અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 5.2

ધાન્યાનાં ભવને ક્ષેત્રે ખઞ્

વ્રીહિ-શાલ્યોર્ ઢક્

યવ-યવક-ષષ્ટિકાદ્ યત્

વિભાષા તિલ-માષ-ઉમા-ભઙ્ગા-અણુભ્યઃ

સર્વચર્મણઃ કૃતઃ ખ-ખઞૌ

યથામુખ-સમ્મુખસ્ય દર્શનઃ ખઃ

તત્ સર્વ-આદેઃ પથ્ય્-અઙ્ગ-કર્મ-પત્ર-પાત્રં વ્યાપ્નોતિ

આપ્રપદં પ્રાપ્નોતિ

અનુપદ-સર્વાન્ન-અય-અનયં બદ્ધા-ભક્ષયતિ-નેયેષુ

પરોવર-પરમ્પર-પુત્રપૌત્રમ્ અનુભવતિ

અવારપાર-અત્યન્ત-અનુકામં ગામી

સમાંસમાં વિજાયતે

અદ્યશ્વીના અવષ્ટબ્ધે

આગવીનઃ

અનુગ્વ્-અલઙ્ગામી

અધ્વનો યત્-ખૌ

અભ્યમિત્રાચ્ છ ચ

ગોષ્ઠાત્ ખઞ્ ભૂતપૂર્વે

અશ્વસ્યૈકાહગમઃ

શાલીન-કૌપીને અધૃષ્ટ-અકાર્યયોઃ

વ્રાતેન જીવતિ

સાપ્તપદીનં સખ્યમ્

હૈયઙ્ગવીનં સઞ્જ્ઞાયામ્

તસ્ય પાક-મૂલે પીલ્વદિ-કર્ણાદિભ્યઃ કુણબ્-જાહચૌ

પક્ષાત્ તિઃ

તેન વિત્તશ્ ચુઞ્ચુપ્-ચણપૌ

વિ-નઞ્ભ્યાં ના-નાઞૌ નસહ

વેઃ શાલચ્-છઙ્કટચૌ

સં-પ્ર-ઉદશ્ ચ કટચ્

અવાત્ કુટારચ્ ચ

નતે નાસિકાયાઃ સઞ્જ્ઞાયાં ટીટઞ્-નાટજ્-ભ્રટચઃ

નેર્બિડજ્બિરીસચૌ

ઇનચ્ પિટચ્ ચિક ચિ ચ

ઉપ-અધિભ્યાં ત્યકન્ન્ આસન્ન-આરૂઢયોઃ

કર્મણિ ઘટો ઽઠચ્

તદ્ અસ્ય સઞ્જાતં તારકા-આદિભ્ય ઇતચ્

પ્રમાણે દ્વયસજ્-દઘ્નઞ્-માત્રચઃ

પુરુષ-હસ્તિભ્યામ્ અણ્ ચ

યત્-તદ્-એતેભ્યઃ પરિમાણે વતુપ્

કિમ્-ઇદમ્-ભ્યાં વો ઘઃ

કિમઃ સઙ્ખ્યાપરિમાણે ડતિ ચ

સઙ્ખ્યાયા અવયવે તયપ્

દ્વિ-ત્રિભ્યાં તયસ્ય અયજ્ વા

ઉભાદ્ ઉદાત્તો નિત્યમ્

તદ્ અસ્મિન્ન્ અધિકમ્ ઇતિ દશાન્તાડ્ ડઃ

શદન્ત-વિંશતેશ્ ચ

સઙ્ખ્યાયા ગુણસ્ય નિમાને મયટ્

તસ્ય પૂરણે ડટ્

ન અન્તાદ્ અસઙ્ખ્યા-આદેર્ મટ્

થટ્ ચ છન્દસિ

ષટ્-કતિ-કતિપય-ચતુરાં થુક્

બહુ-પૂગ-ગણ-સઙ્ઘસ્ય તિથુક્

વતોર્ ઇથુક્

દ્વેસ્ તીયઃ

ત્રેઃ સમ્પ્રસારણં ચ

વિંશત્ય્-આદિભ્યસ્ તમડ્ અન્યતરસ્યામ્

નિત્યં શતાદિ-માસ-અર્ધમાસ-સંવત્સરાચ્ ચ

ષષ્ટ્યાદેશ્ ચ અસઙ્ખ્યાદેઃ

મતૌ છઃ સૂક્ત-સામ્નોઃ

અધ્યાય-અનુવાકયોર્ લુક્

વિમુક્ત-આદિભ્યો ઽણ્

ગોષદાદિભ્યો વુન્

તત્ર કુશલઃ પથઃ

આકર્શાદિભ્યઃ કન્

ધન-હિરણ્યાત્ કામે

સ્વાઙ્ગેભ્યઃ પ્રસિતે

ઉદરાટ્ ઠગાદ્યૂને

સસ્યેન પરિજાતઃ

અંશં હારિ

તન્ત્રાદ્-અચિર-અપહૃતે

બ્રાહ્મણક-ઉષ્ણિકે સઞ્જ્ઞાયામ્

શીતોષ્ણાભ્યાં કારિણિ

અધિકમ્

અનુક-અભિક-અભીકઃ કમિતા

પાર્શ્વેન અન્વિચ્છતિ

અયઃશૂલ-દણ્ડ-અજિનાભ્યાં ઠક્-ઠઞૌ

તાવતિથં ગ્રહણમ્ ઇતિ લુગ્ વા

સ એષાં ગ્રામણીઃ

શૃઙ્ખલમ્ અસ્ય બન્ધનં કરભે

ઉત્ક ઉનમનાઃ

કાલ-પ્રયોજનાદ્ રોગે

તદ્ અસ્મિન્ન્ અન્નં પ્રાયે સઞ્જ્ઞાયામ્

કુલ્માષાદ્ અઞ્

શ્રોત્રિયં શ્છન્દો ઽધીતે

શ્રાદ્ધમ્ અનેનન્ ભુક્તમ્ ઇનિ-ઠનૌ

પૂર્વાદિનિઃ

સપૂર્વાચ્ ચ

ઇષ્ટ-આદિભ્યશ્ ચ

છન્દસિ પરિપન્થિ-પરિપરિણૌ પર્યવસ્થાતરિ

અનુપદ્ય્-અન્વેષ્ટા

સાક્ષાદ્ દ્રષ્ટરિ સઞ્જ્ઞાયામ્

ક્ષેત્રિયચ્ પરક્ષેત્રે ચિકિત્સ્યઃ

ઇન્દ્રિયમ્-ઇન્દ્રલિઙ્ગમ્-ઇન્દ્રદૃષ્ટમ્-ઇન્દ્રસૃષ્ટમ્-ઇન્દ્રજુષ્ટમ્-ઇન્દ્રદત્તમ્ ઇતિ વા

તદ્ અસ્ય અસ્ત્ય્ અસ્મિન્ન્ ઇતિ મતુપ્

રસાદિભ્યશ્ ચ

પ્રાણિસ્થાદ્ આતો લજ્ અન્યતરસ્યામ્

સિધ્મ-આદિભ્યશ્ ચ

વત્સાંસાભ્યાં કામબલે

ફેનાદ્ ઇલચ્ ચ

લોમાદિ-પામાદિ-પિચ્છાદિભ્યઃ શ-ન-ઇલચઃ

પ્રજ્ઞા-શ્રદ્ધા-અર્ચા-વૃત્તિભ્યો ણઃ

તપઃ-સહસ્રાભ્યાં વિનિ-ઇની

અણ્ ચ

સિકતા-શર્કરાભ્યાં ચ

દેશે લુબ્-ઇલચૌ ચ

દન્ત ઉન્નત ઉરચ્

ઊષ-સુષિ-મુષ્ક-મધો રઃ

દ્યુ-દ્રુભ્યાં મઃ

કેશાદ્ વો ઽન્યતરસ્યામ્

ગાણ્ડ્યજગાત્ સઞ્જ્ઞાયામ્

કાણ્ડ-આણ્ડાદ્ ઈરન્ન્-ઈરચૌ

રજઃ-કૃષ્ય્-આસુતિ-પરિષદો વલચ્

દન્ત-શિખાત્ સઞ્જ્ઞાયામ્

જ્યોત્સ્ના-તમિસ્રા-શૃઙ્ગિણ-ઊર્જસ્વિન્ન્-ઊર્જસ્વલ-ગોમિન્-મલિન-મલીમસાઃ

અત ઇનિઠનૌ

વ્રીહ્યાદિભ્યશ્ ચ

તુન્દાદિભ્ય ઇલચ્ ચ

એક-ગો-પૂર્વાટ્ ઠઞ્ નિત્યમ્

શત-સહસ્ર-અન્તાચ્ ચ નિષ્કાત્

રૂપાદ્ આહત-પ્રશંસયોર્ યપ્

અસ્-માયા-મેધા-સ્રજો વિનિઃ

બહુલં છન્દસિ

ઊર્ણાયા યુસ્

વાચો ગ્મિનિઃ

આલજાટચૌ બહુભાષિણિ

સ્વામિન્ન્-ઐશ્વર્યે

અર્શ-આદિભ્યો ઽચ્

દ્વન્દ્વ-ઉપતાપ-ગર્હ્યાત્ પ્રાણિસ્થાદ્ ઇનિઃ

વાત-અતિસારાભ્યાં કુક્ ચ

વયસિ પૂરણાત્

સુખ-આદિભ્યશ્ ચ

ધર્મ-શીલ-વર્ણાન્તાચ્ ચ

હસ્તાજ્ જાતૌ

વર્ણાદ્ બ્રાહ્મચારિણિ

પુષ્કર-આદિભ્યો દેશે

બલાદિભ્યો મતુબ્ અન્યતરસ્યામ્

સઞ્જ્ઞાયાં મન્-માભ્યામ્

કં-શંભ્યાં બ-ભ-યુસ્-તિ-તુ-ત-યસઃ

તુન્દિ-બલિ-વટેર્ ભઃ

અહં-શુભમોર્ યુસ્