अष्टाध्यायी · अध्याय 6.1

एक-अचो द्वे प्रथमस्य

अजादेर् द्वितीयस्य

न न्द्राः संयोगादयः

पूर्वो ऽभ्यासः

उभे अभ्यस्तम्

जक्षित्य्-आदयः षट्

तुजादीनां दीर्घो ऽभ्यासस्य

लिटि धातोर् अनभ्यासस्य

सन्-यङोः

श्लौ

चङि

दाश्वान् साह्वान् मीड्वांश् च

ष्यङः सम्प्रसारणं पुत्र-पत्योस् तत्पुरुषे

बन्धुनि बहुव्रीहौ

वचि-स्वपि-यजादीनां किति

ग्रहि-ज्या-वयि-व्यधि-वष्टि-विचति-वृश्चति-पृच्छति-भृज्जतीनां ङिति च

लिट्य् अभ्यासस्य+उभयेषाम्

स्वापेश् चङि

स्वपि-स्यमि-व्येञां यङि

न वशः

चायः की

स्फायः स्फी निष्ठायाम्

स्त्यः प्रपूर्वस्य

द्रवमूर्ति-स्पर्शयोः श्यः

प्रतेश् च

विभाषा ऽभ्य्-अव-पूर्वस्य

शृतं पाके

प्यायः पी

लिड्-यङोश् च

विभाषा श्वेः

णौ च संश्-चङोः

ह्वः संप्रसारणम्

अभ्यस्तस्य च

बहुलं छन्दसि

चायः की

अपस्पृधेथाम्-आनृचुर्-आनृहुश्-चिच्युषेतित्याज-श्राताः श्रितम्-आशीराशीर्ताः

न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम्

लिटि व्यो यः

वश् च अस्य अन्यतरस्यां किति

वेञः

ल्यपि च

ज्यश् च

व्यश् च

विभाषा परेः

आद् एच उपदेशे ऽशिति

न व्यो लिटि

स्फुरति-स्फुलत्योर् घञि

क्री-इङ्-जीनां णौ

सिध्यतेर् अपारलौकिके

मीनाति-मिनोति-दीङां ल्यपि च

विभाषा लीयतेः

खिदेश् छन्दसि

अपगुरो णमुलि

चि-स्फुरोर् णौ

प्रजने वीयतेः

बिभेतेर् हेतुभये

नित्यं स्मयतेः

सृजि-दृशोर् ज्ञल्य् अम् अकिति

अनुदात्तस्य च र्दुपधस्य अन्यतर्स्याम्

शीर्षंश् छन्दसि

ये च तद्धिते

अचि शीर्षः

पद्-दन्-नो-मास्-हृन्-निश्-असन्-यूषन्-दोषन्-यकञ्-छकन्न्-उदन्न्-आसञ् छस्प्रभृतिषु

धात्वादेः षः सः

णो नः

लोपो व्योर् वलि

वेर् अपृक्तस्य

हल्-ङ्य्-आब्भ्यो दीर्घात् सु-ति-स्य्-अपृक्तं हल्

एङ् ह्रस्वात् सम्बुद्धेः

शेः छन्दसि बहुलम्

ह्रस्वस्य पिति कृति तुक्

संहितायाम्

छे च

आङ्-माङोश् च

दीर्घात्

पदान्ताद् वा

इको यणचि

एचो ऽय्-अव्-आय्-आवः

वान्तो यि प्रत्यये

धातोस् तन्निमित्तस्य+एव

क्षय्य-जय्यौ शक्यार्थे

क्रय्यस् तदर्थे

भ्य्यप्रवय्ये च च्छन्दसि

एकः पूर्वपरयोः

अन्तादिवच् च

षत्व-तुकोर् असिद्धः

आद्गुणः

वृद्धिर् एचि

एत्य्-एधत्य्-ऊठ्सु

आटश् च

उपसर्गाद् ऋति धातौ

वा सुप्यापिशलेः

आ-ओतो ऽम्-शसोः

एङि पररूपम्

ओम्-आङोश् च

उस्य् अपदान्तात्

अतो गुणे

अव्यक्त-अनुकरणस्य अत इतौ

न आम्रेडितस्य अनत्यस्य तु वा

नित्यम् आम्रेडिते डाचि

अकः सवर्णे दीर्घः

प्रथमयोः पूर्वसवर्णः

तस्माच् छसो नः पुंसि

नाद् इचि

दीर्घाज् जसि च

वा छन्दसि

अमि पूर्वः

सम्प्रसारणाच् च

एङः पदान्ताद् अति

ङसिङसोश् च

ऋत उत्

ख्यत्यात् परस्य

अतो रोर् अप्लुताद् अप्लुते

हशि च

प्रकृत्या ऽन्तःपादम् अव्यपरे

अव्याद्-अवद्याद्-अवक्रमुर्-अव्रत-अयम्-अवन्त्व्-अवस्युसु च

यजुष्य् उरः

आपो-जुषणो-वृष्णो-वर्षिष्ठे ऽम्बे ऽम्बाले ऽम्बिकेपूर्वे

अङ्ग इत्य् आदौ च

अनुदात्ते च कुधपरे

अवपथासि च

सर्वत्र विभाषा गोः

अवङ् स्फोटायनस्य

इन्द्रे च नित्यम्

प्लुत-प्रगृह्या अचि

आङो ऽनुनासिकश् छन्दसि

इको ऽसवर्णे शाकल्यस्य ह्रस्वश् च

ऋत्य् अकः

अप्लुतवद्-उपस्थिते

ई3 चाक्रवर्मणस्य

दिव उत्

एतत्-तदोः सुलोपो ऽकोर् अनञ्समासे हलि

स्यश् छन्दसि बहुलम्

सो ऽचि लोपे चेत् पादपूरणम्

सुट् कात् पूर्वः

अड्-अभ्यास-व्यवाये ऽपि

सम्पर्युपेभ्यः करोतौ भूषणे

समवाये च

उपात् प्रतियत्न-वैकृत-वाक्य-अध्याहारेसु

किरतौ लवने

हिंसायां प्रतेश् च

अपाच् चतुष्पाच्-छकुनिष्व् आलेखने

कुस्तुम्बुरूणि जातिः

अपरस्पराः क्रियासातत्ये

गोष्पदं सेवित-असेवित-प्रमाणेसु

आस्पदं प्रतिष्ठायाम्

आश्चर्यम् अनित्ये

वर्चस्के ऽवस्करः

अपस्करो रथाङ्गम्

विष्किरः शुकुम्निर्विकिरो वा

ह्वस्वाच् चन्द्र-उत्तरपदे मन्त्रे

प्रतिष्कशश् च कशेः

प्रस्कण्व-हरिश्चन्द्राव् ऋषी

मस्करमस्करिणौ वेणुपरिव्राजकयोः

कास्तीराजस्तुन्दे नगरे

कारस्करो वृक्षः

पारस्करप्रभृतीनि च सञ्ज्ञायाम्

अनुदात्तं पदम् एकवर्जम्

कर्ष-आत्वतो घञो ऽन्त उदात्तः

उच्छादीनां च

अनुदात्तस्य च यत्र+उदात्तलोपः

धातोः

चितः

तद्धितस्य

कितः

तिसृभ्यो जसः

चतुरः शसि

साव् एक-अचस् तृतीया-आदिर् विभक्तिः

अन्त-उदात्ताद् उत्तरपदादन्यतरस्याम् अनित्यसमासे

अञ्चेश् छन्दस्य् असर्वनामस्थानम्

ऊड्-इदं-पदाद्य्-अप्-पुम्-रै-द्युभ्यः

अष्टनो दीर्घात्

शतुर् अनुमो नद्य्-अज्-आदी

उदात्तयणो हल्पूर्वात्

न+उङ्-धात्वोः

ह्रस्व-नुड्भ्यां मतुप्

नाम् अन्यतरस्याम्

ङ्याश् छन्दसि बहुलम्

षट्त्रिचतुर्भ्यो हलादिः

ज्ञल्य् उपोत्तमम्

विभाषा भाषायाम्

न गो-श्वन्-साववर्ण-राड्-अङ्-क्रुङ्-कृद्भ्यः

दिवो झल्

नृ च अन्यतरस्याम्

तित् स्वरितम्

तास्य्-अनुदातेन्-ङिद्-अद्-उपदेशाल् ल-सार्वधातुकम् अनुदात्तम् अह्न्विङोः

आदिः सिचो ऽन्यतरस्याम्

स्वपादि-हिंसाम् अच्य् अनिटि

अभ्यस्तानाम् आदिः

अनुदाते च

सर्वस्य सुपि

भी-ह्री-भृ-हु-मद-जन-धन-दरिद्रा-जागरां प्रत्ययात् पूर्वं पिति

लिति

आदिर् णमुल्य् अन्यतरस्याम्

अचः कर्तृयकि

थलि च सेटीडन्तो वा

ञ्नित्यादिर् नित्यम्

आमन्त्रितस्य च

पथि-मथोः सर्वनामस्थाने

अन्तश् च तवै युगपत्

क्षयो निवासे

जयः करणम्

वृष-आदीनां च

सञ्ज्ञायाम् उपमानम्

निष्ठा च द्व्यज् अनात्

शुष्क-धृष्तौ

आशितः कर्ता

रिक्ते विभाषा

जुष्ट-अर्पिते च च्छन्दसि

नित्यं मन्त्रे

युष्मद्-अस्मदोर् ङसि

ङयि च

यतो ऽनावः

ईड-वन्द-वृ-शंस-दुहां ण्यतः

विभाषा वेण्व्-इन्धानयोः

त्याग-राग-हास-कुह-श्वठ-क्रथानाम्

उपोत्तमं रिति

चङ्य् अन्यतरस्याम्

मतोः पूर्वमात् सञ्ज्ञायां स्त्रियाम्

अन्तो ऽवत्याः

ईवत्याः

चौ

समासस्य