Ashtadhyayi · Chapter 6.1
eka-aco dve prathamasya
ajāder dvitīyasya
na ndrāḥ saṃyogādayaḥ
pūrvo 'bhyāsaḥ
ubhe abhyastam
jakṣity-ādayaḥ ṣaṭ
tujādīnāṃ dīrgho 'bhyāsasya
liṭi dhātor anabhyāsasya
san-yaṅoḥ
ślau
caṅi
dāśvān sāhvān mīḍvāṃś ca
ṣyaṅaḥ samprasāraṇaṃ putra-patyos tatpuruṣe
bandhuni bahuvrīhau
vaci-svapi-yajādīnāṃ kiti
grahi-jyā-vayi-vyadhi-vaṣṭi-vicati-vṛścati-pṛcchati-bhṛjjatīnāṃ ṅiti ca
liṭy abhyāsasya+ubhayeṣām
svāpeś caṅi
svapi-syami-vyeñāṃ yaṅi
na vaśaḥ
cāyaḥ kī
sphāyaḥ sphī niṣṭhāyām
styaḥ prapūrvasya
dravamūrti-sparśayoḥ śyaḥ
prateś ca
vibhāṣā 'bhy-ava-pūrvasya
śṛtaṃ pāke
pyāyaḥ pī
liḍ-yaṅoś ca
vibhāṣā śveḥ
ṇau ca saṃś-caṅoḥ
hvaḥ saṃprasāraṇam
abhyastasya ca
bahulaṃ chandasi
cāyaḥ kī
apaspṛdhethām-ānṛcur-ānṛhuś-cicyuṣetityāja-śrātāḥ śritam-āśīrāśīrtāḥ
na samprasāraṇe samprasāraṇam
liṭi vyo yaḥ
vaś ca asya anyatarasyāṃ kiti
veñaḥ
lyapi ca
jyaś ca
vyaś ca
vibhāṣā pareḥ
ād eca upadeśe 'śiti
na vyo liṭi
sphurati-sphulatyor ghañi
krī-iṅ-jīnāṃ ṇau
sidhyater apāralaukike
mīnāti-minoti-dīṅāṃ lyapi ca
vibhāṣā līyateḥ
khideś chandasi
apaguro ṇamuli
ci-sphuror ṇau
prajane vīyateḥ
bibheter hetubhaye
nityaṃ smayateḥ
sṛji-dṛśor jñaly am akiti
anudāttasya ca rdupadhasya anyatarsyām
śīrṣaṃś chandasi
ye ca taddhite
aci śīrṣaḥ
pad-dan-no-mās-hṛn-niś-asan-yūṣan-doṣan-yakañ-chakann-udann-āsañ chasprabhṛtiṣu
dhātvādeḥ ṣaḥ saḥ
ṇo naḥ
lopo vyor vali
ver apṛktasya
hal-ṅy-ābbhyo dīrghāt su-ti-sy-apṛktaṃ hal
eṅ hrasvāt sambuddheḥ
śeḥ chandasi bahulam
hrasvasya piti kṛti tuk
saṃhitāyām
che ca
āṅ-māṅoś ca
dīrghāt
padāntād vā
iko yaṇaci
eco 'y-av-āy-āvaḥ
vānto yi pratyaye
dhātos tannimittasya+eva
kṣayya-jayyau śakyārthe
krayyas tadarthe
bhyyapravayye ca cchandasi
ekaḥ pūrvaparayoḥ
antādivac ca
ṣatva-tukor asiddhaḥ
ādguṇaḥ
vṛddhir eci
ety-edhaty-ūṭhsu
āṭaś ca
upasargād ṛti dhātau
vā supyāpiśaleḥ
ā-oto 'm-śasoḥ
eṅi pararūpam
om-āṅoś ca
usy apadāntāt
ato guṇe
avyakta-anukaraṇasya ata itau
na āmreḍitasya anatyasya tu vā
nityam āmreḍite ḍāci
akaḥ savarṇe dīrghaḥ
prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ
tasmāc chaso naḥ puṃsi
nād ici
dīrghāj jasi ca
vā chandasi
ami pūrvaḥ
samprasāraṇāc ca
eṅaḥ padāntād ati
ṅasiṅasoś ca
ṛta ut
khyatyāt parasya
ato ror aplutād aplute
haśi ca
prakṛtyā 'ntaḥpādam avyapare
avyād-avadyād-avakramur-avrata-ayam-avantv-avasyusu ca
yajuṣy uraḥ
āpo-juṣaṇo-vṛṣṇo-varṣiṣṭhe 'mbe 'mbāle 'mbikepūrve
aṅga ity ādau ca
anudātte ca kudhapare
avapathāsi ca
sarvatra vibhāṣā goḥ
avaṅ sphoṭāyanasya
indre ca nityam
pluta-pragṛhyā aci
āṅo 'nunāsikaś chandasi
iko 'savarṇe śākalyasya hrasvaś ca
ṛty akaḥ
aplutavad-upasthite
ī3 cākravarmaṇasya
diva ut
etat-tadoḥ sulopo 'kor anañsamāse hali
syaś chandasi bahulam
so 'ci lope cet pādapūraṇam
suṭ kāt pūrvaḥ
aḍ-abhyāsa-vyavāye 'pi
samparyupebhyaḥ karotau bhūṣaṇe
samavāye ca
upāt pratiyatna-vaikṛta-vākya-adhyāhāresu
kiratau lavane
hiṃsāyāṃ prateś ca
apāc catuṣpāc-chakuniṣv ālekhane
kustumburūṇi jātiḥ
aparasparāḥ kriyāsātatye
goṣpadaṃ sevita-asevita-pramāṇesu
āspadaṃ pratiṣṭhāyām
āścaryam anitye
varcaske 'vaskaraḥ
apaskaro rathāṅgam
viṣkiraḥ śukumnirvikiro vā
hvasvāc candra-uttarapade mantre
pratiṣkaśaś ca kaśeḥ
praskaṇva-hariścandrāv ṛṣī
maskaramaskariṇau veṇuparivrājakayoḥ
kāstīrājastunde nagare
kāraskaro vṛkṣaḥ
pāraskaraprabhṛtīni ca sañjñāyām
anudāttaṃ padam ekavarjam
karṣa-ātvato ghaño 'nta udāttaḥ
ucchādīnāṃ ca
anudāttasya ca yatra+udāttalopaḥ
dhātoḥ
citaḥ
taddhitasya
kitaḥ
tisṛbhyo jasaḥ
caturaḥ śasi
sāv eka-acas tṛtīyā-ādir vibhaktiḥ
anta-udāttād uttarapadādanyatarasyām anityasamāse
añceś chandasy asarvanāmasthānam
ūḍ-idaṃ-padādy-ap-pum-rai-dyubhyaḥ
aṣṭano dīrghāt
śatur anumo nady-aj-ādī
udāttayaṇo halpūrvāt
na+uṅ-dhātvoḥ
hrasva-nuḍbhyāṃ matup
nām anyatarasyām
ṅyāś chandasi bahulam
ṣaṭtricaturbhyo halādiḥ
jñaly upottamam
vibhāṣā bhāṣāyām
na go-śvan-sāvavarṇa-rāḍ-aṅ-kruṅ-kṛdbhyaḥ
divo jhal
nṛ ca anyatarasyām
tit svaritam
tāsy-anudāten-ṅid-ad-upadeśāl la-sārvadhātukam anudāttam ahnviṅoḥ
ādiḥ sico 'nyatarasyām
svapādi-hiṃsām acy aniṭi
abhyastānām ādiḥ
anudāte ca
sarvasya supi
bhī-hrī-bhṛ-hu-mada-jana-dhana-daridrā-jāgarāṃ pratyayāt pūrvaṃ piti
liti
ādir ṇamuly anyatarasyām
acaḥ kartṛyaki
thali ca seṭīḍanto vā
ñnityādir nityam
āmantritasya ca
pathi-mathoḥ sarvanāmasthāne
antaś ca tavai yugapat
kṣayo nivāse
jayaḥ karaṇam
vṛṣa-ādīnāṃ ca
sañjñāyām upamānam
niṣṭhā ca dvyaj anāt
śuṣka-dhṛṣtau
āśitaḥ kartā
rikte vibhāṣā
juṣṭa-arpite ca cchandasi
nityaṃ mantre
yuṣmad-asmador ṅasi
ṅayi ca
yato 'nāvaḥ
īḍa-vanda-vṛ-śaṃsa-duhāṃ ṇyataḥ
vibhāṣā veṇv-indhānayoḥ
tyāga-rāga-hāsa-kuha-śvaṭha-krathānām
upottamaṃ riti
caṅy anyatarasyām
matoḥ pūrvamāt sañjñāyāṃ striyām
anto 'vatyāḥ
īvatyāḥ
cau
samāsasya
Original text: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0