //

nyagrodhādirgaṇo vraṇyaḥ saṅgrāhī bhagnasādhanaḥ medaḥpittāsratṛḍdāhayoniroganibarhaṇaḥ //

elāyugmaturuṣkakuṣṭhaphalinīmāṃsījaladhyāmakaspṛkkācorakacocapatratagarasthauṇeyajātīrasāḥ /
śuktivyāghranakhau surāhvamagaruḥśrīvāsakaḥkuṅkumaṃ caṇḍāgugguludevadhūpakhapurāḥpunnāganāgāhvayam //

elādiko vātakaphau viṣaṃ ca viniyacchati /
varṇaprasādanaḥ kaṇḍūpiṭakākoṭhanāśanaḥ //

śyāmādantīdravantīkramukakuṭharaṇāśaṅkhinīcarmasāhvāsvarṇakṣīrigavākṣīśikharirajanikā chinnarohā karañjaḥ /
bastāntrī vyādhighāto bahalabahurasastīkṣṇavṛkṣāt phalāni śyāmādyo hanti gulmaṃ viṣamarucikaphau hṛdrujaṃ mūtrakṛchram //

pippalīpippalīmūlacavyacitrakaśṛṅgaveramaricahastipippalīhareṇukailājamojendrayavapāṭhājīrakasarṣapamahānimbaphalguhiṅgubhārṅgīvacāmustāmadhurasātiviṣāviḍaṅgāni kaṭurohiṇī ceti //

pippalyādiḥ kaphaharaḥ pratiśyāyānilārucīḥ /
nihanyāddīpano gulmaśūlaghnaścāmapācanaḥ //

pañcaviṃśītarityuktā vargāsteṣu tvalābhataḥ /
yuñjyāttadvidhamanyacca dravyaṃ jahyādayaugikam //

ete vargā doṣadūṣyādyapekṣya kalkakvāthasnehalehādiyuktāḥ /
pāne nasye 'nvāsane 'ntarbahirvā lepābhyaṅgairghnanti rogān sukṛchrān //