Ashtadhyayi · Chapter 5.2
dhānyānāṃ bhavane kṣetre khañ
vrīhi-śālyor ḍhak
yava-yavaka-ṣaṣṭikād yat
vibhāṣā tila-māṣa-umā-bhaṅgā-aṇubhyaḥ
sarvacarmaṇaḥ kṛtaḥ kha-khañau
yathāmukha-sammukhasya darśanaḥ khaḥ
tat sarva-ādeḥ pathy-aṅga-karma-patra-pātraṃ vyāpnoti
āprapadaṃ prāpnoti
anupada-sarvānna-aya-anayaṃ baddhā-bhakṣayati-neyeṣu
parovara-parampara-putrapautram anubhavati
avārapāra-atyanta-anukāmaṃ gāmī
samāṃsamāṃ vijāyate
adyaśvīnā avaṣṭabdhe
āgavīnaḥ
anugv-alaṅgāmī
adhvano yat-khau
abhyamitrāc cha ca
goṣṭhāt khañ bhūtapūrve
aśvasyaikāhagamaḥ
śālīna-kaupīne adhṛṣṭa-akāryayoḥ
vrātena jīvati
sāptapadīnaṃ sakhyam
haiyaṅgavīnaṃ sañjñāyām
tasya pāka-mūle pīlvadi-karṇādibhyaḥ kuṇab-jāhacau
pakṣāt tiḥ
tena vittaś cuñcup-caṇapau
vi-nañbhyāṃ nā-nāñau nasaha
veḥ śālac-chaṅkaṭacau
saṃ-pra-udaś ca kaṭac
avāt kuṭārac ca
nate nāsikāyāḥ sañjñāyāṃ ṭīṭañ-nāṭaj-bhraṭacaḥ
nerbiḍajbirīsacau
inac piṭac cika ci ca
upa-adhibhyāṃ tyakann āsanna-ārūḍhayoḥ
karmaṇi ghaṭo 'ṭhac
tad asya sañjātaṃ tārakā-ādibhya itac
pramāṇe dvayasaj-daghnañ-mātracaḥ
puruṣa-hastibhyām aṇ ca
yat-tad-etebhyaḥ parimāṇe vatup
kim-idam-bhyāṃ vo ghaḥ
kimaḥ saṅkhyāparimāṇe ḍati ca
saṅkhyāyā avayave tayap
dvi-tribhyāṃ tayasya ayaj vā
ubhād udātto nityam
tad asminn adhikam iti daśāntāḍ ḍaḥ
śadanta-viṃśateś ca
saṅkhyāyā guṇasya nimāne mayaṭ
tasya pūraṇe ḍaṭ
na antād asaṅkhyā-āder maṭ
thaṭ ca chandasi
ṣaṭ-kati-katipaya-caturāṃ thuk
bahu-pūga-gaṇa-saṅghasya tithuk
vator ithuk
dves tīyaḥ
treḥ samprasāraṇaṃ ca
viṃśaty-ādibhyas tamaḍ anyatarasyām
nityaṃ śatādi-māsa-ardhamāsa-saṃvatsarāc ca
ṣaṣṭyādeś ca asaṅkhyādeḥ
matau chaḥ sūkta-sāmnoḥ
adhyāya-anuvākayor luk
vimukta-ādibhyo 'ṇ
goṣadādibhyo vun
tatra kuśalaḥ pathaḥ
ākarśādibhyaḥ kan
dhana-hiraṇyāt kāme
svāṅgebhyaḥ prasite
udarāṭ ṭhagādyūne
sasyena parijātaḥ
aṃśaṃ hāri
tantrād-acira-apahṛte
brāhmaṇaka-uṣṇike sañjñāyām
śītoṣṇābhyāṃ kāriṇi
adhikam
anuka-abhika-abhīkaḥ kamitā
pārśvena anvicchati
ayaḥśūla-daṇḍa-ajinābhyāṃ ṭhak-ṭhañau
tāvatithaṃ grahaṇam iti lug vā
sa eṣāṃ grāmaṇīḥ
śṛṅkhalam asya bandhanaṃ karabhe
utka unamanāḥ
kāla-prayojanād roge
tad asminn annaṃ prāye sañjñāyām
kulmāṣād añ
śrotriyaṃ śchando 'dhīte
śrāddham anenan bhuktam ini-ṭhanau
pūrvādiniḥ
sapūrvāc ca
iṣṭa-ādibhyaś ca
chandasi paripanthi-paripariṇau paryavasthātari
anupady-anveṣṭā
sākṣād draṣṭari sañjñāyām
kṣetriyac parakṣetre cikitsyaḥ
indriyam-indraliṅgam-indradṛṣṭam-indrasṛṣṭam-indrajuṣṭam-indradattam iti vā
tad asya asty asminn iti matup
rasādibhyaś ca
prāṇisthād āto laj anyatarasyām
sidhma-ādibhyaś ca
vatsāṃsābhyāṃ kāmabale
phenād ilac ca
lomādi-pāmādi-picchādibhyaḥ śa-na-ilacaḥ
prajñā-śraddhā-arcā-vṛttibhyo ṇaḥ
tapaḥ-sahasrābhyāṃ vini-inī
aṇ ca
sikatā-śarkarābhyāṃ ca
deśe lub-ilacau ca
danta unnata urac
ūṣa-suṣi-muṣka-madho raḥ
dyu-drubhyāṃ maḥ
keśād vo 'nyatarasyām
gāṇḍyajagāt sañjñāyām
kāṇḍa-āṇḍād īrann-īracau
rajaḥ-kṛṣy-āsuti-pariṣado valac
danta-śikhāt sañjñāyām
jyotsnā-tamisrā-śṛṅgiṇa-ūrjasvinn-ūrjasvala-gomin-malina-malīmasāḥ
ata iniṭhanau
vrīhyādibhyaś ca
tundādibhya ilac ca
eka-go-pūrvāṭ ṭhañ nityam
śata-sahasra-antāc ca niṣkāt
rūpād āhata-praśaṃsayor yap
as-māyā-medhā-srajo viniḥ
bahulaṃ chandasi
ūrṇāyā yus
vāco gminiḥ
ālajāṭacau bahubhāṣiṇi
svāminn-aiśvarye
arśa-ādibhyo 'c
dvandva-upatāpa-garhyāt prāṇisthād iniḥ
vāta-atisārābhyāṃ kuk ca
vayasi pūraṇāt
sukha-ādibhyaś ca
dharma-śīla-varṇāntāc ca
hastāj jātau
varṇād brāhmacāriṇi
puṣkara-ādibhyo deśe
balādibhyo matub anyatarasyām
sañjñāyāṃ man-mābhyām
kaṃ-śaṃbhyāṃ ba-bha-yus-ti-tu-ta-yasaḥ
tundi-bali-vaṭer bhaḥ
ahaṃ-śubhamor yus
Original text: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0