Ashtadhyayi · Chapter 5.4
pādaśatasya saṅkhyāder vīpsāyāṃ vun lopaś ca
daṇḍa-vyavasargayoś ca
sthūlādibhyaḥ prakāravacane kan
anatyantagatau ktāt
na sāmivacane
bṛhatyā ācchādane
aṣaḍakṣa-āśitaṅgv-alaṅkarma-alampuruṣa-adhyuttarapadāt khaḥ
vibhāṣā-añcer adikṣtriyām
jātyantāc cha bandhuni
sthānāntād vibhāṣā sasthānena+iti cet
kim-et-tiṅ-avyaya-ghād-āṃv-adravyaprakarṣe
amu ca cchandasi
anugādinaṣ ṭhak
ṇacaḥ striyām añ
aṇ inuṇaḥ
visāriṇo matsye
saṅkyāyāḥ kriyā-abhyāvṛttigaṇane kṛtvasuc
dvi-tri-caturbhyaḥ suc
ekasya sakṛc ca
vibhāṣā bahor dhā 'viprakrṣṭakāle
tat prakṛtavacane mayaṭ
samūhavac ca bahuṣu
ananta-āvasatha-itiha-bheṣajāñ ñyaḥ
devatāntāt tādarthye yat
pāda-arghābhyāṃ ca
atither ñyaḥ
devāt tal
aveḥ kaḥ
yāvādibhyaḥ kan
lohitān maṇau
varṇe ca anitye
rakte
kālāc ca
vinayādibhyaṣ ṭhak
vāco vyāhṛta-arthāyām
tadyuktāt karmaṇo 'ṇ
oṣadher ajātau
prajñādibhyaś ca
mṛdas tikan
sasnau praśaṃsāyāṃ
vṛka-jyeṣṭhābhyāṃ til-tātilau ca chandasi
bahv-alpa-arthāc chaskārakād anyatarasyām
saṅkhyā-ekavacanāc ca vīpsāyām
pratiyoge pañcamyās tasiḥ
apādāne ca ahīya-ruhoḥ
atigraha-avyathana-kṣepeṣv akartari tṛtīyāyāḥ
hīyamāna-pāpayogāc ca
ṣaṣṭhyā vyāśraye
rogāc ca apanayane
abhūtatadbhāve kṛ-bhv-astiyoge sampadyakartari cviḥ
arur-manaś-cakṣuś-ceto-raho-rajasāṃ lopaś ca
vibhāṣā sāti kārtsnye
abhividhau sampadā ca
tadadhīnavacane
deye trā ca
deva-manuṣya-puruṣa-puru-martyebhyo dvitīyāsaptamyor bahulam
avyaktānukaraṇād dvyajavarārdhād anitau ḍāc
kṛño dvitīya-tṛtīya-śamba-bījāt kṛṣau
saṅkhyāyāś ca guṇāntāyāḥ
samayāc ca yāpanāyām
sapatra-niṣpatrād ativyathane
niṣkulān niṣkoṣaṇe
sukha-priyād ānulomye
duḥkhāt prātilomye
śūlāt pāke
satyād aśapathe
madrāt parivāpaṇe
samāsāntāḥ
na pūjanāt
kimaḥ kṣepe
nañas tatpuruṣāt
patho vibhāṣā
bahuvrīhau saṅkhyeye ḍaj abahu-gaṇāt
ṛk-pūr-ab-dhūḥ-pathām ānakṣe
ac praty-anv-avapūrvāt sāma-lomnaḥ
akṣṇo 'darśanāt
acatura-vicatura-sucatura-strīpuṃsa-dhenvanaḍuha-rkṣāma-vāṅmanasa-akṣibhruva-dāragava-ūrvaṣṭhīva-padaṣṭhīva-naktaṃdiva-rātriṃdiva-ahardiva-sarajasa-niḥśreyasa-puruṣāyuṣa-dvyāyuṣa-tryāyuṣa-rgyajuṣa-jātokṣa-mahokṣa-vṛddhokṣa-upaśuna-goṣṭhaśvāḥ
brahmahastibhyāṃ varcasaḥ
ava-sam-andhebhyas tamasaḥ
śvaso vasīyaḥ-śreyasaḥ
anv-ava-taptād rahasaḥ
prater urasaḥ saptamīsthāt
anugavam āyāme
dvistāvā tirstāvā vediḥ
upasargād adhvanaḥ
tatpuruṣasya aṅguleḥ saṅkhyā-avyayādeḥ
ahaḥ-sarva-ekadeśa-saṅkhyāta-puṇyāc ca rātreḥ
ahno 'hna etebhyaḥ
na saṅkhyādeḥ samāhāre
uttama-ekābhyāṃ ca
rāja-ahaḥ-sakhibhyaṣ ṭac
gor ataddhita-luki
agra-ākhyāyām urasaḥ
ano 'śma-ayas-sarasāṃ jāti-sañjñāyoḥ
grāma-kauṭābhyāṃ ca takṣṇaḥ
ateḥ śunaḥ
uapmānād aprāṇiṣu
uttaramṛgapūrvāc ca sakthnaḥ
nāvo dvigoḥ
ardhāc ca
khāryāḥ prācām
dvi-tribhyām añjaleḥ
an-as-antān napuṃsakāc chandasi
brahmaṇo jānapadākhyāyām
ku-mahadbhyām anyatarasyām
dvandvāc cu-da-ṣa-ha-antāt samāhāre
avyayībhāve śarat-prabhṛtibhyaḥ
anaś ca
napuṃsakād anyatarasyām
nadī paurṇamāsy-āgrahāyaṇībhyaḥ
jñayaḥ
gireś ca
bahuvrīhau sakthy-akṣṇoḥ svāṅgāt ṣac
aṅguler dāruṇi
dvi-tribhyāṃ ṣa mūrdhnaḥ
ap pūraṇī-pramāṇyoḥ
antar-bahirbhyāṃ ca lomnaḥ
añ nāsikāyāḥ sañjñāyāṃ nasaṃ ca asthūlāt
upasargāc ca
suprāta-suśva-sudiva-śārikukṣa-caturaśra-eṇīpadājapada-proṣṭhapadāḥ
nañ-duḥ-subhyo hali-sakthyor anyārasyām
nityam asic prajā-medhayoḥ
bahuprajāśc chandasi
dharmād anic kevalāt
jambhā suharitatṛṇasomebhyaḥ
dakṣiṇer mā lubdhayoge
ic karmavyatihāre
dvidaṇḍyādibhyaś ca
pra-saṃbhyāṃ jānunor jñuḥ
ūrdhvād vibhāṣā
ūdhaso 'naṅ
dhanuṣaś ca
vā sañjñāyām
jāyāyā niṅ
gandhasya+id ut-pūti-su-surabhibhyaḥ
alpa-ākhyāyām
upamānāc ca
pādasya lopo 'hastyādibhyaḥ
kumbhapadīṣu ca
saṅkhyā-supūrvasya
vayasi dantasya datṛ
chandasi ca
striyāṃ sañjñāyām
vibhāṣā śyāva-arokābhyām
agrānta-śuddha-śubhra-vṛṣa-varāhebhyaś ca
kakudasya avasthāyāṃ lopaḥ
trikakut parvate
ud-vibhyāṃ kākudasya
pūrṇād vibhāṣā
suhṛd-durhṛdau mitra-amitrayoḥ
uraḥprabhṛtibhyaḥ kap
inaḥ striyām
nady-ṛtaś ca
śeṣād vibhāṣā
na sañjñāyām
īyasaś ca
vandite bhrātuḥ
ṛtaś chandasi
nāḍī-tantryoḥ svāṅge
niṣpravāṇiś ca
Original text: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0