Ashtadhyayi · Chapter 6.3
alug uttarapade
pañcamyāḥ stokādibhyaḥ
ojaḥ-saho 'mbhas-tamasas tṛtīyayāḥ
manasaḥ sañjñāyām
ājñāyini ca
ātmanaś ca pūraṇe
vaiyākaraṇākhyāyāṃ caturthyāḥ
parasya ca
hal-adantāt saptamyāḥ sañjñāyām
kāranāmni ca prācāṃ hal-ādau
madhyād gurau
amūrdha-mastakāt svāṅgād akāme
bhandhe ca vibhāṣā
tatpuruṣe kṛti bahulam
prāvṛṭ-śarat-kāla-divāṃ je
vibhāṣā
gha-kāla-tanesu kālanāmnaḥ
śaya-vāsa-vāsiṣv akalāt
na-in-siddha-badhnātiṣu ca
sthe ca bhāṣāyām
ṣaṣṭhyā ākrośe
putre 'nyatarasyām
ṛto vidyāyonisambandhebhyaḥ
vibhāṣā svasṛ-patyoḥ
anaṅ ṛto dvandve
devatādvandve ca
īdagneḥ somavaruṇayoḥ
id vṛddhau
devo dyāvā
divasaś ca pṛthivyām
uṣāsā-uṣasaḥ
mātara-pitarāv udīcam
pitarā-mātarā ca cchandasi
striyāḥ puṃvad-bhāṣītapuṃskādanūṅ samānādhikaraṇe striyām apūraṇī-priyādiṣu
tasil-ādiṣv ā kṛtvasucaḥ
kyaṅ-māninoś ca
na kopadhāyāḥ
sañjñā-pūraṇyoś ca
vṛddhinimittasya ca taddhitasyāraktavikāre
svāṅgāc ca+ito 'mānini
jāteś ca
puṃvat karmadhāraya-jātīya-deśīyeṣu
gharūpakalpacelaḍbrūvagotramatahateṣu ṅyo 'nekāco hrasvaḥ
nadyāḥ śeṣasya anyatarasyām
ug-itaś ca
ānmahataḥ samānādhikaranajātīyayoḥ
dvyaṣṭanaḥ saṅkhyāyām abahuvrīhy-aśītyoḥ
tres trayaḥ
vibhāṣā catvāriṃśatprabhṛtau sarveṣām
hṛdayasya hṛl lekha-yad-aṇ-lāseṣu
vā śoka-ṣyañ-rogeṣu
pādasya pada-ājy-āti-ga-upahatesu
pad yaty atadarthe
hima-kāṣi-hatisu ca
ṛcaḥ śe
vā ghoṣamiśraśabdeṣu
udakasya+udaḥ sañjñāyām
peṣam-vāsa-vāhana-dhiṣu ca
ekahal-ādau pūrayitavye 'nyatarasyām
mantha-odana-saktu-bindu-vajra-bhāra-hāra-vīvadha-gāheṣu ca
iko hrasvo 'ṅyo gālavasya
eka taddhite ca
ṅyāpoḥ sañjñāchandasor bahulam
tve ca
iṣṭakā-iṣīkā-mālānāṃ citatūlabhāriṣu
khity anavyayasya
arur-dviṣad-ajantasya mum
ica ekāco 'mpratyayavac ca
vācaṃyama-purandarau ca
kāre satya-agadasya
śyena-tilasya pāte ñe
rātreḥ kṛti vibhāṣā
nalopo nañaḥ
tasmān nuḍ aci
nabhrāṇ-napān-navedā-nāsatyā-namuci-nakula-nakha-napuṃsaka-nakṣatra-nakra-nākeṣu prakṛtyā
ekādiś ca+ekasya ca āduk
nago 'prāṇiṣv anyatarasyām
sahasya saḥ sañjñāyām
granthānta-adhike ca
dvitīye ca anupākhye
avyayībhāve cākāle
vā+upasarjanasya
prakṛtyā āśiṣy ago-vatsa-haleṣu
samānasya chandasy apūrdha-prabhṛty-udarkeṣu
jyotir-janapada-rātri-nābhi-nāma-gotra-rūpa-sthāna-varṇa-varyo-vacana-bandhuṣu
caraṇe brahmacāriṇi
tīrthe ye
vibhāṣā+udare
dṛg-dṛśa-vatuṣu
idaṃ kimor īśkī
ā sarvanāmnaḥ
viṣvag-devayoś ca ṭer adry añcatau vapratyaye
samaḥ sami
tirasas tiry alope
sahasya sadhriḥ
sadha māda-sthayoś chandasi
dvy-antar-upasargebhyo 'pa īt
ūd anor deśe
aṣaṣthy-atṛtīyāsthasya anayasya dug āśīr-āśā-āsthā-āsthita-utsuka-ūti-kāraka-rāga-ccheṣu
arthe vibhāṣā
koḥ kat tatpuruṣe 'ci
ratha-vadayoś ca
dṛṇe ca jātau
kā pathy-akṣayoḥ
īṣadarthe ca
vibhāṣā puruṣe
kavañcoṣṇe
pathi ca cchandasi
pṛṣodara-ādīni yathopadiṣṭam
saṅkhyā-vi-sāya-pūrvasya ahnasya ahann anyatarasyāṃ ṅau
ḍhralope pūrvasya dīrgho 'ṇaḥ
sahi-vahor od avarṇasya
sāḍhyai sāḍhvā sāḍha+iti nigame
saṃhitāyām
karṇe lakṣaṇasya aviṣṭa-aṣṭa-pañca-maṇi-bhinna-cchinna-cchidra-sruva-svastikasya
nahi-vṛti-vṛṣi-vyadhi-ruci-sahi-taniṣu kvau
vana-giryoḥ sajñāyāṃ koṭara-kiṃśulukādīnām
vale
matau bahvaco 'najirādīnām
śarādīnām ca
iko vahe 'pīloḥ
upasargasya ghañyamanuṣye bahulam
ikaḥ kāśe
das ti
aṣṭanaḥ sañjñāyām
chandasi ca
citeḥ kapi
viśvasya vasu-rāṭoḥ
nare sañjñāyām
mitre carṣau
mantre soma-aśva-indriya-viśvadevyasya matau
oṣadheś ca vibhaktāv aprathamāyām
ṛci tunughamakṣutaṅkutroruṣyāṇām
ikaḥ suñi
dvyaco 'tastiṅaḥ
nipātasya ca
anyeṣām api dṛśyate
cau
samprasāraṇasya
Original text: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0